‘The Economist’ i kushton një artikull familjes mbretërore shqiptare

Revista “The Economist” i ka kushtuar një artikull familjes mbretërore shqiptare. Më 22 tetor Princ Leka dhe Princeshë Elia Zaharia u bënë prindër për herë të parë me bekimin e një vogëlusheje, të cilën e pagëzuan me emrin Geraldinë, si mamaja e Princit.

Por, “The Economist” artikullin e saj e ka titulluar “Një mbretëreshë e ardhshme e Shqipërisë?” duke e shpjeguar më të thelluar historinë e mbretërve dhe princërve shqiptarë.

Artikulli i plotë i shkruar nga revista “The Economist”:

“Më 22 TETOR Familja mbretërore e Shqipërisë ishte “e kënaqur të njoftonte” lindjen e Princeshës Geraldine. Prindërit e lumtur janë Leka Anwar Zog Reza Baudouin Msiziwe Zogu, ose më thjesht Princi Leka II, i cili pretendon fronin dhe gruaja e tij Princesha Elia, një aktore. A mund të jetë foshnja një ditë mbretëreshë?

Në vitin 1997, Shqipëria ishte i vetmi shtet ish-komunist që mbajti një referendum mbi rivendosjen e një monarkie. Një e treta e votuesve ishin pro. Babai i Princit Leka, i vetëshpalluri Leka I , i cili u kthye në atdheun e tij në 1993, marshoi në komisionin zgjedhor në Tiranë, kryeqytet, për t’u ankuar për mashtrim. Një burrë u vra në një shkëmbim zjarri që pasoi.

Sundimtari më jetëgjatë i shtetit që u shfaq pas shekujsh të sundimit Osman Osman ishte një komunist jashtëzakonisht i egër, Enver Hoxha, i cili drejtoi shqiptarët nga fundi i Luftës së Dytë Botërore deri në vdekjen e tij në 1985. Por në mes të luftërave, ishte Ahmed Zogu, një kryetar  fisesh, i cili drejtoi shfaqjen. Nga ministri i brendshëm, presidenten deri sa u shpall mbret në 1928. Por italianët e Musolinit e pushtuan Shqipërinë më 1939 dhe e ai u largua nga vendi. Vdiq në Francë në 1961.

Mbreti Zog ishte një modernizues elementar. Disa shqiptarë i rikthehen kohës së qeverisjes së tij me një sentimentalizëm nostalgjik. Kryeqyteti, Tirana ka një statujë të Zogut dhe një Bulevard Zog. Por djali i Zogut, Leka edhe pse i gjatë si basketbollist, ishte më pak mbresëlënës. I lindur nga një aristokrate gjysmë hungareze, gjysmë amerikane (e quajtur ndryshe Geraldinë) disa ditë para largimit të Zogut nga Shqipëria, ai u rrit në Angli, Egjipt dhe Zvicër. Ai banoi, midis vendeve të tjera, në Spanjë, pastaj në Rodezi dhe Afrikën e Jugut dhe u martua me një Australiane të divorcuar. I magjepsur nga armët e zjarrit, ai padurimisht dëshironte një restaurim mbretëror. Në vitin 1979, ai u dëbua nga Spanja për shkelje të rregullave të armëve. Djali i tij vetëm lindi në Afrikën e Jugut. Në 2002, parlamenti post-komunist i Shqipërisë ftoi familjen në shtëpi,

Erion Veliaj, kryetari i Bashkisë së Tiranës, thotë se Leka është “shumë i mirë” për politikën e trazuar të Shqipërisë. Kur u pyet nëse ai do të donte të ishte mbret, princi i trembur thotë me një theks të Afrikës së Jugut se “do të donte të shërbente në çdo mënyrë që të mundte”. Në rastin “teorik” të një restaurimi, do të ishte “shumë e mundur”, thotë ai, të imagjinojmë mbretëreshën e fundit të kurorëzuar Geraldine të shqiptarëve.”- ka shkruar revista “The Economist”. / KultPlus.com

“The Economist” artikull yjeve shqiptarë: Ata interpretojnë në atdhe duke u mbështjellë me flamuj kosovarë ose shqiptarë

‘The Economist’, një nga revistat më prestigjioze ndërkombëtare i ka kushtuar një artikull famës që yjet me origjinë etnike shqiptare po shijojnë kohët e fundit në botën e muzikës.

Deri vonë, shqiptarët etnikë më të shquar ishin Nënë Tereza dhe diktatori komunist Enver Hoxha. Tani këngëtarët duhet tu shtohen shenjtores dhe mëkatarit, shkruan revista britanike.

Ata janë kudo. Dua Lipa ka 55 milion dëgjues në platformën muzikore Spotify, Bebe Rexha ka 24 milion. Rita Ora ka pasur pesë hite në vendin e parë në Britani dhe ka qenë gjyqtare në emisionin ‘X Factor’. Era Istrefi këndoi në Kupën Botërore FIFA 2018. Njomza Vitia, një këngëtare dhe autore, dhe Labinot Gashi, një reper, kanë një audiencë globale.

Singli seksi i Ava Max (Amanda Ava Koci), “Sweet but psychopathic” konsiderohet në të gjithë botën më argëtuese sesa oferta letrare e Hoxhës: “Shqipëria sfidon revizionizmin e Hrushovit”.

Në vitin 2016, me një stil jashtëzakonisht serioz, Rita Ora performoi në Romë për të festuar shenjtërimin e Nënë Terezës.

Të gjithë këta mega-yje me origjinë shqiptare, përveç Era Istrefit, janë rritur në diasporë. Lipa, Max, Rexha dhe Vitia, kanë lindur në : Londër, Milwaukee, Brooklyn dhe Stuttgart. Vetëm zonja Max ka rrënjë në Shqipëri, të tjerët janë me origjinë kosovare, përveç Bebe Rexha, familja e së cilës vjen nga Maqedonia Veriore. Yjet e Diasporës shpesh janë krenarë për kombësinë e tyre. Ata interpretojnë në atdhe duke u mbështjellë me flamuj kosovarë ose shqiptarë.

“Zemra ime gjakos shqip”, tha Bebe Rexha gjatë një vizite në Shqipëri. Në korrik, Dua Lipa ndezi një debat pasi postoi një hartë që lidh nacionalistët ekstremist shqiptarë me Shqipërinë e Madhe.

Prindërit e tyre u rritën jashtë vendit pasi u larguan nga Ballkani në fillim të viteve 1990. Por nuk ishte gjithmonë një histori e pasurimit të të varfërve. Familjet Ora dhe Lipa ishin pjesë e elitës në Kosovë. Dy vajzat ndoqën një shkollë të njohur arti në Londër.

Yjet e muzikës pop, së bashku me një grup futbollistësh shqiptarë në ekipet kryesore të Evropës, luajnë një rol shumë të rëndësishëm në ndihmën për të ndryshuar imazhin e shqiptarëve, përfundon The Economist. / KultPlus.com

The Economist: Pse Maqedonia ka një emër të dytë?

Për pothuajse një çerek shekull Maqedonia, pjesa më jugore e ish-Jugosllavisë është quajtur IRJM (Ish- Republika Jugosllave e Maqedonisë) nga Kombet e Bashkuara, BE dhe shumë organizata të tjera.

Emri është pjesë e një çështjeje të çuditshme që ka shthurur marrëdhëniet e Maqedonisë me fqinjin e saj, Greqinë, që kur ajo u bë e pavarur në vitin 1991. Së fundmi, kanë filluar negociatat e udhëhequra nga OKB për një marrëveshje, e cila mund të ndihmoj Maqedoninë të marrë një ftesë për t’u anëtarësuar në NATO dhe për të filluar bisedimet për të hyr në BE (të dyja aktualisht janë bllokuar nga Greqia). Mungon vullneti i mirë nga të dyja anët. Radmilla Sekerinska, ministri i mbrojtjes i Maqedonisë, i përshkruan bisedimet si një “mundësi të madhe” për ta zgjidhur këtë çështje, shkruan The Economist, përcjellë KultPlus.

The Economist shkruan se në disa gjuhë “Maqedonia” është emër për një sallatë frutash. Kjo për shkak se rajoni historik osman i Maqedonisë ishte i përbërë nga shumë popuj të ndryshëm. Çifutët historikisht përbenin një grup i madh në qytetin port të Selanikut. Ky rajon ishte gjithashtu shtëpi për turqit, grekët, shqiptarët, bullgarët, serbët dhe sllavët e tjerë. Më pas ky rajon u nda në luftërat ballkanike të viteve 1912-13. Jugu u bë grek, një pjesë tjetër e vogël u bë bullgare dhe pjesa tjetër ishte “Serbi Jugore”. Në vitin 1944, komunistët jugosllavë vendosën që ajo të bëhej një nga gjashtë republikat e Jugosllavisë. Nëse popullata e shumicës së saj sllave dikur nuk kishte një identitet të fortë maqedonas si serbët apo kroatët, kjo filloi të ndryshoi në vitin 1991.

Kur Jugosllavia u shpërbë, Greqia bllokoi njohjen e Maqedonisë nga anëtarët e BE-së, Komunitetit Evropian. Kjo ndodhi me pretendimin e Greqisë se emri Maqedoni nënkuptonte ambicie territoriale në Maqedoninë greke. Kjo çështje nxiti me të vërtetë nacionalistët grekë. Argumentimi i tyre ishte se vetëm ata të Maqedonisë greke kishin të drejtë ta quanin veten maqedonas. Në 1995 u arrit një marrëveshje. Në pritje të një marrëveshjeje përfundimtare, Greqia nuk do të bllokonte Maqedoninë nga anëtarësimi në organizatat ndërkombëtare nëse ajo e quan veten IRJM. Në vitet e mëvonshme, krerët grekë ranë dakord se Maqedonia mund të përdorte emrin e saj, por vetëm me një prapashtesë, si “Maqedonia e re” ose “Maqedonia e sipërme”. Megjithëkëtë, në vitin 2008, Greqia e ndaloi NATO-n që të kërkojë nga Maqedonia që t’i bashkohet dhe ka ndaluar edhe BE-në që të hapë negociatat e pranimit. Qeveria e atëhershme populiste në Maqedoni u përgjigj me ndjenja të ngjashme nacionaliste. Kjo qeveri filloi një fushatë për të riemërtuar stadiume dhe autostrada me emrin e Aleksandërit të Madh dhe babait të tij Filipit të Maqedonisë, duke ngritur edhe statuja për ta.

Një qeveri e re maqedonase, e cila ka qenë në pushtet që nga maji dhe një qeveri greke e goditur nga sfidat ekonomike, janë më të prira që t’i përmirësojnë marrëdhëniet. Por shumë nacionalistë në të dy vendet janë të gatshëm të qetësojnë çdo marrëveshje. Pyetja më e madhe ka të bëjë me identitetin. Të dy qeveritë mund të bien dakord për një emër për Maqedoninë (“Maqedonia e re” duket më e mundshme për momentin). Por ata gjithashtu duhet përpiqen të negociojnë se a mundet BE t’u referohet shtetasve të Maqedonisë si “maqedonas”. Iniciativa Evropiane e Stabilitetit ka propozuar një rezolutë për zgjidhjeje e çështjes. Por njëherë shkroi edhe një letër ku shkruante “Duke pritur për Godotin” një shfaqje në të cilën dy miq presin përgjithmonë për dikë që do të vijë. Krejt në fund “The Economist” shkruan: Mos prisni që ai të arrijë në 2018, megjithëse edhe mund të vij./ KultPlus.com