‘Multimedia’ sjell për herë të parë ‘Antologji e dramës bashkëkohore në Kosovë’

Sot në sallën e vogël të Teatrit Kombëtar, Qendra ‘Multimedia’ promovoi dy vëllimet e ‘Antologji e dramës bashkëkohore në Kosovë’. Vëllime këto që përfshijnë gjithsej 16 autorë dhe 16 drama, shkruan KultPlus.

Si panelistë të këtij promovimi ishin dy dramaturgët Besim Rexhaj dhe Arian Krasniqi, të cilët konsideruan se botimi i kësaj antologjie është një punë me vlerë të madhe e cila ndoshta do të duhej të shihte dritën e botimit qysh moti.

I pari që mori fjalen ishte Besim Rexhaj, i cili theksoi se dita e sotme është një ditë tejet e rëndësishme jo vetëm për kulturën por edhe për dramën shqiptare. Ndër të tjera ai u shpreh se kjo gjë e gëzon atë shumë, mirëpo në anën tjetër, ai mendon se në kushte normale do të duhej të kishte edhe shumë antologji të tjera të dramës shqipe.

‘Pa dashur të gëromojmë se pse tash po bëhet ky botim dhe jo më herët, nuk mund të mos them se kjo ka të bëjë me një politikë margjinalizuese të qarqeve që janë përgjegjëse për mbështetjen dhe kjo natyrisht deshtëm apo nuk deshtëm ne adreson këtë në Ministri të Kulturës dhe në institucione tjera mbështetëse, mbase duhet të ketë pasur përpjekje, nxitje apo ide të cilat mund të ofroheshin nga vetë Fakulteti i Arteve, nga Biblioteka Kombëtare, Instituti Albanologjik (pjesa që mirret me dramaturgjinë) etj.’ deklaroi tutje Rexhaj

Ndër të tjera, Rexhaj theksoi se përmbledhja e dramave shqipe ka filluar me këto dy vëllime, mirëpo sipas tij, nuk do të mbaroj me kaq pasi pritet edhe një vëllim i tretë.

Arian Krasniqi theksoi se botimi i kësaj antologjie është një punë shumë e vyeshme dhe se kjo antologji do të shërbejë si një lloj panorame dramaturgjisë bashkëkohore shqiptare në Kosovë, për krijuesit që aktualisht e shkruajnë edhe e inskenojnë dramën.

‘Përmbajtja e antologjisë të dramës bashkëkohore në Kosovë përmbledh breza dhe gjenerata të ndryshme të krijuesëve të artit dramatik. Brenda këtyre kopertinave është bërë një punë e vyeshme’, theksoi tutje Krasniqi.

Dy vëllimet e antologjisë përfshijnë 16 autorë dhe 16 drama.

Vëllimi I:

“Parfumeria” nga Haqif Mulliqi
“Shfaqja e fundit” nga Fadil Hysaj
“Monedha e Gentit” nga Milazim Krasniqi
“Kafeneja në udhëkryq” nga Visar Krusha
“Gjashtë” nga Arian Krasniqi
“Bodrumi” nga Ilir Gjocaj
“Vrasja e Mushkonjës” nga Xhevdet Bajraj
“Gishti” nga Doruntina Basha

Vëllimi II:

“Aroma e hënës” nga Mehmet Kraja
“Fluturimi mbi teatrin e Kosovës” nga Jeton Neziraj
“Gruaja në dritare” nga Arta Arifi
“Binjakë siamezë” nga Ekrem Kryeziu
“Loja e pafund” nga Besim Rexhaj
“Hamleti sipas Horacit” nga Ag Apolloni
“Shkumësi” nga Naser Shatrolli
“Veriu” nga Agush Mulliqi.

‘Antologji e dramës bashkëkohore në Kosovë’ u botua nga Qendra ‘Multimedia’ me mbështetje të Bashkimit Evropian. / KultPlus.com

Mbyllet hapësira performuese e Qendrës Multimedia në Prishtinë

‘Hapësira performuese e Qendrës Multimedia në lagjen Dardania në Prishtinë është mbyllur përfundimisht, pas gati dhjetë vitesh funksionim.

Kjo hapësirë ka shërbyer për qindra aktivitete kulturore që janë mbajtur krejt këto vite, jo vetëm ato të organizuara nga Qendra Multimedia, por edhe nga shoqata kulturore, artistë, shkrimtarë e aktivistë të ndryshëm nga Kosova dhe nga vende të ndryshme të botës. Një publik prej dhjetëra mijërash kanë përcjellë aty performancat e ndryshme teatrore e muzikore, leximet e qindra autorëve, diskutimet, promovimet e librave, ekspozitat e aktivitetet e ndryshme kulturore.

Këto gati dhjetë vite menaxhmenti i Qendrës Multimedia ka bërë përpjekje të vazhdueshme të gjejë zgjidhje më të qëndrueshme për aktivitetet e saj publike,  megjithatë vullneti i komunës së Prishtinës në këtë drejtim ka munguar. Mbështetja e Komunës së Prishtinës ka qenë ose inekzistente ose minimale – në disa raste madje edhe penguese.

Rrugët dhe trotuaret në lagjen Dardania ku ka funksionuar Qendra Multimedia tani po shtrohen me asfalt të ri (po të na pyesni neve që kemi punuar aty, do të thonim se asfalti i vjetër s’ka qenë fare i dëmtuar), ashtu siç e kemi parë që po shtrohen me asfalt rrugët tjera gjithandej nëpër Prishtinë. Por asfalti i ri që po shtrohet e që do të shtrohet, nuk do të mundet kurrë t’i fshehë gjurmët e pafuqisë, padijes, dhe mos-vullnetit të këtij qyteti për t’krijuar e mbajtur hapësira kulturore, kaq të domosdoshme. Prishtina sot nuk ka humbur një hapësirë dosido, por ka humbur një vend ku qytetarët, artistët, aktivistët, janë ndier të lirë të flasin, të kritikojnë pa frikë, të revoltohen por edhe të krijojnë dashuri për njëri-tjetrin, për qytetin, për vendin tonë. Sot, Prishtina ka humbur një hapësirë të lirë, një copë lirie nga ajo pak liri që i ka mbetur pa u ngulfatur nga asfalti, betoni, kishat, xhamitë e qendrat e shopping-ut.

Prishtina nga tani ka një hapësirë të pavarur kulturore më pak.  Megjithatë, beteja jonë për hapësira performuese do të vazhdojë. Për ruajtjen e këtyre pak që kanë ngelur dhe për krijimin e të rejave. ‘, thuhet në komunikatë. / KultPlus.com

Promovohet libri i dramave shqipe të përkthyera në Turqi, theksohet interesimi i lexuesve atje (FOTO)

Gili Hoxhaj

Në Teatrin Kombëtar të Kosovës, Qendra Multimedia nga Prishtina, në bashkëpunim me shtëpinë botuese nga Turqia Mitos Boyut, organizuan promovimin e librit “Antologji e dramës bashkëkohore nga Kosova” [Çagdas Kosova Oyunlari Seçkisi], i botuar sivjet në Turqi, shkruan KultPlus.

Në përmbledhjen “Antologji e dramës bashkëkohore nga Kosova” [Çagdas Kosova Oyunlari Seçkisi] janë përfshi dramat e autorëve: Xhevdet Bajraj, Ilir Gjocaj, Visar Krusha dhe Jeton Neziraj.

Dramaturgu dhe udhëheqësi i Qendrës “Multimedia”, Jeton Neziraj u shpreh se ky promovim aksidentalisht ka qëlluar në dhjetëvjetorin e Himnit të Kosovës ndërsa tha se aksidentalisht mund ta quaj edhe faktin që ky libër botohet me mbështetje të Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, pasi që ky është botimi i parë jashtë Kosovës që financohet nga MKRS.

“Nëse nuk gaboj është hera e parë që Ministria e Kulturës ka financuar një botim jashtë Kosovës dhe e cilësoj si një hap shumë të mirë dhe shpresoj që do të vazhdoj edhe me botime të tjera të kësaj natyre”, theksoi Neziraj.

Sot para publikut në sallën e vogël të Teatrit Kombëtar të Kosovës, erdhi Drejtori i shtëpisë botuese Mitos Boyut, Turhan Yılmaz Öğüt. Mitos Boyut është shtëpia botuese më e madhe në Turqi e cila veprimtarinë e saj kryesore e ka botimin e dramave dhe librave të fushës së Teatrit.

Neziraj e cilësoi botuesin Turhan Yılmaz Öğüt, si një botues legjendar.

“Turhan Yılmaz Öğüt është botues legjendar dhe botuesi më i madhi dramave në Evropë pasi që boton një numër të madh të dramave të autorëve turq dhe jo turqtha ai.

Më herët kjo shtëpi botuese ka botuar edhe librat e Stefan Çapalikut, Doruntina Bashës e Jeton Nezirajt. Botuesi i njohur turk, Turhan Yılmaz Öğüt tregoi se për 25 vite shtëpia e tij botuese ka botuar ekskluzivisht vetëm drama, duke nxjerrë kështu rreth 800 botime, prej tyre 600 janë libra të dramave kurse pjesa tjetër përben tekste teorike që kanë të bëjnë me dramaturgjinë.

“Shtëpitë botuese në Turqi zakonisht hezitojnë që të botojnë vepra të dramës pasi numri i tirazhit është i ulët. Ne në botimet tona bëjnë përpjekje që ta mbajmë gjallë traditën e dramaturgjisë në Turqi. Edhe pse vëllimi i punës tonë duket të jetë i lartë me 800 botime, numri i stafit tonë është i ulët pasi që jemi vetëm tre veta dhe me këtë staf e kemi bërë gjithë këtë punë”, u shpreh botuesi Öğüt.

Botuesi Öğüt theksoi se përpiqen që në shtëpinë e tyre botuese të përfshijnë edhe teatrot e letërsive që nuk i përkasin letërsisë perëndimore por që janë pjesë e letërsisë botërore.

“Për 20 vite me radhë kemi kontribuar që të krijojmë teatro që prodhojnë vepra teatrale. Mund të them se krijuesit modern të kohëve të fundit janë të gjithë ata që ne kohëve të fundit u kemi kontribuar atyre”, tha tutje Öğüt.

Ai tutje u shpreh se një rëndësi të jashtëzakonshme në botimet e tyre kanë autorët e Ballkanit pasi që stili i jetës së tyre është shumë i afërt me stilin e jetës së turqve. Tutje ai theksoi se kjo ndodhë edhe për faktin se ai vet dhe përkthyesja janë me prejardhje nga Ballkanit. Lidhur me interesimin për veprat e autorëve shqiptar, tashmë të përkthyera, botuesi Öğüt u shpreh se interesimi është relativisht i mirë pasi që kanë kapur lexues të rinj që duan ta njohin Ballkanin.

“Krijuesit nga Ballkani pasi që i përkasin stilit të jetës që është e afërt me neve, janë shumë simpatik edhe për neve edhe për lexuesit tanë. Po ashtu kemi përkthyer edhe autorë nga Irani, Japonia, Kina, por numri i përkthimeve nga këto vende është më i ulët. Në të ardhmen do të vazhdojmë të përkthejmë krijuesit nga Ballkanit pasi që unë dhe përkthyesja jemi me prejardhje nga Ballkani dhe ne do të vazhdojmë edhe më tutje me këtë interesim”, tha botuesi Öğüt.

Përkthyesja e librit, Senem Cevher thotë se ka punuar një kohë të gjatë mbi veprat e Jeton Neziraj, ndërsa shpreson se edhe tre autorë të rinj të cilët i ka njohur përmes tij, të gëzojnë famën që ka Neziraj në Turqi.

“Jetoni është një autor mbi të cilin punoj një kohë të gjatë. Për herë të parë e kam përkthyer veprën “Urat” kurse me përkrahjen e tij tani jam njoftuar edhe me tre autorë të rinj, me Xhevdet Bajraj, Visar Krusha dhe Ilir Gjocajn. Unë shpresoj që edhe këta tre autorë do të fitojnë një famë të njëjtë në Turqi. Do të dëshiroja që të dija gjuhën shqipe në mënyrë që të përktheja në gjuhën origjinale”, u shpreh përkthyesja Cevher.

Po ashtu në këtë promovim është folur edhe për interesimin e teatrove turke për inskenimin e dramave shqipe atje.

““Pallati i ëndrrave” nuk do të inskenohet në teatrin shtetëror, pas dy javësh kemi zgjedhje në Turqi dhe nwse diçka do të ndryshoj, ajo mund të inskenohet. Por ajo po ashtu wshtw vwnw nw skenw dy herw nw teatro tw tjera nw Turqi. “Liza fle” është shfaqur po ashtu. Visar Krusha kemi bindjen se brenda dy tri vitesh do të shfaqet në teatrot shtetërore pasi që në Turqi kohëve të fundit kërkohet më shumë komedia. Për dramën e Xhevdetit do të kenë interesim teatrot private pasi që është një monodramë”, u shpreh përkthyesja Cevher.

Ajo tutje tregoi se përkthimin e këtyre veprave shqipe i ka përkthyer në vende të ndryshme të botës. Ajo tutje tregoi se përkthimi i librit të Visa Krushes i zgjatur gjashtë muaj dhe e ka përkthyer në Amerikën Jugore. Veprën e Jeton Neziraj e kam përkthyer në Argjentinë kurs veprën e Ilir Gjocajt e kam përfunduar në Buenos Aires dhe veprën e Xhevdet Bajres në Ugait.

Puna e përkthyeses Senem Cevher është ngushtë e lidhur me teatrin, ku ajo punon si aktore e regjisore dhe fakti që përkthimi nuk është punë primare , ajo u shpreh se përkthen vetëm ato vepra të cilat e entuziazmojnë.

“Profesioni im primar nuk është përkthimi, unë nuk jam arsimuar për këtë. Unë mendoj qe e zotëroj një fluiditet gjuhësor pasi që vij nga teatri pasi qe këtë e vërej në vlerësimet që u bëhet veprave të mija ku gjithkush thotë se përkthimi rrjedh si ujë dhe shumëkush thotë se kjo vjen nga fakti se unë vij nga teatri. Unë pasi ta përfundoj përkthimin, distancohem nga vepra dhe pastaj e lexoj me zë të lart pasi qe edhe dëgjuesi mund ta dëgjoj më mirë. Unë i përkthej vetëm autorët që me entuziazmojnë, unë nuk bëj përkthim me porosi, këtë lë ta bëjnë atë që e kanë punë të parë”, përfundoi Cevher.

Po ashtu kjo vepër do të promovohet edhe në qytetin e Prizrenit. / KultPlus.com

“Peer Gynti nga Kosova” do të shfaqet edhe në Shkup

Shfaqja „Peer Gynti nga Kosova“, nga Jeton Neziraj, në regji të Agon Myftarit, do të shfaqet në Shkup, në Qendrën Teatrore për Fëmijë (CTC), me datë 15 shtator, nga ora 20:00, shkruan KultPlus.

Në këtë shfaqje të Qendrës Multimedia nga Prishtina, luajnë aktorët: Tristan Halilaj, Donikë Ahmeti, Shpetim Selmani dhe Ernest Malazogu. Skenografia: Nicola Minssen, kompozitor: Gabriele Marangoni, kostimet: Yllka Brada, dramaturg: Stefan Schletter. Shfaqja do të jepet në gjuhën shqipe me titra anglisht.

“Peer Gynti nga Kosova” është rrëfim për një ëndërr të dështuar. I udhëhequr nga një shpresë e thjeshtë për jetë më të mirë dhe për të gjetur lumturinë, Peeri i ri, para luftës në Kosovë, niset për të kërkuar të ardhmen në ‘parajsën’ e quajtur Evropë./KultPlus.com