“Diku thellë ne ty e shoh një qershi, sa herë të shikoj në sy” (VIDEO)

Tekste të shumta lirike gjetën jetësimin në tingujt e muzikës, shkruan KultPlus.

E tillë është edhe kënga “Një grusht qershi” kënduar nga grupi Gjurmët.

Gjurmët janë grup kosovar i muzikës rok, të cilët shënuan periudhën e lulëzimit të tyre përgjatë viteve 1980-1986.

KultPlus ua sjell tekstin dhe videoklipin e këngës “Një grusht qershi”:

Era ja përkdhelë hapin e…
E bëhet sikur nuk më sheh
Sa bukur i paska ra
Fustani i kuq o me dantela

E sonte ne
Do ta hedhim e
Një valle t’ëmbel o si qershi

Mos thuaj nuk e di
Diku thellë në ty
E shoh një shkëndi
Sa herë të shikoj në sy, o moj…

Diku thellë ne ty
E shoh një qershi
Sa herë të shikoj në sy o…

Ç’të paska hije kjo gërshetë
Sdi pse behësh sikur nuk më flet
Sikur të të kisha pranë
Nji grusht qershi do a kisha dhanë

E sonte ne
Do ta hedhim e
Një valle t’ëmbel o si qershi

Mos thuaj nuk e di
Diku thellë në ty
E shoh një shkëndi
Sa herë të shikoj në sy, o moj…

Diku thellë ne ty
E shoh një qershi
Sa herë të shikoj në sy o…

E sonte ne
Do ta hedhim e
Një valle t’ëmbel o si qershi

Mos thuaj nuk e di
Diku thellë në ty
E shoh një shkëndi
Sa herë të shikoj në sy, o moj…

Diku thellë ne ty
E shoh një qershi
Sa herë të shikoj në sy o / KultPlus.com

Presidenti Meta dekoron baritonin lirik dhe pedagogun e kantos, Agim Duro

Presidenti Ilir Meta dekoroi me titullin “Mjeshtër i Madh”, këngëtarin e muzikës së lehtë dhe klasike, baritonin lirik dhe pedagogun e spikatur të kantos, Agim Duro.

Ky titull iu dha në vlerësim të interpretimeve të spikatura e me nivel të lartë si dhe të kontributeve të tij të çmuara në fushën e artit skenik shqiptar, veçanërisht për zhvillimin e artit operistik dhe atij vokal në vendin tonë.

Në fjalën përshëndetëse drejtuar familjarëve dhe personaliteteve të artit të pranishëm në ceremoninë solemne, Kreu i Shtetit shqiptar u shpreh, se Agim Duro,  ka një karrierë të jashtëzakonshme dhe kontribut të madh, jo vetëm në fushën e artit, në gjininë operistike, por edhe në atë pedagogjike e shkencore.

“Jam i lumtur që jemi sot së bashku, për të nderuar një nga solistët më të njohur dhe më të shquar të Teatrit Kombëtar të Operas e Baletit dhe pedagogun e mirënjohur të kantos, zotin Agim Duro. Baritoni lirik Agim Duro ka një karrierë të jashtëzakonshme dhe kontribut të madh, jo vetëm në fushën e artit, në gjininë operistike, por edhe në atë pedagogjike e shkencore”, thekson Meta.

“Me një ngjyrim zëri cilësor, Agim Duro u evidentua në jetën artistike shqiptare, që në vitet e shkollimit pranë Institutit të Lartë të Arteve, sot Universiteti i Arteve. Ai ishte një nga solistët e grupit muzikor, aq të njohur në atë kohë, ‘Na bashkoi kënga popullore’, grup që solli një frymë të re në muzikën e përpunuar shqiptare dhe që dha mbi 1500 koncerte të muzikës popullore shqiptare brenda dhe jashtë Shqipërisë”,- u shpreh presidenti Meta.

“Pas diplomimit, Agim Duro u përfshi edhe në role të ndryshme në Teatrin e Operas dhe Baletit, ku vazhdoi rrugëtimin e tij artistik, me një eksperiencë të gjatë pune si solist i parë në të. Agim Duro ka qenë i përkushtuar,  në përgatitjen muzikore e skenike, duke u bërë një ndër artistët më të njohur e më të dashur të Teatrit të Operas e Baletit”,- vijon Meta.

“Gjatë karrierës së tij të shquar artistike, Agim Duro ka realizuar një galeri të pasur rolesh dhe është përfaqësuar denjësisht si solist, brenda dhe jashtë vendit, në bashkëpunim me orkestra prestigjioze vendase dhe ndërkombëtare. Prof. Agim Duro ka një kontribut të rëndësishëm edhe në fushën pedagogjike, së pari në Liceu Artistik ‘Jordan Misja’ e më pas, pranë katedrës së kantos në Universitetin e Arteve, deri në përfundimin e këtij misioni pedagogjik, në Tetor të vitit 2020, me daljen e tij në pension”,- shtoi Presidenti.

Sipas Metës, “gjatë gjithë karrierës edhe si pedagog, zoti Duro ka kontribuar në formimin e brezave të rinj të këngëtarëve lirikë, por edhe në hartimin e politikave kulturore, duke qenë dhe një ndër hartuesit  e Strategjisë Kombëtare të Zhvillimit Kulturor Muzikor në vendin tonë. Edhe pse tashmë në pension, zoti Duro vazhdon të mbetet i interesuar dhe i angazhuar për të gjitha zhvillimet në fushën e artit në Shqipëri dhe vazhdon të kontribuojë në mbështetjen dhe afrimin e artistëve të rinj të përgatitur, në skenat tona”.

“Për të gjithë kontributin e rëndësishëm në fushën operistike me interpretimet e tij të spikatura, por edhe në atë pedagogjike e shkencore, për zhvillimin e artit operistik shqiptar, kam kënaqësinë t’i akordoj zotit Agim Duro Titullin e lartë ‘Mjeshtër i Madh’”,- tha Presidenti Meta. /ata/ KultPlus.com

Albumi i Dua Lipës renditet i dyti në nivel global

Një album jo pak dëgjuar dhe vlerësuar përgjatë vitit 2020 ishte “Future Nostalgia” nga Dua Lipa, shkruan KultPlus.

Sukseset e këtij albumi po vazhdojnë edhe tash në 2021, teksa Lipa ndau me artdashësit e saj lajmin e mirë.

Albumi i saj i fundit, “Future Nostalgia” ka zënë vendin e dytë nga top albumet të dëgjuara në mbarë botën në platformën muzikore Spotify.

Këngët e “Future Nostalgia” arritën të marrin shumë çmime, teksa albumi doli gjatë karantinimit nga pandemia në mars. / KultPlus.com

Enris Qinami, muzikanti shqiptar që përmes traditës e mistikës transmeton tingujt e sharkisë në Francë

Xhemile Hysenaj

Ka 20 vite që jeton në Francë dhe punon si pedagog i muzikës në “Ecole des Arts, Île-Saint-Denis”, në një qytezë-ishull buzë Senës, pranë Parisit. Bëhet fjalë për Enris Qinamin, i cili qysh në moshë të re rrugëtimin jetësor e kishte gërshetuar me artin më të bukur, atë të muzikës. Muzika e Qinamit realizohet përmes instrumentit të sharkisë dhe vjen si rrjedhojë e lidhjes së tij të ngushtë me mistiken dhe universalen. Një muzikë që flet e jeton ndryshe. Qinami, si asnjëherë më parë, ka rrëfyer për KultPlus lidhjen dhe dashurinë e tij të madhe me muzikën, sufizmin dhe mbi të gjitha atdheun e tij.

KultPlus: Muzika juaj vjen si rrjedhojë e lidhjes suaj të ngushtë me sufizmin, na flisni për lidhshmërinë tuaj me mistiken dhe si e transmetoni atë përmes muzikës që ju e bëni?

Të flasësh për mistikën dhe sufizmin është thuajse e pamundur, sepse nuk bëhet fjalë thjesht për një narracion, por mbi të gjitha për diçka që i lind nga një përjetimi i brendshëm.
Përsa i përket muzikës, ajo është një gjuhë universale e cila nuk ka kufij në kohë e në hapësirë. Si e tillë ajo mundëson pikëtakime me shumë elementë dhe dimensione të jetës, elementë të cilët mund të jenë të jashtëm ose të brendëshëm. Në planin e brendshëm të saj, dimensioni i muzikës shkon përtej dimensionit thjesht estetik të artit në përgjithësi.

Po ashtu edhe sufizmi përkufizohet si tërësia e dimensionit të brendshëm e shpirtëror të fesë islame, pjesë e pandashme e urtësisë së Gjithë-Kahershme e Universale. Përtej botës së shpërfaqur, përtej formave, ekziston një realitet i brendshëm (Hakîkati), i cili i jep kuptim gjithshkaje. Ky realitet perceptohet fillimisht nga ana e tij e jashtme (Sheriati), për të kaluar në aspektet dhe praktikat e brendshme (Tarîkati).

Në këtë udhëtim të brendshëm shpirtëror, njeriu shikon se kjo botë nuk është gjë tjetër veç se një iluzion, një perde, ku sapo e largon njërën, atëherë shfaqet një tjetër, aq sa perde pas perde, fillon e kupton se perdja kryesore është iluzioni i të qënurit “unë”. Vetëm kur e çel këtë perde, njeriu fillon e përjeton Realitetin përtej perdeve ! Për këtë gjë, nevojitet “pastrimi i shpirtit”, në mënyrë që krijesa që ne jemi të bëhet transparente ndaj Krijuesit dhe të pajiset me virtyte fisnike. Mirë ama, pastrimi i shpirtit nuk duhet të jetë një mjet në vetvete por mbi të gjitha qëllimi i cili i mundëson njeriut njohjen e Zotit. E në një hadith thuhet: “ Ai që njeh vetëveten, e njeh edhe Zotin”. Në realitet vetëvetja gjendet në qendrën e qenies njerëzore, e simbolizuar nga zemra, ndërkohë që truri është instrumenti i mendjes, në veçanti i mendimit racional. Sipas të gjitha traditave shpirtërore, zemra është vendi i inteligjencës supra-racionale e siç thotë René Guenon, ajo siguron unifikimin e të gjitha gjendjeve të ekzistencës dhe unitetin e vetë Ekzistencës.

E njëjta gjë është e vlefshme edhe për muzikën. Për atë që fillon e njeh vetveten, muzika që ai dëgjon këtu poshtë është jehonë e Fjalës hyjnore dhe muzikës qiellore atje Lart. Në muzikën mistike ekziston një marrëdhënie intime me zanafillën, e cila i shpërfaqet njeriut nëpërmjet Zbritjes së Revelatës Hyjnore. Falë saj, ne fillojmë të përjetojmë ndjesi të panjohura më parë, zbulojmë se e padukshmja dhe e padëgjueshmja janë vetëm vizione dhe frekuenca që nuk i kemi parë dhe nuk i kemi dëgjuar deri më tani. Mund të them se fakti që kam marrë këtë rrugë, më ndihmon ta përjetoj atë së brendshmi. Kjo gjë më konfirmon ndjesinë se gjithçka që kemi kërkuar jashtë, në realitet gjendet brenda vetes. Dhe pikërisht brenda nesh lind vetvetiu edhe dëshira për ta transmetuar këtë traditë.

Në fakt, fjala transmetim dhe fjala traditë kanë të njëjtën rrënje, të njëjtën etimologji. Ajo që karakterizon transmetimin është fakti se përfshin gjithshka dhe gjithëkënd brenda një tradite të caktuar, aq sa nuk ka asnjë Traditë pa një përçim të vetëdijshëm falë transmetimit. Me fjalën Traditë (T e madhe), kuptojmë totalitetin e trashëgimive të cilat kanë parim dhe burim themelor Shpalljen, e cila është Zbritja nga niveli më i lartë i Realitetit në një qytetërim të caktuar, duke bërë të mundur transformimin e objektit të dijes, në subjekt të njohjes.

Me përpjekjet e mija si muzikantit dhe si etnomuzikolog, jam munduar ta artikuloj muzikën sakrale me atë tradicionale dhe anasjelltas, duke vënë në dukje aspekte të caktuara të shoqërisë tradicionale shqiptare, për të kuptuar sesi përshtatet një organizim specifik shoqëror, sipas një sensi të veçantë estetik të gdhendur në një histori të caktuar. Në të njëjtën kohë, jam përpjekur të kuptoj edhe mënyrat e ndryshme falë të cilave muzika shpreh Traditën për të përçuar tek gjithëkush dhe në çdo kohë, mesazhin e Njëshmërisë Hyjnore.

KultPlus: Ju jetoni dhe veproni në Francë, sa ka qenë e vështirë të krijoni grupin tuaj dhe të merrni hapat e parë si muzikant?

Jetoj prej gati 20 vitesh në Francë ku punoj si pedagog i muzikës në “Ecole des Arts, Île-Saint-Denis”, në një qytezë-ishull buzë Senës, pranë Parisit.
Fillimet në Francë ishin të lidhura ngushtë me studimet, të cilat i ndoqa mbas mbarimit të studimeve në Tiranë pranë Liceut Artistik dhe Universitetit të Arteve ku dhe u diplomova në vitin 2001 me rrezultatet më të larta në degën e kompompozicionit muzikor. Po atë vit u nisa drejt Parisit për të vazhduar studimet muzikore duke u diplomuar për kitarë dhe pedagogji muzikore.

Hapat e parë kanë qënë të vështira sigurisht, por në atë vështirësi fshehej vetë lehtësia, e cila ndihmon për të kalitur durim. Durimi është në vetvete mësimi që shoqëron njeriun gjatë gjithë jetës.

Në këtë rrugëtim, hapat e parë kanë qenë shpesh herë pyetje të cilat më shtynë të kërkoj cilat janë lidhjet që ekzistojnë midis një populli dhe muzikës së tij, cilat janë metodat e transmetimit, dhe mënyrat për ta përçuar atë duke qëndruar sa më afër “frymës tradicionale”. Në Shqipëri për shëmbull, muzika tradicionale e dikurshme ishte e lidhur ngushtë me familjen, me organizimin shoqëror duke qënë koherente ndaj të gjithë elementëve të saj. Në qendër të këtij organizimi shoqëror, muzika përjetohej si aspekti më i privilegjuar i Traditës, duke mos reshtur së artikuluari në mënyra nga më të ndryshmet mesazhet e saj, dhe duke qëndruar e gjallë dhe besnike falë shpirtit të saj origjinal.

Duke jetuar larg vendlindjes, e kisha të pamundur të bëja muzikën ashtu siç ajo lëvrohet në vendin e origjinës ndaj mu desh ta adaptoja në realitetin tim duke adoptuar elementë vendas dhe duke bashëpunuar me muzikantë me prejardhje dhe horizonte të ndryshme.

Kjo gjë kishte vështirësitë e veta, por në të njëjtën kohë afronte mundësi për diçka te re dhe të ndryshme. Ndaj edhe lindi nevoja për të krijuar një grup muzikor tek i cili do të isha njëkohësisht themelues dhe udhëheqës artistik, duke i dhënë atij frymën tradicionale e shpirtërore sufiste shqiptare, dhe atë ballkanike në përgjithësi.

KultPlus: Ju luani në instrumetin e sharkisë. Talentin tuaj e keni trashëguar nga familja apo ka qenë pasioni juaj i kahmotshëm?

Mund të them se nuk jam unë ai që kam zgjedhur sharkinë, por në një farë mënyre ajo më ka zgjedhur mua. Kjo sepse kitarën e kisha zgjedhur në periudhën e adoleshencës i shtyrë nga pasionet e moshës, ndërsa sharkinë në moshën e pjekurisë dhe me vetëdidje të plotë, edhe pse nuk e kisha të trashëguar nga familja. Më tepër se zgjedhje e një instrumenti, ajo ishte një drejtim i ri që mori jeta ime artistike, por mbi të gjitha shpirtërore.

Përherë e kam pasur ndjesinë se muzika është si një “ilaç”, jo i trupit por i shpirtit dhe se mjeshtri i muzikës duhet ta “zhysi” auditorin e tij në një oqean melodish e ritmesh të cilat duhet të vazhdojnë të kumbojnë edhe mbasi muzika ka mbaruar së ekzekutuari…

Muzika tradicionale, në këtë aspekt zë një vend të veçantë nga pikëpamja e shprehjes. Ajo ndërtohet brenda një performance komplekse që përfshin shpesh shumë protagonistë të disa zhanreve. Shprehia e saj është vullnetarisht momenti në të cilën ajo ekzekutohet dhe nuk ka qëllim tjetër veç se atë që performuesit i japin asaj në praninë e atyre që janë prezent në atë momente të caktuara.

Kjo gjë ndryshon shumë me zhanret e tjera muzikore të cilat ndërtohen duke u bazuar thjesht tek estetika dhe nevoja për t’ju përshtatur një shije dhe një tregu të caktuar, në kohë dhe në hapësirë. Në ndryshin nga ato, në muzikën tradicionale, estetika është gjithnjë në varësi të etikës. Rrjedhimisht, çdo qëndrim muzikor korrespondon me një etikë, një gjendje shpirtërore fillestare. Kjo gjëndje shpirtërore është edhe pikënisja drejt një udhëtimi i cili lind në brendësinë e njeriut dhe përbën thelbin e asaj ç’ka ne quajmë traditë, në realitet një proçes të gjatë transmetimi kulturor dhe shpirtëror.

Muzika tradicionale e lartëson shpirtin në frekuenca që kapërcejnë gjëndjen tonë të zakonshme. Sa më shumë muzika priret drejt anës shpirtërore, aq më shumë ajo e qetëson egon dhe e fton dëgjuesin e saj për më shumë përulësi. Në latinisht fjala përulësi, “humilitas” vjen nga fjala humus, tokë. Pak a shumë i njëjti rrugëtim është ndjekur edhe në shqip për fjalëformimin përvujtni, nga fjala vutë, truall i sheshtë.

KultPlus: Këngët që ju këndoni i flasin kryesisht dashurisë, asaj universale. Sa është e vështirë t’i këndohet një dashurie të tillë me aq pasion?

Për ti kënduar dashurisë universale është vështirë, por edhe më vështirë është për ta kuptuar se çfarë është ajo!

Një ndër karakteristikat e sufizmit është ekuilibri midis dashurisë dhe urtësisë, dhe kjo në të gjitha nivelet e qënijes, në mënyrë që të arrihet ajo ç’ka njihet si dashuria e vërtetë, e cila është njohja e drejtpërdrejtë dhe e menjëhershme e gjithshkaje që ekziston bazuar në parimin dhe perspektivën islame të Unicitetit Hyjnor. Falë këtij kriteri, njeriu vendoset në kërkim të përndritjes, duke pasur si qëllim final bashkimin me objektin e përndritjes, Prezencën Hyjnore.

Thelbi i dashurisë është i pamundur që të përcaktohet plotësisht sepse ai nuk i atribuohet njeriut si krijesë, por vetëm Zotit si Krijues. Qëllimi final i dashurisë është pra bashkimi i krijesës me Krijuesin, duke pasur parasysh se ajo ç’ka ka qenë e bashkuar në para-zanafillë (ezel), herët a vonë do të ribashkohet përsëri.

Sa më shumë duam, aq më shumë ndihemi të gjallë. Sa më shumë japim, aq më shumë marrim, dhe falë kësaj mar-dhënije krijohen “frutat” e dashurisë. Dashuria është një farë, fruti i së cilës është urtësia….

KultPlus: Muzika juaj zë vend kryesisht në Teqe e në vende të tjera ku predikohet feja islame. Si e shihni ju një përgjegjësi të tillë?

Në realitet kam pasur fatin të luaj muzikë në vende të ndryshme, qofshin ato fetare apo laike, nëpër kisha, teqe, tempuj budistë, salla koncertesh e festivale…

Mund të përmend për shëmbull kishën “Oratoire du Louvre”, pjesë e Muzeut të famshëm të Luvrit, kishën “Saint-Pierre de Montmartre, atë Saint-Merry, të gjitha këto ndër kishat më të famshme në Paris. Në çdo koncert kam kënduar këngë në shqip, dhe kam performuar me grupin tim ilahi të traditës islame ku në disa raste janë recituar pjesë të Kur’anit dhe është thirrur biles edhe ezani brënda në kishë. Publiku francez na ka pritur gjithnjë në mënyrë të shkëlqyer, duke e rrespektuar maksimalisht traditën tonë. Gjithashtu kam pasur fatin të jap koncerte në vende prestigjoze këtu në Francë si përshëmbull « Château de Chambord », « Chapelle Royale de Senlis », « Petite Halle de la Villette», etj… Gjithashtu kam qënë i ftuar në disa festivale si përshëmbull « Festival de l’Art Sacré de Senlis», « Sufi Soul Festival » në Gjermani por edhe në Shqipëri ku mund të përmend « Festivali Multikulturor në Berat», ku kam luajtur muzikë në Teqen Halveti, « Festivali Takimi mes dy botëve » në sallën e koncerteve të Katedrales Orthodokse në Tiranë etj… Të gjitha këto aktivitete kanë lënë kujtime të paharruara dhe ka qënë një përgjegjësi e veçantë të isha pjesmarrës duke përfaqësuar traditën muzikore shqipëtare dhe atë mistike sufiste.

KultPlus: Ju keni një lidhje shumë të fort me vendlindjen, si e paraqitni atë në këngët që i këndoni?

Gjithmonë më ka përmbushur vendlindja, qyteti i Tiranës.

Ndjej në të zërat e jehonat e të parëve, e këngëve që buçonin në shtëpitë tradicionale me avllitë në oborr mbushur me tinguj që hynin përmes shkallëve të gurta, dhe pastaj shëtisnin tërë shtëpinë për tu rikthyer sërish në oborr nëpërmjet penxhereve të shumta, të “parfumosur” nga aroma e luleve shëmëngjyrëshe e erëmirë.

Kjo muzikë ka qënë dhe është gëzim, hare, emocion, pasion, mall, e shprehur aq bukur në larminë e melodive, valleve e nëpërmjet fjalëve më të bukura të dashurisë së sinqertë për njerëzit, zogjtë, lulet, dhe gjithçka që ka krijuar Perëndija.

Ajo që më lidh më shumë me Tiranën janë këto kujtime, të cilat janë pasuria më e madhe që mora me vete nga qyteti i lindjes. Prej disa vitesh udhëtoj nëpër Ballkan, kryesisht në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Mal i Zi dhe Bosnje-Hercegovinë dhe përherë mahnitem me bukuritë, traditat dhe njerëzit në rajonin tonë. Kam shumë miq të mirë në këto treva bujare dhe i përshëndes me mall.

Por atdheu ynë është edhe çdo grimcë e universit sepse vetë ne jemi pjesë e tij dhe origjina si dhe destinacioni ynë final është universi, bota Qiellore.

KultPlus: Si e konsideroni rolin e muzikës në jetën e secilit, sidomos një muzikë që përmbajtjen kyçe e ka atë shpirtërore?

Muzika është një mjet për ta afruar shpirtin më pranë Krijuesit dhe për këtë arsye ajo luan një rol shumë të rëndësishëm në jetë. Muzika gjithashtu shpreh fuqishëm lidhjet që krijojnë njerëzit dhe shoqëritë njerëzore me atë ç’ka është universale. Muzika përmbush zemrat e njerëzve, pavarësisht nga përkatësia e tyre shoqërore, fetare ose kulturore. Ajo gjithashtu përmban kodet specifike të individëve dhe shoqërive që i gjenerojnë ato. Muzika shpreh si aspiratën e shpirtit njerëzor për bukuri dhe harmoni, por dhe në të njëjtën kohë veçoritë e popujve dhe individevë që e krijojnë atë.

Muzika nuk lind në zemër e dikujt për aq kohë sa nuk ekziston aty ashku, dashuria për të.

Një histori e bukur e ilustron këtë gjë. Në traditën orientale, besohet se shpiriti ekzistonte para se të krijohej trupi i njeriut të parë. Si i tillë shpirti ishte i lirë të shkonte aty ku dëshironte ai, pa patur asnjë pengesë. Por një ditë, Krijuesi i Gjithësisë e ftoi shpirtin të hynte në trupin e njeriut të parë, Ademit. Kjo gjë ndeshi me kundërdvtimin e shpirtit i cili nuk donte të ishte i mbyllur në një trup të caktuar, qoftë ky edhe i njeriut. Andaj shpirti u largua në skajin më të largët të universit. Krijuesi i Gjithësisë u trishtua nga kjo gjë, por gjithsesi ai nuk donte ta detyronte atë të hynte me forcë në trupin e njeriut. Ndaj dhe vendosi të krijonte ëngjëjt muzikorë të cilët filluan të luanin muzikën e sferave qiellore. Ajo muzikë e mrekullueshme kumboi tej e përtej universit, aq sa shpiriti arriti t’ja dëgjojë ekon e largët dhe mbeti i magjepsur. Pak nga pak, shpiriti u dashurua me këto tinguj e këto ritme të padëgjuara më parë, aq sa filloi të udhëtonte larg e më larg për të kërkuar burimin e tyre. Kur iu afrua, ai filloi të vallëzonte e të rrotullohej rreth tyre. Në çastin kur shpirti mbërriti në ekstazë, Krijuesi e mori atë dhe e futi brenda trupit të Ademit. Menjëherë, zemra e tij filloi të rrihte…. Kjo është arsyeja pse ne kemi të gjithë në thellësi të kraharorit këtë ritëm primordial dhe saherë dëgjojmë muzikë, shpiriti ynë preket e ngacmohet duke kujtuar kohën kur ishte i lirë nga trupi.

KultPlus: Na flisni më shumë se si e shihni ju lidhjen në mes artit dhe fesë?

Arti dhe feja në të vërtetë kanë pika takimi tek marrëdhënia që ato kanë me të patregueshmen, të padukshmen e të pashpejgueshmen. Tek të dyja mbizotëron një fuqi nxitëse, një nevojë për simbole dhe për kuptimin e tyre. Të dyja hapin mundësinë e një perceptimi global dhe shpesh të menjëhershëm të realiteteve shpirtërore, përtej mendjes njerëzore. Muzika fetare në veçanti, bashkon dy qasje në dukje të ndryshme, muzikën dhe fenë.

Nga ky bashkim, lind një realitet i ri i cili e fton njeriun që të hapet kundrejt aspekteve të ndryshme të përvojave së brendshme. Në këtë rast, muzika me gjuhën e saj, ndihmon në përhapjen e kuptimeve që dalin nga terminologjia fetare. Parë në këtë prizëm, ajo bëhet “bija” e Kuranit, për ata që dinë ta kuptojnë Librin. Ashtu si “dhikri”, përkujtimi i Zotit që kulmon në frymëmarrjen e kënduar, ritmi i muzikës lejon që shpirti njerëzor të rijetojë gjendjet e para-krijimit të tij.

Por për ta kuptuar më së miri këtë gjë, më lejoni t’ju shpejgoj cila është ndjesia ime për atë çka quajmë ne fe.

Nëse njerëzit janë të tërë të krijuar nga një burim i vetëm, atëherë qëllimi i vetëm i tyre duhet të jetë njohja dhe dëshmimi i këtij burimi, pra me pak fjalë njohja e Krijuesit e cila rjell nga njohja e gjithshkaje që është pjesë e krijimit të tij, dhe mbi të gjitha njohja e vetëvetes. Udhëtimi për tek vetvetja është i gjatë dhe i mbushur më “kodra të mëdha udhëtimi”. Ky udhëtim na liron nga skllavërimi i natyrës egotike e cila e largon njeriun nga aksi i tij hyjnor, dhe e çon drejt anës shtazore, duke e ditur se të dyja dimensionet gjenden tek ai.

Poeti i madh Naim Frashëri na kujton se besimi i vërtetë nuk është i shkruar në asnjë libër, përveç se në zemrën e njeriut. Pra feja është besimi i vërtetë dhe unik ku ne drejtohemi tek përmbushja e qënijes që mund të vijë vetëm nga njohja se kush jemi, duke e dëshmuar në çdo frymëmarje të vërtetën e esencës tonë hyjnore, e cila arrihet nëpërmjet rrugës mistike të çdo lloj feje apo besimi fetar. Kur një dijetar arab ishte pyetur, “Cili është fundi i mistikut” ai u përigjigj, “Kur ai është ashtu si ka qënë, ku ka qënë para se të ishte”.

Në muzikën tradicionale mistike të kahershme, si në Shqipëri a gjetkë, kjo gjëndje përçohet nëpërmjet përkujtimit të krijuesit sepse pa përkujtim kjo rrugë është si një udhë pa udhë. Falë përkujtimit, arrihet një nivel përqendrimi i cili e ndihmon qënijen të arrijë tek shikimi, dëgjimi dhe prekja e esencës së brendshme të tij, falë së cilës Krijuesi dhe krijesa shkrihen dhe bëhen një e vetme. Të gjithë ata që e hapin zemrën e tyre dhe lejojnë të hyjnë në të rrezet e dashurisë, e presin mirë këtë muzikë dhe duan të përjetojnë më shpesh momente të tilla. Vetë dijetari dhe mistiku i madh Mevlana Xhelaludin Rumi ka thënë ” : Në kadencat e muzikës, është i fshehur një sekret; nëse e reveloj atë, ai do të trondiste mbarë botën. “

KultPlus: Cili është mesazhi juaj për lexuesit tanë?

Përpiquni të zbardhni shpirtin. Studioni përmes librave, por mbi të gjitha brenda vetes tuaj. / KultPlus.com

Petrit Çeku fiton çmim nga Shoqata kroate e muzikës

Kitaristi i njohur shqiptar, Petrit Çeku ka arritur të fitoj çmim nga Shoqata kroate e muzikës, shkruan KultPlus.

Çeku ka njoftuar nëpërmjet rrjeteve sociale se e ka fituar çmimin “Milka Trnina” nga Shoqëria Kroate e Muzikantëve. Këtë çmim ai e ka fituar bashkë me sopranon Marija Kuhar Šoša dhe ansamblin Camerata Cantily.

“Është nder i nivelit të lartë të përmendesh krahas shumë muzikantëve të jashtëzakonshëm kroatë që kanë marrë këtë çmim në 62 vitet e fundit”, ka shkruar Çeku.

Petrit Çeku ka performuar nëpër shumë vende me magjinë e kitarës së tij. / KultPlus.com

Përpjekjet e arbëreshëve për mbledhjen e këngëve tradicionale të 3 shekujve

149 vjet më parë, më 20 dhjetor të vitit 1871 Giusepe Kamarda mblodhi disa këngë tradicionale në ngulimin arbëresh Palazzo Adriano.

Këngëve të mbledhura prej këtij autori iu shtuan edhe ato të disa folkloristëve të tjerë dhe u përmblodhën në librin “Canti tradicionali”, i botuar në vitin 1924 nga autori Trifon Guidera. Në libër janë përmbledhur thuajse të gjithë dorëshkrimet e tre shekujve, vjershat më të mira që disa shqiptarë të Sicilisë, kanë shkruar me qëllimin që atdheu i gjyshërve të tyre, të kishte një literaturë si të gjithë kombet e tjerë.

Gëzim Llojdia

Trifon Guidera në 26 janar 1924 përcjell këtë shkrim për një botim arbëresh kushtuar  këngëve tradicionale shqiptare në botën arbëreshe ku ruhej prej shekujsh gjaku arbëror.Libri: ”Canti tradicionale” si shkruajta te Nr 2661 të :”Diellit”,shkruan T.Guidera, vëllimi i tij më se më ishte të ketë mbledhur te kjo vepër ndër gjithë dorëshkrimet e tre shekujve, më të mirët vjersha që disa shqiptarë të Sicilisë, kishin shkruar me qëllimin se atdheu i gjyshërve të tyre, të kish një literaturë si të gjithë kombet e tjerë, pse dija dhe shkronjësa është shpirti i Atdheut, thotë T.Guidera. Duke vijuar ai thotë se; Prof Schiroi si bleta ka vajtur tue thithur te lulet e gjithë këtyre dorëshkrimeve, që fat i mirë i solli përpara syve me të ëmblin lenk e si mjaltë te kosherja ja shkon përpara këndonjësit. Sa ti ngjepsen edhe këndonjësit e :’Diellit” si kasha taksuar te numri i thënë i përshkruan dy ca si këta të shekullit të XVII të një vjeshtori të panjohur. Autori në fjalë përmend punën kërkimore që ka zgjatur mbi autorit që përfshinë një hark kohor prej tre shekujsh por më i veçanti është një autor i panjohur  i shekullit të XVII. Autori përmend vargje nga kjo poezi e autorit të panjohur:’Në jetë u desha mirë, po një vashë/e s’ish litire, përse ish arbëreshe/ Një mbërma për të luajrith i thashë/:Ti për s’munden t’ime je jatreshe/ Bëri buzën në gaz ,po kur i thashë/:Dëshurova edhe një herë të të kesh….tha/: Flasmë e mos gjëftojem aq trashë/përse dita ka sy e nata vesh…..

Autori

Autori sjell poezinë e arbëreshe shkruar ëmbëlsisht si një sinfoni e bukur me një ritëm të njëjtë. Mirëpo ç’thotë poshtë autori. Këto poezi, që përshkruam këtu janë të zotit Giusepe Bracia thotë, autori bërë motin e 1752 në Palazio Addriano, autori sjell më poshtë vargjet e fundit të kësaj poeme arbëreshe. Autori, thotë se këto dhe të tjerë vjersha janë  marrë nga anaereontika e Kryepriftit Nicola Brancato i shekullit të XVII, themelues i kolegjit të Shën Mërisë,që ka qenë dhe është shkolla e këngëve  të kishës shqipe ndër Piana dei Greci. Duke vijuar me një këngë tjetër autori sjell këto vargje:”Kjo trundafile plotë ves e mbledhur vetiu thotë/ Stolitë që kam të kuqen lloje/ të bukuren hije/ Mi dha ynë Zot…’ Duke folur për këtë vjershë autori thotë se edhe kjo është marrë nga këngët e Isuthit të At Branmcatit. Duke vijuar me këngën tjetër:”Të dashur më dëfton/ e prire më gënjen/ përse këto ndralle?/ Në gji unë kam dorën ndenjë/ e zembrën nge e njen/ se ti me more….

Këngët e 20 dhjetorit

Autori, thotë është shumë bukur është ky libër me vjersha, pra me këngë ndër vjerohe prej Giusepe Kamasda, të 20 dhjetorit 1871,  është aq i bukur, sa autori e përshkroi të tërë. Ti ke lig se kam menuar/ e sa ka nge të kam shkruar/ por mbi të gjitha ka me kesh be/ se aq shumë nuk i ftesë/ Me të flet unë kam një kollë/ që më bën të thatë e t’ hollë/ e gjirin me ka shqerë/ dhe trutë po mi ka nxjerrë/ po nani që jam më mirë/ jam e nxier ktë detyrë/ e të thonë përsa vlenj/ për sa munde dua të të shërbejë/ ti më jep po ndere e gëzim/ kur dërgon ndo urdhërim/ se të njoh se je njeri/ që do miq e gjeri. Ja ke atë që me të flet/ unë dua mirë te kjo jetë/ Ashtu paç ditë të glata/ edhe gazme me tupata/ Rrofshe shkofsh gjithë hajdhit!/ Kujt mos  t’ det i rafshin sytë!… Sipas këtij autori, ndër këngët e bukura, janë edhe krijime, që u përkasin autorëve si vjershat e ish deputetit Pietro Chiara i Palazo Adriano, ai e cilëson rrjedhshmërinë poetike si lumë duke përmendur edhe atë, që ka shkruar mbi vdekjen e zonjës Jakine Masi Bennici të vitit 1873. Autori sjell strofa nga kjo poezi :”Te ky varr ku ajo pushon/ gjithë lulëzuar me kurora/rinë përzier vdekja e gjela/lypi e gëzimi,zjarrmi  e bora. Sa kujtime te një gur/ Klajni gjithë me të glet vajtime/ Lulia e varrit vetëm rritet/me kujtime, lotë, shterime…

Jeronim De Rada

Në shkrimin për atdhetarin e të vjetër, z.Dot. Agostino Ribekut, nga Llambi Gjergu i Shën Mitër Korona thotë: Kush nuk e ka dëgjuar këtë atdhetar të flakët dhe kush nuk e njehë? Nuk presim përgjigje, pse dimë bashkatdhetarët i kanë kënduar veprat e tij shumë të shtrenjta, për të cilën ku mburret tepër dhe që andej i ka kushtuar gjer më sot shpirt e zemër. Së afërmi do të pushtojë shtyllat letrare të gazetës sonë kombëtare,për jetën e këtij të vjetrit patriot ,që ka marrë pjesë të madhe dhe aktive në çështjen e bukur të çështjes sonë,bashkë me të pavdekurin vjeshtor Jeronim De Rada ,në kohën kur diplomacia evropiane pa me të drejtë se jetonej, një popull me famë,që përpiqesh për lirinë e vet me gjak dhe pastaj mbi përpjekjet e tija politike, letrare. Është edhe ky  një nga faktorët e Rilindjes sonë Kombëtare dhe s’mund ta mohojnë njerëzit e mëdhenj  që kemi neve sot,me të cilët ky ka patur dhe mund të ketë  edhe sot padyshim, letërkëmbime. Autori sjell një poezi kushtuar këtij patrioti botuar në 15.4.1924,Shën Mitër .K. “Të lumtë arbëreshë ,që në ato dejet e tua/ Lëvrin ay gjak i fisit tonë bujar/ Për dhuratën e vyer që më ke bërë mua/ Të falënderoj tepër o atdhetar./ Shoh në atë zemra jote u përvëlua/Për një qëllim të bukur kombëtar/ Përgjithësisht arbëreshë unë fort ju dua,/ Për kujtimin që keni te dheu i parë./ Dhe ti vazhdo punën tënde filluar/ në kohën kur i madhi vjeshtor/ i palli botës çështjen e harruar/ atë çështje që sot të lirë shënon/ Popullin tonë popullin arbënor/ që mirënjohës ju është dhe ju nderon’. /dp/ KultPlus.com