Jem Shqyptar

Poezi nga Ndre Mjeda

Zogu i verës tuej këndue
N’për livadhe fushë e arë
Gjithnji vjen tuj me diftue
se ne jemi t’fjeshtë Shqyptar

Gjithkto male e kodrina
E fushore mlue me baar
T’tana bashk kto bukurina
Fort m’krenojnë se jam Shqyptar

Kuer liqeni lumi e prroni
Kuer perpiqen ujnat marë
Nee na thonë se do t’a doni
Shoqi shojnë, pse jem Shqypar

Sot e mrapa due me dasht
me shok t’mi me kenë bujar
N’kjoftë gjikue prej perendies
per me kenë ndo’i herë udhtaar
Me sy çilë të gjthë SHOQNIES
Kam me than se jam SHQYPTAAR/KultPlus.com

Ëndërro, dashuno

Poezi nga Ndre Mjeda

Ëndërro. Njeri, sot ma Shumë se kurrë
Vepro. E Len prova t ‘prekshme

Fol. E t’nihet zani deri n’ skaje
Jeto. Atë jetë tanen, Jo tjerëve

Ngihu. Me gjanat Si tmushin zemrën
Pi. Bukurin e deteve e oqeaneve

Meso. E burimi dijes mos t’dij me shterur
Puno. Kopshtin e mendjes gjithmonë

Lexo. Poemat e shpirtit tanë
Kupto. Vuajtjen njerëzore t’ pakufi

Ndimo. At T’ paudhin t’ kthehet
Ndriço. Fike terrin

Urreji. Vetëm padrejtësitë
Duej. Duej e vetëm duej

Dashuno. Po mos jep arsye…

Dashunija ndaj prindëve

Ndre Mjeda

Me sy çilun afër djepit,
Me kujdes e me dashtni,
Për vaj tem tue hjekun zi,
Tue shëndue kur m’shifshi n’shend.

Babë e nanë sa keni derdhë
Mbi shteg tem e hirë e dritë;
Ah, sa mirë m’keni gatitë
Për çdo kohë e për çdo vend.

Ju ma ndez’t nji flakë në zemër
Për punë t’nalta e për lumni
Për ju pra, o prind’t e mi,
Mend e zemra më lakmon.

Sot është 152 vjetori i lindjes së poetit Ndre Mjeda

Ndre Mjeda ishte një nga patriotët, studiuesit dhe deputetët ndër më të njohur shqiptar. Ai lindi në Shkodër më 20 nëntor 1866, ndërsa sot kujtohet në 152 vjetorin e lindjes së tij. Me mjeshtrin e tij stilistike, me talentin, me ndjeshmërinë dhe finesën e tij, ai mbetet poeti ndër më të bylbylshëm të vargut dhe kumtimit shqip.

Mësimet e para i ndoqi po në vendlindje dhe edukimi i tij u influencua nga Urdhri i Jezuitëve. Nën Urdhrin e Jezuitëve në pranverë të 1880-s, Mjeda studioi për tre muaj në fshatin Cossé-le-Vivien, Laval, një qytet në veriperëndim të Francës. Në vitet e mëvonshme ai ndoqi studimet për letërsi në manastirin Kartakuzian të Porta Coeli në veri të Valencias.

Më pas Mjeda studioi teologji në Kolegjin e Jezuitëve në Krakov, Poloni, ku gjithashtu shërbeu edhe si bibliotekar në kolegjin Gregorian të Kraljevicës. Gjatë studimeve në Poloni, Mjeda u caktua edhe si profesor i logjikës dhe metafizikës në këtë universitet. Gjatë kësaj periudhe Mjeda filloi të shkruante në vargje për Çështjen Kombëtare Shqiptare, duke përfshirë edhe poemën e tij të njohur dhe melankolike “Vaji i Bilbilit” publikuar më 1887, ku ndjehet fryma patriotike dhe notat e përmallimit, që shquanin paraardhësit e tij L. De Martini, N. Bytyçi, etj. Gjithashtu botim i kësaj periudhë është edhe poema “Vorri i Skënderbeut”,e cila si temë qendrore ka emigrimin e shqiptarëve pas vdekjes së Skëndërbeut.

Mjeda do të njihet me kryeveprën “Juvenilja”. Më 1911 ai shkroi poemën “Liria”. Gjithashtu për letërsinë Shqiptare janë të njohura edhe disa nga poemat e tij si “Scodra”, “Lissus”, “Malli për Atdhe”.

Kontributi i Mjedës, përveçse në fushën e poezisë do jetë mjaft i vlefshëm dhe i vyer në fushën e Albanologjisë, ku përmendim vepra të tilla si: “Mbi Shqiptimin e qellzoreve ndër dialektet e ndryshme të gjuhës Shqipe”. Më 1901 së bashku me vëllain e tij, Lazër Mjeda, themeloi shoqërinë kulturore “Agimi”. Më 1908 në Kongresin e Manastirit u zgjodh anëtar i Komisionit për hartimin e alfabetit të njësuar të shqipes, ku u dallua si përkrahës i Alfabetit Shqiptar, krahas patriotëve të tjerë të shquar. Gjatë viteve 1916-1917 ishte anëtar i Komisisë Letrare.

Në periudhën e hovit të lëvizjes demokratike (1920-1924), Ndre Mjeda mori pjesë aktive në jetën politike të kohës dhe u zgjodh deputet. Pas dështimit të Revolucionit Demokratik u tërhoq nga jeta politike dhe punoi si prift i thjeshtë në Kukël. Në vitet 1930-1932 transkiptoi pjesërisht veprën e Bogdanit dhe të Budit, gjithashtu shkroi edhe për dialektin Shqiptar të Istrias. Deri në fund të jetës Mjeda shërbeu si mësues në Kolegjin Jezuit të Shkodrës.

Ai vdiq më 1 gusht 1937. Mjeda do të kujtohet si një nga patriotët dhe shkrimtarët më të shquar shqiptar me një kontributi të paharruar. / KultPlus.com

Tre kolosët e kombit shqiptar në një fotografi (FOTO)

Dom Ndre Mjedja, At Gjergj Fishta dhe Luigj Gurakuqi cilësohen si tri mendje të ndritura që lanë gjurmë në letërsi dhe mbrojtën identitetin kombëtar.

Edhe pse kanë kaluar shumë vite nga vdekja e tyre, kontributi i tyre kombëtar kujtohet e vlerësohet edhe sot. Fëmijët vazhdojnë të rriten me poezitë e shkrimet e tyre, vargu i tyre depërton realitetin e kohës në të cilën ata kanë jetuar.

KultPlus ju sjellë një fotografi ku të përbashkët të Dom Ndre Mjedës, At Gjergj Fishtës dhe Luigj Gurakuqit. / KultPlus.com

‘Ku ke babën me t`ndimue, ku ke nanën me derdhë lot’

Poezi e Ndre MJEDËS, e vitit 1902, kur u arrestua dhe gati u internua në Anadoll nga qeveria e Stambollit për shkak të veprimtarisë së tij atdhetare.

I MBETUNI

Edhe shtaza po gazmohet,
Edhe bari mungullon;
N`shend natyra gjith po çohet,
Vec ti, i mjeri, po gjimon.

Kang`e valle tui bashkue
Shend prej gojet gjithkush qet;
Veç i vorfni tui dertue
Porsi i huej a n`gjinie t`vet.

Tui ankue per t`zeza t`veta
Për gjith derë tui lypë kërset;
Për të t`dhimtun kërkund s’gjeta:
Porsi i huej a n`katund t`vet.

Lodh` e unshëm, kur vjen nata,
N`prehën t`nanës me shkue kujton;
Edhe nana i diq e ngrata,
E kush t`vorfnin s`e ngushllon.

Bab`, oh! babë! sa herë ndo`j trimit
Do me i thanë tui derdhun lot;
Por për’ tene a fjalë trishtimit,
A nji fjalë që përmend kot.

Për dhe t`vet dalë n`ushtrie
Rrebtë qëndroi i jati e diq;
Sot i vorfni askund nji shpie,
Nji copë buk s’e gjen nder miq.

Ah! ti njomë, o njomë e mjera,
Dit` e natë qe po vajton:
Kund nder miq nuk t`çilet dera,
Kërkush vajin s t`a pajton.

Dit`e natë pa buk e shpie
Shkote i vorfni andej e këndej,
E prej t`pasunish zotnie
Një fjalë t`mirë kërkush s’ja kthej.

Ku ke babën me t`ndimue?
Ku ke nanën me derdhë lot?
Ty gjith robi t`ka harrue,
Kërkush s`do me t`dalun zot.

Tui rae bor, tui frye murrlani,
Mjet dy vorreve si`j lis,
Afër gropës që vet`e bani,
Djali i vorfën u molis.

Afër nanës u shtrue me fjetun,
Afër babës kërkoi pushim;
Kurgja t`ngritin s’ka me e gjetun,
T`xet e t`ftoftë s’kan me pas ndrrim.

Me njata që veç e doshin
Trupi i t`vocërrit pushoj;
E n`lumnie që ata po gzoshin
Shpirti i njomës fluturoj.