Zenepe Luka vjen me libër për Angjelina Arianiti Komnenin, motrën e Donikës së Kastriotëve

Më 30 korrik të vitit 1520 u nda nga jeta Shënjtorja Angjelina Araniti Komneni. Në këtë ditë kujtese gazetarja Zenepe Luka ka zgjedhur të prezantojë librin e saj  “Angjelina Arianiti Komneni – Shpirti i shenjtë i Arbërisë”.

Botimin e këtij libri, që ka në vëmendje motrën e Donikës së Kastriotëve, e vlerëson edhe aktorja e mirënjohur Margarita Xhepa përmes një mesazhi zanor.

Artistja nder të tjera, shprehet se ndihet e keqardhur, që nuk mund të jetë në promovimin e librit, por nuk mund të rri pa evidentuar punën e palodhur të gazetares edhe kryetares së shoqatës “Nermin Vlora Falaschi”, Zenepe Luka, e cila ka bërë edhe vijon të bëjë, për promovimin e grave shqiptare!

Zenepe Luka, kryetarja jonë e cila ka promovuar vazhdimisht bëmat e grave shqiptare na pruri në Vlorën e bukur Donikën e Kastëriotëve, aty ajo filloi të gërmojë edhe të gjejë edhe motrën e Donikës, Angjelinën, shenjtoren e famshme. Duke krijuar një donacion të vogël me guxim shkoi në manastiret e Serbisë për të gjet gjurmët e Angjelinës”, shprehet Xhepa.

E më tej artistja thekson se është detyrë e historianëve, puna që ka bërë Zenepe Luka për gjetjen e gjurmëve të shenjtores, qe edhe sipas dëshmive të studiuesve serbë ka ditur të bashkëjetojë me serbët.

Virtytet e Shën Angjelinës ka qenë përkushtimi i gruas edhe mençuria e nënës… Serbët i kanë vënë emrin nënë Angjelina. Martesa e saj me një serb, një fisnik, Stefanin rrëfen se si bashkëjetesa e shqiptarëve me serbët ka qenë e mirë. Por gjitha ajo miqësi e madhe mes popujve thotë studiuesi serb ka mbet në heshtje“, shprehet ndër të tjera Xhepa.

Ndërsa, bashkëngjitur më poshtë sjellim të plotë edhe epilogun e gazetares Zenepe Luka gjatë promovimit të librit.

U realizuan një ëndërr dhe një amanet

Në këto rreshta të fundit të librit  “Angjelina Arianiti Komneni – Shpirti i shenjtë i Arbërisë”, bindem në vetvete, me shpresë, se do të bindet edhe lexuesi, që pas shumë mundimesh, u realizuan një ëndërr dhe një amanet. Ja, në 300 faqet e librit, me fakte, të dhëna historike e foto, sollëm në vendlindje dhe në kujtesën historike të kohës, pas 500 vjetësh, bijën e Arbërisë. Shenjtoren Angjelina Arianitii.

Kam sjellë edhe reliktet, që mora në Manastirin e Krushedolit, në Vojvodinë, ku Angjelina jonë prehet; i mora me vete si bekim për bashkëkombësit, për t’i prekur me dorë e pasuruar shpirtin me shenjtërinë e saj, relikte, përpara të cilave, besimtarët e shumë vendeve, luten prej shekujsh.

Ishte ëndërr…, sikurse jam shprehur tek parafjala e librit. Vendlindja ime është në kufi me Sopotin e lashtë, vatrën, ku lindi kënga e Gjergj Golemit. Eposi i kësaj kënge – legjëndë, më mbrujti shpirtin me trimërinë e sopotareve luftëtare, që rrokën thika e rrokën shpata, për të mbrojtur princin e tyre, atin e Angjelinës. Jam ndjerë krenare, por ka qënë edhe obligim i kahershëm për të studjuar e shkruar për arianitëtët, që kanë qënë zotër edhe në vendlindjen time.

Kisha dëgjuar edhe për Angjelinën, bija e gjashtë e princit Gjergj Arianitit, se kishte lindur në Elbasan, buzë Shkumbinit të lashtë, ku kam lindur edhe unë. Kishte të dhëna mjegullore, se prej shekujsh ishte shpallur shenjtore e kishës ortodokse serbe dhe respektohej si e tillë nga shumë vende e popuj dhe për çudi nuk njihej dhe vlerësohej në vendlindje.

E pra, ky libër, do të promovohet më 30 korrik të këtij viti, që është fiks data e 500 vjetorit të vdekjes së Shenjtores Angjelinë. Shpresojmë, që në këtë datë kaq të largët, por që na e sjell mes nesh Angjelinën tonë, emri dhe vepra e saj të përjetësohen në emra rrugësh e sheshesh, në shtatore, për të përcjellë për brezat që vijnë shenjtërinë e saj.

Amaneti i kryer?!

Po. Është amaneti i Ambasadores së Kombit Nermin Vlora Falaschi dhe misioni i  Fondacionit me emrin e saj, që unë, autorja e këtij libri, e drejtoj prej 18 vjetësh, për promovimin e vlerave dhe kontributeve të gruas së shquar shqiptare në shekuj. Kemi bërë shumë botime, dokumentarë dhe vetëm para një viti,  sollëm në Vlorë shtatoren e Donika Kastriotit, gruas së Heroit të Kombit Gjergj Kastriot Skënderbeut, motrës së Shenjtores Angjelinë. Ky mision nuk do të ndalet.

Duke përfunduar e them me gojën plot, që ky libër, nuk do ta kishte parë dritën e botimit, nëse nuk do të gjenim mbështetjen e Ambasadës serbe në Tiranë, shkrimtares serbe  Liliana Habjanoviq Gjuroviq, kryetarit të shoqatës “Amza e shqiptarëve” në Novi Sad, z. Demo Berisa, kolegëve të mi gazetarë Idro Seferi në Beograd, Raimonda Mojsiu dhe Fuat Memeli në SHBA, publicistit dhe studiuesit Arenc Bebja ne Francë,  profesor Lutfi Alia në Itali dhe shumë personaliteteve të tjera, që me faktet e trajtuara në materialet e tyre, sollën në faqet e librit, portretin dhe nderimin, që i bëhet Shenjtores Angjelinë në Amerikë, Francë, Itali,Vojvodinë etj. /shqiptarja/ KultPlus.com

“Kot asht m’u krenue me emnin tim, derisa jeni ba pikë e pesë si zogjt e qyqes”


Nga Bajram Mjeku

Gjergj Kastrioti
monolog

Kam me dalë nga gzhoja e bronztë
nji natë të ftoht’ kur as hana nxenë
zap kam me i ba djemtë e Arbnit
katër vilajetet me i shti nën stemë.

N’Fushë t’Kosovës me ju rreshtue
në eskadrone të luftës, në vijë t’parë
Garda e Arbnit ka veç nji shpirt, ka veç
nji kryekomandant, tjerët ushtarë.

Kot asht m’u krenue me emnin tim
derisa n’toka të Arbnit luhet bixhoz
jeni ba pikë e pesë si zogjt e qyqes
në t’gjitha vilajetet jeni mbyllë n’kafaz.

Pa le dielli hingëllima e hamshorit
Gjumin e randë beft’ ka me ua nxjerrë
Pesëqind vjet ishin dimna të gjatë
N’terr të Topkapisë truni ynë ka fjetë.

Në Kosovë, n’djepin e shqiptarisë
vojvodët e heshtun ende janë n’pritë
nën sjetull me kryet e Car Lazarit
natën pa hanë me vrap kanë me ikë.

Kur jeni ngushtë m’thirrni Gjergj
Kur lëvdoheni m’thirrni Skënderbe
Me dy ftyra toka e Arbnit s’mbrohet
Jetohet dhe vdiset për Atme e Fé. / KultPlus.com

Bajram Mjeku

Stërmbesa e Gjergj Kastriotit: Jam krenare për Skënderbeun dhe çfarë njeriu i madh ishte ai

Në një intervistë ekskluzive për “Vizioni i Pasdites”, stërmbesa e heroit kombëtar Gjergj Kastriot Skërnderbeu, Sophie Castriota, tregoi mbi krenarinë e të qenit një ndër trashëgimtaret e vetme të tij.

Sipas saj, ky informacioni jo vetëm ishte i panjohur për të, por njëkohësisht nuk ishte e vetëdijshme për vlerën dhe rëndësinë.

“Në atë kohë, teksa ishim duke kërkuar për pemën tonë familjare, nga këndveshtrimi im mendoj se vërtet nuk e kuptonim se çfarë do të thoshte. Teksa koha kalon jam duke mësuar më tepër mbi kulturën dhe Skënderbeun dhe çfarë njeriu i madh ishte ai, çfarë trashëgimie të madhe ka lenë pas. Jam vërtet shumë krenare.”

Sophie nuk ngurroi të tregonte dhe për vështirësitë e hasur për shkak të humbjes së dëgjimit në veshin e saj të djathtë. Kjo erdhi papritur në jetën e saj, dhe e konsideron si sfidën më të madhe të karrierës muzikore.

“Ishte shumë e papritur, dhe të jem e sinqertë nuk mendova se do mundesha të vazhdoja karrierën time muzikore, duke kënduar apo duke luajtur në violinë. Jam rritur si person, spiritualisht. Nuk është vetëm aspekti fizik i të qenit shurdh, por dhe ato çka vijnë nga pas. Depresioni, ankthi, pranimi i njerëzve, ka pasur njerëz që nuk më kanë besuar. Kanë qeshur me mua, ose nuk e kanë marrë seriozisht. Në këtë pozicion që jam, mund të them se kam kaluar shumë dhe ekziston një rrugë që unë duhet të ndjek për shpirtin tim.”

E pyetur mbi pjesën tjetër të familjes Castriota, dhe kontakte e Sophies me ta, këngëtarja u shpreh:

“Nuk jam shumë e sigurt se kush janë ata. Por për shembull, kushëriri im Alessandro Castriota dhe familja e tij janë në Itali, dhe mbaj kontakte me ta. Ai është një njeri shumë i mirë. Po përpiqet të bëj mirë për familjen. Mendoj se është shumë e rëndësishme për ne që të lidhemi me njëri tjetrin.” / koha.net/ KultPlus.com

‘Trim mbi trima, ai Gjergj Kastrioti, fuqí t’madhe që m’i dhanë ka Zoti’

Filmi për Gjergj Kastriotin është një film historik që trajton jetën dhe veprën e heroit tonë kombëtar, Gjergj Kastrioti, shkruan KultPlus.

Në film Gjergj Kastioti bashkon princërit shqiptarë duke u martuar me Donika Kastriotin dhe duke organizuar Besëlidhjen e Lezhës, por përballet edhe me tradhtinë e Hamza Kastrioti, nipi i tij.

Filmi ka skena masive të betejave historike dhe rrethimit të Krujës. Është filmi i parë artistik, frut i bashkëpunimit shqiptaro-sovjetik.

KultPlus ju sjell këngën e Gjergj Kastriotit, e cila është edhe kolona zanore e këtij filmi.

Bashkangjitur gjeni videon e shkëputur nga filmi dhe tekstin e këngës.

Trim mbi trima, ai Gjergj Kastrioti,
fuqí t’ madhe që m’i dhanë ka Zoti,
s’e djeg flaka e s’e djeg baroti,
shpata e tij than malin n’dysh e çán,
me nji t’ râme nji ushtrí perlán.

Lavd’ ô Gjergj, ô Skanderbe drangoi,
krahu yt çdo dit’ u përforcoftë,
gjithë ku janë armiqt ai i çfaroftë,
Lavdi yt, ô, brez mas brezi u knoftë. / KultPlus.com

Flamuri dhe simbolet e Skënderbeut në kishën e famshme të Venecias

Një flamur që valëvitet në një nga nga tre harqet e tavanit që fsheh historitë biblike të Esterit dhe Mardocheos, paraqet një shqiponjë të zezë mbi sfondin e kuq dhe është lexuar deri më sot si një flamur hasburgian. Në fakt flamuri hasburgian nuk ka pasur kurrë një sfond të kuq, por të hapur.

Në numrin CXCVIII, seria e tretë 10/II (2011) në revistën prestigjioze të shkencës letërsisë dhe artit është botuar një artikull i Lucia Nadin me titullin “Propozimet e rileximeve të pikturës së Paolo Veronezes në Shën Sebastian në Venecia: Skënderbeg atleta Cristi dhe kisha e Shqipërisë”.

Artikulli, precizon autorja, është vetëm një parashtrim studimesh që ka në dorë dhe që synojnë të vendosin Shqipërinë një vend të veçantë në artin e mrekullueshëm në Venecia: Kisha e Shën Sebastianit, që ndodhet në lagjen Dorsoduro, shumë e famshme si një kishë autoriale: nuk është tjetër veç një shembull shumë i rrallë kishe ku pjesa dekorative mban emrin e një artisti të vetëm: Paolo Caliari, veronez, një ndër interpretuesit më të mëdhenj të pikturës veneciane të viteve 1500.

Kjo kishë është një vend simbolik, një monument i madh i Rilindjes, me famë ndërkombëtare, dhe e njohur si tempulli i artistit ku ai dëshiroi dhe të varroset. Për fat të keq një sërë afreskesh të tij me kalimin e kohës u shkatërruan.

Pikturat e veronezit, në tavanin e sakristisë, muret dhe gjithë zbukurimet e tjera u realizuan në një hark kohor mes 1555 dhe 1565. I gjithë cikli celebron në fakt triumfin e Besimit/Kishës/Virgjëreshës Mari nëpërmjet tregimit ekzemplar të martirit të tyre Shën Sebastianit.

Një flamur që valëvitet në një nga tre ovalet e tavanit, në të cilën rievokohen historitë biblike të Esterit dhe Mardokeut, ku paraqitet një shqiponjë e zezë mbi një sfond të kuq dhe ky është lexuar si një flamur hasburgian.

Në fakt flamuri hasburgian nuk ka pasur kurrë një sfond të kuq por të hapur.

Propozimi i Lucia Nadin është gjithçka tjetër dhe bazohet dhe në studimet e saj mbi emigrimin shqiptar në tokën veneciane në gjysmën e dytë të 1400-ës, për shkak të ngjarjeve të mëdha që përshkruan Ballkanin dhe që shënuan emigrime masive pas vdekjes së Skënderbeut dhe pas vendosjes së paqes me turqit në vitin 1479, në vazhdim të dy pushtimeve të tmerrshme që pësuan Shkodra dhe Drivasti nga 1474 në 1478.

Studiuesja, docente e Letërsisë Italiane në Universitetin shtetëror në Tiranë, duke u nisur nga data e flamurit në tavanin e kishës, që thërret flamurin e Skënderbeut, i përshkruar nga Marin Barleti dhe i konfirmuar nga Konica në vitin 1908 dhe më pas me rastin e pavarësisë shqiptare në 1912:shqiponja dykrenore në sfondin e kuq.

Nadin i lexon në mënyrë metaforike aventurat e Moardocheos, që lufton për shpëtimin e popullit ebraik, ngjarje që sipas saj i vishen atyre të Gjergj Kastriotit. Ndaj ajo analizon se gjithë kremtimi i shën Sebastianit, një mënyrë krejt e panjohur për traditën veneciane, është paraqitur jo si shenjti i mrekullive, por si Miles Cristi, që përballon Diokleziani, persekutorin e madh të të krishterëve, dhe që shkon në martirizimin e sigurt, për triumfin e Kishës.

Në Shën Sebastian, Miles Cristi, përfaqëson në mënyrë metaforike në këtë rast Gjergj Kastriot Skënderbeun, i cili u cilësua nga papë të ndryshëm si Atleta Cristi, mbrojtësi i krishtërimit perëndimor.

Koka e dhisë

Në tavanin e kishës do dallosh dhe kokën e një dhie: që në fakt ka qenë një nga kafshët mesjetare, simbol i largpamësisë së Krishtit.

Përkrenarja e Skënderbeut ndodhet në Vienë në Kunsthistorisches Museum. Koka e dhisë dihet që ishte pjesë zbukurimi e përkrenares së Skënderbeut që u bë mbret i popullit të tij i ndjekur nga kryqëzimet e papa Piut II dhe që mbaroi tragjikisht me vdekjen e papës në Ankona.

Pra bëhet fjalë për një simbol tjetër Kastriot, pra shqiptar.

Në martirizimin e Shën Sebastianit që pasqyrohet aq bujshëm në kanavacat e prezbiterit autorja nuk bën gjë tjetër veç lexon martirizimin e gjithë kishës së Shqipërisë, dhe një personazh specifik që paraqet një veshje me shqiponjën dykrenore kurorëzuar me historinë e familjes së Ëngjëllorëve, që njihet në histori në vitet 50 të këtij shekulli dhe që u nderuan me Urdhrina kavaleresk të San Giorgios, një familje që u impenjua me një guxim të jashtëzakonshëm për të kujtuar memorien historike të Shqipërisë.

Në fakt jemi në pritje të veprës kompete të Luçia Nadin mbi kishën e Shën Sebastianit për të zbuluar një faqe të rëndësishme të historisë shqiptare dhe një vend në artin mesjetar për më tepër që bëhet fjalë për një nga veprat e një prej piktorëve më të mëdhenj evropianë të të gjitha kohërave: Paolo Veronezen.

Dëshirojmë të kujtojmë në fund të këtij shkrimi, zbulimin e jashtëzakonshëm të Lucia Nadin mbi Statuset e Shkodrës, të rekuperuara nga studiuesja pas 7 shekujsh nga biblioteka e Museo Correr në Venecia.

Një kontribut i jashtëzakonshëm i studiueses italiane për historinë e Shqipërisë./konica.al/ KultPlus.com

Me filmin e Skënderbeut filloi ‘Java e filmit shqiptar’ në Kino Abc

Sonte në Kinemanë ABC u shfaq filmi ‘Skënderbeu’, i cili për publikun shqiptar po shfaqej për herë të parë i restauruar dhe i përpunuar në laboratorët e Italisë, shkruan KultPlus.

Me filmin ‘Skënderbeu’, u hap edhe ‘Java e filmit shqiptar’ e cila pritet të vazhdojë për tre ditë me radhë, ku në natën e dytën më pas do të shfaqet ‘Nëntori i dytë’, i regjisorit të famshëm Viktor Gjika, i cili është restauruar e përpunuar në Amerikë, ndërsa natën e tretë dhe të fundit do të shfaqet filmi ‘Tomka dhe shokët e tij’.

‘Skënderbeu’ u shfaq para një publiku modest, të cilët duket se e pritën mjaft mirë filmin tashmë të përpunuar në zërim, ngjyra, video-efekte etj.

‘Skënderbeu’ është një film histoik mbi jetën e heroit kombëtar Gjergj Kastrioti. Në film trajtohet mënyra sesi Gjergj Kastrioti bashkon princërit shqiptarë duke u martuar me Donikën dhe kështu duke organizuar besëlidhjen e Lezhës. Por, përballet edhe me tradhëtinë e nipit të tij, Hamza Kastrioti. Filmi paraqet skena masive të betejave historike dhe rrethimit të Krujës. Ky film njëherit është edhe filmi i barë artistik i cili është realizuar në bashkëpunim shqiptaro-sovjetik.

‘Skënderbeu’ është shpërblyer me ‘Palmën e artë’ në festivalin ndërkombëtar të filmit në Kanë. Filmi daton nga viti 1953.

Java e filmit shqiptar organizohet nga Kosovafilmi, mbështetur nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve dhe Arkivi i Filmit Shqiptar./ KultPlus.com