Britanikët, buka dhe bllokada e Berlinit

Më 12 maj 1949 mori fund bllokada e Berlinit në të cilën Britania e Madhe luajti një rol kyç.

Britanikët kuptuan se rruga për të fituar zemrat dhe mendjet për demokracinë kalonte përmes stomakut.

Megjithëse marrëdhënia mes Gjermanisë dhe Britanisë së Madhe ishte e vështirë pas Luftës së Dytë Botërore, angazhimi britanik u provua kur Londra zyrtare ndihmoi në thyerjen e bllokadës sovjetike të Berlinit, e krijuar 70 vite më parë për t’i thyer përmes urisë aleatët.

Bernd von Kotska nga Muzeu i Aleatëve në Berlin, thotë se një aksion i tillë kaq spektakolar nuk do të ishte më i mundur sot.

“Të sjellësh nga ajri ushqime dhe mall në kryeqytetin e armikut të dikurshëm, që sapo kishte bombarduar Londrën dhe Coventryn dhe ta bësh këtë, kur vetë në vend duhet të fillonte racionimi i ushqimit për britanikët kjo është një situatë unikale”, thotë von Kotska. “Të them hapur, kjo është një situatë, që askush nuk do ta përsëriste më sot”.

Si dy armike, Britania e Madhe edhe Gjermania e njihnin urinë nga racionimi i rreptë në Luftën e Dytë Botërore, por edhe hapat e parë drejt një marrëdhënie të re filluan përmes ushqimit. Si pushtues të Gjermanisë veriperëndimore pas Luftës së Dytë Botërore, Britania e Madhe kishte përgjegjësinë e të ushqyerit të një popullsie nën rrezikun e vdekjes nga uria.

Kur qeveria laburiste bëri të ditur planin e racionimit në korrik 1946, diçka që britanikët nuk e kishin përjetuar madje as gjatë luftës, ajo e justifikoi vendimin si një sakrificë. Për të penguar gjendjen e urisë ku “njerëzit në vendet armike të okupuara ishin në rrezik të lartë të vdisnin nga uria”, siç shkroi Susan Cooper në librin „Koha e Kursimit”, buka duhej të racionohej, bashkë me shkurtime në proshutë, mish pule, oriz, vezë dhe yndyra.

Importet e drithit ishin rrezikuar pasi prodhimi botëror kërcënohej nga një dimër i ashpër. Ideja ishte që drithërat amerikane të mund të ndërronin drejtim e të vinin për të ushqyer zonat e pushtuara nga britanikët.

Një ide aspak popullore dhe ndoshta edhe jo aq e domosdoshme, sepse racionet nuk ishin shumë më të vogla, se ato që njerëzit ishin mësuar të hanin, por njerëzit e kuptuan gjuhën e urisë në mesin e sakrifikimeve të pashembullta të kohës.

Në një raport britanik nga viti 1946 citohet një komandant nga zona britanike Sir Sholto Douglas që thotë se ishte vendimi i duhur strategjik për të ndihmuar Gjermaninë, se ‘ajo që po ndodh në këtë pjesë të Gjermanisë është po ashtu edhe shqetësimi juaj.’

Racionimi i bukës ishte një nga impulset e para në përpjekjen e britanikëve „për të fituar paqen” në një kohë që po kristalizohej Lufta e Ftohtë me sovjetikët. Ata duhet të bindnin publikun në të dyja anët, se si armiq të dikurshëm jemi tani miq përballë një armiku të ri. „Demokracia në Gjermani ishte në fillime”, thotë Bernd von Kotska. “Ishte esenciale të thuhej – nëse ne duam të ndërtojmë demokracinë, duhet të sigurojmë që kjo demokraci është e aftë të ushqejë njerëzit.”

Por vetëm dy vite më vonë, Bashkimi Sovjetik u përpoq të përdorte urinë në Gjermani për të marrë kontrollin e plotë të pjesës lindore. Plani britanik i racionimit përfundoi në korrik 1948. Por pak para përfundimit të tij, mosbesimi i vazhdueshëm që ziente mes aleatëve perëndimorë dhe britanikëve pas futjes në perëndim të një valute të re për të stabilizuar ekonominë, çoi në bllokadën sovjetike të Berlinit. Pasi sovjetikët prenë hyrjet nga toka, hekurudha dhe uji për në Berlin në sektorët e kontrolluar nga britanikët, francezët dhe amerikanët, çdo gjë u bllokua.

Por duke e parë Berlinin si fortesë kundër ekspansionit sovjetik, aleatët u përballën me sfidën dhe vendosën në 24 qershor për planin britanik të aviacionit të njohur si “Air Commodore Reginald waite”. “Ishte gati e paimagjinueshme në vitin 1948 të mbështesje pjesën perëndimore të qytetit me më shumë se dy milionë banorë ekskluzivisht nga ajri dhe Reginald Waite ishte oficeri i parë që mendoi se kjo ishte e mundur”, thotë von Kotska.

E njohur në Gjermani si ura nga ajri, britanikët dhe amerikanët filluan misionin e hedhjes së ushqimeve nga ajri pa pushim duke krijuar një urë virtuale në qiell. Francezët që po ashtu vuanin pasojat, iu bashkuan misionit.

Më shumë se 25 aeroplanë civilë britanikë iu bashkuan zinxhirit të fluturimeve në një interval ngjitjeje dhe zbritjeje prej 90 sekondash nga aeroporti në të tre sektorët e aleatëve, duke hedhur rreth 5000 tonë ushqime dhe benzinë në ditë.

Berlinezët rezistuan 318 ditë, derisa sovjetikët pasi e kuptuan, se sa kishin rënë në sytë e publikut e përfunduan bllokadën më 12 maj 1949.

Nëse SHBA kreu shumicën e ushqimeve, britanikët transportuan afër një çerekun e tyre, vetëm tre vjet pas luftës, dhe kjo e rriti në mënyrë të ndjeshme rolin britanik. Ajo tregoi guximin politik, që nuk është kaq i dukshëm sot, thotë von Kotska nga Muzeu i Aleatëve në Berlin.

“Kush mendoni, se do të fitojë zgjedhjet duke i treguar votuesve, se po, e di që kemi racionuar me vite, por do të vazhdojmë me këtë…se do të ofrojmë mbështetje për një vend që hodhi bomba vetëm tre vite më parë tek ne”, ka thënë ai. /KultPlus.com

Për britanikët, Banksy është piktori më i pëlqyer i të gjitha kohërave!

Nuk është Rembrandt personi që krijon imazhe me sprej përmes modeleve të prera në fletë, por një sondazh i ri po nga tregon se “arti i lartë” – më shumë se çdo formë tjetër kulturore – nuk po merret vesh nga publiku

Antropologu Marcel Mauss besonte se, në thelb, të dhuruarit është ndërveprim njerëzor. Si dëshmi për këtë mund ta citonte suksesin e Banksyt, sepse Banksy është një hiç nëse nuk dhuron. Asnjëherë nuk e dini se kur do ta bëjë një mural në një garazh në jug të Uellsit ose se kur do ta mbështesë XR-in (Extinction Rebellion – lëvizje sociopolitike që synon mos bindjen civile dhe rezistencën paqësore kundër ndryshimeve klimatike, shkatërrimit të biodiversitetit dhe kolapsit social e ekologjik – v.j.). Dhe, siç ka thënë Mauss, këto dhurata janë reciproke – në këtë rast me një dashuri që tejkalon çdo mirëkuptim. Nuk dua ta them se ai është më i famshëm se Damien Hirst ose se Grayson Perry. Por, sipas një sondazhi të raportuar nga ditorja “Sun”, grafisti sekret “për britanikët tashmë është piktori më i preferuar i të gjitha kohërave… duke mposhtur të mëdhenjtë si Leonardo da Vinci, Vincent van Gogh, Rembrandt dhe Monet”.

Është ky një votim që flet më shumë për ne seç flet për ata artistë të vdekur. Një krahasim më kuptimplotë mes Banksyt dhe p.sh. Van Goghut mund të bëhet pas një shekull apo më vonë, e jo sot kur ai veç është pjesë e historisë. Por, a do t’i rezistojnë kohës veprat e tij, si ato të Van Goghut? Kjo është e vetmja provë e madhështisë në art. Dhe, një Banksy nuk ka gjasa ta arrijë këtë, sepse arti i tij është direkt dhe aktual. Për 100 vite, a do të jetë flamuri i tij britanik që veshi Stormzy në Glastonbury diçka më shumë se një relike e historisë së popit? Duket e pamundur. Por, mund të shikoni veprën e Rembrandtit, portretin e dashnores së tij Hendrickje Stoffels, dhe sytë e saj shpërthejnë në shpirtin tuaj më shumë se 300 vjet pasi artisti dhe modelja vdiqën.

Misteri është se pse duhet të thuhen këto. Ne bëjmë diskriminime gjatë tërë kohën se cila vepër vlen për ne, tash, dhe çfarë përbën një monument të qëndrueshëm të njerëzimit. Me të vërtetë kënaqem me serinë “Stranger Things”, por ju do të qeshni nëse them se Vëllezërit Duffer janë dramaturgë më të mëdhenj se Sofokliu. Megjithatë, nuk është qesharake për të pretenduar se imazhet e sheshta dhe të papërpunuara të Banksyt, që kërkojnë një sekondë për t’i kuptuar, janë vepra më të pasura dhe më të kënaqshme arti se vizatimet shumë delikate të Leonardos.

Ajo çka na tregon ky sondazh është se “arti i lartë” po e largon publikun më shumë se çdo formë tjetër kulturore. Turmat kapen për fjalët e Shekspirit në teatrin “Globe”. Por, muzetë e artit dhe “ekspertët” janë të tmerrshëm në komunikimin e fuqisë njerëzore të artit të madh. Që nga “Antiques Roadshow” (seri në të cilën vlerësuesit e antikiteteve udhëtojnë në pjesë të ndryshme të Britanisë së Madhe – v.j.) e deri te “Sotheby’s” (shtëpi e ankandeve të veprave të artit – v.j.), shumë biseda motivohen nga paraja. Edhe Leonardo tash është njollosur nga çmenduria me paratë, qëkur vepra e tij “Salvator Mundi” arriti në rekord në ankand. E pastaj vjen një artist i cili e shet një pikturë “Sotheby’s”, me prerësen e fshehur brenda kornizës, që e shkatërron punimin para syve të botës së artit. Banksy nuk është Rembrandt, por ju duhet ta doni.. /Telegrafi/ KultPlus.com

Shqipëria perla e fshehur e Evropës, mahnit britanikët

“Jemi vërtet të mrekulluar nga Shqipëria. Natyra ishte shumë e bukur, pavarësisht motit. Ishte interesante që t’i shikoje malin dhe detin kaq afër. Rrugët lidhëse të qyteteve ishin kaq të ndryshme dhe të bukura, i shijoje gjatë kalimit”

Nga Deada Hyka

Matthew dhe Helene, prej vitesh punojnë në një nga agjencitë e reklamave më në zë në Britaninë e Madhe. Puna e tyre si fotografë dhe redaktor arti i ka angazhuar me xhirime të shumta, në çdo cep të globit. Por, në Shqipëri erdhën për herë të parë në mesin e këtij marsi. Në sytë e tyre mund të dalloje qartë kënaqësinë që morën nga vendi ynë, ku veçuan një sërë aktivitetesh që brenda një jave arritën t’i përmbushnin. Gjatë dhe pas xhirimeve, si vizitorë të mirëfilltë. Pyetjes, a do të ktheheshit sërish në Shqipëri, iu përgjigjën njëzëri: “sigurisht”, ende me valixhe në duar, pak para se avioni i tyre të nisej për Londër.

Matt dhe Helene janë pjesë e agjencisë Red Wood London, e cila u kontraktua për të xhiruar një spot fotografik për Mazda MX-5, makina e cila njihet si fituesja e çmimit Best of the Best në vitin 2017.

Po çfarë tregojnë Matt dhe Helene, në prapaskenat e xhirimit të reklamës së tyre? Sipas tyre, qëndrimi i tyre këtu nuk ka qenë vetëm punë. Përkundrazi, e kanë shijuar vizitën në vendin tonë si turistë të vërtetë dhe japin dëshmi rreth përvojës së tyre këtu dhe të gjitha vendet historike që kanë vizituar.

Monumentet historike dhe vetë historia e Shqipërisë është ndër gjërat që veçojnë më tepër, duke marrë shkas nga vizitat e shumta që kanë bërë në disa nga sitet historike në Jug të vendit. Sipas tyre, kontrasti i theksuar i relievit shqiptar e bën Shqipërinë një vend tërheqës, fjalë këto që thuhen nga fotografë dhe redaktor arti me përvojë ndërkombëtare. Ata tregojnë se e kanë shijuar shumë ushqimin e pasur të detit dhe mjaltin e shijshëm shqiptar.

Duke marrë shkas nga vizita profesionale këtu, sipas tyre Shqipëria përbën potencial për xhirime të tjera, ndër to industria e verës ofron shumë mundësi. Ndërsa sugjerimi si turistë është që të përçojnë tek lidhjet e tyre përvojën në këtë ‘perlë të fshehur të Evropës’.

Nik Berg, kryeredaktori i agjencisë, tregon për Monitor se mendimi i tij për të xhiruar në Shqipëri erdhi pas hulumtimit dhe leximit, ku veçoi rrugët e Jugut të Shqipërisë.

“Ishte sugjerimi im që grupi i punës të vinte në Shqipëri. Në veçanti, rruga SH23 më la mbresa dhe mendova se do të ishte një përvojë e veçantë e përjetuar nën rrotat e Mazda MX-5”, tregon Berg.

“Ne jemi gjithmonë në kërkim të rrugëve të përsosura në aspektin e drejtimit të makinës në to, në mundësitë që ofron një rrugë për xhirime të mëtejshme, në destinacione pak të njohura dhe të vizituara. Ndaj, mendova se Shqipëria ishte panorama ideale që përmbushte këto kushte”, përfundon ai.

Pse zgjodhët Shqipërinë për të xhiruar spotin tuaj të radhës?

Ne dëshironim që të gjenim një destinacion që të bënim fotografitë për Mazda MX-5 dhe rrugët në Jug të Shqipërisë ishin shumë të bukura, kur i pamë menduam se do të ishte vendi ideal për të ardhur për spotin. Nga ana tjetër, Shqipëria është një vend interesant sepse mund ta konsiderojmë si një ‘perlë e fshehur’, si një sekret i Evropës, për të cilin pak njerëz janë në dijeni. Ndaj, në këtë kontekst, menduam të zbulojmë diçka të re dhe të shijonim njëkohësisht edhe punën për të cilën erdhëm.

A ua këshilloi dikush Shqipërinë?

Po, erdhi si sugjerim nga kryeredaktori i revistës sonë në Londër, Nik Berg. Ai na e këshilloi Shqipërinë si destinacion.

Si ishte procesi i xhirimeve tuaja? Çfarë përvoje patët në tërësi?

Përvojë shumë pozitive. Shkuam fillimisht në Vlorë dhe më pas në Sarandë. Gjatë rrugës ndaluam në disa pika. Jemi vërtet të mrekulluar nga Shqipëria. Natyra ishte shumë e bukur, pavarësisht motit. Ishte interesante që t’i shikoje malin dhe detin kaq afër. Rrugët lidhëse të qyteteve ishin kaq të ndryshme dhe të bukura, i shijoje gjatë kalimit. Na u duk interesante vizita në Monumentin e Pavarësisë në Vlorë dhe ndërkohë mësuam për shpalljen e pavarësisë së vendit. Ndër më interesantet që kemi vizituar mund të veçojmë vendet historike. I pamë nga afër, e ndiem historinë e këtij vendi.

Butrinti dhe Kalaja e Gjirokastrës ishin shumë të veçanta. Sa u përket detajeve të përvojës sonë këtu, do të përmendnim ushqimin e detit dhe mjaltin shqiptar: shumë të shijshëm. Përveç xhirimeve, kemi bërë foto në disa pika, të gjitha interesante. Pamë edhe pjesën e jetës së fshatit, aq e bukur: përshëndetëm kafshët, adoptuam dhe një qen gjatë qëndrimit tonë.

Jemi mrekulluar nga brigjet detare. Ndër më të bukurit veçojmë tre ishujt e Ksamilit. Kemi ngrënë kryesisht ushqime deti, ishin shumë të shijshëm dhe më pak të shtrenjtë se në Londër. Na bëri përshtypje që pjesa më e madhe e restoranteve ishin të stilit dhe menysë italiane, besoj nga afërsia që keni.

Gjatë xhirimeve që realizuat, a e shijuat njëkohësisht punën dhe qëndrimin si turistë? A do të cilësohet që fotot e xhirimeve janë kryer në Shqipëri?

Po, do ta shënojmë në të gjithë fotot që do të publikohen së shpejti që janë shkrepur në Shqipëri. Do të kemi një hapësirë në revistë që mendojmë ta titullojmë ‘Duke festuar në Shqipëri’. Mendojmë se e shijuam shumë qëndrimin këtu, nuk e pamë vetëm si punë. Jam e sigurt që secili nga ne do të japë përshtypjet e veta, edhe brenda në revistë, që është një destinacion për t’u zbuluar sa më parë. Kemi përshtypje mjaft pozitive.

Do ta këshillonit Shqipërinë si destinacion për turistët? A do të dëshironit të vinit sërish?

Sigurisht që po. Do të dëshironim të vinim gjatë sezonit veror që ta shijojmë më shumë. Jemi të sigurt për këtë. Mendojmë se është një destinacion për t’u vizituar. Po bëhet gjithnjë e më shumë popullor. Do të dëshironim të shihnim edhe vende të tjera. Për shembull., Tiranën e pamë fare pak. Ose të tjera destinacione, qytetet kanë ndryshuar shumë me kalimin e viteve, ndaj duhen vizituar, ose rishikuar për ata që kanë qenë më parë. Ndaj dhe ne mendojmë se do të ishim të interesuar ta shihnim sërish pas pak kohësh.

A ofron Shqipëria vende interesante për të xhiruar për tematika të tjera, jo vetëm reklamë makinash?

Gjykojmë se po. Për shembull, do ta veçonim për prodhimin e verërave, apo për mjaltin. Nga ana tjetër, edhe historia e vendit do të përbënte potencial për t’u trajtuar, ka aq shumë site që dëshmojnë jetëgjatësinë dhe histori që preken nga afër. Na bënë shumë përshtypje bunkerët, të cilët i kemi fotografuar menjëherë sa i pamë. / KultPlus.com