Ekspozita “Rënia e një diktatori” në sheshin “Skënderbej”

Me rastin e 30-vjetorin të rrëzimit të statujës së diktatorit Enver Hoxha u çel këtë të shtunë në sheshin “Skënderbej” ekspozita “Rënia e një diktatori”.

Ambasadori I Gjermanisë në Tiranë, Peter Zingraf i pranishëm në aktivitetin në kuadër të “Ditëve të Kujtesës “ të IDMC dhe Konrad Adenauer-Stiftung Albanien nxiti vazhdimin dhe intensifikimin e punës përkujtimore ndaj diktaturës komuniste në Shqipëri.

“Viktimat e diktaturës kanë të drejtën të mbahen mend. Është e rëndësishme të kujtojmë historinë e secilit dhe të ruajmë vendet e ngjarjes si vende përkujtimore. Një kulturë aktive e përkujtimit është gjithashtu e rëndësishme, në veçanti për të sensibilizuar të rinjtë për faktin se paqja, pluralizmi demokratik, toleranca dhe pranimi nuk janë dhe nuk kanë qenë marrë si të mirëqena në historinë e Europës”, tha Zingraf.

Drejtori i Drejtorisë së Përgjithshme të Arkivave, Ardit Bido, u shpreh se  “këto aktivitete janë mënyra se si ne duhet të dialogojmë pa nevojën e fillimit të gjuetisë shtrigave që merret me emra individësh apo grupimesh. Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave e ka deklasifikuar tërësisht dokumentacionin që ka të bëjë me periudhën komuniste, me përjashtim të shumë pak që përbëjnë ende ‘sekret shtetëror’ dhe kjo që të kuptojmë se si është ndërtuar diktatura deri në grahmat e fundit”.

Në takim mori pjesë edhe Çelo Hoxha, Drejtor i Institutit të Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, i cili kujtoi lëvizjen e 30 viteve më parë, ndërsa theksoi se rrezimi i shtatores pati efekt psikologjik.

“Duhet të kishim disa dokumente që të na shpjegonin më tepër atë që Byroja Politike po mendonte pas vdekjes së diktatorit, se çfarë do bëhej më tej. Por këto dokumente ende mbajnë siglen ‘sekret’, ndaj i bëj thirrje institucioneve përgjegjëse që sa më parë të deklasifikohen dhe historia të shkruhet dhe të analizohet siç ka qenë. Pas vdekjes së diktatorit në një mbledhje në prani të Nexhmije Hoxhes, u propozua që Tiranës t’i vihet emri Enver Hoxha, propozim që u duartrokit nga të gjithë”, tha drejtoresha e IDMC-së, Jonila Godole.

Erblin Vukaj që ka punuar me ekspozitën, tha në ceremoni se “ndonëse në publik  është folur për forcat e rendit që ato ditë ishin më të zbutura, ende nuk dihet se çfarë diskutohej në mbledhje dhe çfarë urdhrash qarkullonin, pasi disa prej urdhrave janë ‘sekret shtetëror’. Ende nuk dihet qartë se çfarë diskutonte pushteti në ditët e levizjeve”. /ata/ KultPlus.com

Hapet ekspozita ‘Columns’, shpërfaqë librin si ‘ikje’ nga realiteti pandemik

Xhemile Hysenaj

Situata pandemike që tashmë për më shumë se një vit ka kapluar botën, në gjithë tmerrin që gëshetoi brenda vetes, për artista të shumtë u kthye në frymëzim. Kështu ndodhi edhe me artistin italian Stefano Romano, i cili sot hapi ekspozitën ‘Columns’ në ambientet e ‘Paper Gallery’, ku shpalosi pikërisht një nga ‘ikjet’ e secilit prej nesh gjatë kësaj periudhe pandemike. Bëhet fjalë për librin. Libri si mjet udhëtimi dhe largimi nga ky realitet i hidhur, shkruan KultPlus.

Gjatë kësaj situate që ka ndryshuar komplet mënyrën e jetesës në botë, libri ka qenë miku më i mirë i secilit. Përmes personazheve e ngjarjeve që trajtoheshin në libra, disa prej ne shkëputeshin nga realiteti, gjenin veten në mes atyre faqeve, e për disa orë harronin për frikën e infektimit, e për monotoninë që shkaktonte izolimi. Ishte pikërisht ky fakt që pati ndikimin më të madh tek artisti Stefano Romano, i cili librin e shihte si mënyrën më të mirë përmes së cilës njerëzimi ballafaqohej me realitetin e ri në të cilën gjendej bota.

Romano ka theksuar për KultPlus se libri në vete është një objekt i çuditshëm, pasi siç potencon tutje ai, në momentin që secili e lexon librin ai konsiderohet të jetë i yti, mirëpo prapë se prapë në momentin që përfundon së lexuari, është e vështirë të ndahesh nga ai. ‘Unë kërkova nga njerëzit që të ma dhuronin një nga librat që ata kishin në shtëpi ose që e kishin lexuar gjatë pandemisë duke e ditur se të gjitha ato libra do të formonin instalacionin tim’, deklaron tutje Romano.

Librat në ekspozitë janë të vendosura në formë të skulpturës, pasi artisti konsideron skulpturën si diçka monumentale dhe fikse. Ndryshe nga librat, që janë aq delikate, pikërisht si qenia njeri. Kështu, përmes tyre ai ka personifikuar natyrën e butë të njerëzimit.

‘Arti shtron pyetje, nuk gjen përgjigje, prandaj shpresoj që përmes këtij instalacioni, të gjithë mund të kuptojnë se pa marrë parasysh gjendjen në të cilën jemi, jeta do të vazhdojë përsëri dhe do të vijnë gjëra të mira’, përfundon artisti.

Ajo çfarë e bën më të veçantë këtë ekspozitë, është fakti se instalacioni mund të rritet e të ndryshojë, sikurse ndryshon njerëzimi me kohën. Të gjithë ata që dëshirojnë, mund të dhurojnë librat e tyre, duke i bërë pjesë të këtij instalacioni.

Kordinatorja e ‘Paper Gallery’, Rina Statovci, ka potencuar për KultPlus se me Stefano Romanon kanë bashkëpunuar qysh nga viti i kaluar, pasi ky ka qenë një projekt që e kanë menduar për një kohë të gjatë.

Poashtu, Statovci ka deklaruar se kjo ekspozitë e cila është e para për këtë vit, nuk është e rastësishme. ‘Kemi vendosur me hap vitin me një ekspozitë që në të njëjtën kohë është tepër e mirë edhe për artdashësit e Kosovës. Me fillu këtë vit ma mirë se që ka fillu viti që lamë pas’, është shprehur tutje Statovci për KultPlus.

Ndryshe, shumica e librave që do të përdoren në këtë ekspozitë, janë mbledhur në aktivitetin “Gin and Books” nga Paper Gallery, në të cilin pijet nuk mund të bliheshin me para por të shkëmbeheshin me libra.

“Coulmns” do të jetë e hapur për publikun deri më 19 mars 2021. / KultPlus.com

‘Nothing like home’, ekspozita që bëri bashkë gjashtë artistë

Hapet ekspozita “Nothing like home” me Blerta Hashani, Arbnor Karaliti, Brilant Milazimi, Dardan Murseli, Valdrin Thaqi & Ermir Zhinipotoku

E titulluar pas pikturës së Brilant Milazimit, ekspozita në grup
“Nothing like home” mbledh gjashtë pozicione nga brezi i ri i artistëve
kosovarë që janë të lidhur me kolektivin “Hap” ose duke qenë pjesë e tij
ose duke qenë bashkëpunëtorë / miq të ngushtë *

Piktura e Milazimit “Nothing like home” është si shëmbëlltyrë e
peizazhit politik dhe shoqëror në Kosovë. Artisti përdor metaforën e
krokodilëve që fshihen, sepse ata nuk gjuajnë në mënyrë aktive për
ushqim, por përkundrazi me plogështi qëndrojnë në pritje të preve të
tyre, duke parashikuar që ajo të bëjë një gabim. Kjo metaforë aludon në
organet në pushtet, të cilët nuk krijojnë në mënyrë aktive, por
pasivisht presin që dikush tjetër të bëjë një gabim, i cili nga ana
tjetër shfrytëzohet për shkatërrimin e këtij të fundit. Fluturat dhe
lepuri në skenë ndezin nocione shprese dhe lirie, por njëkohësisht
dikush është i vetëdijshëm se ata do të rrëmbehen nga krokodilët çdo
sekondë.

Brenda kësaj ekspozite ekzistojnë disa metafora – edhe të paqëllimshme –
qofshin çorapet e mbushura pa kokë të ngjashme me njeriun që lëvizin në
ritmin e një fshirësi të xhamave nga Dardan Murseli; Dora robotike e
Valdrin Thaqit duke numëruar rruaza (Tespih); shkrimi i automatizuar pa
kuptim nga Blerta Hashani; Zogjtë e Arbnor Karalitit nga seria e tij e
fëmijërisë; Silueta e Ermir Zhinipotokut si macet; ose qentë endacakë,
krokodilët ose lulet e Brilant Milazimit.

Brilant Milazimi, Dardan Murseli, Valdrin Thaqi, Ermir Zhinipotoku
janë bashkëthemeluesit e kolektivit “Hap”, i themeluar nga katër miqtë
gjatë studimeve të tyre në 2018. “Hap” përkthehet në “të shkel”, “në të
hapura ”dhe“ pilula ”në të njëjtën kohë dhe ishte menduar si një mjet
për të reaguar ndaj ngjarjeve në Kosovë, qoftë përmes ekspozitave apo
ngjarjeve.

Ekspozita është e hapur deri me 10 Prill, çdo të shtunë deri të dielën
nga 14:00-18:00 dhe me termine. / KultPlus.com

Hapen ekspozita me fotografi për nder të 101 vjetorit të Tiranës kryeqytet

Në kuadër të 101 vjetorit të Tiranës kryeqytet në mjediset e kalasë së Tiranës janë ekspozuar për publikun 60 fotografi të vjetra nga Arkiva Qendrore e Shtetit, kartolina, objekte autentike nga koleksionistët dhe elementë të veshjeve tiranase.

Në çeljen e ekspozitës “Historia e Tiranës së vjetër përmes fotografive”  të pranishëm ishin Ardit Bido, Drejtor i Përgjithshëm i Arkivave; Andi Seferi, Zv/Kryetar i Bashkisë Tiranë; Klodiana Toptani, Administratore e Kalasë; Mirela Bogdani, kryetare e Shoq. Tirana Intellectum.

Ardit Bido, Drejtori i Përgjithshëm i Arkivave theksoi rëndësinë e datave të tilla për të treguar edhe çfarë ruhet në fondet arkivore, si një moment me rëndësi për kujtesën.

“101-vjetorin e Tiranës vendosëm ta kremtonim përmes kësaj ekspozite ku shfaqen imazhet e vjetra të kryeqytetit, para vitit 1945. Këtu tregohet një pjesë e historisë së tij, me ndërtesat historike me funksion publik, banesat e Tiranës, ngjarje dhe personazhe”, u shpreh Bido.

Në fjalën e tyre Klodiana Toptani dhe Andi Seferi theksuan se kjo është një datë me rëndësi jo vetëm për kryeqytetin por për shqiptarët ndaj edhe duhet kujtuar në çdo formë.

Mirela Bogdani, kryetare e Shoqatës “Tirana Intellectum” tha se, “shumë nga këto fotografi që ne shohim sot kanë mbetur thjesht fotiografi pasi thuajse asgjë prej tyre nuk ekziston. Kjo është jo vetëm  një ditë kujtese por edhe një moment për të bërë thirrje që të ruajmë atë që ende ka mbetur në kryeqytet”.

Ekspozita do të qëndrojë e çelur për disa ditë në Kalanë e Tiranës, në hapësirën publike të ekspozitave për cilindo që dëshiron të shohë Tiranën siç ka qenë, përmes fotografive por edhe objekteve autentike. /ata/ KultPlus.com

Hapet ekspozita që dëshmon rezistencën shqiptare nga themelimi i LDK-së

Medina Pasoma

Në 31 vjetorin e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit shënoi hapjen e ekspozitës “Rezistenca paqësore dhe shtetndërtimi 1989-1999” në Muzeun Shtëpia e pavarësisë “Dr. Ibrahim Rugova”, shkruan KultPlus.

Nën kurimin e Shkumbin Brestovcit, përmes kësaj ekspozite u shfaqën para publikut fotografitë, dëshmitë historike, botimet dhe pjesë nga librat vendorë e ndërkombëtarë nga periudha përgjatë së cilës një parti politike simbolizonte unifikimin dhe rezistencën mbarëpopullore të kombit shqiptarë.

Në hapjen e kësaj ekspozite i pranishëm ishte edhe kryeministri në detyrë, Avdullah Hoti, i cili e cilësoi këtë ekspozitë që flet me pak fjalë nëpërmjet fotografisë dhe fakteve nga përpjekjet historike të shqiptarëve.

“Një ekspozitë e jashtëzakonshme që për 10 minuta ti e ke para syve komplet historinë e popullit të Kosovës deri në ditën e sotme”, tha Hoti.

Në anën tjetër, ministrja në detyrë për Kulturë, Rini dhe Sport, Vlora Dumoshi për KultPlus u shpreh se qëllimi i kësaj ekspozite qëndron në edukimin dhe shpërfaqjen nëpërmjet arkivave të realitetit historik.

“Kjo ekspozitë për mua është një pjesë e mallëngjimit e shumë njerëzve që kanë qenë pjesëmarrës dhe sot nuk i kemi në mesin tonë, por kontributi i tyre ka qenë shumë i madh, mbase ndonjëherë i harrojmë për këtë kontribut”, u shpreh ministrja Dumoshi.

Tutje ajo theksoi se ky bashkim historik i dokumentacioneve në një ekspozitë, është një dhuratë shumë e rëndësishme për ditëlindjen e 31-të të Lidhjes Demokratike të Kosovës.

Kuratori i cili ka sjellur finalizimin e kësaj ekspozite për një periudhë 3 vjeçare, Shkumbin Brestovci detajoi për KultPlus burimet që i ka përdorur.

“Aspekti kuratorial është bazuar kryesisht në libra, natyrisht se ka pasur edhe burime narrative, që kam folur me njerëz, ka burime gazetareske, por shumica janë të bazuara në libra”, ka thënë Brestovci.

Nga të gjitha pjesët të cilat sjellin kontribute në fusha të ndryshme, kuratori veçoi shëndetësinë dhe shkollimin, gjë për të cilat tha se edhe publiku janë mahnitur me këtë aspekt të rezistencës.

“Mënyra se si është organizuar shëndetësia, si janë hapur ato 96 klinika, si janë mbajtur nëpërmjet punës vullnetare të mjekëve, është rast unik në botë, ka pasur edhe në vende tjera por jo në këso përmasash”, vlerësoi Shkumbini.

Ai përmendi edhe shkollat paralele, për të cilat tha se nga 10.000 interesime të qytetarëve për kthimin e shtëpive të tyre në shkolla, 3.000 prej tyre u shndërruan në shtëpi-shkolla.

“Unë kam takuar arsimtarë dhe profesorë që kanë thënë se nxënësit e studentët e mi të viteve të 90-ta janë më të mirë se të viteve të 80-ta, dukshëm më mirë se të 2000-tat”, tha kuratori Brestovci, duke treguar rëndësinë që kishin këto iniciativa në atë kohë.

Përveç restrospektivës të atyre që e kanë përjetuar këtë periudhë, Brestovci thekson edhe qëllimin e kësaj ekspozite për të rinjtë.

“Ideja është tua prezantojmë si dromca të ngjarjeve që ua ngacmon kureshtjen, në mënyrë që ta hulumtojnë duke ju dukur interesante”, u shpreh Shkumbin Brustovci.

“Rezistenca paqësore dhe shtetndërtimi 1989-1999” në Muzeun Shtëpia e pavarësisë “Dr. Ibrahim Rugova” do të qëndroj e hapur për kureshtjen e publikut. / KultPlus.com

Galeria ‘Ambigu’ në Kanada ekspozon pikturat e artistëve shqiptarë

Është bërë e ditur se Galeria Ambigu në Montreal, Kanada, ka çelur një ekspozitë me piktura ku marrin pjesë edhe disa artistë të njohur shqiptarë, transmeton KulPlus.

Në këtë ekspozitë marrin pjesë me kompozimet e tyre dhe disa artistë shqiptarë, si Eline Lako, Entela Konomi, Gent Bejko, Kastriot Dervishi, të cilët janë pjesëmarrësit me origjinë shqiptare./albinfo/ KultPlus.com