Me Xhevahir Spahiun në kufirin shqiptaro-shqiptar

Bardhyl Londo

Do të shkonim në Kosovë në një festival poetik. Në kafe Roma po pinim kafe me Xhevon duke pritur Ilir Kadinë. Kisha një parandjenjë krejt të sigurtë se Xhevua nuk do kishte marrë me vete as pasaportë as kartë identiteti.

-E ke marrë pasaporten ose karten e identitetit?- e pyeta.

-Po-me tha.

Pas pak, e pyeta prapë. E njëjta përgjigje. Pa nxiri njëherë, i thashë. Ik o pirdhu më tha. Pastaj edhe po të mos i kem marrë kufi shqiptaro-shqiptar është. Ne kufi Xhevua futi dorën nëpër xhepa dhe nuk kishte asnjë dokument. Iliri u pre fare se ai u kish dhënë fjalën organizatorëve që do na çonte ne të dyve. Per më tepër një ditë i kushtohej poezisë së Xhevos.

Unë dola nga makina dhe s’po mbaja dot të qeshurit. Nëpunësi nga ana tjeter e kufirit ngriu: nuk dinte ç’të bënte.

-Nuk na e ke dëgjuar ndonjëherë emrin-i thamë.

-Iu njoh shumë mirë- tha- po ligjet janë ligje dhe mund ta pësoj une-tha.

Iliri mori Orgesin, djalin e Xhevos në telefon. Për fat të mirë ai kishte lidhje me komandantin e postës nga ana jonë e kufirit i cili erdhi dhe bisedoi me komandantin e postës nga ana tjetër. Ne hymë në Kosovë. Dhe sot e kësaj dite nuk e kam të qartë: a ishte një harresë e natyrshme njerëzore apo ishte nje sfidë që Xhevua donte t’i bënte kufirit shqiptaro-shqiptar? / KultPlus.com

Karantina e Lasgushit

Nga Bardhyl Londo

Pas vitit 1944 Lasgushi pothuajse nuk shkroi asgjë të rëndësishme me përjashtim të “Kamadevës” e cila për mua është e dyshimtë të jetë shkruar pas 44-ës. Në rast se po, përse nuk e botoi por pa dritën e botimit aq vonë? Po të ketë ndodhur kështu është dhe më domethënëse: poeti s’ ka dashur t’i japë asaj kohe një poeme aq të bukur ose ka pasur frikë ta botojë.

Të vetmet vargje që ka shkruar Lasgushi në atë kohë janë një tallje dhe ironi e hapur. Kështu e doni poezinë ju? Ua jap unë: Republika Popullore/ mori Shqipërinë për dore/ dhe e çoi në fitore. Është proverbiale pyetja që i drejton Lasgushi Kadaresë duke pirë kafe në Turizmin e Pogradecit: në ç’sistem jetojmë z.Ismail?

Karantina e Lasgushit ishte aq e thellë sa atë pothuajse për vite te tëra nuk e kishte parë kush. Në vitin 1986 Aurel Plasari me gazetarë të Dritës shkoi ta intervistonte pas kaq vitesh tek shtëpia në Tiranë sepse ai gjysmën e vitit e jetonte në Tiranë, gjysmën në Pogradec. Pasi i la rreth gjysmë ore të prisnin se çelsin e kishte e shoqja dhe kishte shkuar në pazar, (e shoqja kishte nja njëzet vjet që kishte vdekur) porta më në fund u hap dhe filluan pyetjet.

Pergjigjet ishin të gjitha njëlloj. Kush është poeti më i madh i shqipes. Po këtë e dinë të gjithë. Po kush? Po këtë e di dhe Çuçi, qeni im. Po kush? Lasgushi bre. Po pas tij? Rituali fillonte nga e para. E dinin te gjithë, e dinte dhe qeni i tij se nuk kishte tjetër. Po i njëjti format edhe për përkthyesin. E dinte dhe Çuçi që Lasgushi ishte më i miri dhe pas tij nuk kishte tjetër.

Pak kohë para vdekjes në Lidhjen e Shkrimtarëve u vendos të festohej pervjetori i Lasgushit për herë të parë. Interesim i jashtzakonshëm deri në oborr. Në orën 10 ai që mungonte ishte Lasgushi. Pas rreth dy orësh më në fund e gjejnë. Lasgushi hyri, me kostum të zi, me barsolinë, mbështetur mbi bastun, i zbehtë sikur sapo ishte ngritur nga varri (hollësisht e përshkruaj tek libri im “Jeta që na dhanë). Gjatë gjithë kohës që flitej për të ai shikonte vetëm tavanin.

Në fund kur i thanë se sipas zakonit të athershëm duhej të falenderonte Partinë dhe organizatorët, ai goditi me bastun dyshemenë dhe tha vetem dy-tre fjalë: dëgjoni këtu, poeti është Zot, është mbi gjithçka.
Kjo ishte hera e parë dhe e fundit që e pamë Lasgushin. Pas vitit 1944 ai refuzoi të shkruante dhe te jetonte siç ia kerkonin të tjerët. Prandaj u mbyll, ose më saktë e detyruan të mbyllet në një karantinë që vazhdoi gati gjysmë shekulli. / KultPlus.com

Qyteti në depresion

Poezi nga Bardhyl Londo

Mbi lagjen periferike të Laprakës,
mbi katdralen protestante natën vonë,
pikat e para të shiut trokitën,
gjysma ujë, gjysma depresion.

Mbi gratacielat e qendrës
mbi minaren belhollë që trishtueshëm heshton,
nata e errër u ndeh e pushtetshme
gjysma makth, gjysma depresion.

Mbi bulevardin e madh, mbi statujat dridhur nga ankthi,
mbi kryqëzime rrugesh si një papijon,
shiu troket – shkop i rëgjuar plaku
gjysma vdekje, gjysma depresion.

Mbi katedralen ortodokse, mbi katedralen katolike,
E premtja e Zezë edhe më zezonë,
shiu zbret si një antikrisht i zi sterrë
gjysma djallezi,gjysma depresion.

Selitë diplomatike heshtin
nën shiun zëçjerrë si një gramafon,
vetëm në të rrallë ndonjë e – mail enigmë
eterin çan nëpër depresion.

Aeroport memec si teatër absurd
nuk ulet, nuk ngrihet asnjë avion,
vetem një tufë korbash si në filmat e Hiçkokut
mbi pistë çukasin depresion.

Teatri i Operes stonon nga një kollë e thatë,
shkallë stadiumesh pa britma, pa pasion,
mbi galerinë e artit shi vetmie bie,
gjysma përçartje, gjysma depresion.

Drogaxhinj të papunë, prostituta që shfryjnë,
pa një ftesë orgjie pa një telefon,
qiellit enden ca lakuriqë nate,
gjysma enigmë, gjysma depresion.

Balli i kryeqytetit digjet furrë,
trupi dridhet nga ethet deri natën vonë,
larg, në periferi, dy varrezat civile
qielli i lag pa mëshirë me depresion. / KultPlus.com

Qyteti i Karantinës

Poezi nga Bardhyl Londo

Në këtë qytet dielli lind në mbrëmje dhe perëndon në agim,
Këtu në dasma qajnë dhe në funerale qeshin.

Këtu burgun e quajnë liri dhe lirinë burg,
Këtu dehen me ujë dhe etjen e shuajnë me raki,

Këtu rendin gjithë jetës dhe s’arrijnë askund,
Këtu rrinë shtrirë në divan dhe mbërrijnë gjer në Alaskë,

Këtu rrugën e maternitetit e ngatërrojnë, të varrezave e gjejnë symbyllur,
Këtu çmendinën e kanë disko dhe diskon çmendinë,

Këtu lindin të thinjur dhe vdesin fëmijë,
Këtu alfabeti fillon me Zh dhe mbaron me A,

Këtu kryeministri del me brekushe, kopshtari rri me kollare,
Këtu flasin shqip por s’kuptojnë asnjë fjalë,

Këtu flenë gjithë ditën,natën bëjnë punët e shtëpisë,
Këtu të krishterët falen në xhami, muslimanët në kishë?

Ketu prifterinjte luten arabisht,hoxha kendon latinisht,
Ketu merren vesh me gjithe boten, njeri tjetrin s’e kuptojne kurre,

Ketu kurre s’e kupton a je gjalle apo ke vdekur. / KultPlus.com

Atdheu është dhimbje

Poezi nga Bardhyl Londo

Atdheu s’është sa sedilja e makinës tënde,
sa karrigia e zyrës,
sa dhoma komode.
A më dëgjon?!

Ti që me flamur të ri u gdhive në mëngjes,
për ta ndryshuar ndoshta
prapë në mbrëmje.

Atdheu s’është lojë kalamajsh.
Atdheu është dhimbje.

O Zot,
Dhimbje! / KultPlus.com