Festohet 250 vjetori i lindjes së Ludwig van Beethoven-it

Festimet përgjatë vitit jubilar të 250 vjetorit të lindjes së Ludwig van Beethoven-it do të nguliten në kujtesë. Rreth 1000 aktivitete janë planifikuar në mbarë federatën përgjatë vitit 2020 në shenjë të muzikës së kompozitorit të madh.

Ministrja e shtetit për Kulturën, Monika Grütters e quajti atë gjatë prezantimit të programit në Berlin “gjermanin më të njohur”. Muzika e tij entuziazmon dhe bashkon njerëzit nga çdo anë e botës.

“Beethoveni me një radikalizëm të padëgjuar e ka revolucionarizuar muzikën e kohës së tij. Ne kemi nevojë edhe sot sërish për forcën vizionare, me të cilën Beethoven-i pozicionohej politikisht e në radhë të parë artisitikisht. Vepra e tij është një simbol për arritjet demokratike të një Europe të bashkuar dhe kundër forcimit të thirrjeve populiste për izolim dhe përjashtim”.

Beethoven: Europian, humanist dhe kozmopolit

Qytete në mbarë Gjermaninë do të përkujtojnë kompozitorin e lindur më 1770 në Bon dhe që ndërroi jetë më 1827 në Vjenë. Vepra të tëra të kompozitorit mjaft produktiv do të interprentohen gjatë aktiviteteve gjatë vitit. Nën patronazhin e presidentit Frank-Walter Steinmeier do të zhvillohen një sërë koncertesh, ekspozita, projekte filmike si dhe veprimtari për fëmijë e të rinj. Boni, qyteti i lindjes së Beethoven-it, ku ai jetoi deri në moshën 22 vjeҁ përpara se të zhvendosej në Vjenë, luan një rol kryesor në vitin jubilar, tha kryeministri i Renanisë Veriore-Vestfalisë Armin Laschet. Beethoven-i, sipas tij, është pjesë e ADN-së së këtij landi. Ai theksoi, se Beethoven-i ishte jo vetëm kompozitor, por edhe një humanist dhe kozmopolit nga Boni. Me Odën e Gëzimit nga Sinfonia e 9 ai është bërë një europian i madh. Më 2020 ne duam të kremtojmë kryesisht muzikën e tij, por edhe të rizbulojmë vizionet e mendimet e tij”, tha Laschet. Për këtë nuk ka vend më të përshtatshëm se Boni, që kultivon pikërisht vlerat që e frymëzonin atëherë Beethoven-in: “Të qenit i hapur ndaj botës, humanizmi dhe vizionet”.

Ndër pikat kulmore të koncerteve në vitin jubilar do të jetë një ditë përpara datëlindjes së Beethovenit më 16 dhjetor në Bon koncerti hapës i London Symphony Orchestra me dirigjent Simon Rattle dhe violinisten Lisa Batiashvili. Berliner Philharmoniker planifikojnë një maratonë 24 orë të Beethovenit më 25 prill. Veprimtaritë dhe aksionet në vitin jubilar do të kenë pesë shtylla programore në të cilat inicialet në logon e jubileut BTHVN2020 përmbajnë: Beethoven si qytetar i Bonit (“B”), si artist i tingujve (“T”), si humanist (“H”), vizionar (“V”) dhe i apasionuar pas natyrës (“N”). Në mbyllje të vitit jubilar dirigjenti Daniel Barenboim më 17 dhjetor do të dirigjojë në Bon “Sinfoninë e 9” me orkestrën West-Eastern Divan Orchestra. Në Berlin ndër të tjera është planifikuar “Laboratori 2020” i Akademisë së Arteve. Në të bëhet fjalë për një projekt bashkëpunimi ndërkombëtar të kompozitorëve të rinj nga e gjithë bota, të cilët frymëzohen nga veprat e Beethoven-it.

DW/ KultPlus.com

Vuajta, e përbashkëta e gjenive

Vuajta – e përbashkëta e gjenive?!

Së fundmi më ka rastisë të merrem me biografitë dhe jetët e tre gjenive në fushat e tyre përkatese: Baruch de Spinoza, Ludvig van Beethoven dhe Vincent van Gogh.Te tre këta emra janë tashmë të njohur e të vlerësuar për veprat e tyre në filozofi, muzikë e pikturë. Por çfarë jete patën ata për së gjalli? Sa u vleresua vepra e tyre në të gjallë dhe si u trajtuan nga rrethi e shoqëria e tyre e ngushtë?

Për të filluar me Spinozën, i cili vinte nga një familje hebraike e shpërngulur nga Portugalia në Holandë për shkak të përndjekjeve që bënte kisha katolike ndaj komunitetit hebre aso kohe. Spinoza është një personazh tragjik i cili u përball me linçim e përjashtim nga familja e tij e ngushte e po ashtu nga i gjithë komuniteti hebre të cilit i përkiste. Pikëpamjet e tij filozofike, kryesisht të shfaqura te librat “Traktati Teologjiko-Politik” dhe “Etika”, kritika që i bëri profeteve, profecive, librave të shenjtë, me theks të veçantë skripturave biblike çuan tek dënimi më i ashpër sipas praktikave hebraike: Spinoza u shkishërua dhe u dha urdhër që secili anëtar i komunitetit t’i qëndrojë larg këtij armiku të ‘fjalës së Zotit’. Spinoza, me veprën e të cilit mburret raca njerëzore, vazhdoi jetën e tij i margjinalizuar dhe në kushte mjaft të vështira. I braktisur nga familja, ai punoi si mjeshtër i thjerrëzave për syze, pasi që refuzoi punën si profesor në katedrën e Universitetit të Heidelbergut, me gjasë për ta ruajtur pavarësinë e mendimit!

Jetë të vështirë e plotë vuajte pati edhe gjeniu i muzikës klasike Ludvig van Beethoven. Vepra e tij kolosale është një thesar i pashterrshëm me të cilen janë inspiruar e vazhdojnë të inspirohen gjenerata të njëpasnjëshme. “Moonlight Sonta”, “The Tempest”, “Appasionata” – tituj të veprave të Beethoven të cilët nuk u vendosën nga vetë ai por më vonë nga bashkëkohës të tij e studiues të veprës së tij – janë vetëm disa nga veprat e famshme e shumë të vleresuara të Beethoven. Por në të gjallë Beethoven pati një jetë plotë vuajte e mjerim. Nga aventurat e shumta me gra, pija e tepruar e verës, marrëdhënia problematike me të vëllanë dhe pastaj nipin, shoqërinë e ngushtë e deri tek humbja e tërësishme e dëgjimit, janë vetëm disa nga dramat të cilat e përcollën Beethoven. Por të gjitha këto, madje as humbja e dëgjimit nuk e penguan Beethovenin që njerëzimit t’i ofrojë simfoni, sonata e koncerte madhështore e që fatkeqësisht në këmbim ai nuk mori pothuajse asgjë perveç përbuzjes e nënçmimit!

Van Gogh: I vetëvrari i shoqërise’ –

kështu ka vendosur ta quaj librin e tij kushtuar jetës dhe veprës së piktorit dhe artistit të madh Van Gogh, poeti dhe dramaturgu francez Antonin Artaud! Nga vetë titulli i këtij libri mund të kuptojmë lehtësisht se çfarë jete dhe përfundimi pati Van Gogh. Edhe pse me pikturë Van Goghu filloi të merret relativisht vonë, ai ishte mjaft produktiv dhe veprat e tij tashmë jane të njohura në të gjithë botën. I përbuzur nga shoqëria e i pavlerësuar nga art-dashësit e asaj kohe, Van Gogh nuk arriti ta shes asnjë vepër te tij sa ishte gjallë. Gjatë jetës së tij pati momente mjaft të vështira. Nga prerja e veshit, sëmundja mentale e mungesa totale e vemendjes. Van Gogh të vetmin ngushllim pati marrëdhënien e tij shumë të afërt më vëllanë e vogël Theo, me të cilin shkëmbente letra në mënyrë të vazhdueshme e te cilat sot janë të përmbledhura në botime të ndryshme ku përmes tyre mund të shihet që Van Gogh perveç që ishte një mjeshtër në pikturë, ai kishte talent te jashtëzakonshem edhe në shkrim.

Si përfundim, Spinoza, Beethoven, Van Gogh e shumë të tjerë mbase nuk u vleresuan sa duhet dhe të njejtët u përbuzen sa ishin të gjallë fizikisht, por vepra e tyre madhështore i ka bërë ata të përjetshëm dhe aktual në të gjitha epokat që ka kaluar njerëzimi! / virtualsophists.org / KultPlus.com

Paraqitet për herë të parë në Prishtinë simfonia e 9-të e Beethoven-it

Në kuadër të aktiviteteve 20/20, Komuna e Prishtinës në bashkëpunim me Filharmoninë e Kosovës kanë sjellë para 1500 adhuruesve të muzikës klasike simfoninë e nëntë të gjeniut gjerman të kësaj muzike Ludwig Van Be thoven, shkruan KultPlus.

Koncertin e ka paraprirë një tyezë ku është diskutuar jo vetëm për organizim dhe çështjet teknike por edhe shkaku që është zgjedhur kjo simfoni në jubileun e madh të 20-vjetorit të çlirimit të vendit. Drejtuesi i Filharmonisë së Kosovës, Baki Jashari ka bërë të ditur për publikun që sinfonia e nëntë e Betovenit, ka edhe një titull të dytë, “Oda e Gësimit” duke treguar më tej se kjo simfoni percillet me nota të forta patriotizmi dhe prezantohet në të gjitha vendet në kohë feste, duke u thirrur në shpirtin e vllazërisë dhe të paqes.

“Bashkëpunimi i Filharmonisë së Kosovës dhe Komunës së Prishtinës ka bërë që të realizohet për herë të parë sinfonia e nëntë e gjeniut të muzikës klasikë Betoven. Këtë herë i kemi thyar normat radicionale duke e prezantuar këtë kryevepër në sheshine Prishtinës që të gjithë të mund ta shijojnë.” Ka thënë jashari për KultPlus.

Ai ka ktreguar gjithashtu që do të ketë përfaqësue nga të gjtha trevat shqipfolës në koncertin e së mërkurs mbrëma. Urimeve dhe falenderimeve u janë bashkuar dhe edhe Vikena Kamenica dhe Armando Likaj, të cilët do të jenë interpretues në koncertin e madh të çlirimit të vendit.

“Jam shumë e kënaqur për ftesën në këtë vit jubile të clirimit. Unë jam për herë të dytë në Kosovë në këso ngjarje dhe jam e nderuar të marrë pjesë në paraqitjen e kësaj kryevepre. Jam e kënaqur që Prishtina e ka nxjerrë Betovenin në shesh ndryshe nga normat e zakonshme që performohet në salla koncertesh ose në teatro. Në këtë koncert gjithçka ka qenë e planifikuar dhe asgjë nuk ia kemi lënë rastësisë pasi kjo muzikë do precizitet dhe ushtrime dhe prova të gjata” ka thënë Vikena Kamenica për ne.

Edhe kolegu i saj nga Armando Likaj është shprehur i kënaqur për ftesën që të performojë në këtë kohë dhe kjo kryevepër botërore si kjo. “Unë në Prishtinë jam si i shpisë, dhe i falenderoj të gjithë që më bëjnë pjesë të kësaj ceremonie madheshtore të clirimit. E përmendën edhe parafolësit por kjo vërtetë është një vepër e fuqishme që don punë, dedikim dhe përpjekje e talent të madh për t’u prezantuar në skenë. Edhe dirigjenti i këtij manifestimi, Toshio Yanagisawa, ka treguar për për punën dhe bashkëpunimin e gjatë me Filharmoninë e Kosovës dhe veprat tjera që i kanë vënë në skenë si rezultat i bashëpunimit të ngushtë në zotriun Baki Jashari.

“Unë s’e kuptoj shqipen dhe kam frikë se do t’i përsërisë ato që kanë thënë kolegët e mi, prandaj po ndalem te bashkëpunimi i ngushtë që kemi me kosovarët. Së bashku kemi vënë në skenë vepra madhështore si ato të Tchaikovsky-t dhe Bach dhe do të vazhdojmë edhe më me bashkëpunime të tilla” ka thënë dirigjenti Toshio Yanagisawa.

Koncerti i së mërkures mbrëma ka filluar me ca vonesa të vogla por ka qenë event atraktiv për të gjithë të pranishmit, por edhe kalimtarët e sheshit. Skena e cila është nadrë mes katër vokalistëve i ka dhënë Prishtinës një gjallëri kumbuese katër pjesët në të cilat është e ndarë kjo simfoni ka rritur gjithnjë e më shumë emocionin e të pranishmëve duke u finalizuar me lot në sy të publikut. Arta Jashari, Vikena Kamenica, Liridon Sadriu dhe Armando Likaj kanë ndarë skenën duke e bëre të paharrueshme festën e 20-vjetorit të çlirimitë të Republikës.

Drigjenti Toshio Yanagisawa i ka drejtuar instrumentistët me saktësi dhe lëvizje të bukura skenike. Kurse vokalistë Arta Jashari, Vikena Kamenica, Liridon Sadriu dhe Armando Likaj kanë ndarë skenën duke e bëre të paharrueshme festën e 20-vjetorit të çlirimitë të Republikës. Rrona Jaka/KultPlus.

248 vjetori i lindjes së Beethovenit

Më 16 dhjetor të vitit 1770, në Bonn, lindi Ludwig van Beethoven, kompozitor e pianist, figurë e rëndësishme në tranzicionin midis epokave klasike dhe romantike të muzikës, i cili mbetet nga më të famshmit dhe më me ndikim i të gjithë kompozitorëve.

Veprat e tij më të njohura janë 9 simfoni, 5 koncerte për piano, 32 sonata dhe 16 kuartetet, si dhe muzikë dhome, vepra korale dhe këngë.

Beethoven shkoi në Vjenë në 1792; studioi për muzikë, dhe shpejt fitoi reputacion si pianist virtuoz. Në Boston, më 1947, Fan Noli botoi monografinë “Beethoven and the French Revolution” duke mbrojtur argumentin se Revolucioni Francez dhe idetë republikane patën ndikim të thellë në muzikën e Beethovenit.

Noli, i njohur si republikan dhe anti-monarkist, thotë se kompozimet më të dobta të Beethovenit janë ato të krijuara në Vjenë gjatë periudhës perandorake, kur kompozonte me kontratë për princër e perandorë, thjesht për para.

Biografët thonë se Beethoveni ishte tërhequr nga idealet e Iluminizmit. Në vitin 1804, kur ambiciet perandorake të Napoleonit u bënë të qarta, Beethoven i fshiu fjalët e përkushtimit për Bonapartin nga simfonia e tretë; më vonë ai ndryshoi edhe titullin (Sinfonia heroike për të festuar kujtimin e një njeriu të madh), dhe ia ripërkushtoi atë mbrojtësit të tij, Princit Jozef Franz von Lobkoëitz, në pallatin e të cilit simfonia e tretë u interpretua për herë të pare.

Beethoven jetoi në Vjenë deri në vdekje (1827). Në dekadën e fundit të jetës ai u bë thuajse krejtësisht i shurdhër; u tërhoq nga jeta publike, por vazhdoi të kompozonte. Kritikët thonë se shumë nga veprat e tij më të admiruara vijnë pikërisht nga kjo periudhë nën ndikimin perandorak. /KultPlus.com