Shumë organizime në ditën e parafundit të Seminarit për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare

Bujar Meholli

Edicioni i 38-të i Seminarit për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare ka qenë mjaft i pasur, me shumë studiues nga mbarë bota që kanë zbarkuar në Prishtinë, me shumë kumtesa të rëndësishme që janë paraqitur para studiuesve dhe studentëve, dhe dashamirësve të kulturës shqiptare, shkruan KultPlus.

Dita e parafundit e Seminarit u hap me mbajtjen e sesioneve nga letërsia, gjuhësia dhe kulturologjia. Në seancën e parë të sesionit shkencor të letërsisë u paraqitën Kujtim Shala me “Vetja tjetër”, Lili Sula me “E vërtetdukshmja e ëndrrës kadareane”, Vjollca Osja me “Ëndrra, ëndërrimi, dhe ligjërimi onirik si prosede krijuese”, Anton Berishaj me “Poetika e ëndërrimit dhe e ëndrrës — Martin Camaj dhe Anton Pashku” si dhe Edlira Tonuzi me “Lojë” andrrimesh në katër modele (Mjedja, Koliqi, Camaj, Zorba).

Kurse në seancën e dytë, që do të nis nga ora 16:00 do të paraqiten Eljon Doçe, Afrim Rexhepi, Jolanda Lila, Drita Isufaj, e Viola Isufaj. Në anën tjetër, Rrahman Paçarizi, Julie Kolgjini, Kledi Shegani, e Hysnie Haxhillari, u paraqitën në seancën e parë të sesionit shkencor të gjuhësisë, derisa në seancën e dytë Imri Badallaj shpjegoi strukturën dialektore të shqipes së sotme.

Lindita Sejdiu-Rugova, paraqiti para audiencës “Klauzat e nënrenditura të shqipes”. Edhe nga sesioni shkencor i kulturologjisë pati trajtesa të rëndësishme. U fol për gazetarinë në përgjithësi, me Mark Markun që trajtoi “Gazetarinë shqiptare në epokën e vetëkomunikimit”, pastaj u paraqit Ledia Kazazi, Arben Muka, Haqif Mulliqi e Dren Gërguri në seancën e parë. Seanca e dytë në këtë sesion mbahet me fillim nga ora 16:00 ku do të paraqiten Alfred Halilaj me “Fjala, rrjetet sociale dhe politika”, Eva Londo, Festim Rizanaj, Klodiana Toptani, Andrea Hrstić, e pjesëmarrës të tjerë. Paraqitjet nga ky sesion do të vazhdojnë edhe nesër.

Seminari për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare është ngjarja më e madhe kulturore në vend. Gjatë këtij edicioni ishin të pranishëm mbi 100 pjesëmarrës nga vende të ndryshme të botës, të cilët mbajtën kurse të gjuhës shqipe. Seminarit i 38-të për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare do t’i përmbyll punimet nesër. /KultPlus.com

Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare këtë vit me mbi 100 pjesëmarrës

Bujar Meholli

Edicioni i 38-të i Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën shqipe pritet të nis së shpejti. Tashmë është gjithçka gati për fillimin e tij. Edhe në këtë edicion, shumë studentë e studiues nga mbarë rajoni do t’i trajtojnë problemet e gjuhësisë dhe letërsisë shqipe, shkruan KultPlus.

Më 19 gusht me fillim nga ora 11:00, do të bëhet hapja zyrtare e Seminarit XXXVIII. Ky vit do të jetë interesant për faktin se janë bërë 45 vjet që kur është themeluar Seminari në Fakultetin e Filologjisë. Gjatë këtyre vjetëve ka pasur gjithsej 37 sesione, disa prej tyre të mbajtura edhe në Tiranë.

Përmbi 100 pjesëmarrës pritet të jenë në këtë edicion jubile, i cili shpërfaq edhe vazhdimësinë e këtij Seminari ndër vite.

Për këtë numër të madh të pjesëmarrësve nga mbarë bota, janë të entuziazmuar edhe organizatorët. Drejtori i Seminarit Shkumbin Munishi, thotë se ndjehet i lumtur që edicioni i ri është gati të fillojë.

“Do të ketë mjaft pjesëmarrës dhe ne jemi të lumtur. Presim studiues nga shumë vende të botës si nga Polonia, Gjermania, e me radhë. Do të organizojmë edhe kurset e gjuhës e aktivitete tjera. Janë rreth 80 studiues që do të marrin pjesë në aktivitetet shkencore”, thotë Munishi.

Në programin bazë të Seminarit do të ketë edhe kurse intensive të mësimit të shqipes si dhe ligjërata për letërsinë, kulturën shqipe si dhe referime, tryeza, e ligjërata të përgjithshme.

Seminari, padyshim që është një nga ngjarjet kryesore kulturore në vend. Tashmë me traditë disadekadëshe, Seminari luan rol të rëndësishëm në zhvillimin e jetës kulturore në vend si dhe krijon imazh pozitiv edhe në arenën ndërkombëtare me studiuesit nga mbarë bota që i sjellë në Prishtinë.

Pjesëmarrësit në edicionin e 38-të të Seminarit, do të zbarkojnë në Prishtinë më 18 gusht. /KultPlus.com

Edmond Çali: Romani “Prilli i thyer”, zgjerim dhe një kopje e keqe e një kapitulli të librit “Dasma”

Gili Hoxhaj

Në Fakultetin Filologjik po vazhdon të mbahet Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare, në kuadër të së cilës referoi edhe studiuesi Edmond Çali, shkruan KultPlus.

Ai prezantoi kumtesën e tij “Poezi dhe prozë. Përsëritja krijuese në letërsinë e realizmit socialist. Intertekstualiteti në dy vepra të Ismail Kadaresë: poema “Ëndërr industriale” dhe romani “Dasma””.

Ai thotë se tash e një kohë të gjatë është marrë me romanin “Dasma” të Kadaresë dhe gjatë kësaj kohë thotë se ka parë variantet dhe botimet e këtij romani, ku ka dalluar pesë botime, të vitit 1967, 1968, 1980, 2000 dhe 2008.

Çali shprehet se për këtë roman është marrë edhe me kritikën zyrtare të realizmit socialist, kritikën jashtë Shqipërisë, kritikën në Kosovë dhe kritikën pas vitit 1990.

“Jam munduar që të shikoj çdo ndihmesë që është dhënë për romanin dasma, e para punës për të parë vlerën e tij si roman pasi që vetë autori e ka nënvlerësuar, në një bisedë të shkurtër që e kam pasur me Kadarenë, ai vetë ka theksuar se nuk e mendon si një roman me vlerë romanin “Dasma” dhe unë për këtë jam pak dyshues, pasi që unë i jap më shumë vlerë se sa pjesa më e madhe e kritikës dhe jo vetëm për vlerën që ka romani në vetvete por edhe sa i përket rëndësisë që ky roman ka në sistemin letrarë të Kadaresë”, u shpreh Çali.

Lidhur me rëndësinë e kësaj vepre ai bazohet edhe në disa krahasime që i ka bërë me veprat e tjera të Kadaresë me “Dimrin e vetmisë së madhe”, “Prilli i thyer” , me poemën “Ëndërr industriale”, “Autobiografia e popullit në vargje”. Në këto krahasime ai thekson se romanin “Dasma” e vlerëson më shumë se “Prillin e thyer”, për të cilin mendon se është vetëm zgjerim i romanit “Dasma”.

“Ky roman është i lidhur me veprën “Autobiografia e popullit në vargje meqenëse në romanin “Dasma”, kemi referimin e vazhdueshëm për legjendat. Me romanin “Prilli i thyer”, të cilin unë e mendoj as më shumë e as më pak se zgjerim dhe në një farë formë një kopje të keqe të një kapitulli të librit “Dasma”, ndoshta dikujt mund t’i vije hidhur kjo por është një temë të cilën Kadareja e ka trajtuar shumë më mirë dhe shumë më përpara, temë të cilën e kanë trajtuar edhe autorë të tjerë”, u shpreh tutje Çali.

Sa i përket botimeve, ai ka gjetur pesë botime të romanit në të cilat ndërhyrjet e autorit kanë të bëjnë me titullin, organizimin strukturor (sa i përket ndarjes së kapitujve, shtimit apo eliminimit të kapitujve), për lidhjet e tekstit me tekstin tjetër me poemën “Ëndërr industriale”, për lidhjen me veprat e tjera të Kadaresë në prozë dhe lidhjes me lidhjet e brendshme, për pikëvështrimin në letërsi ku eliminimi i disa pjesëve garanton një keqësim të tekstit.

Çali theksoi se botimi i parë i “Dasmës” që është një rishtypje e “Dasmës” por që është botimi i parë në formë libri është bërë nga “Rilindja” në Prishtinë dhe këtë nuk e përmend askush.

“Fillimisht është botuar vetëm një kapitull në gazetën “Drita” dhe botimin e parë në revistën “Nëntori”. Çfarë bën Rilindja e merr këtë kapitull të botuar në revistën “Nëntori”, e rregullon dhe e bën në një botim gjepi dhe që gjendet në Bibliotekën Kombëtare në Tiranë, nuk e përmend njeri dhe këto janë gjëra që i gabojnë edhe në kopërtinat e librave”, tha studiuesi Edmond Çali.

Ai tutje tha se meqë bibliografia tregon se vepra poema “Ëndërr industriale” është botuar në vitin 1961 kurse vepra “Dasma” në vitin 1961, ato kanë motive të përafërta ndërsa krahas lidhshmërisë se personazheve veçoi edhe praninë e fesë dhe të Kanunit. / KultPlus.com

Konsulta Gjuhësore e Prishtinës dhe rëndësia e vendimeve të saj

Alberina Haxhijaj

Sot në kuadër të Seminarit Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare është diskutuar për Konsultën Gjuhësore të Prishtinës, shkruan KultPlus.

Konsulta e Prishtinës ishte mbajtur më 27 dhe 28 prillit të vitit 1968, organizuar nga Institutin Albanologjik dhe katedra e gjuhës dhe letërsisë shqipe në Fakultetin e atëhershëm të Filologjisë në kuadër të Universitetit të Prishtinës.

Në të kanë marrë pjesë rreth 150 intelektual të fushave të ndryshme si dhe kishte për qëllim që të merrte vendim në lidhje me fatin e gjuhës shqipe në Kosovë dhe në shtet tjera pjesë të Jugosllavisë së atëhershme. Pas mbajtjes së kësaj Konsulte u aprovuan përfundimet e nxjerra nga kjo Konsultë, ku u miratua vendimi që edhe shqiptarët e këtyre anëve të shkruanin e ta flisnin shqipen letrare kombëtare që flitej e shkruhej në Shqipëri. U vendos që deri në Kongresin e Drejtshkrimit të zbatohej projekti i 67-tës.

Studiuesja Shefkije Islamaj, ndau më të pranishmit në pika të detajuar historikun e Konsultës Gjuhësore të Prishtinës si dhe sqaroi rëndësinë e kësaj Konsultë.

“Shqipja standarde do të vazhdojë që të mbetet gjuha e përbashkët e të gjithë shqiptarëve, përfshirë këtu edhe shqiptarët e Kosovës sepse duke pasur një gjuhë të përbashkët, identitet dhe histori të përbashkët gjuhësore, shqiptarët do të kenë edhe një të ardhme të përbashkët të përparuar e të qytetëruar. Ne sot ndodhemi në një fazë të re të historisë së kombit, prandaj edhe të shqipes standarde. Do ta kemi një gjuhë standarde sepse jemi një popull, sepse kemi një territor homogjen historik, kemi mite të përbashkëta, histori të përbashkët dhe ndjenjat të përbashkëta sepse kemi edhe kulturën e përbashkët”, u shpreh ajo.

Tutje ajo theksoi se vendimet që u morën pikërisht në këtë Konsultë dhe në Kongresin e Drejtshkrimit patën rëndësi për ruajtjen e gjuhës dhe standardizimin e saj.

Në anën tjetër Shkumbin Munishi u shpreh kjo Konsultë iu dha fund dy proceseve paralele që po ndodhnin njëkohësisht në Kosovë dhe në Shqipëri e që mund të kishin rezultate të ndryshme në standardizimin e gjuhës shqipe, e që bazë kishin dy dialektet e gjuhës shqipe.

“Në rastin e Konsultës shihet qartë që edhe në procesin e përzgjedhjes edhe në procesin e dekodifikimit rolin kryesor e kanë luajtur institucionet dhe ekspertët të cilët kanë marrë vendim që të braktisin bazën dialektore mbi të cilën ishte formuar shqipja në Kosovë dhe në trevat e tjera të ish-Jugosllavisë që pas Luftës së Dytë Botërore, duke e vendosur procesin e standartizimit të shqipes mbi një rrugë tjetër”, u shpreh ai.

Sipas tij ky ka qenë edhe veprimi kryesor që ka mundësuar formimin e një gjuhë të përbashkët standarde për gjithë kombin shqiptarë dhe ka ndikuar drejtpërdrejtë në formësimin e unitetit kombëtar shqiptar.

Konsulta Gjuhësore e Prishtinës konsiderohet padyshim një ndër ngjarjet kryesore drejt standardizimit të gjuhës shqipe./ KultPlus.com

Sot nis Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare

Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare nis sot me fillim nga ora 11:00 në Prishtinë, shkruan KultPlus.

Ky edicion mbledh rreth 150 studiues nga e mbarë bota. Për 11 ditë, krahas shpalosjes së studimeve për gjuhë, letërsi e kulturologji, rreth 120 studentë të huaj do të vijojnë kurset e gjuhës shqipe.

Në sesionin e gjuhësisë këtë vit do të shpalosen studime mbi temën “Shqipja në diasporë – diasporat e shqipes”, në atë të letërsisë në temën “Topika e letërsisë shqipe” e në atë të kulturologjisë, “Kultura në epokën digjitale”./ KultPlus.com