“Diaspora Flet 2020” sonte me panel diskutimi për kulturën

Vazhdës së konferencave virtuale “Diaspora Flet 2020” sonte do t’i bashkohet edhe tema e gjendjes kulturore në diasporë, shkruan KultPlus.

Paneli i diskutimit i natës së sotme me temë ‘Rimendimi i Aktviteteve Kulturore në Diasporë’ do të nis nga ora 19:30 nën moderimin e Ali Salihut dhe me folës të cilët punojnë aktivisht për gjallërim të jetës kulturore.

Ermal Fehmi Vejsa, Jehonë Jahaj, Linda Arifi dhe Vjollca Robelli Mripa do të jenë ata që do të pasqyrojnë gjendjen e kulturës në vendet e ndryshme të diasporës.

Ata do të flasin për shoqatat, festivalet, natyrën e organizimeve, ndryshimet dhe bashkëpunimet që duhet të ndërrmerren si dhe mjaftueshmërinë e tyre për të mbuluar nevojat kulturore të atdhetarëve që gjendjen jashtë kufinjve shqiptarë.

Konferencat virtuale “Diaspora Flet 2020” janë të organizuara nga GERMIN dhe organizata e saj si-motër me qendër në SHBA ‘The Global Albanians Foundation’/ KultPlus.com

Arti dhe kultura promovuan vendin edhe në kohë pandemie, institucionet qëndrojnë indiferente

Tanimë nuk ishin hapësirat vendtakimet e njerëzve, qofshin ato të hapura apo të mbyllura. Aktivitetet kulturore e artistike të ndikuara nga pandemia, kaluan në formatin digjital. Mos mbajtja e aktiviteteve kulturore ka sjell shumë pasoja për artistët të cilët ende sot vazhdojnë të presin për një rifillim të jetës së tyre artistike në mënyrën qysh e kanë praktikuar gjithmonë, shkruan KultPlus.

E pikërisht kjo çështje është kthyer në temë nga Europe House Kosovo të cilët organizuan një panel diskutimit.

‘’Në kohë të pandemisë: ndikimi në artin dhe kulturën në Kosovë’’ bëri bashkë në një ekran 4 panelistë të cilët diskutuan për kompleksitetin e kulturës dhe ndryshimet që ajo ka pësuar nga Coronavirusi. Për këtë diskutim, duhej patjetër përzgjedhja e individëve të cilët vet janë pjesëtar të komunitetit artistik si dhe ata të cilët krijojnë politika udhëheqëse të kulturës vendore.

Europe House Kosovo në këtë diskutim mbi kulturën kishte panelistë: piktoren Zake Prevlukaj, pjesëtarin e projektit ‘’Kultura për Ndryshim’’ Arif Muharremin, zëvendësministrin e Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit Engelbert Zefajn dhe regjisoren Zana Hoxhën. Diskutimi nisi nën moderimin e mrekullueshëm të Arbër Selmanit dhe u transmetua në faqen e European House Kosovo në Facebook.

Tema e parë e cila i bashkoj në diskutim folësit u bë pandemia. Arif Muharremi duke qenë panelisti i parë filloj duke shpjeguar se periudha në të cilën ndodhemi është një krizë dhe si e tillë kjo është një prodhuese e frikës.

‘’Kjo krizë e ka kapluar edhe skenën e pavarur kulturore të Kosovës, e cila për 20 vite me radhë ka kontribuar në luftimin dhe zvogëlimin e frikës te popullata jonë’’, u shpreh Muharremi.

Pjesëtari i Qendrës Multimedia, Arif Muharremi beson se pavarësisht pse pjesëtarët e skenës kulturore kanë bërë mjaftueshëm për promovimin e vendit, ata nuk kanë gjetur adresim të nevojave të tyre te institucionet relevante.

‘’Përveç që denjësisht skena kulturore e ka përfaqësuar Republikën tonë jashtë vendit për më shumë se 20 vite, merita e saj është që e ka promovuar atë që iu është dashtë dhe iu duhet ende shtetit tonë për të implementuar më shumë proceset e shtetndërtimit si demokracinë, përgjegjësinë, shoqërinë aktive’’, thekson tutje pjesëtari i projektit ‘’Kultura për ndryshim’’.

Muharremi tregoj për aktivitetet e Qendrës Multimedia përgjatë pandemisë duke përfshirë: shënimin e ditës ndërkombëtare të librit, pjesëmarrjen në programet dhe kalendarin teatror të Kosovës, dhurimin e librave në bibliotekat komunale, bisedat me njerëz të kulturës, etj.

Me mbylljen e institucioneve kulturore u pezulluan shumica e aktivitete që zhvilloheshin në kuadër të tyre. As Teatri nuk i rezistoj pandeminë. Që nga mbyllja e tërësishme e deri në qershor, shikuesit mbetën pa shfaqje. Transmetimi i shfaqjeve që nga 12 qershori bëri që publiku të përballet me një ‘’teatër digjital’’. Mirëpo, edhe sot e kësaj dite dyert e këtij institucioni kulturor qëndrojnë të mbyllura. Për t’i ndarë përvojat e saja profesionale e kulturore diskutimit iu bashkua regjisorja Zana Hoxha. Ajo rrëfeu se si pandemia ndikoj në ndërprerjen e një projekti teatror një javë para shfaqjes së saj te publiku, në të cilën punonin një ekipë prej 30 personash.

‘’Ishte me të vërtetë një situatë sfiduese sepse kemi pritur një drejtim, një lehtësim më të madh të tërë procesit nga ana e institucioneve tona’’, theksoj regjisorja Hoxha.

Mirëpo, digjitalizimi i cili ka bashkuar botën për komunikim ditor, kësaj radhe kreu këtë funksion edhe për komunikim kulturor. Projekti i cili iu ndërpre Zanës, u shfaq në formën online më 12 qershor, pikërisht në ditën e çlirimit të Prishtinës. Ajo vlerëson se ka qenë e domosdoshme për të si regjisore shfaqja e saj te publiku, aq më shumë kur artistët e pavarur këtë e shihnin si një ‘’fije shpëtimi të një përkrahje financiare’’.

‘’Vendosëm që ta japim premierën për shkak që e vetmja mënyrë që institucionet tona të paguajnë artistët ka qenë që të shfaqet vepra, për dallim prej shumë vendeve të Bashkimit Evropian ku ka mjaftuar paraqitja e kontratës, fillimi i procesit ose edhe mos fillimi i procesit’’, thotë regjisorja Hoxha.

Derisa flet për teatrin, Zana tregon se buxheti i Teatrit Kombëtar të Kosovës ka mbetur 80% i parealizuar, teatrot lokale i vlerëson se janë në një hap të mirë për shkak që tani secila kanë krijuar ansamblet e veta, por që e sheh problematike mungesën buxhetore që ndikon drejtpërdrejtë në proceset e krijimit të shfaqjeve.

‘’Unë mendoj që kemi mundësi, kapacitete e sisteme teatrore që të mbajmë shfaqje ose ngjarje të hapura në hapësira publike siç është duke ndodhur tash në Maqedoni, në Shqipëri e Serbi’’, vlerëson kontributdhënësja e Teatrit. Zana njëherit është edhe drejtoreshë e Festivalit ‘FemArt’, i cili promovon gratë dhe vajzat nëpërmjet artit. Këtë vit ky festivali vie i përqendruar në rrafshin vendor, duke anuluar planet ndërkombëtare të cilat përfshijnë udhëtimet, ushqimet, akomodimet; në mënyrë që ky buxhet të ndahet si pagesa për artistët vendor krijues.

‘’Ky buxhet do të shkoj në pagesa për artistët tanë dhe do të krijojmë vepra të reja, të cilat jo domosdoshmërisht e adresojnë çështjen e Covidit, por e adresojnë nevojën e artit dhe krijimtarinë e artistëve tanë’’, shprehet drejtoresha e FemArtit. Sipas regjisores Hoxha, iniciativat artistike online si teatrot, koncertet, ekspozitat ishin të duhura mirëpo tanimë duhet të mësohemi të jetojmë me Covidin pa hequr dorë nga identiteti jonë kulturor.

‘’Nuk mund të ketë zhvillim të qëndrueshëm të një shoqërie nëse nuk ka kulturë dhe nëse nuk ka zhvillim të industrisë kreative që vjen bashkë me kulturën’’, thekson Zana Hoxha.

Nga Ministria për Kulturë, Rini dhe Sport ishte i pranishëm zëvendësministri Engelbert Zekaj, për të shpalosur politikat institucionale për kulturë. Gjatë diskutimit u përmend fondi emergjent 5 milionësh, që sipas Zekajt është pamundësuar shpërndarja e deritanishme e saj për shkak të ngjarjeve politike në vend.

‘’Ky 5 milionësh do të shpërndahet në pjesën e mbetur të vitit, për tre katër muajt që i kemi në dispozicion deri në fund të dhjetorit’’, shton tutje zëvendësministri i MKRS-së, Engelbert Zekaj. Përveç kësaj, Zekaj informoj publikun se në thirrjen e hapur në janar për subvencione nga MKRS kanë aplikuar mbi 700 organizata, 480 prej të cilave kanë fituar projekte dhe 312 si organizata jo-qeveritare dhe 168 persona si krijues artistik.

Tutje ai tregoj se pritet një fond emergjent edhe për vitin e ardhshëm.

‘’Kurse për vitin e ardhshëm planifikohet një buxhet poashtu ndihmës, jo i subvencioneve sepse janë të ndara subvencionet me planin e rimëkëmbjes’’, u shpreh Zekaj.

Piktorja Zake Prelvukaj si përfaqësuese e Galerisë Kombëtare të Kosovës tregoj mbi përvojën e këtij institucioni kulturor i cili u detyrua të bëj shtyrjen dhe anulimin e ekspozitave, kryesisht atyre ndërkombëtare. Pavarësisht mundit të tyre për shfaqjen e ekspozitave online, disa kanë qenë të pamundura për shkak të kompleksitetit që kishin.

‘’Ajo ekspozitë në mënyrë virtuale nuk ka qenë e plotësuar, se në vend të prezantimit të 5 ose 6 punimeve, ne kemi shkuar me 1 ose 2 punime dhe ajo s’ka qenë ai plotësimi fizik, optik që e shikon aty për aty’’, shpjegon anëtarja e kryesisë së bordit të GKK-së për anulimet e ekspozitave nga artistë të huaj.

Prelvukaj duke qenë ligjëruese në Fakultetin e Arteve në Universitetin e Prishtinës, thekson se mësimi virtual në pikturë nuk ishte i lehtë por që ka pasur edhe përparësitë e veta:

‘’Kemi sjell diçka prej studentëve që në kushte normale nuk do të mund t’i kishim ato motive, njëfarë mbrojtje, stimulimi, ringjallje e vetëdijes sonë’’, tregon ligjëruesja Prelvukaj. Ndërkaq përveç aspektit akademik, pandemia sipas saj ka pasur anët pozitive edhe te artistët, të cilët gjatë kësaj kohe kanë hulumtuar e gjetur shumëçka nga vetja.

‘’Kjo periudhë na ka vetëdijesuar që të japim mesazhe të ndryshme, që të duhemi më shumë, të bashkëpunojmë më shumë dhe që arti të mos jetë individual, por të jetë shoqëror’’, thekson krejt për fund artistja Prelvukaj. / Medina Pasoma/ KultPlus.com

Kultura dhe muzika shqiptare studiohet në Universitetin e Nju Xhersit

Dekani i Fakultetit të Muzikës Montclair-it, në Nju Xhersi, Robert Cart, tha se ky program i muzikës shqiptare do të zgjerohet.

Është bërë e ditur se në Fakultetin e Muzikës në Universitetin Publik të Montclair-it, në Nju Xhersi, tashmë po studiohet muzika shqiptare. Me studentët amerikanë punojnë dy emra të njohur: Raif Hyseni dhe Merita Halili. Me nismën e zotit Hyseni, ky universitet ka krijuar Ansamblin Ballkanik, ku për momentin punohet pothuajse vetëm me muzikën shqiptare, shkruan albinfo.ch.

“Një tjetër performancë shumë e suksesshme e Ansamblit Ballkanik Shqiptar në Ansamblin Shtetëror Montc. Jam shumë krenarë për studentët e mi dhe performancën e tyre! Faleminderit të gjithëve”, u shpreh Raif Hysini në një postim në llogarinë e tij në Facebook.

Po ashtu, në faqen e Ministrisë së Diasporës së Shqipërisë shkruhet se muzika shqiptare në një universitet amerikan me studentë shqiptarë e të huaj studiojnë e performojnë muzikën shqiptare, si pjesë e Ansamblit Ballkanik në Universitetin Shtetëror Montclair në New Jersey. Ansambli është themeluar nga artisti i njohur i muzikës shqiptare, Raif Hyseni, me qëllim promovimin e folklorit dhe kulturës shqiptare në SHBA.

Këta studentë janë duke u specializuar në degë dhe instrumente të ndryshme muzikore, por gjatë kësaj lënde ata nuk praktikojnë rrymat e zakonshme për ta – si muzika klasike apo jazz – por muzikë shqiptare. /Albinfo.ch / KultPlus.com

“Arti dhe kultura janë thelbësorë në identitetin e një kombi”

Çdo ditë e më shumë, Shqipëria po tërheq vëmendjen e medieve të huaja, përmes artit dhe kulturës.

Kësaj here gazeta italiane “La Stampa”, ka publikuar intervistën e ministres së Kulturës Elva Margariti mbi zhvillimet kulturore në Shqipëri.

“Shqipëria është një shtet relativisht i ri, pak më shumë se një shekull, por e ngjeshur me ngjarje të mëdha historike, që kanë lënë gjurmë edhe në arkitekturë. Nga një vend pa identitet arkitekturor, Shqipëria përqafoi idetë dhe projektet e arkitektëve italianë, në vitet ’30 –40. Firmën e arkitektëve si Bosio, Brasini, Berte mbajnë kompleksi i ministrive, Korpusi i Universitetit, Universiteti i Arteve, ndërtesa e Kryeministrisë, Bulevardi, etj. Uniformiteti i stilit sovjetik dhe kinez i viteve të diktaturës, u zëvendësua me kaosin ndërtimor të viteve të tranzicionit”, u shpreh Margariti gjatë intervistës për gazetën italiane “La Stampa”.

Margariti vijoi se, “Tirana është në një fazë tjetër, kur nuk synon më, të ndërtojë thjesht për të përmbushur nevojat për strehim, por për të thurur traditën dhe modernen, identitetin kombëtar me arritjet bashkëkohore për krijimin e hapësirave publike”.

“Arti dhe kultura janë thelbësorë në identitetin e një kombi. Për ne, kultura është një motor zhvillimi dhe po përpiqemi të kthejnë në resurse ekonomike, të gjitha asetet e trashëgimisë sonë kulturore. Investojmë, rrisim vizitorët në site, parqe e monumente kulture dhe i ofrojmë komuniteteve përreth mundësi zhvillimi. Është një proces i gjatë, por që po i jep frytet e veta. Kjo është ajo që do ta quaja “ekonomia e së bukurës”, përfundoi ministrja e Kulturës Elva Margariti duke vënë dhe një herë në vëmendjen e mediave të huaja që kultura është pasaporta më e mirë e një vendi.

Shqipëria realizon filmin për arbëreshet

Historia dhe jeta e komunitetit arbëresh do të tregohet edhe me anën e një filmi, që do të realizohet së shpejti, me titullin “Arbëria”, shkruan albinfo.ch.

Pikërisht për këtë film, ministri i Diasporës në Shqipëri, Pandeli Majko, ka pritur sot ekipin që po e realizojnë filmin, me ç’rast i ka përgëzuar për punën dhe idenë e tyre që t’i sjellin publikut një film mbi historinë dhe jetën brenda komunitetit arbëresh, të cilët ndër vite kanë ruajtur traditën dhe kulturën shqiptare, përcjell albinfo.ch.

“Filmi “Arbëria” tregon historinë e Aidës, stiliste e suksesshme, e cila zbulon origjinën arbëreshe përmes një udhëtimi në vendet e kujtimeve fëmijërore, ku njeh gjuhën, traditat dhe atmosferën në komunitetin arbëresh”, thuhet në njoftim.

Regjisore e këtij filmi është Franceska Oliveri./KultPlus.com

Haskuka: Investimi në njerëzit e kulturës nuk është humbje, ai kthehet shumëfish

Kryetari i Prizrenit Mytahir Haskuka, ka pritur një delegacion të Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani” në Suedi. Takimi u realizua, në kuadër të përgatitjeve që kjo shoqatë po i bën për mbajtjen e Sesionit të gjashtë shkencore në Kompleksin e Lidhjes Shqiptare në Prizren.

Kryetari i Shoqatës, Hysen Ibrahimi e ftoi kryetarin e Prizrenit që të marrë pjesë në punimet e këtij sesioni, që do të mbahet më 25 korrik 2018.

“Deri tani Shoqata e Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi Xi Albani” në Suedi ka botuar afër 300 vepra e të autorëve, të cilët jetojnë kryesisht në mërgim, por edhe vepra të autorëve tjerë. Këtë vit Shoqata është përcaktuar të shënojë dy ngjarje të mëdha për kombin shqiptar, që janë edhe ngjarje jubilare: 140 vjet të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit dhe 550 vjetorin e vdekjes së Skënderbeut”, tha Hysen Ibrahimi gjatë një prezantimi të punës së shoqatës në takim me kryetarin Haskuka.

Ibrahimi bëri të ditur se përmbajtja e sesionit të gjashtë shkencor do të botohet në numrin e 10-të të Thesarit Kombëtar dhe ajo do të përkthehet edhe në gjuhën suedeze, në mënyrë që edhe suedezet të mësojnë për Lidhjen Shqiptare të Prizrenit dhe formatin e mbajtjes së saj në kohë. Me këtë rast, ai i dhuroi kryetarit të Prizrenit vëllimet e Thesarit Kombëtar të Mërgatës Shqiptare, që përgatitet nga kjo shoqatë.

Ndërkaq, Haskuka premtoi bashkëpunim të drejtpërdrejtë me SHSHASH “Papa Klementi XI Albani”, duke thënë se investimi në njerëzit e kulturës nuk është humbje. “Përkundrazi, nëse investon dhe i përkrah njerëzit e kulturës, ata do të jenë ambasadorë të mirë të këtij vendi kudo në botë, siç kanë bërë shoqata “Papa Klementi XI Albani” dhe shumë shoqata tjera. Investimi në kulturë, kthehet shumëfish”, tha Haskuka. Për këtë arsye, ai bëri të ditur se do të hapë një zyre në komunë që do të bashkëpunojë dhe do të komunikojë drejtpërdrejt me mërgatën. Ndërkohë do të nisë një projekt i ndërmarrësisë për të rinjtë, të cilët do të kenë nevojë për këmbime përvojash edhe nga Suedia.

Pas interesimit të Hysen Ibrahimit rreth investimeve që bën komuna e Prizrenit për fushën e kulturës, kryetari, Mytahir Haskuka, foli për investimet që bëhen por nuk ishte i kënaqur me fondin që ndahet për kulturë dhe sport, e as me mënyrën e financimit të aktiviteteve të kulturës. Me vetëm afër 300 mijë euro financohen projektet e kulturës në Prizren, derisa zhvillohen shumë aktivitete gjatë gjithë vitit. Haskuka tha se do të insistojë që kultura dhe projektet e kësaj fushe të mbështeten përmes subvencioneve, për të shmangur mangësitë në organizime dhe cilësinë e dobët që ofrohen. Ai veçoi festivalin “Zambaku i Prizrenit”, për të cilin tha se i ka rënë cilësia, për shkak të mënyrës së financimit të festivalit.

Haskuka u shpreh i hapur për bashkëpunim me SHSHASH “Papa Klementi XI Albani” dhe mërgimtarët që veprojnë në Suedi. Ai kishte një përvojë të mirë nga një vizitë që kishte më herët në Suedi dhe bëri të ditur se do ta kenë një konsulencë mbështetëse për muzetë e Prizrenit, nga një ekspert suedez i muzeve. Ndërkaq, falenderoi Hysen Ibrahimin, dhe SHSHASH “Papa Klementi XI Albani” për mbajtjen e sesionit shkencor në Prizren. “Prej prillit të këtij viti kemi pasur disa aktivitete që janë mbajtur për Lidhjen e Prizrenit. Ky i shoqatës tuaj do t’iu shtohet atyre ngjarjeve si ndër më të mëdhatë që do të jenë në qytetin tonë”, tha Haskuka.

Më pas, delegacioni i SHSHASH “Papa Klementi XI Albani”, vizitoi edhe Kompleksin e Lidhjes së Prizrenit, për të parë përgatitjen e nevojshme për mbajtjen e sesionit të gjashtë shkencor. Hysen Ibrahimi tha se tashmë është çdo gjë gati për të shënuar 140 vjetorin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, si një aktivitet qendror i Shoqatës së Shkrimtarëve dhe Artistëve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani” për këtë vit. /KultPlus.com