Arbëreshët në Palermo prezantojnë historinë, kulturën, traditën e veshjet e ruajtura ndër breza

Komuniteti arbëresh (në Piana degli Albanesi) në provincën e Palermos të Italisë, tradicionalisht çdo fillimjanari gjatë festës së Teofanisë prezantojnë historinë, kulturën, traditën e veshjet arbëreshe të ruajtura në breza, transmeton KultPlus.

Kryetari i kësaj komune dhe anëtar i Këshillit Koordinues të Diasporës, Rosario Petta, tregon se organizimi i kësaj ceremonie është një nga festat më të përzemërta për komunitetin, pasi përmes saj paraqitet historia dhe origjina e këtij komuniteti arbëresh.

Ministri i Shtetit për Diasporën ka publikuar shkrimin e “Monrealpress.it”, ku theksohet se, edhe këtë vit festivali i Teofanisë u festua në Piana degli Albanesi, një qytet me origjinë Arbëreshe në provincën e Palermos, i cili sjell me vete historinë dhe traditat e veta dhe të paimitueshme.

Ngjarje liturgjike me përmbajtje të lartë fetare, historike dhe tradicionale, unike dhe tejet simbolike, e cila gjithnjë ka tërhequr vizitorë nga pjesë të ndryshme të Sicilisë dhe Italisë.

“Për të pasuruar dhe dhënë ngjyrën dhe çmueshmërinë e festivalit të Teofanisë, janë rrobat tradicionale të traditës arbëreshe, të veshura nga gra, burra dhe fëmijë, tërësisht të qëndisura me dorë në fije ari dhe zbukuruar me bizhuteri ari të punuar me dorë dhe gurë të çmuar. Djemtë dhe vajzat me kostum tradicional shpërndajnë portokallet e bekuara, dhe është e mundur të vizitohen muzetë dhe koleksioni i arit të “Gli Ori di Piana Lucito”, ekspozues të jashtëzakonshëm të argjendarisë së traditës së argjendarisë.

“Kjo është një nga festat më të përzemërta për komunitetin tonë – shpjegon kryetari Rosario Petta – pasi përfaqëson plotësisht sintezën perfekte të traditës sonë fetare, dhe përmbledh në vetvete theksin, solemnitetin dhe respektin e fortë për liturgjitë tona dhe për kulturën tonë karakteristike, plot evokime, histori dhe origjina që e bëjnë atë të pakrahasueshme”. /atsh/ KultPlus.com

Shqipëria realizon filmin për arbëreshet

Historia dhe jeta e komunitetit arbëresh do të tregohet edhe me anën e një filmi, që do të realizohet së shpejti, me titullin “Arbëria”, shkruan albinfo.ch.

Pikërisht për këtë film, ministri i Diasporës në Shqipëri, Pandeli Majko, ka pritur sot ekipin që po e realizojnë filmin, me ç’rast i ka përgëzuar për punën dhe idenë e tyre që t’i sjellin publikut një film mbi historinë dhe jetën brenda komunitetit arbëresh, të cilët ndër vite kanë ruajtur traditën dhe kulturën shqiptare, përcjell albinfo.ch.

“Filmi “Arbëria” tregon historinë e Aidës, stiliste e suksesshme, e cila zbulon origjinën arbëreshe përmes një udhëtimi në vendet e kujtimeve fëmijërore, ku njeh gjuhën, traditat dhe atmosferën në komunitetin arbëresh”, thuhet në njoftim.

Regjisore e këtij filmi është Franceska Oliveri./KultPlus.com

Thaçi: Në 614 vjetorin e lindjes së Heroit Kombëtar – Skënderbeut, prita motrat dhe vëllezërit tanë arbëreshë

Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, sot ka pritur një delegacion të arbëreshëve të Italisë.

Në takimin e mbajtur me ta, ai ka përgëzuar për ruajtjen e traditave dhe kulturës shqiptare.

“Ndjehem shumë i nderuar dhe i privilegjuar që t’u drejtohem motrave dhe vëllezërve të gjakut dhe gjuhës sonë. Atyre që u bënë pishtar i ruajtjes dhe zhvillimit të vlerave kulturore mbarëshqiptare për më se 6 shekuj. Shqiptarët e çdo kohe dhe të çdo brezi, kudo që janë, ndihen krenarë me ju dhe kanë çfarë të mësojnë nga jeta, puna dhe vepra juaj, sepse ju jeni rrënjët tona të mirëfillta, origjinale, gjeneza dhe fillesa jonë”, u shpreh ai.

Kreu i shtetit ka thënë se arbëreshët janë shëmbëlltyra dhe modeli i shqiptarëve pa ndikimin e pushtimit 500 vjeçar otoman.

“Ju jeni fija e pashkëputur dhe e mirëfilltë e qytetërimit shqiptar. Keni ruajtur gjuhën e të parëve tanë, traditat, besimin, kulturën autoktone, mbi të gjitha perlat folklorike: rapsoditë dhe vallet. Rapsoditë dhe vallet arbëreshe kanë qenë dhe mbeten perla unike të kulturës shqiptare. Ato i kanë kapërcyer kufijtë e Italisë së Jugut dhe këndohen kudo ndër shqiptarët, në dasmat dhe gëzimet e tyre”, ka thënë ai.

Presidenti Thaçi i ka thënë delegacionit arbëresh se si në të kaluarën, ashtu edhe sot, në kishat tuaja ruhen shenjat shqipe.

“Nga ju dolën figura të mëdha që u bënë frymëzimi i kombit dhe më gjerë. Arbëreshët kanë qenë gjithmonë një faktor pozitiv në Itali. Keni kontribuar në jetën politike dhe kulturore të Italisë. Ta përmendim këtu Françesko Krispin, i cili ka luajtur një rol të madh në lëvizjen për bashkimin e Italisë. Ai u bë kryeministër i vendit dhe ishte bashkëpunëtor i ngushtë i Xhuzepe Garibaldit. Po kështu një shembull i pjesëmarrjes së arbëreshëve në sferën politike italiane është edhe Antonio Gramshi e shumë figura të tjera”, shtoi ai.

Sipas Thaçit, Arbëreshët i kanë dhënë kuptim lëvizjes më të rëndësishme politike dhe kulturore shqiptare Rilindjes Kombëtare, në krye me kolosin e letërsisë Jeronim De Rada, i cili është themelues i letërsisë moderne shqipe.

“Ne sot jemi krenarë për kontributin që ju vazhdoni të jepni në atdheun tuaj të dytë, në Itali. Vlerat e padiskutueshme intelektuale dhe kulturore të arbëreshëve kanë qenë një faktor i rëndësishëm në pozicionimin e Italisë krah vendeve që përkrahin vlerat demokratike dhe lirinë e popujve, duke bërë që Italia të rreshtohet ndër të parat vende që njohën Pavarësinë e Kosovës”, u shpreh presidenti Thaçi.

Thaço theksoi se populli shqiptar do t’i jetë përjetësisht mirënjohës punës dhe veprës së arbëreshëve të Italisë. / koha.net / KultPlus.com

Haradinaj emëron këshilltar të jashtëm një arbresh të Italisë

Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, e ka emëruar këshilltar të jashtëm Rosario Petta, kryetar i Komunës Piana Degli Albaneze në Itali.

Haradinaj e ka pritur të premten mbrëma delegacionin e arbëreshëve të Italisë. Aty kryeministri tha se dëshirojnë që të bashkëpunojnë më shumë me arbëreshët e Italisë.

“Unë besoj qe lidhja jonë me ju nuk është vetëm lidhje e gjakut mes shqiptarëve, është edhe lidhje e shqiptarëve me Italinë. E kemi lidhë edhe më shumë Italinë me shqiptarët. Jam i bindur që Qeveria e Italisë e përkrah këtë lidhje. Dëshirojmë të ju përkrahim e ndihmojnë edhe në ruajtën e traditës, gjuhës, por dëshirojmë të shkëmbehemi në ekonomi e kulturë, dhe ndjenja njerëzore të dashurisë”, tha ai dhe shtoi se “ju jeni ata qe i kenë mbet besnik vetës”.

Ndërsa ministri i Diasporës, Dardan Gashi, tha se shpreson që këto ditë të organizuara për arbëreshët të jenë vetëm fillimi dhe shtoi se beson se këto aktivitete që i kanë filluar të jenë të përhershme.

Ndërsa kryetari i Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti tha se ka shqiptarë kudo në botë.

“Jemi popull jo problematik, jemi popull paqedashës. Gati çdo i treti jeton jashtë vendit. Kudo shqiptarët janë të integruar. Shqiptarët nuk i kanë humbur traditat dhe vlerat”, tha ai.

Ndersa Rosario Petta tha se janë të nderuar për të gjithë respektin që u është bërë nga institucionet e Kosovës.

“Urojmë qe ky është fillimi i hapjes së rrugëve të reja mes arbëreshëve të Italisë dhe institucioneve të Kosovës. Kryeministri na tha mos të ndjehemi në territor të huaj, ne në fakt ndjehemi si në familjen tonë, na bëjnë të ndjehemi si në shtëpinë tonë, ndjehemi shume të unifikuar me ju”, tha ai

Filmi ‘Arbëria’, kushtuar kulturës Italo-Shqiptare dhe kthimit në rrënjët arbëreshe, shfaqet në kinematë italiane

Historia e komunitetit të shqiptarëve arbëreshë në Itali, lidhjet e tyre të forta me origjinën, traditat e kulturën që për gati 6 shekuj i mban të bashkuar me njëri-tjetrin në jetën e tyre të zakonshme në disa qyteze të vogla në jug të Italisë, është rrëfyer në një film kinematografik me metrazh të gjatë me titullin “Arbëria”.

Filmi po vazhdon të jepet në sallat kinematografike italiane në territorin e rajonit të Kalabrisë ku është pritur mjaft mirë nga publiku.

“Arbëria” është  realizuar nga skenaristja e regjisorja me origjinë kalabreze Francesca Olivieri, e cila jeton në  Francë dhe është prodhuar nga shtëpia kinematografike Open Fields Production në bashkëpunim Lucana Film Commision, Calabria Film Commision, Ministria italiane e Kulturës e nga Enti Publik i shoqatës së autorëve e botuesve italianë.

Në qendër të këtij filmi është historia e Aidës, një stiliste e suksesshme mode e cila jeton prej vitesh në një qytet metropolitan evropian. Aida me origjinë arbëreshe e lindur dhe e rritur në qytezën e vogël Shën Katerina Arbëreshe, e pozicionuar mes Calabrisë dhe rajonit të Basilicatës, pas vdekjes së babait të saj rikthehet në vendlindje.

Në një takim brezash ekskluzivisht femëror (nga e mbesa tashmë adoleshente të cilën e kishte lënë të sapolindur e deri tek halla e moshuar) Aida zbulon vetëdijen e përkatësisë së saj arbëreshe, krenarinë e harruar e përmes një udhëtimi në vendet e kujtimeve fëminore, gjen gjuhën, traditat e atmosferën e madhështisë së kulturës arbëreshe.

Roli i Aidës interpretohet nga artistja nga Roma por me origjinë kalabreze, Caterina Misasi, e njohur në interpretimin e disa filmave si “100 vitrinat”, “Një mjek në familje”, etj.

Në kastin e aktorëve merr pjesë dhe aktorja me origjinë shqiptare Brixhilda Shqalsi, këngëtarja e njohur arbëreshe Anna Stratigo etj. / KultPlus.com

OKB alarmon, shqipja e arbëreshëve të Italisë në rrezik zhdukje

Gjuha shqipe e arbëreshëve të Italisë është në rrezik zhdukje. Ajo është një nga gjuhët e përfshira në projektin e sapo lancuar nga OKB për shpëtimin e mbi 3000 gjuhëve ndër rreth 7000 që janë sot në botë.

Projekti “Endagered Languages Project” i realizuar nga një grup ekspertësh në fushën e edukimit, gjuhës e shkencës të OKB, në bashkëpunim me mjaft universitete të botës dhe motorin e kërkimit Google, ka si synim të mbajë gjallë memorien e së shkuarës përmes gjuhës e të sensibiliziojë opinionin publik botëror mbi problemin e gjuhëve në rrezik zhdukje.

“Me çdo gjuhë që vdes, humbet një trashëgimi e madhe kulturore”, nënvizojnë ekspertët botëror të gjuhës. “Humbet vizioni unik i botës, humbet dëshmia e shekujve të jetës.”

Njohja e ekzistencës së një gjuhe mund të jetë hapi i parë për t’i zgjatur asaj jetën.

Ekspertët e këtij projekti vënë në dispozicion të portalit të tyre materialin e duhur informativ mbi çdo gjuhë në rrezik, si dhe ftojnë partnerë e individë të jenë aktiv në kontributin e tyre në dhënien e informacionit të shkruar e audio viziv për çdo gjuhë në rrezik të lartë zhdukje. Ndërsa motori i madh i kërkimit Google, do të realizoj lancimin e këtij projekti dhe mbikëqyrjen e zhvillimit të tij në kohë afatgjate.

Sipas projektit “Endagered Languages Project” të OKB, në Itali gjuha e folur nga minoranca etnike arbëreshe është në rrezik zhdukje.

Informacioni i shpërndarë deri më tani nga ekspertët linguistik të këtij projekti, thotë se gjuha arbëreshe është një dialekt i Shqipërisë së Jugut e përdorur nga pakica etnike e arbëreshëve që llogariten të jenë sot nga 100 mijë deri në 200 mijë persona që jetojnë në të gjithë territorin italian përfshirë dhe ishujt. Shumica e arbëreshëve të Italisë është përqendruar në jug të vendit, në Kalabri e Sicili.

Gjuha e arbëreshëve të Italisë është e njohur nga shteti italian dhe e mbrojtur nga ligji 482 i viti 1999. Shpesh herë komunat e arbëreshëve të Italisë kanë kërkuar më shumë fonde nga qeveria italiane për ruajtjen e mësimit të gjuhës shqipe në shkollat publike.

Në nivel universitar në disa universitete italiane ekziston katedra e gjuhës shqipe si në Universitetin e Napolit, të Palermos, Cozencas, në Bari e La Sapienza në Romë/Shekulli. / KultPlus.com