Publikohen datat e Festivalit Ndërkombëtar të Letërsisë ‘POLIP’

Festivali Ndërkombëtar i Letërsisë ‘POLIP’ këtë vit fillon me edicionin e 11-të dhe pritet të mbahet nga 10 deri më 13 shtator, përcjell KultPlus.

Qendra Multimedia ka bërë të ditur se edicioni i sivjetëm do ta organizohet në përputhje me kushtet që do të krijohen në raport me pandeminë COVID_19.

”Për detaje në lidhje me formatin dhe programin e sivjetëm, na ndiqni në faqen tonë www.qendra.org si dhe në rrjetet tona sociale në Facebook, Instagram dhe Twitter”, ka bërë të ditur Qendra Multimedia në njoftimin e hapjes së këtij festivali.

Fotografia: Jetmir Idrizi, Polip 2015. / KultPlus.com

Nga nesër, udhëtim poetik në rrugët e Prishtinës

Letërsia e bën njeriun të udhëtoj nëpër kohë mendërisht, mirëpo kësaj radhe në kuadër të Festivalit Polip dhe Festivalit HAPU, letërsia do të na shtyjë drejt udhëtimit fizik bashkë me të.

Rrugëtimi poetik në Prishtinë nis nesër, më 11 shtator. Nga ora 19:30 e deri në 20:00 publiku do të ketë rastin të dëgjoj poezi nga radiot e tyre, teksa janë duke lëvizur me makinat e tyre.

“Publiku ftohet me makinat e tyre të përcjellin këtë udhëtim poetik në rrugët e Prishtinës, si një uverturë poetike para hapjes zyrtare të festivalit polip që do të bëhet me publikun online. Gjatë këtij udhëtimi, përmes frekuencës FM radiove të tyre në makina, publiku do të dëgjojnë poezi të disa prej autorëve pjesëmarrës në festivalin polip”, thuhet në njoftimin e HAPU, përcjell KultPlus.

Kuratorë të kësaj nisme janë Dukagjin Podrimaj dhe Florent Mehmeti, aktorët të cilët do të performojnë poezitë janë May-Linda Kosumovic dhe Adrian Morina, ndërkaq poetët janë Sibel Halimi, Lulzim Haziri, Faruk Šehić, Tomislav Markovic, Nora Prekazi Hoti, Loer Kume, Plator Gashi, Katja Grćic dhe Ana Kove./KultPlus.com

Festivali ‘Polip’ nis nesër edicionin jubilar

Edicioni i dhjetë i Festivalit Ndërkombëtar të Letërsisë – ‘Polip’ do të mbahet sivjet ndërmjet datave 11 dhe 14 shtator.

Edicioni jubilar i festivalit polip sivjet mbahet online, duke iu përshtatur masave dhe vendimeve të ndërmarra nga institucionet relevante kundër përhapjes së pandemisë COVID_19.

Ani pse në rrethana të pazakonta, sivjet nën moton Change Your Language! [Ndrysho gjuhën tënde!] do të mundohen të sjellin atmosferën që e ka dominuar këtë festival në të kaluarën. Veç leximeve, do të organizohen edhe panele diskutimi, koncerte muzikore e aktivitete të ndryshme letrare.

Mbi 30 autorë nga vende të ndryshme të botës janë mysafirë të këtij edicioni, ndër ta edhe shkrimtari i njohur nga Serbia, Bora Qosiq.

Për më shumë detaje, ju ftojmë të shihni programin përfundimtar të polip X në websajtin e Qendrës Multimedia: www.qendra.org

Programet e leximeve dhe aktivitetet tjera do të mund të ndiqen live në faqen e Qendrës Multimedia në Facebook. / KultPlus.com

Përmbyllet suksesshëm edicioni i 9-të i festivalit “Polip”

Festivalit Ndërkombëtar i Letërsisë “Polip”, mbrëmë përmbylli suksesshëm edicioni e 9-të në menzën “Ramiz Sadiku” ku u lexuan poezi e tregime në gjuhë të ndryshme, shkruan KultPlus.

Në këtë mbrëmje  lexuan Jasna Dimitrijevic nga Serbia, Mariklena Nico nga Shqipëria, Eleni Suela Douxi e cila lexoi në gjuhën shqipe dhe greke, Gerhard Meister nga Zvicra e shumë të tjerë.

Drejtori i qendrës “Multimedia” dhe organizatori i këtij festivali Jeton Neziraj, tha që gjithçka ka shkuar sipas planifikimeve dhe se e veçanta e këtij festivali ishte edhe bashkimi i festivalit “Polip” me festivalin “GranFest” .

“Gjithçka ka shkuar sipas planifikimeve edhe publiku ka qenë sivjet në numër shumë të madh e realisht nuk kemi pritur që të ketë numër kaq të madh dhe më vjen mirë për këtë. E veçanta e këtij festivali ishte edhe bashkimi i dy festivaleve, i kemi dhënë jetë një festivali të ri në kuadër të festivalit “Polip”, pra edicionit të parë të Festivalit Ndërkombëtar të Romanit Grafik “GranFest” tha Neziraj për KultPlus.

E bashkimi i këtyre dy festivaleve sipas tij ka funksionuar jashtëzakonisht mirë. Po ashtu Neziraj mbeti i habitur edhe me interesimin e madh të publikut për të marr pjesë në panelet që janë organizuar në kuadër të këtij festivali.

“Pjesa e paneleve ka shkuar shumë mirë po ashtu edhe interesimi i publikut ka qenë shumë i madh, kjo na habiti se më herët interesimi për panele nuk ka qenë i madh, kësaj radhe kanë ardhur shumë dhe sallat kanë qenë të mbushura”, u shpreh Neziraj për KultPlus.

Pas leximeve, të pranishmit u argëtuan me muzikë live nga grupi “Arshikët e Gjakovës”.

Kujtojmë që gjatë këtij festivali kanë marrë pjesë rreth 40 shkrimtarë e artistë nga rreth 20 shtete të ndryshme të botës. /Gzim Mujaj / KultPlus.com

“Polip” diskuton mbi krahasimin mes politikës çeke dhe asaj jugosllave

Në ditën e tretë të festivalit ndërkombëtar të letërsisë “Polip”, të dielën pasdite në qendrën “Multimedia” në Prishtinë , u diskutua mbi temën “Paralelni polis, një koncept disident që e bezdis të tashmen”, shkruan KultPlus.

Në këtë diskutim panelistët kanë folur për politikën, shoqërinë civile dhe rolin e kulturës dhe artit në politikë dhe shoqëri. Aty u bë krahasimi i politikës çeke me atë të kohës së Jugosllavisë. Paneli i diskutimit ishte i ndarë në dy pjesë, pjesa çeke e cila përbëhej nga shkrimtari Marek Sindelka nga Republika Çeke dhe akademikja gjermane e letërsisë çeke Alida Bremer, dhe pjesa jugosllave që përbëhej nga Lena Dorn nga Kroacia dhe publicisti Shkëlzen Maliqi.

Në këtë panel u shpjegua termi “Paralelni polis” dhe u tregua ndikimi që ka ky koncept mbi shoqëritë. Akademikja Alida Bremer, tha që ky koncept ka lindur në vitet 70-ta dhe 80-ta dhe struktura që janë krijuar nga ky koncept për qëllim kanë pasur të përdorin zbrastësira në shoqëritë socialiste.

 “Paraleni polis është një koncept  i cili ka lindur në vitet e 1970-80 nga disidentët ceko-sllovak dhe personi i parë që e ka formuluar ka qenë Basllav Benda i cili ishte filozof dhe matematikan. Ishte ideja e tij për të ndërtuar këto struktura paralele dhe këto struktura kanë pasur për qëllim të përdorin zbrastësira në shoqëritë socialiste, ai ka propozuar pesë fusha: kulturë, arsim, shkencë, ekonomi dhe informim. Pra qëllimi i tyre ka qenë krijimi i një shoqërie civile kritike e solidare nga institucionet institucionaliste” tha ajo.

Shkrimtari Marek Sindelka tha që edhe sot në Çeki mund të shohësh njerëz që përdorin pikërisht koncepte si të Bendës.

“Në 5 apo 8 vitet e fundit ka pasur ndryshim shumë të shpejtë të rrjedhjes së politikës ceke. Sot mund të shohësh shembuj të shumtë të shoqërive, këto grupe njerëzish politikisht të orientuar kryesisht janë  grupe të djathtës ekstreme dhe tek to mundë të shohësh pikërisht konceptet si të Bendës edhe sot” tha Sindelka.

Lena Dorn tha që strukturat paralele në Kroaci nuk kanë qenë disidente me idenë e liberalizmit, por ato ishin disident me pozicione shumë nacionaliste.

Shembullin për “Paraleni polis” kosovar ne kohën e regjimit serb foli publicisti Shkëlzen Maliqi, i cili tha që në kohën e regjimit të Millosheviqit  nuk ka pasur kushte që të krijohen shoqëri civile të cilat do të punonin për interesat e popullit.

“Në Kosovë në kohën e regjimit të Millosheviqit nuk ka pasur kushte për zhvillimin e shoqërive civile organike.  Gjendja nuk ka qenë e mirë as në arsim, gjatë asaj kohe janë mbyllur edhe shkollat. Në Kosovë partitë politike janë krijuar nga viti 1989-90” tha Maliqi duke iu referuar asaj periudhe që ka kaluar Kosova, e që sipas tij ka qenë me shumë kthesa.

Në këtë debat është bërë diskutimi i përvojave në periudha të caktuara, të cilat janë vën në diskutimin e panelit të “Polip”. / Gzim Mujaj /KultPlus.com

Homazh për Bekim Lumin

Këto ditë në prishtinë është duke u zhvilluar Festivali Ndërkombëtarë i Letërisë – Polip, gjatë të cilit janë duke u zhvilluar aktivitete të ndryshme letrare dhe artistike.

Dita e shtunë, në kuadër të këtij festivali i është kushtuar regjisorit shumë të dashur kosovar, tashmë të ndjerë, Bekim Lumit.

Aktiviteti i organizuar titullohet “Homazh për Bekim Lumin” në të cilin do të lexohen poezi të shkruara nga vetë regjisori Bekim Lumi.

Poezitë do t’i lexojnë: Meli Qena, Afrim Muçaj e Bujar Ahmeti.

Pas leximeve, në Soma do të ketë një program të pasur muzikor.

Ky aktivitet do të fillojë në orën 20:00 dhe zë vend në Qendren Multimedia.

Lumi ishte një ndër regjisorët më të vlerësuar në fushën e teatrit në Kosovë, profesor në Fakultetin e Arteve në Universitetin e Prishtinës. Është themelues i Teatrit Laborator Loja, ku ka inskenuar një mori shfaqjes në stilin eksperimental, duke sjellur në Kosovë një stil të veçantë dhe të parealizuar më parë. Fitues i disa çmimeve kombëtare dhe ndërkombëtare.

Ndërroi jetë në korrik të vitit të kaluar në Prishtinë./KultPlus.com

Sot nis Polip

Pjesëmarrëse 20 shtete të ndryshme të botës.

Edicioni i 9-të i Festivalit Ndërkombëtar i Letërsisë – polip fillon këtë të premte, në Prishtinë, ku do të marrin pjesë rreth 40 shkrimtarë e artistë të stripit e romanit grafik, nga rreth 20 shtete të ndryshme të botës.

Sivjet polip fokusohet në nocionion e “ujdisë letrare” dhe botëkuptimeve rreth saj si një proces negiciator artistik që u mundëson shkrimtarëve e artistëve ballkanikë që (vetëm) me veprat e tyre të shpërthejnë kufinjtë e t’i plasojnë vlerat letrare në pjesët e “zhvilluara” të botës. Rreth 40 shkrimtarë e artistë të stripit e romanit grafik, nga rreth 20 shtete të ndryshme të botës, do të marrin pjesë sivjet në këtë edicion të radhës të festivalit polip dhe në edicionin debutues të Festivalit Ndërkombëtar të Romanit Grafik – GRANFest, i cili po ashtu fillon këtë të premte. Ndër mysafirët e shumtë, sivjet do të vijnë edhe: Besnik Mustafaj nga Shqipëria, Sreten Ugricic nga Serbia, Tom Kaczynski nga Amerika, Lindita Ahmeti nga Maqedonia, Tanja Raich nga Austria, Olga Grjasnoëa nga Azerbejxhani e shumë të tjerë. “Procesi i marrëdhënieve është i pandalshëm. Festivali polip sivjet po i mbush dhjetë vjet që nga edicioni i parë në 2010, i organizuar nga dy grupe të pavarura letrare nga Beogradi dhe Prishtina.

Ai tashmë i ka tejkaluar kornizat rajonale”, thuhet në editorialin e sivjetshëm të festivalit. Këtë vit, përveç mbrëmjeve të leximit, polip sjell edhe diskutime mbi letërsinë e artet. Në panelin e parë “Epoka e opinioneve” që mbahet të shtunën do të diskutijnë të ftuarit Melinda Nadj Abonji, Olga Grjasnowa, Besnik Mustafaj e Robert Prosser. Po të njejten ditë mbahet edhe paneli i radhës, “Ujdia letrare – Rruga revolucionare” me të ftuarit Veton Surroi e Sreten Ugriciq, me moderator Sasha Iliq.

Në panelin e tretë të dielën do të flitet mbi temën “Informata kreative kundër asaj manipulative” me të ftuarit Fumio Obata, Dave McKean, Sarah Hehir, Ville Ranta, Tom Kaczynski e Marcello Quintanilha, kurse moderohet nga Gani Jakupi. Paneli i fundit “Paralelni polis – një koncept disident që e ndjek të tashmen” mbahet po ashtu të dielën dhe dikuston me të ftuarit Alida Bremer, Lena Dorn, Marek Šindelka e Shkëlzen Maliqi, kurse moderohet nga Matteo Colombin. Të shtunën nga ora 20:00, mbahet një “Homazh për Bekim Lumin”, në të cilin, aktorë kosovarë do të lexojnë për herë të parë poezitë ende të pabotuara të regjisorit tashmë të ndjerë Bekim Lumi. Polip e GRANFest këtë edicion kanë organizuar edhe programin plotësues në Prishtinë, Prizren e Graçanicë ku do të organizohen orë leximi, ekspozita të novelës grafike e sesione diskutimi mbi letërsinë e krijimtarinë letrare.

‘polip’, festivali i letërsisë fillon këtë të premte në Prishtinë

Edicioni i 9-të Festivali Ndërkombëtar i Letërsisë – polip fillojnë këtë të premte më 10 maj, në Prishtinë, në ora 19:00, në modelariumin e Fakultetit të Arkitekturës.

Këtë vit polip fokusohet në nocionion e ujdisë letrare dhe botëkuptimeve rreth saj si një proces negiciator artistik që u mundëson shkrimtarëve e artistëve ballkanikë që (vetëm) me veprat e tyre të shpërthejnë kufijtë e t’i plasojnë vlerat letrare në pjesët e “zhvilluara” të botës.

Rreth 40 shkrimtarë e artist të stripit e romanit grafik, nga rreth 20 shtete të ndryshme të botës, do të marrin pjesë sivjet në këtë edicion të radhës të festivalit polip dhe në edicionin debutues të Festivalit Ndërkombëtar të Romanit Grafik – GRANFest, i cili poashtu fillon këtë të premte. Ndër mysafirët e shumtë, sivjet do të vijnë edhe: Besnik Mustafaj nga Shqipëria, Sreten Ugricic nga Serbia, Tom Kaczynski nga Amerika, Lindita Ahmeti nga Maqedonia, Tanja Raich nga Austria, Olga Grjasnowa nga Azerbejxhani e shumë të tjerë.

„Procesi i marrëdhënieve është i pandalshëm. Festivali polip sivjet po i mbush dhjetë vjet që nga edicioni i parë në 2010, i organizuar nga dy grupe të pavarura letrare nga Beogradi dhe Prishtina. Ai tashmë i ka tejkaluar kornizat rajonale“, thuhet në editorialin e sivjetshëm të festivalit.

Këtë vit, përveç mbrëmjeve të leximit, polip sjell edhe diskutime mbi letërsinë e artet. Në panelin e parë “Epoka e opinioneve” që mbahet të shtunën do të diskutojnë të ftuarit Melinda Nadj Abonji, Olga Grjasnowa, Besnik Mustafaj e Robert Prosser. Po të njëjtën ditë mbahet edhe paneli i radhës, “Ujdia letrare – Rruga revolucionare” me të ftuarit Veton Surroi e Sreten Ugriciq, me moderator Sasha Iliq.

Në panelin e tretë të dielën do të flitet mbi temën “Informata kreative kundër asaj manipulative” me të ftuarit Fumio Obata, Dave McKean, Sarah Hehir, Ville Ranta, Tom Kaczynski e Marcello Quintanilha, kurse moderohet nga Gani Jakupi.

Paneli i fundit “Paralelni polis – një koncept disident që e ndjek të tashmen” mbahet poashtu të dielën dhe diskuton me të ftuarit Alida Bremer, Lena Dorn, Marek Šindelka e Shkëlzen Maliqi, kurse moderohet nga Matteo Colombin.

Ndërsa të shtunën, nga ora 20:00, mbahet një „Homazh për Bekim Lumin“, në të cilin, aktorë kosovar do të lexojnë për herë të parë poezitë ende të pabotuara të regjisorit tashmë të ndjerë Bekim Lumi.

polip e GRANFest këtë edicion kanë organizuar edhe programin plotësues në Prishtinë, Prizren e Graçanicë ku do të organizohen orë leximi, ekspozita të novelës grafike e

sesione diskutimi mbi letërsinë e krijimtarinë letrare.

Për të informata më të detajuara dhe programin e plotë ju lutem vizitoni linkun: http://qendra.org/1696/ KultPlus.com

POLIP, tri netët letrare që i dhanë ngjyra magjike Kosovës (FOTO)

Gili Hoxhaj

Festivali POLIP mbrëmë përmbylli rrugëtimin e edicionit të 8-të të tij. Në ulëset e në skenën e këtij festivali mungonte njëri nga poetet, Kujtim Paçaku. Mirëpo nuk mungonin fjalët e kujtimi për të. Në nderim të tij filloi dhe përfundoi edicioni i 8-të i Festivalit Ndërkombëtar të Letërsisë “POLIP”.

Sasa Ilić e kujtoi takimin me të në vitin 2010 dhe tha se ai ishte një nga poetët e parë të cilin e ka takuar. Ai e lexoi një pjesë të shkruar nga ai, e me përkthim të Shkëlzen Maliqit. Ilić tha se këtë mbrëmje ia dedikon Kujtim Paçakut.

Festivali “Polip” solli për tri ditë radhazi mjaft shumë aktivitete letrare, duke përfshirë lexime e diskutime të shumta që lidhen me letërsinë por duke i lidhur me rrethanat e historisë e të aktualitetit. Këtë vit festivali u realizua nën moton “Republika e Lirë e Letërsisë”.

Susanna Rafart (CAT), Alida Bremer (CRO/DE), Zora Del Buono (CH), Tinka Kurti (RKS), Agron Tufa (ALB), Ilire Zajmi (RKS), Peter Wawerzinek (DE), Elona Çuliq (ALB), Clemens Meyer (DE), ishin emrat që ishin ulur pranë skenës e publiku po i priste e përcillte me duartrokitje.

Mbrëmë ky festival shënoi edhe natën e fundit të tij, duke mbledhur kështu mjaft shumë artistë shqiptarë e të huaj të cilët zbërthyen krijimet në emocione përmes interpretimit. E gjithë hapësira ku po zhvillohej kjo mbrëmje u mbush me njerëz që kishin ardhë t’i shijonin vargjet e shkrimtarëve që vinin në gjuhë të ndryshme.

Fillimisht të pranishmit njoftoheshin me biografinë e autorëve që ngjiteshin në skenë. E para në skenë erdhi Susanna Rafart nga Katalonia. Ajo solli leximin e poezisë “The voice”, për të vazhduar “You are welcome to enter”, më pas Alida Bremer nga Kroacia / Gjermani e Zora Del Buono nga Zvicra lexuan krijimet e tyre në gjuhën gjermane, ku në ekranin e madh vinin të përkthyera në gjuhën angleze.

Zora Del Buono e lindur në Cyrih është një arkitekte, gazetare dhe shkrimtare zvicerane. Ajo ka rreth pesë libra të botuar. Ajo tregoi se ishte kurioze që të vinte në këtë festival dhe eksperienca që ka fituar është e mrekullueshme.

“Për mua ka qenë një përvojë shumë e mirë për shkak se kam takuar mjaft shumë njerëz dhe libri im i radhës ka të bëjë pikërisht me Jugosllavinë me Titon. Këto janë gjëra që kam dëgjuar nga familja ime ndërsa këtu kam takuar edhe njerëz që janë ekspertë të kësaj fushe dhe mund të më ndihmojnë edhe më tutje”, u shpreh Del Buono për KultPlus.

Pas tyre në skenë erdhi Tinka Kurti e cila solli interpretimin e vargjeve të poezive të thella me titujt “Unë quhem Izmir”, “Ne” dhe “Përbindëshat”.

Pas saj para publikut erdhi shkrimtari i njohur nga Shqipëria, Agron Tufa. Para se të filloi recitimin e poezive të tij “Liria e vërtetë”, “Fryma mbi ujëra” e “Elegji”, ai u shpreh se qëndrimi në rezidencën e këtij festivali i ka krijuar ndjesinë për të shkruar diçka vendimtare, madje thotë se ia ka dalë që me sukses të shkruar disa monologje të vogla të cilat do t’i vë në skenë.

Me shumë duartrokitje e ndriçim të dritave, u prit shkrimtarja Ilire Zajmi që fillimisht lexoi poezinë “Këshilla vetes”, e më pas “Helenë e panjohur”, “Akt terrorist” e “Dëshirat”.

Ilire Zajmi, e cilësoi këtë festival si të jashtëzakonshëm e që prezanton emra të njohur të letërsisë ndërkombëtare. Përmes tryezave të diskutimeve që solli ky festival, Zajmi tha se ishin një mundësi shumë e mirë për t’i dëgjuar trajtimin e këtyre temave nga autorë të ndryshëm.

“Të krijohet përshtypja që me të vërtetë jemi në një “Republikë të Letërsisë” sepse kemi pasur mundësinë të dëgjojmë poezi në gjuhë të ndryshme të cilat edhe pse nuk i kuptonim, tingëllojnë aq bukur. Pavarësisht se kishte përkthim, mundësia për t’i dëgjuar në gjuhën origjinale ka qenë e mahnitshme”, tha Zajmi për KultPlus.

Peter Wawerzinek solli një atmosferë ndryshe me një stil të veçantë interpretimi. “I’m Dylan Thomas not Bob Dylan”, shkruhej në ekranin prapa tij. Me lëvizje të shpejtë të duarve rreth vetes e zërit melodik ai duke kënduar solli poezitë e tij tek publiku e konteksti i të cilave shpesh ngjallte të qeshurat e tyre.

Pas tij erdhi autorja nga Shkodra, Elona Çuliq e cila njihet për interpretimet e saj të mrekullueshme Slam. Një të tillë e solli edhe gjatë natës së mbrëmshme derisa publiku shijoi interpretimin e saj. Pas Çuliq në skenë u ngjit Clemens Meyer nga Gjermania i cili lexoi një fragment të titulluar “Eins, zwei, drei”.

“Polip” njihet si festivali më i madh kushtuar letërsisë në Kosovë, duke i ofruar publikut diskutime e artit letrat të rreth tridhjetë shkrimtarëve të njohur të letërsisë botërore. Jeton Neziraj është njëri nga drejtorët e këtij festivali. Ai tha se këtë edicion e cilëson si të suksesshëm dhe se ky vit ka pasur një laramani të autorëve që nga ata gjerman, kroat, zviceran e katalonas.

“Për mua ky është edicioni më i mirë i festivalit deri më tash. Tri net festë letrare, lexime, diskutime që shpesh nuk janë shumë të lehta për shkak të temave që trajtohen por në tersi janë të dobishme. Mbrapa këtij eventi të vogël qëndron një numër i madh i njerëzve të cilët punojnë gjatë gjithë vitit që ta bëjnë të mundshëm. Një staf prej gjashtë vetash nga “Multimedia” dhe një numër i bashkëpunëtorëve artistik të cilët gjatë vitit sugjerojnë tema dhe autorë. Si rezultat është ky festival modest i cili besoj që është freski për jetën letrare në Kosovë”, u shpreh Neziraj për KultPlus.

E gjithë mbrëmja u përmbyll me muzikë e interpretim të veçantë nën tingujt e zërit të Nezafete Shala & band. / KultPlus.com

“Lindja e fashizmit nga fryma e poezisë”, mbylli serinë e diskutimeve në Festivalin POLIP (FOTO)

Festivali Ndërkombëtar i Letërsisë POLIP mbrëmë mbylli rrugëtimin e edicionit të 8-të. Përgjatë tri ditëve këtë festival e karakterizuan aktivitete të ndryshme të cilat në fokus kishin letërsinë. Aktivitetet e këtij festivali kishin një moto të veçantë e tejet kuptimplotë “Republika e Lirë e Letërsisë”.

Paneli i fundit që diskutoi në Qendrën “Multimedia”, përbëhej nga Antoine Jaccoud nga Zvicra, Zora Del Buono nga Zvicra, Matteo Colombi nga Gjermania, Manjola Nasi nga Shqipëria dhe Clemens Meyer nga Gjermania. Ky panel u moderua nga Alida Bremer nga Kroacia.

“Lindja e fashizmit nga fryma e poezisë”, ishte edhe tema bosht për të cilën panelistët do të diskutonin. “A duhet poetët të involvohen në politikë”, ishte pyetja kryesore e moderatores. Me këtë rasti Alida Bremer si shembull tipik e përfshiu Gabriele D’Annunzio të cilin e ka karakterizuar jeta poetike dhe letrare e më pas ajo politike. Ai nga një figurë letrare ishte shndërruar në një hero të luftës. Në një shembull të ngjashëm ajo përmendi edhe Friedrich Nietzsche. Idetë e D’Annunzios e kishin influencuar edhe fashizmin italian të Benito Mussolinit, dhe për këtë arsye ai e quan një “racist poetik”.

Antoine Jaccoud nga Zvicra e mori si shembull Eduard Limonov- një poet, shkrimtar rus i cili kishte një dëshirë të fortë për të qenë një poet radikal.

“Ai kishte disa ambicie pak të “frikshme”, duke shkruar dhe jetuar me të njëjtat ideale, në kërkim të radikalitetit ai ishte i njëjtë në poezi, shkrime dhe në jetën e tij, duke i lidhur edhe me veprimet mizore dhe kriminale. Ai emigroi në Amerikë e Paris. Në Paris atë e donin mjaft shumë, ai ishte provokativ. Më pas ai krijoi Partinë Nacionale Bolshevike”, u shpreh Joccoud gjatë diskutimit.
Zora Del Buono po ashtu nga Zvicra ngriti çështjen se nuk kanë gjetur asnjë grua shkrimtare në të kaluarën e cila ka menduar që është gjeniale, siq është shembulli i Virginia Woolf që kishte mjaft sfida rreth vetes.

“Ndoshta ky mendimi për të krijuar një “botë më të mirë”, apo një “utopi”, është një gjë që u përkiste burrave. Duhet besuar më shumë në krijimin e një “personi më të mirë” dhe kjo ndodh ndoshta për shkakun se gratë lindin dhe ndjenjë dhimbjen”, u shpreh Del Buono.

Manjola Nasi nga Shqipëria po ashtu tregoi për atë se çfarë trajton në librat e saj dhe shfaqi pikëpamjet e saj.

“Nuk dua të gjeneralizoj, dua vetëm të bëj krahasime mes asaj çfarë ka ndodhur, të bëj krahasimin me të kaluarën dhe tani. Të shohim se çfarë janë ngjashmëritë, e gjithashtu të shohim edhe rolin që poetët mund të kenë në këto rrethana. Me ideologji ata mundohen të ndikojnë t’i aplikojnë efektet e tyre në shkalla të ndryshme”, u shpreh Nasi.

Matteo Colombi i cili kishte studiuar në Itali tha se historia për regjionin e Triestes që ishte pjesë e mbretërisë hazburge e që ishte multietnike pasi që kishte italian, slloven, kroat dhe ata kishin të drejta specifike kishin shkolla, teatro dhe institutet e tyre dhe i gjithë ky regjion u bë italian pas Luftës së Parë Botërore.

“Fashizmi kishte një qëndrim imperialist që për njerëzit italian të regjionit ishte shumë i mirë”, u shpreh Colombi.

Këtë vit rreth tridhjetë shkrimtarë të njohur të letërsisë botërore kanë qenë pjesë e festivalit më të madh kushtuar letërsisë në Kosovë. Ndërsa edicioni i 8-të i “Polipi”-it ishte i veçantë edhe për faktin se për dallim nga vitet e tjera festivali përveç aktiviteteve të tij në Prishtinë u shtri edhe në Prizren dhe Ferizaj./ KultPlus.com

POLIP shpalosi ndikimet politike që sjellin varfërimin gjuhësor

Alberina Haxhijaj

Diskutimi i radhës që solli edicioni i 8-të i Festivalit Ndërkombëtar të Letërsisë POLIP, solli në qendër gjuhën. Në këtë drejtim, pyetja kryesore e këtij paneli ishte se në çfarë mënyre ndikon gjuha në shkëputje apo si ndikojnë politikat gjuhësore në rrugët e shkëputjes, shkruan KultPlus.

Diskutim i moderuar nga Lura Limani bëri së bashku shkrimtarët: Gonza Özmen, Bashkim Shehu, Alida Bremer, Ardian Vehbiu dhe Shkumbin Brestovci. Shkrimtarët që ishin pjesëmarrës në këtë diskutim u munduan që përmes praktikave në vendet ku ata jetojnë të sjellin shembuj të ndryshëm.

Fjalën së pari e mori shkrimtarja Gonza Özmen nga Turqia e cila tregoi se politikat shtetërore kanë ndikim shumë të madh në gjuhë. Sipas saj kjo më së shumti vërehet edhe në përkthimet që u bëhen teksteve. Kështu ajo solli rastin sesi “Liza në Botën e Çudirave”, ishte shndërrua në mashkull duke marrë emrin Ali. Gjithë kjo pasi që konteksti kulturor nuk lejonte që një vajzë të bredhë vendeve të panjohura vetëm, qoftë kjo edhe ëndërr.

Kështu shkrimtarja Gonza Özmen , has në vështirësi që të blejë libra për vogëlushen gjersa edhe shkrimet e saj censurohen për shkak të përkthimit jo të duhur. Ajo tregoi rastin sesi shkrimi i saj që fliste për abuzimet me fëmijët ishte ndryshuar kur ishte përkthyer në gjermanishte, duke e bërë atë një shkrim që fliste për një dashur të sinqertë dhe pa asnjë pretendim prapa saj. Ndërsa vazhdoi të flasë tutje për spastrimin që po i ndodhë gjuhës në Turqi.

“Shumicën e kohës jam duke lexuar tekste krahasimtare ku vërehen këto ndryshime në gjuhë. Ata mendojnë ta bëjnë pastrimin e gjuhën duke larguar fjalët arabike dhe otomane mirëpo këto fjalë kanë identitetin dhe jetën e tyre edhe zëri i tyre është ndryshme dhe përdorimi i fjalëve të tjera ndryshojnë edhe kuptimin e tekstit”, tha ajo.

Një spastrim të tillë ka përjetuar edhe gjuha shqipe është shprehur shkrimtari Ardian Vehbiu. Sipas tij njëjtë ka ndodhur edhe më gjuhën shqipe, gjatë lëvizjes që ishte kundër Perandorisë Osmane, ku fjalët që konsideroheshin si fjalë turke u larguan mirëpo ato nuk ishin fjalë turke por arabe dhe persiane.

“Edhe në Shqipëri e kemi pasur këtë në regjimin komunistë. Ky spastrim gjuhësor është i njëjtë sikur spastrimi etnik. Spastrimi etnik i largon njerëzit ndërsa me gjuhë i largon fjalët. Kjo lëvizje edhe sot e kësaj ditë vazhdon të ndodhë edhe në Shqipëri pasi që është duke u bërë prej njerëzve që nuk janë ekspert të gjuhës dhe thonë se kjo është fjalë turke, apo çfarëdo dhe duhet ta largojmë. Kjo është qesharake, budallaki dhe e varfërojnë gjuhën dhe shkrimtarët nuk mund të japin më të mirën e tyre, të asaj që dëshirojnë që të shprehin”, tha ai.

Tutje Bashkim Shehu diskutoi për situatën gjuhësore në Spanjë dhe Katalonjë, gjersa Alida Bremer bisedoi për gjuhën serbe dhe atë kroate. Për tendencat për ti paraqitur ato si një të vetme, serbo-kroate gjersa theksoi se kjo ka ardhur si pasojë e propagandës së madhe që është bërë më parë pikërisht për shkak të përfitimeve politike. Tutje shkrimtari Shkumbin Brestovci bisedoi për dëmin që i ka shkaktuar gjuhës shqipe diskutimi për dialektin gegë dhe toskë, duke mos diskutuar për çështjen kryesore, e që sipas tij është kufizimi i mënyrës sesi flasim.

“Jemi munduar që të spastrojmë gjuhën shqipe dhe i kemi larguar fjalët e huaja kurse tani nuk i kemi fjalorë që i përbënë këto fjalë, që na i sqaron. Pra, ne duhet ti kërkojmë fjalët e caktuar në fjalorë të gjuhëve të tjera edhe pse vet i përdorim”, tha ai duke shtuar se tani për të rinjtë standardi dhe dallimet në mes të dialekteve nuk po kanë shumë rëndësi.

Diskutimi përfundoi duke shtuar se çdo kufizim i cili i bëhet gjuhës është i dëmshëm dhe kjo dëmton sidomos shkrimtarët të cilët nuk mund të japim maksimumin e tyre në shkrime nëse fjalë të caktuar ju ndalohen. Këtë e theksoi edhe shkrimtari Ardian Vehbiu, i cili tha se si shembull i tillë mund të shërbejë edhe lidhorja dhe rasti i saj në Kosovë.

“Lidhoren unë nuk mundem ta përdorë pasi që nuk është pjesë e shprehjeve të mia mirëpo njoh shumë njerëz, shkrimtarë të cilët kanë nevojë që ta përdorin, prandaj bëjeni këtë. E di që ka shtëpi botuese të cilat mbase nuk dëshirojnë që të publikojnë veprat e juaja mirëpo këmbëngulni, le të shërbeje kjo si eksperiment dhe të shohim sesi do të ecën”, tha ai.

Sot në kuadër të POLIP do të mbahet diskutimi i radhës “The Birth of Fascism From the Spirit of Poetry” me panelistët: Antoine Jaccoud , Zora Del Buono, Matteo Colombi, Manjola Nasi dhe Clemens Meyer. Në ora 16:00 në Qendrën Multimedia në Prishtinë./ KultPlus.com

POLIP, solli diskutimin për Revolucionin e Grave në Rojava që po sjellë ndryshime

Alberina Haxhijaj

Festivali Ndërkombëtar i Letërsisë POLIP, solli të shtunën diskutimin “Ndërtimi i Shoqërisë Radikale Progresive: Një Revolucion i Grave në Rojava”, duke nxitur të pranishmit të mendojnë përtej konceptit të shtetit kombëtar dhe duke sjellë në qendër gratë dhe barazinë, shkruan KultPlus.

“A është e mundur që një shoqëri të jetë demokratike dhe vërtet e barabartë pa çlirimin e grave nga sistemi shtypës i rendit patriarkal?”, ka qenë njëra ndër pyetjet e zhvilluar në debatin që solli Agron Tufa, Ann Cotton, Tinka Kurti, Laura Huerga dhe Elona Pira, moderuar nga Svetlana Rakočević.

Ekziston një eksperiment që po zhvillohet në Lindjen e Mesme, duke i dhënë përgjigje kësaj pyetje dhe të tjera, e që vë barazinë e grave në qendër të këtij procesi. Konfederalizmi Demokratik, ndërtuar në Rojava në Siri veriore, e që propozon një model unik zgjidhjeje për konfliktet themelore të Lindjes së Mesme.

Model i bazuar në pluralizmin etnik dhe kulturor, aktualisht po ndërtohet me rolin udhëheqës të grave. Formuluar nga Abdullah Ocalan, udhëheqësi i burgosur i PKK, kjo është një formë e socializmit libertarian që përqendrohet në drejtësinë sociale dhe mjedisore, me gratë në zemër të luftës kundër të gjitha formave të shfrytëzimit (patriarkatit, kapitalizmit dhe shtetit).

Kështu në këtë diskutim që u mbajt në Qendrën Multimedia u shqyrtuan mundësit se si forcat progresive në Ballkan mund të mësojnë nga eksperimenti radikal Rojava dhe revolucioni i grave që po ndodhin atje.

Tinka Kurti tha se ngjarjet sikur ajo në Rojava provokojnë debat dhe diskutim publik pasi që janë shumë të rëndësishme në disa aspekte duke përfshirë edhe atë feminist, barazinë në mes të burrave dhe grave.

“Siç duket gratë atje e kanë të qartë se çështja e barazisë nuk është një çështje dytësore që mund të pres pasi të zgjidhen çështje të tjera që janë në agjenda. Siç duket atje e kanë të qartë se çështja e barazisë duhet të jetë një çështje e vazhdueshme dhe është mjaftueshme, urgjente edhe në një luftë në si ajo në të cilën ata janë të përfshirë. Mirëpo nuk është vetëm kjo, shtypja për gratë atje është e shumëfishtë. Zakonisht sa më i shtypur që të jesh aq më e vështirë është të rezistosh dhe kjo nuk vjen spontanisht, pa një lloj emancipimi paraprak, një artikulimi politik të cilin e kam vërejtur që atje është”, tha ajo.

Ndërsa theksoi se kërkimi i të drejtave të grave nuk ka ndodhur në luftën e fundit në Kosovë. Sipas saj aktivistet e mëhershme të viteve të 90-ta thonë se ne si gra nuk e kemi kërkuar barazi për gratë pasi që ka qenë diçka më madhore, pra liria e vendit. Ndërsa shtoi se edhe tani pas luftës dominimi është komplet mashkullore dhe gruaja vazhdon të jetë në rolet tradicionale që ka qenë.

Sipas Agron Tufës, ka një lloj konfuzioni në paraqitjen e perspektives nacionaliste të teorive mbi kombet dhe lidhjes pastaj direkt me çështje të feminizmit dhe emancipimit.

“Jam dakord që vetëdija emancipuese e një komuniteti, e një shteti, është esenciale pra vetëdija emancipuese për të vlerësuar rolin e gruas dhe për ti dhënë atë që e meriton dhe që i takon. Mendoj se këto janë probleme që mund të zgjedhën me pasjen e një shteti, një legjislacioni brenda shteti. Të gjitha forcat intelektuale udhëheqin jetën e një kombi kanë mundësi që ta përhapin emancipimin e grave, çlirimin e tyre nga strukturat, nga ndrydhjet e ndryshme qofshin ato kanunore, tradicionale, fetare, apo të tjera”, tha ai.

Mirëpo Svetlana Rakočević tha se nuk është vetëm çështja e legjislacionit pasi që nuk ka asnjë kushtetutë që e lejon diskriminimin e minoriteteve, grave apo grupeve të tjera, mirëpo kjo akoma po ndodh. Sipas saj ne duhet që të kërkojmë për ndryshime pasi që ekzistimi i ligjeve nga zbatimi i tyre në rrugë, ndryshon. Diçka të tillë sipas saj e shohim në Amerikë, si lëvizja “Black Lives Matter” dhe nuk duhet që ta injorojmë këtë fakt.

Sipas Laura Huerga, një shoqëria mund të gjykohet nga vendi që gratë kanë në të ndërsa Elona Pira theksoi se jo gjithçka ka të bëjë vetëm me numrin e përfaqësimit që kanë gratë në shtet mirëpo me mënyrën sesia ato janë të përfshira në çështjet shtetërore dhe në jetën shoqërore, pra mirëqenia e tyre dhe shumë aspektet të tjera. E për Ann Cotton gratë në Rojava janë ndryshim pikërisht për shkak të mënyrës sesi sillen dhe veprojnë sipas saj është sidomos e rëndësishme fakti se ato nuk përdorin retorike urrejtëse.

Edicioni i 8-të i Festivalit Ndërkombëtar të Letërsisë, POLIP, do të vazhdojë edhe sot./ KultPlus.com

Fundi i kësaj jave sjellë edicionin e 8-të të POLIP

Të premten më 18 maj nis edicioni i 8-të i Festivalit Ndërkombëtar të Letërsisë – POLIP, shkruan KultPlus.

Ky festival i cili hapjen e ka në Qendrën Multimedia, nis me fillim nga ora 19:30. Pas hapjes, në orën 20:00 vjen aktiviteti i parë që do të ketë Lexim dhe Muzikë me: Dragan Velikić (SRB), Bashkim Shehu (ALB/ES), Evelyn Schalk (AT), Antoine Jaccoud (CH), Edi Matić (CRO), Miruna Vlada (RO), Gonca Özmen (TR), Nikola Madžirov (MK).

“Festivali ‘polip’ është gjarja më e madhe letrare në Kosovë. Në këtë edicion kemi ftuar rreth 30 shkrimtarë, muzikantë e artistë nga vende të ndryshme të botës. Hyrja është e lirë. Të gjitha aktivitetet mbahen në shqip dhe anglisht. Vec leximeve, do të ketë edhe diskutime super interesante, muzikë e raki t’shpisë”, thuhet në njoftim.


POLIP, i cili nisë më 18 maj do të mbahet deri më 21 maj, ku do të sjellë autorë të ndryshëm në disa panele që do të mbahen.

Këtu gjeni të plotë programin e këtij festivali./ KultPlus.com