Koreografi kosovar Robert Nuha, pjesë e ‘Solo Dance Festival’ në Turqi

Koreografi, Robert Nuha do ta përfaqësojë Kosovën në festivalin e vallëzimit bashkëkohor ‘Solo Dance Festival’ në Ankara të Turqisë.

Njoftimin e ka bërë vetë koreografi përmes një postimi në rrjetin social Facebook, shkruan KultPlus.

“I lumtur të njoftoj se do të përfaqësoj Kosovën në stilin bashkëkohorë @solodanceankara në @kermodern në Ankara, Turqi nga data 3 deri 5 shtator!
Me performancën time Solo “InOuT” e cila pati premierën botërore në ‘Laiks Dejot Festival në Riga’, në Letoni një javë më parë!
Faleminderit festivalit dhe @kosovo_in_ankara @emumxhiu për ftesën!”, ka shkruar Nuha.

Robert Nuha më herët ka marrë pjesë në një numër të madh projektesh artistike, me artistë shqiptarë dhe të huaj, duke prezantuar punët e tij në festivale të ndryshme në Gjermani, Itali, Zvicërr, Kroaci, Letoni etj. / KultPlus.com

Piktura me kripë dhe bojëra uji nga një artist sirian

Në Kilis të Turqisë tërheqin vëmendje pikturat e artistit sirian, Husam Teljibini i cili pikturon me lloje të ndryshme të bojërave si dhe me kripë.

Artisti 33-vjeçar, Teljibini i cili erdhi në Kilis para 8 vitesh nga qyteti sirian Azez siguron jetesën me paratë që fiton me shitjen e pikturave të tij.

Ai hapi 12 ekspozita të pikturës në Stamboll, Gaziantep dhe Kilis me piktorë turq dhe sirianë me pikturat e tij me laps të zi, vaj, akrilik dhe me bojëra uji.

Teljibini gjithashtu është vullnetar si mësues për fëmijët që janë të interesuar të pikturojnë.

Teljibini thekson se ishte i interesuar për pikturë që në moshën 15-vjeçare ndërsa diplomua në Departamentin e Dizajnit të Brendshëm dhe Dekorimit në Fakultetin e Arteve të Bukura në Siri.

Ai tregon se kripa e derdhur në tryezë në restorantin ku kishte shkuar për të darkuar me miqtë e tij para dy vitesh në Kilis i dha një ide tjetër për të pikturuar.

“Unë kisha një letër në dorë. U përpoqa të bëja diçka nga kripa e derdhur. Pastaj studentët e mi ishin shumë të gëzuar kur ua paraqita këtë ide. Pasi vendosëm letrat e sfondit të zi në tryezë, ne përpiqemi të bëjmë diçka me një copë të vogël prej letre duke spërkatur kripën e tryezës. Meqenëse sfondi është i zi, del një pamje shumë e bukur me kripë, por fatkeqësisht këto punime nuk janë të qëndrueshme. Ne vetëm i fotografojmë pikturat që i bëjmë. Vetëm në këtë mënyrë mund t’i ekspozojmë veprat tona”, tha Teljibini./atsh/ KultPlus.com

Muzetë në Turqi kanë pasur gati 9 milionë vizitorë pavarësisht pandemisë

Muzetë turke dhe vendet arkeologjike u vizituan nga më shumë se 8.91 milionë njerëz në vitin 2020, edhe pse shpërthimi i koronavirusit po krijonte kaos në industrinë e turizmit në të gjithë botën.

Një total prej 204 muzeshë, 142 vende arkeologjike dhe 296 muze private prisnin të apasionuarit e historisë nën kujdesin e Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit të Turqisë, e cila siguroi të dhënat.

Më shumë se 3.25 milion objekte historike janë të ekspozuara në 204 muze.

Mesatarisht 40 mijë objekte janë shtuar në koleksionet e muzeve çdo vit dhe 11 mijë e 632 pasuri të luajtshme kulturore janë vendosur në konservim.

Si pjesë e përpjekjeve për të rritur numrin e muzeve në Turqi, 161 muze u rinovuan midis viteve 2002-2020 dhe 43 u hapën me njohje ndërkombëtare.

Përveç kësaj, 16 muze të sapondërtuar – përfshirë në Adana, Uşak, Kayseri, Mersin dhe Van – janë duke mirëpritur vizitorët./ KultPlus.com

Qyteti antik Assos në Turqi do të mbyllet për 500 ditë

Lokaliteti arkeologjik Assos në provincën veriperëndimore Çanakkala të Turqisë do të jetë i mbyllur për 500 ditë derisa zhvillohen punimet e rehabilitimit në një shpat të afërt pasi në rrugën që të çon në portin antik të Assos filluan të bien shkëmbinj dhe fragmente guri.

Po ashtu janë ndaluar dhe aktivitetet e operatorëve turistikë dhe tregtarëve në portin antik në kuadër të projektit të tenderuar muajin e kaluar nga guvernatori i qarkut Ayvacik në Çanakkala, shkruan Anadolu Agency (AA).

Të martën, rruga që të çonte në portin antik u mbyll nga ekipet e xhandarmërisë, e cila ndryshoi planet e vizitorëve.

Në kuadër të projektit, i cili është planifikuar të përfundojë për rreth 500 ditë, shpati pranë portit do të rehabilitohet për të parandaluar që gurët dhe fragmentet e gurëve të paraqesin rrezik mbi portin. Ata kishin filluar të binin për shkak të tërmeteve dhe kushteve natyrore.

Autoritetet thanë se bizneset në rajon do të vazhdojnë aktivitetet e tyre pas përfundimit të punimeve rehabilituese.

Assos, i njohur gjithashtu si Behramkale, ishte një nga qytetet më të rëndësishme portuale të epokës antike dhe posedon trashëgimi kulturore thelbësore nga periudha romake e rajonit, përfshirë teatrin antik, agora, nekropol dhe mure.

Lokaliteti antik, i cili ndodhet 17 kilometra në jug të qarkut Ayvacik, u pranua në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s më 15 prill 2017.

Sipas faqes së internetit të UNESCO-s, Assos, si një qytet-shtet i rëndësishëm në periudhën Arkaike, kishte rolin e tij të rëndësishëm në rajon deri në kohën bizantine.

Arkeologët turq filluan gërmimet në Assos në vitin 1981.

Mbrojtja, promovimi dhe restaurimi i qytetit antik po ndërmerren nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit, guvernatori i Çanakkalasë dhe administrata lokale e fshatit Behramkale./ KultPlus.com

Në Turqi protestohet kundër tërheqjes nga Konventa që i mbron gratë

Mijëra gra protestuan të shtunën në Turqi kundër vendimit të autoriteteve për tërheqje nga Konventa që synon mbrojtjen e grave nga dhuna.

Protestueset kërkuan nga presidenti turk, Reccep Tayip Erdogan që të kthejë vendimin e tij për tërheqje nga traktati.

“Përmbyse vendimin, zbato traktatin!”, brohoritën ato gjatë një proteste në lagjen Kadikoy, në anën aziatike të Stambollit.

Një protestuese e quajtur Banu, i tha agjencisë AFP se ajo ishte “ngopur me shtetin patriarkal”.

“Jam ngopur duke mos u ndier i sigurt. Mjaft!”, tha ajo.

Protestuesit mbajtën portrete të grave të vrara në Turqi, me një mbishkrim: “Janë gratë ato që do të fitojnë këtë luftë”.

Protesta të tjera më të vogla u mbajtën në kryeqytetin Ankara dhe qytetin jugperëndimor të Izmirit, sipas raporteve të medias. Konventa e Stambollit e vitit 2011, e nënshkruar nga 45 vende dhe Bashkimi Evropian, kërkon që qeveritë të miratojnë legjislacionin që ndjek penalisht dhunën në familje dhe dhunën ndaj grave.

Qeveria turke shkaktoi zemërim të brendshëm dhe ndërkombëtar pasi shpalli vendimin për tërheqje. Konservatorët në partinë nacionaliste të Erdoganit dhe aleatët e tyre kanë thënë se traktati dëmton unitetin e familjes.

Organi më i lartë i të drejtave të njeriut në Evropë, Këshilli i Evropës, dënoi tërheqjen e Turqisë nga traktati. Ky mekanizëm ka qenë sponsorizues i këtij dokumenti.

“Kjo lëvizje është një pengesë e madhe sepse pengon mbrojtjen e grave në Turqi, anembanë Evropës dhe më gjerë”, tha Sekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Evropës, Marija Pejcinovic Buric.

Raportuesi i Parlamentit Evropian për Turqinë, Nacho Sanchez Amor shkroi në Twitter se “kjo është fytyra e vërtetë e qeverisë aktuale turke: mosrespektimi i plotë i sundimit të ligji. / KultPlus.com

Hapë aplikimet festivali më i madh i aviacionit, hapësirës dhe teknologjisë në Turqi

Filluan aplikimet për “Garat Teknologjike” në kuadër të festivalit më të madh të aviacionit, hapësirës dhe teknologjisë “TeknoFest” në Turqi. Në festivalin e shumë pritur dhe ndjekur nga qindra-mijëra të rijnë vitin e kaluar, kanë aplikuar në konkurse të ndryshme; mbi 100,000 të rinj, 20,197 ekipe nga 81 provinca dhe 84 shtete të ndryshme të botës.

Të rinjtë garuan mes veti dhe në finale arritën 5000 garues. Këtë vit, mijëra të rinj të kualifikuar nga shkollat fillore, shkollat e mesme, universitetet, nivelet pasuniversitare do të jenë në gjendje të marrin pjesë në garat e teknologjisë të organizuara në kategori të ndryshme për të realizuar ëndrrat e tyre. Afati i fundit i aplikimit është 28 shkurt 2021 .

Këtë vit të rinjtë do të kenë mundësi të aplikojnë në 35 kategori të ndryshme!

Për dallim nga viti i kaluar këtë vit hapen konkurset si: Konkurset për gara me rakete, Teknologjitë e Komunikimit, Gara e UAV, Inteligjencës Artificiale, Kulturës dhe Turizmit, Projektet Kërkimore të Polit të Nxënësve të Shkollave të Mesme, Automjetet Bujqësore pa Tokë dhe Teknologjitë Digjitale organizohen për herë të parë.

Përmes festivalit TEKNOFEST dhe garave dhe kategorive nga Rocket Autonom, Sistemet nënujore,  Sistemet në Bujqësi, Turqia synon të rrisë burimet e saj të trajnuara njerëzore në fushën e inxhinierisë, të rrisë interesimin e të rinjve në prodhimin dhe zhvillimin e teknologjisë kombëtare dhe të krijoj një ndërgjegjësime në fushat e shkencës dhe teknologjisë në botë.Turqia mban konkurset më të mëdha të Teknologjisë nga synohet edhe krijimi i vetëdijes në teknologji dhe shkencë, si dhe kontributi për një të ardhme teknologjike më të shendosh dhe më të sofistikuar.Kuadrot që kalojnë fazën e parë të eliminimeve do të kenë mbështetje me materiale të vlerës mbi  5 milion lira turke.

Ekipet që garojnë në TEKNOFEST dhe kualifikohen për renditjen do të marrin më shumë se 5 milion lira turke.Festivali i Aviacionit, Hapësirës dhe Teknologjisë – TEKNOFEST organizohet nga Ministria e Shkencës dhe Teknologjisë në bashkëpunim me kompanitë prestigjioze të teknologjisë si dhe mbështetet edhe nga institucionet publike, universitetet dhe NGO-të. Festivali do të mbahet me datat 21-26 shtator 2021 në Stamboll. Për të qenë pjesë e festivalit dhe për tu informuar për detajet ju lutem vizitoni faqet e mëposhtme: https://teknofest.org/en/ / KultPlus.com

Një dëshmi e bukur historike, teatri romak ‘’Aspendos’’ në Turqi

Monumentet e trashëgimisë kulturore janë dokumentuese të jetesës aktive të popujve dhe të historisë përgjithësisht. I tillë është teatri ‘’Aspendos’’ në Serik të Turqisë, që është një vlerë antike në vete, shkruan KultPlus.

Ky teatër na jep një vështrim se si ishte jeta në vitet 160 para erës sonë.

I ndërtuar gjatë sundimit të perandorit romak Marcus Aurelius, ky teatër përmban mbishkrime në muret e tij që na tregojnë  për arkitektin grek, Zenon, i cili lindi në Aspendos.

Akustika e teatrit është spektakolare dhe është projektuar të përshtatet për 7,300 deri 7,600 njerëz.

Ndryshe nga shumë teatrot e tjerë në botë, teatri i Aspendos iu nënshtrua një rindërtimi të shekullit të 13-të./ KultPlus.com

Në Turqi gruaja mund të divorcohej nga burri nëse ai nuk i siguronte kafe të mjaftueshme

Ekzistojnë shumë ligje të pazakonta për divorc në të gjithë botën në varësi të kulturës dhe historisë së njerëzve dhe duket se kafeja ndodh të jetë pjesë e listës gjithashtu, shkruajnë mediat e huaja, transmeton KultPlus.

Kafeja për shumë është mënyra e vetme për të filluar një mëngjes të mbarë, dhe mungesa e një doze të kafeinës në mëngjes mund ta dërgoi dikë deri në atë pikë sa të kërkoj edhe divorc.

Dashuria turke për kafenë filloi nga shekulli i 16, kur në 1555 u prezantua në Kostandinopojë (Stambolli i sotëm) dhe filloi kulturën e shtëpive të kafesë në vend. Pija që stimulonte energjinë tek kushdo që e konsumonte atë, nga delet te burrat, ishte arsyeja kryesore pse u bë kaq e njohur.

 Kafeja ka origjinën nga Etiopia ku sipas legjendave thuhet se delet ishin ato që zbuluan manaferrat e kuqe që u jepnin atyre një kënaqësi të papritur kur e konsumonin. Barinjtë pasi e kishin vërejtur këtë vendosën ta provojnë vet dhe gjetën manaferrat për ti pjekur dhe shijuar. Sidoqoftë, në Kostandinopojën e Shekullit 16, pijet filluan të bëhen me fasulet e pjekura dhe jo me manaferrat. Popullariteti i saj i dha rrugë kulturës për kafene dhe i inkurajoi ata të jenë qendrat sociale ku burrat do të zhvillonin mbledhjet e tyre dhe do të kalonin kohën duke biseduar mbi kafenë.

Kafeja u futë aq thellë në kulturën turke sa burrat e konsideronin të merrnin një grua për martesë bazuar në mënyrën se si ajo përgatiste kafenë. Madje erdhi një kohë kur kjo i ngjalli edhe pasiguri Sulltanit (sundimtarit) të Perandorisë Osmane, i cili mendonte që ti mbyllte kafenetë. Ai ishte i shqetësuar për numrin e burrave që mblidheshin së bashku, e të ndanin pikëpamjet e tyre rreth kafesë, pasi qe kjo mund ti shkaktonte probleme shumë shpejtë.

Kafeja dhe Gratë Turke

Megjithëse rëndësia e vërtetë e kafesë mbi shoqërinë e tyre mund të shënohet nga fakti se mungesa e saj mund të qëndronte si baza shumë e vërtetë dhe e kuptueshme për divorc ose jo, por jo për burrat, ky ligj ishte në favor të grave të vendit. Përndryshe të drejtat e grave në Turqi panë një rritje të papritur kur erdhi në jetë ky ligj. Sipas saj, nëse burri nuk do t’i siguronte gruas së tij diçka aq të qartë (në kulturën e tyre) dhe të nevojshme, gruaja mund të divorcohej prej tij. Nuk ka edhe shumë raste të tilla të raportuara ku një grua do të pranonte të linte familjen e saj dhe të shkonte për të mbijetuar vetëm me të gjitha të drejtat e pakta për të cilat është bekuar. Përveç Turqisë, ligji sheh dritën e pranimit edhe në Arabinë Saudite. Ky ishte një hap përpara për t’i dhënë më shumë të drejta liberale pjesës më të injoruar të shoqërisë së tyre, grave. / KultPlus.com

Turqia do të rihapë teatrin 2.200-vjeçar në Laodicea me 15 mijë vende

Një teatër antik në Turqinë jugperëndimore do të rihapet kur të përfundojë puna e restaurimit vitin e ardhshëm, në lokacionin arkeologjik të vjetër 2.200 vjeç.

Qyteti i lashtë i Laodicea, i cili është renditur si një vend në listën paraprake të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, do të fillojë sërish të funksionojë, thuhet në një deklaratë të Agjencisë së Zhvillimit të Egjeut Jugor (GEKA).

Aktivitetet e gërmimit dhe restaurimit në teatrin perëndimor me kapacitet prej 15 mijë njerëz, janë planifikuar të përfundojnë në muajin mars të vitit 2021, thuhet në deklaratë.

“Ne do të realizojmë me lehtësi të gjithë projektin për të cilin jemi angazhuar deri në fund të marsit 2021”, thuhet në deklaratë, ku citohet Celal Şimşek, kreu i gërmimeve në lokacion dhe një arkeolog nga Universiteti Pamukkale në Denizli, shkruan AA.

“Kjo strukturë humbi karakteristikat e saj që nga shekulli i katërt. Sidoqoftë, me përpjekjet që do të realizohen, ajo do të rimarrë tiparet e saj të mëparshme pas 1.600 vjetësh”, shtoi Şimşek.

Duke theksuar se sapo të hapet, teatri perëndimor pritet të tërheqë një numër të konsiderueshëm turistësh, Şimşek tha se 90 për qind e materialeve origjinale të gjetura në zonën e gërmimit po përdoren në restaurim.

Për këtë arsye, Şimşek tha se shpreson për një çmim nga Europa Nostra, që vlerëson projekte të ngjashme.

Sipas UNESCO-s, Laodicea është qyteti i vetëm antik në rajon me dy teatro.

Duke qenë një lokacion ku ndodhen rrënoja historike që datojnë nga 5.500 para erës së re, Laodicea ishte një nga qendrat më të rëndësishme të tregtisë, artit dhe sportit në Anadollin antik dhe ka tërhequr shumë turistë në zonë. / KultPlus.com

Një monument i trashëgimisë botërore në Stamboll kthehet në çështje politike

Presidenti i Turqisë, Recep Tayip Erdogan dëshiron ta shndërrojë monumentin me famë botërore Aja (Hagia) Sofia në Stamboll në xhami. Ai do të fitojë pikë tek votuesit turq, por për planet e tij ka dhe mjaft kundërshtime të forta.

Aja Sofia nuk është vetëm monumenti më i njohur turistik i Stambollit, por edhe një atraksion turistik i gjithë Turqisë. Kupola e madhe dhe afresket tërheqin çdo vit miliona vizitorë dhe i kanë dhënë ndërtesës statusin e një monumenti të trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Por Aja Sofia është më shumë se një kryevepër arkitektonike – dhe ka qenë gjithmonë një simbol politik. Ndërtesa monumentale u ngrit në shekullin e gjashtë pas Krishtit nga perandori bizantin Justinian.

Kur osmanët pushtuan Kostandinopojën në vitin 1453, Sulltan Mehmeti II e shndërroi shpejt kishën në xhami. Edhe themeluesi i Republikës Turke, Mustafa Kemal Ataturku, e përdori kishën për një akt me rëndësi të madhe simbolike: në vitin 1935, ai e ktheu Aja Sofinë në muze. Turqia moderne është një vend laik, ky qe mesazhi i asaj kohe.

Tani Presidenti aktual turk Rexhep Tajip Erdogan dëshiron ta përdorë në mënyrë simbolike ndërtesën në lagjen Fatih të Stambollit. Për shumë prej votuesve të tij nacionalistë-islamikë, Aja Sofia është simbol i pushtimit të Kostandinopojës së krishterë nga osmanët dhe i epërsisë së botës islamike.

Vendim përçarës

Presidenti turk dhe kreu i partisë në pushtet AKP tani po bën gjithçka për të prapësuar vendimin e Ataturkut. Aja Sofia do të vihet përsëri në dispozicion për shërbime fetare islamike. Në Turqi ka pasur diskutime të përsëritura për shndërrimin e Aja Sofisë në xhami – por kësaj radhe planet po marrin një formë të qartë: Gjykata e Lartë Administrative shqyrtoi këtë të enjte nëse dekreti i Ataturkut, me të cilin Aja Sofia u shndërrua në muze në vitet 1930, është ende i ligjshëm. Vendimi pritet pas 15 ditësh.

Përpjekje e Erdoganit për ta kthyer Aja Sofinë nga muze në xhami mund të hapte llogore të reja në shoqërinë turke. Patriarku Bartholomaios i Kostandinopojës, kreu i Kishës Ortodokse, u shpreh rreptësisht kundër shndërrimit të Aja Sofisë në xhami. Aja është një nga monumentet më të rëndësishëm të civilizimit njerëzor dhe u përket jo vetëm pronarëve të tij të drejtpërdrejtë, por “të gjithë njerëzimit”, tha patriarku gjatë një shërbimi fetar në Stamboll

Nuk ka asnjë justifikim fetar

Edhe bota akademike është e shqetësuar për transformimin e mundshëm të muzeut. “Ndërtesa u ka shërbyer dy feve botërore për 1500 vjet pa pasur nevojë të ndryshojë rrënjësisht arkitekturën e saj,” thotë historiani Edhem Eldem nga Universiteti Bogazici i Stambollit. “Në të gjithë botën ka vetëm një numër të vogël kësi lloje ndërtesash. Dhe ne duhet t’i mbrojmë ato”. Aja Sofia është simbol i një trashëgimie të përbashkët, universale njerëzore. “A duam ta izolojmë dhe ta fshehim këtë trashëgimi – apo më mirë t’ia prezantojmë atë gjithë botës?”, pyet Eldem.

Edhe teologu Ihsan Eliaçık mendon në mënyrë të ngjashme. Për të nuk ka asnjë arsyetim apo justikim fetar për një hap të tillë. Në Kuran nuk ka vend për të arritur “një të drejtë përmes shpatës”. “Përvetësimi me dhunë i monumenteve kulturore është i ndaluar”. Aja Sofia është një simbol i paqes midis botës islamike dhe asaj të krishterë, thotë Eliacik.

Tani të gjithë presin vendimin e Gjykatës së Lartë Administrative/DW./ KultPlus.com

Shfaqet mbi një liqen në Turqi kisha 1600-vjeçare

Një nga benefitet më të mëdha të izolimit nga Covid-19 ka qenë impakti tek mjedisi që nga pastrimi i ajrit, ujërave dhe natyrës. Gjatë karantinës u duk sikur planeti Tokë më në fund po merrte frymë.

Shembulli më i mirë i kësaj ka ndodhur në Turqi, ku pastrimi i ujërave në liqenin Iznik ka bërë që për herë të parë të shihen gjurmët nënujore të një kishe antike 1,600 vjeçare.

Fotografitë e pabesueshme janë shpërndarë në mediat e huaja, ku qartësia e kristaltë e ujit ka mundësuar që kisha e kohës Bizantine të dalë në dukje.

Kjo kishë është disa metra e mbuluar disa metra nga uji dhe është zbuluar në vitin 2014-të ekzistenca e saj, por vetëm këto ditë ka qenë e mundur që të shihet me sy të lirë.

Në kohën e gjetjes, Instituti Arkeologjik i Amerikës e quajti këtë kishë si një nga 10 zbulimet më të mëdha të vitit.

Historianët besojnë se kjo kishë antike është ndërtuar në vitin 390 pas Krishtit për nder të Shën Neofitos, një shenjt i krishterë i martirizuar në vitin 303 pas Krishtit./ KultPlus.com

Mbishkrimi antik në gur zbulon civilizimin e humbur në Turqi

Dimrin e kaluar një fermer vendas në jug të Turqisë u rrëzua mbi një gur të madh me mbishkrime misterioze që ishte gjysmë i zhytur në një kanal për ujitje.

Guri, sipas analizave të fundit, zbuloi historinë e lashtë të një civilizimi të humbur që mund të ketë mposhtur mbretërinë Phrygia të mbretit Midas në fund të shekullit VIII para erës sonë.

Sipas një deklarate, disa muaj pasi që e zbuloi gurin, fermeri u tregoi arkeologëve vendas për ekzistencën e tij, transmeton Koha Ditore.

”Menjëherë ishte e qartë se ishte i lashtë dhe ne njohëm gjuhën në të cilin shkruhej në gjuhën luviane e përdorur në epokat e bronzit dhe hekurit”, ka thënë James Osborne arkeolog dhe asistent profesor i arkeologjisë së Anadollit në Universitetin e Chicagos.

Me një traktor, fermeri i ndihmoi arkeologët të nxirrnin nga kanali gurin e rëndë apo shtyllën me mbishkrime.

Sipas deklaratës, shtylla me mbishkrim ishte e mbushur me hieroglifë të shkruar në gjuhën luviane, një nga gjuhët me të vjetra indoevropiane.

Gjuha e shkruar e mbushur me simbole me hieroglifë që datojnë nga Turqia e lashtë, lexohet në sekuenca të alternuara nga e djathta në të majtë dhe nga e majta në të djathtë. /Koha.net /KultPlus.com

Shpërngulja (e pavullnetshme) e shqiptarëve nga trojet e veta në Turqi

Marrëveshja turko-greke, 97 vjet më parë në Lozanë të Zvicrës, firmosi shkëmbimin e popullatës. Më 30 janar të vitit 1923, u nënshkrua në Lozanë, marrëveshja e veçantë turko-greke, mbi shkëmbimin e grekëve të Anadollit, me “turqit” (këtu u përfshinë shqiptarët e besimit mysliman, nga Çamëria) e Greqisë.

Me një dekret, Greqia përvetësoi pronat e shqiptarëve myslimanë dhe jo zyrtarisht i trajtoi si popullsi shkëmbyese, ashtu siç e parashihte Marrëveshja e Lozanës, për turqit e Greqisë.

Sipas marrëveshjes, duke filluar që nga 1 maji i vitit 1923: “…duhet të kryhet shkëmbimi, i detyrueshëm i shtetasve “turq” të besimit ortodoks.

Grekët e vendosur në tokat turke, gjithashtu edhe i shtetasve grekë të besimit mysliman, nga të vendosur në tokat greke.

Të shkëmbyerit duhet të linin vendin e origjinën dhe duhej të fitonin atë të vendit ku shkonin, pa të drejtë kthimi.

Ndërsa, në verë të vitit 1924, procesi i shkëmbimit mori karakter masiv.

Pas kësaj në vitin 1938 qeveria e Mbretërisë Jugosllave ka nënshkruar një konventë me qeverinë e Republikës së Turqisë për emigrimin e popullatës turke (në të vërtet ishte fjala për shpërnguljen e popullsisë shqiptare të konfesionit mysliman), nga pjesa jugore e Serbisë, gjegjësisht nga Kosova dhe trevat tjera shqiptare që shtriheshin në 3 banovina: në banovinën e Zetës, Moravës dhe të Vardarit.

Konventa:

Mbi rregullat e emigrimit të popullatës turke * (*Fjala është për shpërnguljen e popullsisë shqiptare të konfesionit mysliman) nga regjioni i Serbisë së Jugut në Jugosllavi.

Qeveria e Republikës së Turqisë dhe Qeveria e Madhërisë së Mbretit të Jugosllavisë konstatojnë:

– Emigrimin (shpërnguljen) e myslimanëve nga regjioni i Serbisë së Jugut, dhe

– Njëherit vlerësojnë se kjo popullatë nga ana tjetër, në përgjithësi, i ka humbur të drejtat e regjimit të lirë në Jugosllavi, dhe së bashku janë përcaktuar ta braktisin territorin e Mbretërisë, me dëshirën e tyre legjitime, në mënyrë që t’u bashkohen etnikëve të tyre natyral në Turqi.

Ata shfaqën dëshirën që të nënshkruajnë Konventën sipas së cilës caktohen mënyrat e shpërnguljes si dhe pre-impotencat e tyre përkatëse të:

Madhërisë së tij, Mbretit të Jugosllavisë;

M.

Ekselenca e tij, Zoti Kryetar i Republikës së Turqisë.

M.

Ato do të komunikojnë dhe do t’i përmbushin dëshirat e tyre, sipas mënyrave të caktuara me dispozitat vijuese:

Neni 1.

Me këtë konventë identifikohen shtetasit jugosllavë me fé, kulturë dhe kombësi myslimane dhe që flasin gjuhën turqishte.

Ndërsa, me këtë Konventë nuk identifikohen, personat për të cilët hyrja në Turqi është ndaluar sipas ligjeve dhe rregullave të Turqisë, të cilat janë në fuqi, edhe atë: popullata nomade dhe ajo jevge.

Neni 2.

Regjionet, të cilat i nënshtrohen emigrimit sipas kësaj Konvente, janë si vijon:

1. Rajoni i Banovinës së Vardarit:

Rajoni i Malit Sharr (Prizreni); Gora (Dragashi); Podgora (Suha-Reka); Nerodimja (Ferizaj); Donji Pollog-Pollogu i Ulët (Tetova); Gornji Pollog-Polloga i Sipërm (Gostivari); Galica (Rostusha); Dibra (Dibër); Struga (Strugë); Graçanica (Prishtinë); Kaçaniku (Kaçanik); Gjilani (Gjilan); Presheva (Preshevë); Prespa (Resnja); Poreçi (Juzhni Brod-Makedonski Brod); Prilepi (Prilep); Bitoli (Manastiri); Kavadarci (Kavadari); Marihovo (Manastiri-Marihovë); Negotin Na Vardaru (Negotini i Vardarit); Skopje (Shkupi), Kumanova (Kumanovë); Velesi (Velesi); Ovçe Pole (Ovçe Pole); Radovishte (Radovishte); Strumica (Strumicë); Dojrani (Valandova); Gjevgjelija (Gjevgjelija); Kriva Pallanka (Kriva Pallanka); Kratovo (Kratova); Carevo Sello (Carevo Sello); Malesi (Berovo).

2. Rajoni i Banovinës së Zetës, përfshin:

Pejën (Pejë); Istokun (Istog); Mitrovicën e Kosovës (Mitrovicë e Kosovës); Gjakovën (Gjakovë); Podrimjen (Rahovec).

3. Rajoni i Banovinës së Moravës përfshin:

Llapin (Podujevë); Vuçiternën (Vuçitërnë); Drenicën (Sërbicë).

Qeveria jugosllave do të caktonte se nga cili regjion do të fillonte emigrimi (shpërngulja).

Neni 3.

Numri i familjeve, për të cilat Qeveria turke merr obligimin që t’i pranojë nga regjionet e përmendura në Nenin 2, sipas kushteve të kësaj Konvente, përbëhet prej 40.000 familjesh. Këtu përfshihen familjet e përbashkëta dhe anëtarët e tyre (personat) dhe fëmijët e një gjaku, të cilët në momentin e nënshkrimit të kësaj Konvente, jetojnë në një bashkësi familjare të pandarë dhe nën një kulm të përbashkët.

Neni 4.

Riatdhesimi i këtyre 40.000 familjeve do të realizohet për gjashtë (6) vjet, sipas këtyre proporcioneve:

1. Në vitin 1939 – 4.000 familje

2. Në vitin 1940 – 6.000 familje

3. Në vitin 1941 – 7.000 familje

4. Në vitin 1942 – 7.000 familje

5. Në vitin 1943 – 8.000 familje

6. Në vitin 1944 – 8.000 familje

Nëse ky numër i familjeve nuk mund të realizohet sipas viteve të parapara për shkak të pengesave-vështirësive eventuale, dy palët kontraktuese, do të bëjnë marrëveshje sipas dispozitave përkatëse ligjore mbi numrin e të emigruarve (të shpërngulurve), të cilët do të evakuohen nga njëra anë, dhe do të pranohen nga pala tjetër, tre muaj para fillimit të emigrimit. Por, kuptohet se këto ndryshime eventuale të numrit të të emigruarve (të shpërngulurve) në vit, nuk mund të zgjatet më tepër se një vit gjatë gjashtë (6) viteve të caktuara -të fiksuara për emigrim (për shpërngulje). Koha e emigrimit (shpërnguljes) për çdo vit do të zgjasë (do të fillojë) prej muajit maj deri më 15 tetor, pos kontingjentit të vitit të parë, i cili do të fillojë në fillim të muajit korrik të vitit 1939.

Neni 7.

Qeveria jugosllave duhet t’i paguajë Qeverisë turke shumën prej 500 lirash turke për një familje, ndërsa shuma e tërësishme do të jetë 20.000.000 lira turke për 40.000 familje, në bazë të së cilës shumë, këto familje do të merren në konsiderim. Përkundër kësaj pagese globale, të gjitha pasuritë e patundshme fshatare që u përkasin të shpërngulurve, në pajtim me Nenin 6, mbeten pronë e Qeverisë Jugosllave. Sa i perket pasurisë së tundshme dhe të patundshme fshatare, e cila i takon kombësisë myslimane ose Evkafit (Vakëfit), kuptohet se kjo Konventë nuk i dëmton dispozitat e Ligjit ekzistues, i cili i rregullon ato.

Neni 8.

Qeveria jugosllave më 1. prill dhe më 1. tetor të çdo viti do të kryejë (bëjë) pagesën periodike (semestrale), e cila do të jetë në proporcion me familjet që shpërngulen, të cilat do të evakuohen gjatë vitit, e që mund të zvogëlohet ose të rritet në proporcion me numrin e tyre. Pagesa, shuma e së cilës është caktuar me nenin e mëparshëm (Neni 7) do të bëhet në 12 kiste e ndarë për gjashtë (6) vjet.

Neni 9.

Qeveria jugosllave, secilën pagesë do ta bëjë në këtë mënyrë:

30% në deviza, të cilat duhet t’ia lejojë në dispozicion Qeverisë së Republikës së Turqisë përmes Bankës Popullore të Jugosllavisë;

70% në dinarë, duke i deponuar në Bankën Popullore të Jugosllavisë, në dobi të xhirollogarisë – në favor të Qeverisë së Republikës së Turqisë.

Banka Popullore e Jugosllavisë, për secilën pagesë do ta njoftojë menjëherë Legatën e Turqisë në Beograd, se depozita është bërë në xhirollogarinë e tyre.

Neni 10.

Për shndërrimin e dinarëve në lira turke, Banka Popullore e Jugosllavisë dhe Banka Qendrore e Republikës së Turqisë do të realizojnë, në marrëveshje të përbashkët, sipas kursit të ndërrimit në lira turke, i cili vlen ditën e ndërrimit, përkatësisht në ditën e secilës pagesë.

Neni 11.

Shumat (fondet) e deponuara në Bankën Popullore të Jugosllavisë do të shfrytëzohen nga ana e Qeverisë së Republikës së Turqisë, qoftë në të gjitha format ose pagesat dhe shpenzimet, të cilat do të bëhen në Jugosllavi, qoftë për blerje në tregun jugosllav, përveç mallrave, eksportimi i të cilave është i ndaluar dhe i kushtëzuar me pagesat e tyre në deviza (siç janë): bakri, leshi, prodhimet nga lëkura, prodhimet nga druri i arrës, frutat e vajrave, ullinjtë, gruri dhe misri.

Blerja e të gjitha këtyre mallrave do të realizohet, duke ia destinuar ato Turqisë. Këto mallra do të lirohen nga çdo tatim, taksë ose nga çdo ngarkim tjetër i eksportimit. Kuptohet se, për eksportim nuk do të zbatohen dispozitat e parashikuara në bazë të marrëveshjeve komerciale (tregtare) të lidhura ose që do të lidhen, por ajo do të bëhet në pajtim me dispozitat e kësaj Konvente.

Neni 12.

Personat që do të evakuohen gjatë periudhës së shpërnguljes, të cilët do të shpërngulen sipas listës vjetore, duhet të japin (paraqesin) deklaratë me shkrim para autoriteteve jugosllave në bazë të nenit 53 të Ligjit mbi shtetasit jugosllavë që është në fuqi, se heqin dorë nga shtetësia Jugosllave me dëshirë. Këta persona do t’i kenë cilësitë dhe do t’i gëzojnë të drejtat e të shpërngulurve sipas ligjeve turke, që nga momenti kur përfaqësuesit e Turqisë, të cilët do të emërohen për këtë çështje, do t’i nënshkruajnë listat vjetore të emigrimit në Turqi.

Neni 13.

Të shpërngulurit, në përgjithësi, do të jenë të lirë t’i likuidojnë ose t’i bartin me vete të gjitha mallrat (e pasurinë) e veta të tundshme të të gjitha llojeve, me të cilat posedojnë (si pronë personale), pastaj shtazët e shpezët nga fermat e tyre, instrumentet, makinat etj. të cilat përdoren në punë bujqësore ose industriale ose për ushtrimin e zejeve e profesioneve të tjera.

Megjithatë, për transportin e mallrave dhe të pasurisë së tyre të tundshme, veglave bujqësore, pastaj nga 4 kafshë të trasha dhe nga 10 kafshë të vogla, duke mos i llogaritur të vegjlit e tyre, vjetët etj.; Qeveria Jugosllave merr përsipër që ato t’i transportojë gratis deri në limanin e zbarkimit të tyre në Selanik.

Për transportin e mallrave, të shpërngulurit gëzojnë zvogëlimin e taksave sipas tarifës në fuqi. Megjithatë, nuk gëzojnë zvogëlimin e taksave për kafshë, si p.sh. gjashtë kafshë të trasha dhe 20 kafshë të imëta (të vogla) duke mos i llogaritur të vegjlit e tyre, për secilën familje që shpërngulet.

Eksportimi i kafshëve bëhet sipas dispozitave të Konventës ekzistuese veterinare dhe në bazë të certifikatës së veterinarit, të cilat do të sigurohen gratis për ata që shpërngulen.

Neni 14

Ata që shpërngulen janë të autorizuar, që në mënyrë të barabartë të importojnë: ekskluzivisht stolitë e tyre personale, pikërisht qaforet ose pjesët e tyre, gjerdanët nga ari, argjendi, të cilat i mbajnë në qafë femrat, si dhe secili nga ata nuk mund të importojnë më shumë se një sosh.

Përkundër kësaj, secili kujdestar i familjes është i autorizuar që lirisht të importojë, në të dalë nga Jugosllavia, shumën prej 2.000 dinarësh, si dhe shumën prej 4.000 dinarësh të shndërruar në kundërvlerë në deviza. brendshëm, pas likuidimit të pasurisë së tyre të tundshme dhe të patundshme në qytet e në fshat, mallrat, eksportimi i të cilave nuk është i kushtëzuar në deviza ose i ndaluar në Jugosllavi si dhe importimi i të cilave nuk është i ndaluar në Turqi. Të gjitha këto mallra do t’i nënshtrohen taksave dhe ngarkesave të tjera të eksportimit dhe të importimit.

Neni 15.

Banka Popullore e Jugosllavisë do të hapë xhiro-llogarinë speciale në emër të Qeverisë së Republikës së Turqisë në Bankën Qendrore të Republikës së Turqisë, në të cilën secili i shpërngulur do të ketë mundësinë të deponojë të gjitha shumat që i takojnë dhe me të cilat disponon, në pikëpamje të garantimit të transferimit përmes blerjes së mallrave në Jugosllavi, Banka Popullore e Jugosllavisë do ta njoftojë Legatën e Turqisë në Beograd për secilën pagesë të bërë në efektiv, me udhëzim të detalizuar të deponuesit. Këto shuma, kështu të transferuara në Turqi, përmes mallrave të blera në Jugosllavia, do t’u kthehen të interesuarve nga ana e Bankës Qendrore të Republikës së Turqisë.

Neni 16.

Fondet, mallrat, vlerat, mobilet dhe të gjitha objektet e tjera, të cilat u përkasin të miturve dhe anëtarëve të tjerë të familjes, të cilëve ua ka besuar kujdestari i familjes dhe të besuara nga organet kompetente jugosllave, do t’i paguhen ose do t’i lejohen Qeverisë së Republikës së Turqisë, që në të ardhmen do t’i sigurojë administrata dhe mbrojtja e tyre, deri sa të rriten ata, ndërsa shpagimi i tyre do t’i bëhet kryetarit të familjes, i cili e gëzon këtë të drejtë në pajtim me ligjet e Turqisë.

Neni 17.

Të gjithë të rinjtë myslimanë, familjet e të cilëve janë regjistruar në listat vjetore të shpërnguljes, e të cilët ende gjenden në radhët e armatës jugosllave, menjëherë do të lirohen nga shërbimi ushtarak i mëtejmë, dhe në të njëjtën kohë do të shpërngulen së bashku me familjet e tyre. Nën të njëjtat kushte, nuk do të përfshihen, të rinjtë myslimanë turq që jetojnë në regjionet, popullsia e të cilave është caktuar të emigrohet gjatë vitit vijues.

Neni 18.

Nga ana e Qeverisë jugosllave do të emërohet një Komision special, i cili do të angazhohet për hartimin e listës vjetore për të shpërngulurit, duke e detalizuar me të gjitha shënimet e nevojshme mbi kushtet, profesionin dhe zejet e emigrantëve. Listat duhet t’u prezantohen përfaqësuesve të Qeverisë turke, dhe njëherit duhet të zbatohen nga ana e tyre, ato do të shërbejnë si bazë për lejimin e dhënies së pasaportit turk, si dhe për llogaritjen e numrit të familjeve të të shpërngulurve.

Ky Komision jugosllav do të mbajë bashkëpunim të përhershëm me të deleguarit turq, dhe në kërkesë të tyre, duhet t’u ofrojë atyre të gjitha informatat për të cilat ata kanë nevojë.

Neni 19.

Nisja dhe ngarkimi i të shpërngulurve do të bëhet në bazë të pasaportave turke kolektive, të cilat do t’u lejohen atyre nga autoritetet konsullore të Qeverisë së Republikës së Turqisë në Jugosllavi. Pasaportat kolektive turke si dhe të gjitha dokumentet e tjera të nevojshme, të cilat vlejnë si dëshmi, përgatitja e listave vjetore dhe e vizave përkatëse në pasaporta për të dalë nga Jugosllavia, absolutisht do të bëhen gratis.

Neni 20.

Në zonën e lirë të Jugosllavisë, në Selanik, do të konstituohet një komision mikso turko-jugosllav i përbërë nga nëpunësit, të emëruar nga të dy qeveritë, i cili do të angazhohet, në marrëveshje të përbashkët, për të ndërmarrë të gjitha masat e domosdoshme, sipas rrethanave dhe kushteve të ngarkimit dhe të zbarkimit të të shpërngulurve.

Neni 21.

Kjo Konventë hyn në fuqi ditën e ratifikimit të saj nga ana e të dy qeverive.

Njëherit, nënshkruesit, këtë Konventë do ta vërtetojnë me vulat përkatëse.

E hartuar në gjuhën frënge në vitin 1938/Konica.al / KultPlus.com

Dhëmbët e njerëzve si bizhuteri gjenden në rrënojat e qytetit 9000-vjeçar turk

Studiuesit e rrënojave të Çatalhoyukut në Turqinë qendrore kanë zbuluar prova që banorët dikur mbanin dhëmbë njerëzorë si bizhuteri.

Një grup arkeologësh zbuluan tre dhëmbë njerëzorë të ruajtur ndërsa ishin në një gërmim në qytetin proto-neolitik, një vend i trashëgimisë botërore të UNESCO-s.

Dhëmbët datojnë rreth afro 6.500 vjet para Krishtit dhe dy prej tyre treguan shenja se ishin krijuar në një formë konike duke përdorur një mikro-shpim, në mënyrë që ata të mund të vendosnin një tel dhe të përdorej si bizhuteri.

Studiuesit besuan se dhëmbët vinin nga të rriturit e moshës së mesme dhe ishin hequr pas vdekjes, sipas një raporti të kontribuuesve të revistës Forbes, shkruan Daily Mail.

“Këto zgjedhje materiale – dhe gjëja e rrallë e tyre në përgjithësi – sugjerojnë një vlerë më të thellë simbolike”, thotë studiuesi i Universitetit të Kopenhagës, Scott D. Haddow.

Haddow dhe kolegët e tij thonë se ky është rasti i parë i dokumentuar i dhëmbëve të njeriut të modifikuar artificialisht nga bluarja dhe shpimi për t’i kthyer ato në objekte dekorative.

Ndërsa hulumtimet e mëparshme kanë treguar përdorimin e dhëmbëve të kafshëve si objekte dekorative, dhëmbët e rritur mund të kenë një rëndësi të veçantë kulturore midis banorëve të Çatalhoyukut.

Në kulmin e saj, Çatalhoyuk kishte një popullsi prej rreth 8,000 njerëz, të cilët me kalimin e kohës, u detyruan të shkonin më larg jashtë qytetit për të gjetur tokë për kullota, parcela të reja toke për bujqësi dhe dru zjarri.

Çatalhoyuk është një nga shembujt më të hershëm të jetesës së dendur urbane, me më shumë se 8,000 banorë. Ai përfundimisht u braktis rreth vitit 5950 para Krishtit për shkak të ndryshimeve klimatike dhe burimeve të varfra për jetë.

Gjithashtu, Çatalhoyuk është një nga vendet më të rëndësishme arkeologjike në botë. Banorët e qytetit ishin fermerë të hershëm dhe për dallim nga qytetet e mëvonshme, nuk ka asnjë hierarki të dukshme – nuk ka shtëpi për priftërinj ose prijës, nuk ka tempuj dhe asnjë hapësirë publike.

Qyteti mbijetoi për rreth 2,000 vjet por hulumtimet e reja tregojnë se një kombinim i sëmundjes, dhunës dhe përfundimisht ndryshimit të klimës çoi në shkatërrimin e tij./ KultPlus.com

Brezi i pestë i familjes vazhdon traditën nga Kosova në Turqi për përgatitjen e bozës

Brezi i katërt dhe i pestë i familjes Mercan në rajonin Pazaryeri të qytetit Bilecik vazhdon profesionin e përgatitjes së bozës, të cilën e ka filluar në vitin 1917 në Kosovë dhe më pas e kanë transferuar në Turqi.

Prodhimi i bozës që Abdullah Efendi e filloi në Prizren të Kosovës u transferua në Turqi nga djali i tij Osman Ağa, të cilën në brezin e katërt e vazhdoi më pas djali i tij Abdullah Mercan. Ndërkohë që fëmijët e Mercanit, si brezi i pestë, vazhdojnë prodhimin e bozës, emri i së cilës identifikohet me familjen e tyre.

Prodhuesi i bozës Abdullah Mercan në një prononcim për AA tha se profesioni i bozaxhiut është një punë e vështirë dhe se në Turqi bëhet nga shumë pak profesionistë.

“Boza është shija e patjetërsueshme e muajve të dimrit. Ajo forcon kockat dhe lehtëson tretjen”, thotë Mercan.

Ai tha se bozën e prodhojnë me mel dhe miell misri. “Disa prodhues të bozës përdorin miell gruri për shkak se meli është i shtrenjtë, por ne nuk përdorim miellin e grurit”, tha Mercan.

Mercan tha se boza rrit qumështin tek nënat që ushqejnë fëmijët me gji, është i dobishëm dhe një produkt i ushqyeshëm për fëmijët dhe zhvillimin e kockave. “Fëmijët dhe nipërit tanë janë rritur me bozën. Dihet që nga kohët e shkuara se boza e thartë bën mirë për gripin dhe të ftohurit. Ajo bën mirë nëse pihet pasi të mbahet për një kohë dhe të thartohet. Boza e thartë ndërpret tempertaturën e nxehtë të trupit. Është një qetësues i mirë i temperaturës, mund ta provojë kushdo”, shtoi Mercan.

Mercan thotë profesioni i bozaxhiut njihet mirë nga personat që kanë emigruar në Turqi nga Ballkani. Sipas tij, më parë ka pasur më shumë prodhues të bozës.

“Në Turqi kanë mbetur 3-5 kompani që vazhdojnë këtë profesion. Me kohën ka patur një pakësim në këtë profesion për shkak se është punë e lodhshme. Në disa vende boza nuk njihet, por më shumë si burim shërimi ajo konsumohet në Stamboll, Kocaeli, Eskişehir dhe Bursa. Ne furnizojmë edhe qytetet si Ankaraja dhe Izmiri kur kemi porosi. Kur një person e provon bozën nuk heq më dorë prej saj, krijon varësi. Boza që ne prodhojmë jashtë rajonit tonë njihet me emrin e vjetër ‘Boza Pazarcık‘. Ajo në zonën tonë konsumohet kryesisht me ‘hallvën Pazarcık‘”, tha ai.

Në vazhdim Mercan shpjegoi gjithashtu se prodhimi i bozës fillon me ftohjen e motit dhe vazhdon deri në muajin prill.

Hatice Aydoğan Özsökmen e cila ka ardhur nga Stambolli në rajonin Pazaryeri, duke tërhequr vëmendjen se boza që prodhohet në këtë zonë nuk mund të zëvendësohet me një tjetër, tha se “Boza e prodhuar me mel dhe miell misri është më cilësore. Konsumova bozën Pazarcık dhe jam bërë e varur. Ua rekomandoj të gjithëve këtë bozë e cila është burim shërimi”. / KultPlus.com

Qeveria turke ka shkatërruar më shumë se 300 mijë libra

Më shumë se 300 mijë libra janë larguar nga shkollat turke dhe bibliotekat dhe janë shkatërruar që nga viti 2016 sipas ministrisë së edukimit në Turqi.

Ministri Ziya Selcuk ka deklaruar të hënë se 301.878 libra janë shkatërruar si shkak i zhdukjes së gjithçkaje që ka lidhje me Fethullah Gylenin, një klerik mysliman që akuzohet për instigimin e grushtshtetit të dështuar të vitit 2016. Gylen gjithmonë ka mohuar përfshirjen në këtë ngjarje.

Gjithashtu, organizatat e mbrojtjes së fjalës së lirë kanë alarmuar për mbylljen e 29 shtëpive botuese në Turqi. Arsyeja e mbylljes së tyre është shpërndarja e propagandës terroriste.

Edhe 200 mediume janë mbyllur, 80 shkrimtarë kanë qenë subjekt i hetimeve dhe persekutimeve ndërsa 5822 akademikë janë përjashtuar nga puna në 118 universitete publike./Gazeta Express / KultPlus.com

Si arriti të fitojë bursë për studime në Turqi studenti kosovar

Studenti i Kolegjit Universum Ard Simnica do të studiojë me bursë të plotë një semestër në “Altinbas University” në Turqi në kuadër të bursave ndërkombëtare që i ofron Kolegji Universum për studentë.

Apliko edhe ti https://bit.ly/2HuMame

Ardi, është një nga 103 studentët e Kolegjit Universum që kanë përfituar bursë ndërkombëtare për shkëmbim semestral në 22 shtete tē BE-së dhe Turqi. Çdo student përfiton shkollim falas dhe bursë 6,066€. 

Bëhuni pjesë e Kolegjit Universum dhe studio në universitetet më prestigjioze të botës. Apliko këtu https://bit.ly/2HuMame

Këtë vit Kolegji Universum ka shtuar bashkëpunimet me Universitete duke arritur në 395 numrin e bursave për 2019/2020, pra studentët e Kolegjit Universum këtë vit mund ti vazhdojnë studimet me bursë të plotë në 78 Universitete dhe në 22 shtete të BE-së. Apliko këtu https://bit.ly/2HuMame

Në kuadër të këtyre bashkëpunimeve kanë përfituar edhe stafi akademik si dhe ai administrativ i Kolegjit me vizita studimore, trajnime dhe ligjërata publike në këto universitete. Po ashtu, profesorë nga këto Universitete ligjërojnë në Kolegjin Universum. E gjitha kjo bëhet me qëllim të ngritjes së cilësisë së arsimit në vend.

Për më shumë informata rreth mundësive të studimit jashtë vendit, ju lutem ndiqni faqet në facebook & instagram, kontaktoni në: +383 44 144 062 ose [email protected]. / KultPlus.com

Gjuha shqipe, lëndë zgjedhore në Turqi

Mësimdhënia e gjuhës shqipe si lëndë zgjedhore në shkollat 8 vjeçare në Turqi, përkrah kurseve intensive të pavarura të shqipes u konsiderua sot si një arritje e rëndësishme nga Ambasadori i Shqipërisë në Turqi, Genti Gazheli.

Në mesazhin drejtuar shqiptarëve me rastin e festave të fundvitit, Gazheli evidentoi të gjitha sfidat dhe arritjet gjatë vitit 2018.

“2018-a po mbledh rrezet e fundit dhe kjo ambasadë mendon se i ka përmbushur më së miri sfidat që u shfaqën. Sfidat tona në të shumtën e rasteve ishin dhe janë kurorëzim suksesesh. Viti që po lëmë, për nga ana e realizimit të objektivave, mund të thuhet se ka shumë pika për tu vënë në pah”, tha Gazheli.

Numri i individëve apo i bizneseve, që duan të vijnë në Turqi apo të shkojnë në Shqipëri, sipas ambasadorit, është gjithnjë në rritje, transmeton atsh.

“Natyrisht, marrëdhëniet strategjike me Turqinë janë të përsosura dhe ne vazhdojmë të punojmë për cilësi të lartë në këtë aspekt. Gjithësesi, krahas këtyre marrëdhënieve të mira politike, fusha ekonomike mbetet përparësi, ku duhet punuar më tepër për këtë qëllim. Në këtë pikë ndërhyrja e Turqisë është thelbësore”, tha Gazheli.

Përsa i përket gjeopolitikës, Gazheli vlerësoi se Turqia është një ndër partnerët besnik të Shqipërisë dhe të çështjes shqiptare kudo në botë, të cilën e ka vërtetuar me mbështetjen e fundit të kandidaturave tona në OSBE, në Këshillin e Bashkëpunimit Rajonal etj.

Përveç kësaj, Gazheli theksoi se ambasada shqiptare ka qenë aktive si në diplomacinë ekonomike me vizitat që ka bërë dhe në thithjen e investimeve. Po ashtu, ai nënvizoi asistencën e ofruar shqiptarëve apo rolin e ambasadës në ekuilibrin e marrëdhënieve me vendin pritës dhe vendin që mbulojmë.

Gjithashtu, Gazheli theksoi se shumë të sëmurë që zgjedhin të kurohen në Turqi falë marrëveshjes midis dy shteteve tona gjejnë mbështetje dhe zgjidhje këtu. /KultPlus.com

Promovohet libri i dramave shqipe të përkthyera në Turqi, theksohet interesimi i lexuesve atje (FOTO)

Gili Hoxhaj

Në Teatrin Kombëtar të Kosovës, Qendra Multimedia nga Prishtina, në bashkëpunim me shtëpinë botuese nga Turqia Mitos Boyut, organizuan promovimin e librit “Antologji e dramës bashkëkohore nga Kosova” [Çagdas Kosova Oyunlari Seçkisi], i botuar sivjet në Turqi, shkruan KultPlus.

Në përmbledhjen “Antologji e dramës bashkëkohore nga Kosova” [Çagdas Kosova Oyunlari Seçkisi] janë përfshi dramat e autorëve: Xhevdet Bajraj, Ilir Gjocaj, Visar Krusha dhe Jeton Neziraj.

Dramaturgu dhe udhëheqësi i Qendrës “Multimedia”, Jeton Neziraj u shpreh se ky promovim aksidentalisht ka qëlluar në dhjetëvjetorin e Himnit të Kosovës ndërsa tha se aksidentalisht mund ta quaj edhe faktin që ky libër botohet me mbështetje të Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, pasi që ky është botimi i parë jashtë Kosovës që financohet nga MKRS.

“Nëse nuk gaboj është hera e parë që Ministria e Kulturës ka financuar një botim jashtë Kosovës dhe e cilësoj si një hap shumë të mirë dhe shpresoj që do të vazhdoj edhe me botime të tjera të kësaj natyre”, theksoi Neziraj.

Sot para publikut në sallën e vogël të Teatrit Kombëtar të Kosovës, erdhi Drejtori i shtëpisë botuese Mitos Boyut, Turhan Yılmaz Öğüt. Mitos Boyut është shtëpia botuese më e madhe në Turqi e cila veprimtarinë e saj kryesore e ka botimin e dramave dhe librave të fushës së Teatrit.

Neziraj e cilësoi botuesin Turhan Yılmaz Öğüt, si një botues legjendar.

“Turhan Yılmaz Öğüt është botues legjendar dhe botuesi më i madhi dramave në Evropë pasi që boton një numër të madh të dramave të autorëve turq dhe jo turqtha ai.

Më herët kjo shtëpi botuese ka botuar edhe librat e Stefan Çapalikut, Doruntina Bashës e Jeton Nezirajt. Botuesi i njohur turk, Turhan Yılmaz Öğüt tregoi se për 25 vite shtëpia e tij botuese ka botuar ekskluzivisht vetëm drama, duke nxjerrë kështu rreth 800 botime, prej tyre 600 janë libra të dramave kurse pjesa tjetër përben tekste teorike që kanë të bëjnë me dramaturgjinë.

“Shtëpitë botuese në Turqi zakonisht hezitojnë që të botojnë vepra të dramës pasi numri i tirazhit është i ulët. Ne në botimet tona bëjnë përpjekje që ta mbajmë gjallë traditën e dramaturgjisë në Turqi. Edhe pse vëllimi i punës tonë duket të jetë i lartë me 800 botime, numri i stafit tonë është i ulët pasi që jemi vetëm tre veta dhe me këtë staf e kemi bërë gjithë këtë punë”, u shpreh botuesi Öğüt.

Botuesi Öğüt theksoi se përpiqen që në shtëpinë e tyre botuese të përfshijnë edhe teatrot e letërsive që nuk i përkasin letërsisë perëndimore por që janë pjesë e letërsisë botërore.

“Për 20 vite me radhë kemi kontribuar që të krijojmë teatro që prodhojnë vepra teatrale. Mund të them se krijuesit modern të kohëve të fundit janë të gjithë ata që ne kohëve të fundit u kemi kontribuar atyre”, tha tutje Öğüt.

Ai tutje u shpreh se një rëndësi të jashtëzakonshme në botimet e tyre kanë autorët e Ballkanit pasi që stili i jetës së tyre është shumë i afërt me stilin e jetës së turqve. Tutje ai theksoi se kjo ndodhë edhe për faktin se ai vet dhe përkthyesja janë me prejardhje nga Ballkanit. Lidhur me interesimin për veprat e autorëve shqiptar, tashmë të përkthyera, botuesi Öğüt u shpreh se interesimi është relativisht i mirë pasi që kanë kapur lexues të rinj që duan ta njohin Ballkanin.

“Krijuesit nga Ballkani pasi që i përkasin stilit të jetës që është e afërt me neve, janë shumë simpatik edhe për neve edhe për lexuesit tanë. Po ashtu kemi përkthyer edhe autorë nga Irani, Japonia, Kina, por numri i përkthimeve nga këto vende është më i ulët. Në të ardhmen do të vazhdojmë të përkthejmë krijuesit nga Ballkanit pasi që unë dhe përkthyesja jemi me prejardhje nga Ballkani dhe ne do të vazhdojmë edhe më tutje me këtë interesim”, tha botuesi Öğüt.

Përkthyesja e librit, Senem Cevher thotë se ka punuar një kohë të gjatë mbi veprat e Jeton Neziraj, ndërsa shpreson se edhe tre autorë të rinj të cilët i ka njohur përmes tij, të gëzojnë famën që ka Neziraj në Turqi.

“Jetoni është një autor mbi të cilin punoj një kohë të gjatë. Për herë të parë e kam përkthyer veprën “Urat” kurse me përkrahjen e tij tani jam njoftuar edhe me tre autorë të rinj, me Xhevdet Bajraj, Visar Krusha dhe Ilir Gjocajn. Unë shpresoj që edhe këta tre autorë do të fitojnë një famë të njëjtë në Turqi. Do të dëshiroja që të dija gjuhën shqipe në mënyrë që të përktheja në gjuhën origjinale”, u shpreh përkthyesja Cevher.

Po ashtu në këtë promovim është folur edhe për interesimin e teatrove turke për inskenimin e dramave shqipe atje.

““Pallati i ëndrrave” nuk do të inskenohet në teatrin shtetëror, pas dy javësh kemi zgjedhje në Turqi dhe nwse diçka do të ndryshoj, ajo mund të inskenohet. Por ajo po ashtu wshtw vwnw nw skenw dy herw nw teatro tw tjera nw Turqi. “Liza fle” është shfaqur po ashtu. Visar Krusha kemi bindjen se brenda dy tri vitesh do të shfaqet në teatrot shtetërore pasi që në Turqi kohëve të fundit kërkohet më shumë komedia. Për dramën e Xhevdetit do të kenë interesim teatrot private pasi që është një monodramë”, u shpreh përkthyesja Cevher.

Ajo tutje tregoi se përkthimin e këtyre veprave shqipe i ka përkthyer në vende të ndryshme të botës. Ajo tutje tregoi se përkthimi i librit të Visa Krushes i zgjatur gjashtë muaj dhe e ka përkthyer në Amerikën Jugore. Veprën e Jeton Neziraj e kam përkthyer në Argjentinë kurs veprën e Ilir Gjocajt e kam përfunduar në Buenos Aires dhe veprën e Xhevdet Bajres në Ugait.

Puna e përkthyeses Senem Cevher është ngushtë e lidhur me teatrin, ku ajo punon si aktore e regjisore dhe fakti që përkthimi nuk është punë primare , ajo u shpreh se përkthen vetëm ato vepra të cilat e entuziazmojnë.

“Profesioni im primar nuk është përkthimi, unë nuk jam arsimuar për këtë. Unë mendoj qe e zotëroj një fluiditet gjuhësor pasi që vij nga teatri pasi qe këtë e vërej në vlerësimet që u bëhet veprave të mija ku gjithkush thotë se përkthimi rrjedh si ujë dhe shumëkush thotë se kjo vjen nga fakti se unë vij nga teatri. Unë pasi ta përfundoj përkthimin, distancohem nga vepra dhe pastaj e lexoj me zë të lart pasi qe edhe dëgjuesi mund ta dëgjoj më mirë. Unë i përkthej vetëm autorët që me entuziazmojnë, unë nuk bëj përkthim me porosi, këtë lë ta bëjnë atë që e kanë punë të parë”, përfundoi Cevher.

Po ashtu kjo vepër do të promovohet edhe në qytetin e Prizrenit. / KultPlus.com

“Martesa”, filmi i Blerta Zeqirit me premierë edhe në Turqi

Filmi i metrazhit të gjatë “Martesa” me regjisore Blerta Zeqirin do të ketë premierën turke gjatë muajit prill në Instambul Film Festival, në Turqi, shkruan KultPlus.

Filmi “Martesa”, që u përkrah financiarisht nga Qendra Kinematografike e Kosovës (QKK), flet për një trekëndësh dashurie pranë dhe gjatë një martese. Treshen e personazheve kryesore të filmit me skenar të Blerta Zeqirit dhe Keka Kreshnik Berishës e interpretojnë Alban Ukaj, Adriana Matoshi dhe Genc Salihu. E gjithë ngjarja shtjellohet, para dhe gjatë martesës së Bekimit me Anitën, e cila nuk është në dijeni se Bekimi është ende në dashuri me shokun e tij më të mirë, Nolin.

Ngjarja prekë kohën e luftës në Kosovë, atëherë kur dy të rinj, Bekimi dhe Noli jetojnë brenda një ndërtese, ku edhe fillojnë të ndjejnë shenjat e para të dashurisë për njëri-tjetrin. Shumë vite më pas, luftën më të madhe do ta kenë me barrierat e kësaj dashurie.

Anita, është vajzë e një familjeje të të zhdukurve gjatë luftës. Martesën e çiftit, me mjaft emocion e pret familja e Bekimit, por jo dhe ai vet. Madje rrjedha e ndjenjave të tij, vjen e komplikohet me kthimin e Nolit, i cili është muzikant. Ai në Prishtinë vjen pas disa vitesh jetë në Francë.

Ata të cilët dëshirojnë që të shohin filmin në kuadër të këtij festivali duhet që të blejnë biletat në faqen e festivalit. Ky film do të shfaqet gjatë muajit prill, më 14, 15 dhe 17 Prill. / KultPlus.com

Arbana Hajredinaj, pjesë e Ekspozitës Ndërkombëtare në Turqi

Artistja kosovare Arbana Hajredinaj do të marr pjesë në Ekspozitën Ndërkombëtare që do të mbahet në Eskishehir në Turqi. Kjo ekspozitë është e organizuar nga Ministria e Kulturës dhe Komuna e Eskishehirit, shkruan KultPlus.

Në këtë ekspozitë përveç Hajredinajt do të ketë edhe artistë tjerë nga Romania, Franca, Gjermania, Britania e Madhe, Hungaria, Sllovenia, Maqedonia, Qipro, Bullgaria dhe nga Turqia. Ekspozita do të hapet me 7 tetor në Galerinë e Arteve në Eskishehir.

Artistja Arbana Hajredinaj është e njohur për krijimtarinë e saj dhe kontributin e saj në fushën e Artit Pamor. Ka mbi 10 ekspozita personale si ajo në Galerinë Kombëtare të Arteve në ditën e shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, pastaj performancën e saj në Tiranë, e shumë ekspozita tjera. Bienali i Artit në Ekuador, Bienali i Artit në Venedik, në Japoni, Qipro, Turqi e vende tjera janë vetëm disa nga ekspozitat ku ajo është përfaqësuar me veprat e saj. Ajo është një ndër 100 të nominuarit për Çmimin Botëror për Artin Vizual apo Oskarin për Artin Vizual në Dubai e cila do të mbahet me 17 nëntor të këtij viti. Veprat e Arbana Hajredinajt gjenden në Muze ndërkombëtare e koleksione të ndryshme. Ka bashkëpunuar me artistë të ndryshëm ndërkombëtarë për realizimin e disa video projeksioneve të ndryshme…/ KultPlus.com