Bajroni dhe historia e byrekut nga Lunxhëria

Gatimet tradicionale që bëjnë banorët e Lunxhërisë kanë vjedhur zemra e turistëve ndër vite. Në mesin e të pasionuarve pas ushqimeve tradicionale ka qenë edhe shkrimtari Xhorxh Gordon Bajroni.

Kur Bajroni kaloi nëpër Lunxhëri dhe qëndroi në Labovë të Kryqit, Qestorat e gjetkë, në mes të ushqimeve të tjera, patjetër që i bënë edhe byrekun lunxhiot, me lakra, me cerepulicë brenda, erëza e çfarë jo tjetër.

Aq i shijoi byreku sa ai ka shkruar në kujtimet e tij, se e pyeti të zonjën e shtëpisë me se e kishte bërë byrekun kaq të shijshëm dhe i mbajti shënim gjithë përbërëse të tij.

Kur mbërriti në Londër, i thotë së ëmës t’i gatuante një të tillë me ç’kishte shkruar në listë, shkruan trahana-lunxheria.com.

Kur Bajroni provoi ta hante atë, u tha: “Faleminderit, por s’është si ai byreku që hëngra në Lunxhëri…”.

Parku Arkeologjik Kombëtar i Antigonesë është ndalesa kryesore e pothuajse çdo turisti që viziton Gjirokastrën, ndërsa fshatrat e Lunxhërisë kanë nisur të zhvillojnë turizmin malor, duke ofruar vizitorëve pasuritë natyrore të zonës.

Kërkesa e turistëve të huaj për të provuar gatimet tradicionale ka bërë që banorët e Lunxhërisë të shohin turizmin malor si një nga mënyrat, me të cilat mund të bëjnë biznes me produktet e tyre origjinale.

Gatimet vendëse ku kryesojnë bulmeti, mjalti i luleve dhe gatimet me saç, i joshin akoma turistët e huaj.

“Turistët preferojnë sidomos byrekun me lakra të pjekur në saç dhe mjaltin, i cili është artizanal dhe traditë e kësaj zone. Në dimër duan më shumë kulaçin e ngrohtë me djathë, por edhe petullat me mjaltë i pëlqejnë. U duken më të shijshme gatimet tona dhe të tilla janë sepse ne bëjmë çdo gjë vetë”, tregon 68 vjeçarja, Elisaveta Premti për gsh.al.

Krahina e Lunxhërisë është një trevë etnografike, me kostumet e veçanta të saj, e cila shtrihet përgjatë malit të Lunxhit përballë Gjirokastrës. / KultPlus.com

‘Nëse do që 100 italianë të heshtin, vrit një, nëse do që 100 shqiptarë të heshtin, duhet të vrasësh 99’

KultPlus ju sjell disa nga thëniet e njohura të Bajronit

-Kush ka punë për të bërë nuk ka kohë për lot.

-E ëmbël është hakmarrja, sidomos për femrat.

-Në pasionin e saj të parë, femra dashuron partnerin, por të gjitha herët e tjera dashuron dashurinë e vet.

-Urrejtja është kënaqësia më jetëgjatë. Njerëzit duan me ngut por urrejnë me nge.

-Kujtimi i kënaqësisë nuk është më kënaqësi, ndërsa kujtimi i dhimbjes është akoma dhimbje.

-Unë jam hi aty ku dikur isha zjarr.

-Vetëm i dobëti pendohet.

-Nëse do që 100 italianë të heshtin, vrit një. Nëse do që 100 shqiptarë të heshtin, duhet të vrasësh 99.

-Miqësia është dashuri pa krahët e saj.

-Kënaqësia është mëkat, e mëkati është një kënaqësi.

-Nëse Laura do të kishte qenë gruaja e Petrarkes, mendoni se ai do t’i kishte kushtuar sonete gjithë jetën?

-Kam vendosur të besoj në Krishterim, thjesht për kënaqësinë që më jep ideja se mund të jem i mallkuar.

-Qesh sa herë që mundesh! Qeshja është ilaçi me çmimin më të mirë. / KultPlus.com

Letra e Bajronit për shqiptarët

Ja çfarë shkruan Bajroni për shqiptarët në një letër dërguar nënës nga Prevezë, më 1809:


“….. Të gjithë shqiptaret janë të lindur të ndershëm dhe besnik, janë të ashpër… por janë ndoshta raca më e bukur në botë për nga paraqitja. Gratë e tyre janë përherë një gjë fisnike, por burrat i përdorin si skllave, i godasin, pra me pak fjale janë si nen zgjedhë. Ato punojnë tokën, mbjellin dhe korrin. Merren me prerjen e drurëve në pyll e deri në rregullimin e rrugëve publike. Burrat janë te gjithë luftëtare. Lufta dhe gjahu janë të vetmet zeje me të cilat ata merren”. / KultPlus.com

Bajroni dhe historia e byrekut nga Lunxhëria

Gatimet tradicionale që bëjnë banorët e Lunxhërisë kanë vjedhur zemra e turistëve ndër vite. Në mesin e të pasionuarve pas ushqimeve tradicionale ka qenë edhe shkrimtari Xhorxh Gordon Bajroni.

Kur Bajroni kaloi nëpër Lunxhëri dhe qëndroi në Labovë të Kryqit, Qestorat e gjetkë, në mes të ushqimeve të tjera, patjetër që i bënë edhe byrekun lunxhiot, me lakra, me cerepulicë brenda, erëza e çfarë jo tjetër.

Aq i shijoi byreku sa ai ka shkruar në kujtimet e tij, se e pyeti të zonjën e shtëpisë me se e kishte bërë byrekun kaq të shijshëm dhe i mbajti shënim gjithë përbërëse të tij.

Kur mbërriti në Londër, i thotë së ëmës t’i gatuante një të tillë me ç’kishte shkruar në listë, shkruan trahana-lunxheria.com.

Kur Bajroni provoi ta hante atë, u tha: “Faleminderit, por s’është si ai byreku që hëngra në Lunxhëri…”.

Parku Arkeologjik Kombëtar i Antigonesë është ndalesa kryesore e pothuajse çdo turisti që viziton Gjirokastrën, ndërsa fshatrat e Lunxhërisë kanë nisur të zhvillojnë turizmin malor, duke ofruar vizitorëve pasuritë natyrore të zonës.

Kërkesa e turistëve të huaj për të provuar gatimet tradicionale ka bërë që banorët e Lunxhërisë të shohin turizmin malor si një nga mënyrat, me të cilat mund të bëjnë biznes me produktet e tyre origjinale.

Gatimet vendëse ku kryesojnë bulmeti, mjalti i luleve dhe gatimet me saç, i joshin akoma turistët e huaj.

“Turistët preferojnë sidomos byrekun me lakra të pjekur në saç dhe mjaltin, i cili është artizanal dhe traditë e kësaj zone. Në dimër duan më shumë kulaçin e ngrohtë me djathë, por edhe petullat me mjaltë i pëlqejnë. U duken më të shijshme gatimet tona dhe të tilla janë sepse ne bëjmë çdo gjë vetë”, tregon 68 vjeçarja, Elisaveta Premti për gsh.al.

Krahina e Lunxhërisë është një trevë etnografike, me kostumet e veçanta të saj, e cila shtrihet përgjatë malit të Lunxhit përballë Gjirokastrës. /KultPlus.com

Lord Bajroni: Shqiptarët ngjasojnë me malësorët e Skocisë

Lord Bajroni thotë se nuk ka penë apo penel që mund të japë bukurinë viseve të saj, në mund të shtojmë se nuk ka as penë as penel që mund të japë përkushtimin heroik të banorëve të saj në luftën që kanë zhvilluar këto kohët e fundit, më shumë nga të gjithë të tjerët, për çlirimin e Greqisë.

Ngjasojnë pa dyshim me malësorët e Skocisë, veshjet, pamja, doket janë të njëjta. Malet e Shqipërisë do të kishin qenë tërësisht ato të Kaledonisë nëse klima do të kish qënë më pak jugore.

Marko Boçaris- shëmbëlltyrë e denjë e Odiseut, por më i qytetëruar nga ai. Ja portreti që jep Pukëvili: “Melpomeni” i kish dhënë aftësinë e zërit dhe të kitharës, për të kënduar kohën kur tek ruante kopetë e të atit polemark brigjeve të Selezit u detyrua të braktisë vendin e pushtuar nga Ali Pasha, për t’u strehuar nën flamujt francezë, nën hijen e të cilëve fitoi urtësi dhe vlerë.

Me shtatin e zakontë të suliotëve, afërsisht pesë këmbë të lartë, lehtësia e tij ishte e tillë sa krahasohej me vetë puhinë.

Askush nuk barazohej me të në mundje apo hedhje disku; dhe kur sytë e tij të kaltër ndizeshin kur floknaja e tij e gjatë i valëvitej supeve, kur balli i tij, rruar sipas zakonit të lashtë, pasqyronte rrezet e diellit, kish tek ai diçka aq të jashtëzakontë, sa mund ta merrje për pasues të atyreve pellazgëve e bij të Faetonit, që qytetëruan Epirin.

Ishte 4 nëntori 1822, në dalje të diellit: dallohej që nga Misolongji dhe Anatoliko zjarri i batalionit të pavdekshëm, që gjer në drekë zu të venitet. Dy orë më pas, ai u rindez edhe më me forcë, derisa ra në mënyrë të ndjeshme gjer në darkë.

Me t’u shfaqur yjet e para, u dalluan për së largu flakët e vendpërqëndrimeve armike nëpër fushë. Nata ish e qetë dhe në pesë të mëngjesit Mark Boçari hyri në Misolongji, pasuar nga 22 suljotë. Ajka e trimave të tij kish mbijetuar.

Duke përfituar nga qëndresa heroike, kryetari i qeverisë Mavrokotdato kish bërë furnizim të mirë në Misolongji dhe dërguar me barka në Peleponez pleqtë, gratë dhe fëmijët.

Marko Boçari donte të siguronte në të njëjtën mënyrë të shoqen dhe fëmijët, por Kriseja, gruaja nuk bindej për ta braktisur: i lutej sa të këpuste shpirtin, i binte para këmbëve bashkë me krijesat e tyre të ndrojtura, duke e quajtur “fisniku im”, kurse ata “babai ynë”. Marko Boçari i bekoi në emër të Perëndisë së luftërave.

I shoqëroi më pas gjer në port, ndoqi me vështrim gjer në fund anijen, me krahët nderur në drejtim të gruas. Mjerisht! Po e linte për herë të fundit”.

Vdiq pak kohë më pas, gjatë një beteje zhvilluar natën kundër turqve, dhe vdekja e tij ishte po aq e shenjtë sa dhe jeta që jetoi.