Mulliri i Shabanajve i mbijetoj tre luftërave, por sot përballet me betejën kundër asfaltit

Suada Qorraj

Në qendër të qytetit të Deçanit gjendet një ndër objektet më të vjetra të qytetit i quajtur “Mulliri i Shabanajve”. I ndërtuar në shekullin e 19-të nga mjeshtrit popullorë vendorë, me pothuajse 300 vite jetë, mulliri arriti t’i mbijetonte tre luftërave të ndryshme, Luftës së Parë e të Dytë Botërore, madje edhe bombardimeve e shkatërrimeve të luftës së fundit që ndodhi në Kosovë. Mirëpo sot “Mulliri i Shabanajve” gjendet në betejën e tij të fundit, njërën nga ato që konsiderohet më të vështirat, në luftën me asfaltin, shkruan KultPlus.

Komuna e Deçanit në mbledhjen e tridhjetë qershorit të këtij viti kishte marrë një nga vendimet më të pazakonta e të kundërligjshme në vendin tonë, atë të zhvendosjes së “Mullirit të Shabanajve”. Ky vendim i padëgjuar më parë, mbështetej mbi arsyen e zgjerimit të rrugës kryesore dhe pengesës që shkakton ky mulli.

“Në të ndryshme pas dhënies së arsyeshmërisë lidhur me zhvendosjen e Mullirit të Shabanaj i cili gjendet në rrugën ,,Dëshmorët e Kombit’’ dhe më planin rregullues të qytetit pengon zgjerimin dhe rregullimin e rrugës kryesore, ky propozim për zhvendosje është miratuar me vota unanime”, thuhej ndër të tjera në njoftimin e bërë nga ana e Komunës së Deçanit.

Në lidhje me këtë veprim të Komunës, Ministria e Kulturës dhe pronari i mullirit janë vënë në dijeni pas vendimit të Kuvendit të Komunës së Deçanit. Madje në një intervistë për KultPlus pronari Sali Cacaj ka treguar se lajmin për zhvendosjen e mullirit nuk e kishte marrë nga Komuna, por nga një kushëri i largët që kishte dëgjuar për këtë çështje.

“Mua më kanë tregu rastësisht, në fakt vëllait tim i ka thënë një kushëri që mulliri dhe lokalet përreth do të rrënohen brenda tre – katër ditësh”, ka thënë Cacaj.

Ai ka treguar se pasi kishte kontaktuar me kryetarin e Komunës e kishte marrë vesh që kjo zhvendosje planifikohet të bëhet në anën e kundërt të rrugës, prapa shtatores së Luan Haradinaj, në një parcelë që gjendet në afërsi të pallatit të kulturës së kësaj Komune. Tutje ai ka shtuar se tashmë ka njoftuar të gjitha institucionet relevante për të kundërshtuar nismën e Komunës së Deçanit.

“Mulliri i Shabanajve” që fillimisht ishte ndërtuar nga druri mirëpo për shkak të vjedhjeve të shumta që bëheshin në atë kohë, ishte rindërtuar këtë herë me gurë, ju ka shërbyer për bluarjen e miellin jo vetëm qytetit të Deçanit dhe fshatrave përreth, por edhe fshatrave të Gjakovës dhe Pejës. Në bazë të disa të dhënave që ka arritur t’i siguroj KultPlus, thuhet se ky mulli ka qenë pikë takimi për shumë figura kombëtare e kulturore, që ndaleshin për ta vizituar e për të pirë ujë.  

Sylejman Vokshi, Abdyl  Frashëri, Ymer Prizreni, Ali Pash Gusia, Haxhi Zeka, Hasan Prishtina e Isa Boletini ishin vetëm disa prej emrave të shumtë që shkelën brenda këtij mulliri.

Mulliri për sa kohë qëndroi funksional ishte edhe vendi ku rrinin, pushonin e takoheshin edhe pleqnarët e katundeve të rrethit të Deçanit.

Pas luftës së fundit mulliri u përzgjodh që të rindërtohet për shfrytëzim si qendër e komunitetit. Ku dhe me ndihmën e Ministrisë së jashtme të Italisë, dhe OJQ italiane ,,INTERSOS” , ky mulli u restaurua në vitin 2005, pas restaurimit  këtij objekti ju kthye edhe pamja e tij origjinale.

Për gjashtëmbëdhjetë vite me radhë objekti i shërbeu organizatës joqeveritare “Jeta” në Deçan për ekspozimin e zejeve dhe veshjeve tradicionale të trevës së Dukagjinit. Mirëpo kjo OJQ në gushtin e këtij viti u detyrua që veprimtarinë e saj ta zhvendos në një vend tjetër.

“Të nderuara gra të Komunës së Deçanit ,pas 16 vite punë në “Mullirin e Shabanajve”,në bashkëpunim më anëtarët e shoqatës dhe të gjitha gratë e Komunës së Deçanit, sot u deshtë ta mbyllim mullirin dhe ta ndërrojmë lokacionin”, kishte shkruar në njoftimin e saj drejtoresha e kësaj OJQ-je, Safete Gacaferi.

“Mulliri i Shabanajve” është aset i trashëgimisë kulturore të Kosovës dhe në Listën e Trashëgimisë Kulturore nën mbrojtje të përkohshme mban numër rendor 553 e numër unik 1458.

KultPlus ka kontaktuar edhe me Ministrinë e Kulturës lidhur me vendimin e pazakontë të kësaj Komune. Në përgjigjen e tyre ata kanë thënë MKRS-ja nuk ka lejuar zhvendosjen e këtij mulliri.

Në vendimin e datës 17 korrik për shqyrtimin e ligjshmërisë së vendimit të Komunës së Deçanit theksohet se ky vendim është në kundërthënie me ligjin për trashëgimi kulturore në vendin tonë.

“Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporti, pas shqyrtimit të vendimit të Kuvendit të Komunës së Deçanit për zhvendosjen e Mullirit të Shabanajve në qytetin e Deçanit, vlerëson se akti i komunës është në kundërshtim me Nenin 6 (paragrafin 11) të Ligjit Nr. 02/L-088 për trashëgimi kulturore, prandaj si i tillë është në kundërshtim me dispozitat e legjislacionit në fuqi dhe që hynë në fushëveprimin e MKRS-së, dhe si i tillë nuk mund të prodhoj efekte juridike”, shkruhet ndër të tjera në vendim.   

Në nenin 6, paragrafit e 11 të ligjit për trashëgimin kulturore thuhet se ndalohet lëvizja apo zhvendosja e ndonjë pjese të mbrojtur arkitekturore.

“Ndalohet lëvizja apo zhvendosja e pjesshme ose komplete e ndonjë pjese të trashëgimisë së mbrojtur arkitekturale nën mbrojtje të përkohshme apo të përhershme”, specifikon ligji.

KultPlus i është drejtuar edhe komunës së Deçanit mirëpo deri në publikimin e këtij lajmi këta të fundit nuk i janë përgjigjur pyetjeve që janë dërguar nga ana e redaksisë tonë./ KultPlus.com

Stërnipi i Hasan Prishtinës kundër Kadri Veselit për zhvendosjen e eshtrave të patriotit shqiptar në Prishtinë

Pas kërkesës nga kryeparlamentari i Kosovës Kadri Veseli, për të marrë në Kosovë eshtrat e patriotit Hasan Prishtina, ka ardhur reagimi nga familjarë të tij.

Stërnipi i patriotit, Mehmet Prishtina deklaron se është kundër idesë së hedhur nga Veseli. Ai shprehet se eshtrat e Hasan Prishtinës nuk duhet të lëvizen nga aty ku prehen.

Në një reagim të botuar ditë më parë në revistën Flaka, Mehmet Prishtina thotë se Hasan Prishtina e ka vendin aty ku bashkohet kufiri dhe idetë e kombit shqiptar. Përkundër kërkesës për zhvarrosjen e eshtrave, stërnipi i Hasan Prishtinës thotë se autoritetet në Kosovë duhet të angazhohen që hapësira tek varri i tij në Kukës, të rregullohej e të ndërtohet edhe Muzeu i madh i Bashkimit Kombëtar, e jo të tallen në Facebook për kthimin e eshtrave të tij në Kosovë.

‘Ata duhet që bashkë me institucionet e shtetit shqiptarë, të kujdeseshin që në Vlorën e Pavarësisë krahas shtatoreve të Ismail Qemalit, Isa Boletinit e tjerëve patriot të vendoset edhe Hasan Prishtina në sheshin e flamurit, siç u vendos në Prishtinë e më vonë edhe në Shkup e Tiranë, dhe përfundimisht në qytetin shqiptar në Kukës të derdhet në bronz shtati i shenjtë e i shtrenjtë i Hasan Prishtinës, pasi aty afër e ka edhe varrin, e jo të tallen në Facebook për kthimin e eshtrave të tij në Kosovë’, shkruan në reagimin e tij, Mehmet Prishtina, ndërsa thekson se çdo nismë për t’ i lëvizur eshtrat, është vetëm thellim i ndarjes së shqiptarëve dhe mos respekt e mos nderim ndaj figurës dhe doktrinës së tij hasaniste.

Me rastin e shënimit të 85-vjetorit të vrasjes së heroit Hasan Prishtina, kreu i Kuvendit në Kosovë Kadri Veseli tha, pak ditë më parë, se eshtrat e tij duhet të varrosen me ceremoni shtetërore, afër vendit ku janë varrosur ish-presidenti Ibrahim Rugova, dhe simboli i rezistencës Adem Demaçi./ KultPlus.com

Nis procesi i zhvendosjes së Ministrisë së Kulturës në Prizren

Një premtim i kryetarit të PDK-së, Kadri Veseli, që e kishte bërë gjatë një mbrëmjeje të fushatës elektorale në Prizren, ka mjaftuar që Ministria e Kulturës të nisë procesin e zhvendosjes së pjesshme në këtë qytet.

Ende pa vendim të Qeverisë, pa kurrfarë konsultash me institucionet qendrore të kulturës a ndonjë analize reale, kabineti i ministrit Kujtim Gashi është duke kërkuar objektin e ri në qytetin jugor.

Përderisa Ministria ende nuk e di se çfarë do të bëhet saktë në këtë drejtim, drejtuesit e institucioneve qendrore të kulturës këtë e shohin si veprim të gabuar. Ka prej tyre që konsiderojnë se bëhet fjalë për veprim të pastër politik.

Ministri i Kulturës, Kujtim Gashi, të martën ka thënë se tashmë është në konsultime me Komunën e Prizrenit sa i përket objektit ku do të vendoset një pjesë e MKRS-së.

Sipas tij, kjo pjesë e MKRS-së do ta ketë një objekt brenda Qendrës Historike të Prizrenit. Ai ka renditur një sërë arsyesh për këtë hap, megjithëse ende nuk ka ndonjë arsyetim zyrtar të paraqitur para Qeverisë së Kosovës, shkruan Koha Ditore./ KultPlus.com