New York Times shkruan për hapjen ekspozitës në klubin e famshën në Berlin, pjesëmarrës edhe Petrit Halilaj

Klubi i famshëm në Berlin tash gjatë periudhës së pandemisë është duke u shfrytëzuar si një hapësirë ekspozite, që paraqet një përzierje të kulturës së klubit dhe artit pamor ku shpalosen ditët e arta të viteve të 90′.

Me aplikimin e masave anti-covid në Gjermani, u mbyll edhe klubi ‘Berghain’. Artistët vizualë të Berlinit u vendosën në studiot e tyre. Rrahjet kulturore të zemrës së qytetit u ngadalësuan Në qershor, disa muze dhe galeri ishin hapur me kufizime, por klubet e natës mbeten të mbyllura. Pronarët e Berghain, Michael Teufele dhe Norbert Thormann, iu drejtuan koleksionistëve të shquar Christian dhe Karen Boros me një ide: Pse të mos bashkëpunosh me një ekspozitë në shkallë të gjerë që paraqet artistë vendas në klub?

Dhe kështu ndodhi. Ekspozita ‘Studio Berlin’ e cila hapet këto ditë dhe do të qëndrojë e hapur për publikun deri në dhjetor të këtij viti, e ndoshta edhe më gjatë, është një shfaqje për vendet kur bëhet arti. Znj. Boros dhe kuratorja Juliet Kothe mblodhën vepra nga 115 artistë që jetojnë dhe punojnë në Berlin pasi vizituan studiot përreth qytetit.

Lart në Panorama Bar, një pjesë e klubit ku zakonisht luhet më pak muzikë, arti është më i ndjeshëm dhe introspektiv. I varur si një çadër mbi një pjesë të dhomës gjendet një skulpturë lulesh e përmasave të mëdha nga artisti kosovar Petrit Halilaj dhe kolegu i tij Álvaro Urbano.

Kjo ekspozitë paraqet vepra të ndërkohshme, poashtu trajton edhe tema të tilla si pasiguria dhe shpresa. Në pjesën e jashtme të ndërtesës ndodhet pankarta e Rirkrit Tiravanija “Morgen ist die Frage” që në shqip i bie “Nesër është Pyetje” në pjesën e sipërme të fasadës dhe, mbështetur në pjesën e jashtme afër hyrjes, një skulpturë nga Dirk Bell, shufrat e trasha prej çeliku të së cilës shkruajnë fjalën“ dashuri ”me shkronja të ndërthurura. /nytimes/ KultPlus.com

Artisti Petrit Halilaj tërhiqet nga Bienalja e Beogradit pasi që organizatorët nuk ia njohin shtetësinë kosovare

Artisti Petrit Halilaj është tërhequr nga Bienalja e Beogradit pasi që organizatorët nuk ia njohën shtetësinë kosovare, shkruan KultPlus.

Kosovari do të merrte pjesë në këtë Bienale që organizohet nga Qendra Kulturore e Beogradit në Serbi, vend që ende nuk e njeh Kosovën si shtet.

Artisti u tërhoq pasi nuk u pajtua me organiztorët.

“Kur e mora ftesën në Bienalen e Beogradit isha i konfliktuar nga brenda, por gjithashtu e pashë atë si një mundësi për të krijuar një urë, për të hapur një dialog dhe për të eksploruar shtigje të reja të pajtimit përmes artit”, shkruan Halilaj.

Halilaj, i cili është me qendër në Berlin, ka shkruar një letër të hapur ku detajon përvojën e tij me ekspozitën, e cila zyrtarisht quhet Salloni i 58 Tetorit: Bienali i Beogradit.

“Serbia i ka shkaktuar shumë dëme Kosovës, një shekull shtypje dhe gjenocid”, shprehet mes tjerash ai.

Halilaj, që është i zhvendosur në Berlin ka shkruar edhe një letër të hapur në të cilën shfaq detajet dhe përvojat e tij me ekspozitën.

Në këtë letër të hapur Halilaj shkruan:

“Në vitin 2019 u ftova nga Ilaria Marotta dhe Andrea Bacci që të marrë pjesë në Bienalen e 58-të të Beogradit me titullin “Ëndërrimtarët”, organizuar nga Qendra Kulturore e Beogradit, dhe hapja pritej të bëhej më 2020.

U emocionova për bashkëpunimin dhe vajtjen në Beograd për herë të parë si artist kosovar. Aty do të ekspozoja një shfaqje teatrore të vënë në Runik, vendi ku jam rritur, që është një prej vendbanimeve më të hershme në rajon.

Kur filluam projektin, krijuam një bashkësi prej 80 njerëzve për t’i dhënë jetë zërit dhe kulturës së Runikut.

Pra, siç e dimë, Serbia nuk e njeh Kosovën si vend të pavarur. Pasi ndaloi shkollimin dhe jetën kulturore në vitet 98-99 Serbia ndërmori pushtim të armatosur ndaj kosovarëve, edhe unë isha pjesë e kësaj dhune që serbët ushtruan ndaj kosovarëve. Edhe pas pavarësisë më 2008, Serbia vazhdon ta trajtojë Kosovën si vend fiktiv, sikur të mos ekzistonte.

Unë isha njëri nga refugjatët e kampeve pasi që shtëpitë tona i dogjën, Ndihem me fat që kam shpëtuar. Ndaj kur e mora ftesën megjithëse isha i konfliktuar nga brenda e pashë si mundësi të mirë për ta krijuar një urë dialogu, dhe për të eksploruar shtigje të reja përmes artit.

Që të kalohet dikotomia midis “nesh” dhe “atyre”. Por fatkeqësisht u përballa me një realitet tjetër. Me këtë letër dua të lë gjurmët e asaj që kam përjetuar muajt e kaluar dhe që më çuan në tërheqjen time në qershor. Po e bëj publike sepse një tërheqje e heshtur do të ishte njëfarë pafuqie karshi asaj që kam përjetuar gjatë këtij procesi, shkruan ai mes tjerash në këtë letër. /artnetnews.com /KultPlus.com

Artisti kosovar Petrit Halilaj ka paraqitur ekspozitën e tij të parë personale në Spanjë

Artisti kosovar Petrit Halilaj ka paraqitur ekspozitën e tij të parë personale në Spanjë, me titull: Një korbi dhe uraganët që nga vendet e panjohura rikthejnë erëra të njerëzve të dashuruar.

Hapur me 16 Korrik në Pallatin e Kristaltë në Madrid, artisti ka përdorur një gamë të gjerë elementesh për t’i eksploruar temat si shtëpia, kombi, dashuria dhe identiteti kulturor.

Kjo është ekspozita e parë që përurohet nga Muzeu Reina Sofía qëkur është mbyllur për shkak të pandemisë së COVID-19, e cila në Mars të këtij viti ndërpreu montimin e shfaqjes.

Halilaj e ka shndërruar Palacio de Cristal në një fole gjigante që lidh pjesën e brendshme me atë të jashtmen, duke bashkuar vizitorët me mjedisin rreth tyre me vendosjen e dritareve, instalimin e strukturave dhe vendosjen e hapësirave ushqyese për t’i joshur zogjtë dhe krijesat e tjera që jetojnë në Parkun Retiro ose që kalojnë përmes tij. Si veçori e përsëritur në veprën e tij, zogjtë simbolizojnë kapërcimin e kufijve që mendimi bashkëkohor ka vënë mes subjektit dhe objektit, mes kulturës dhe natyrës. Në veçanti, artisti është frymëzuar nga ritualet e jashtëzakonshme të çiftimit të zogjve të tendës (bowerbirds).
Ideja e këtij rituali lidhet ngushtë me biografinë e tij. Lulet e mëdha që zbukurojnë folenë, të punuara nga një kornizë delikate e çeliktë dhe me pëlhurë të ngjyrosur, janë rezultat i punës së përbashkët me partnerin e tij të jetës, artistin Álvaro Urbano. Përzgjedhja i tyre përbën një pjesë të historisë personale që i ndërlidh me njëri-tjetrin, dhe qëllimi i tij është ta kremtojë lidhjen e tyre.
Për Halilaj, është themelore t’i kalojë kufitë mes shfaqjeve publike që konsiderohen se janë të pranueshme ose meritojnë vëmendje dhe atyre që censurohen dhe përbuzen.

“Frymëzimi fillestar vjen prej një historie personale, e cila është kremtimi i lidhjes sime me Alvaron, por në të vërtetë të gjithë ne jemi të ftuar dhe të inkurajuar ta përjetojmë këtë ekspozitë si hapësirë të lirisë dhe dashurisë. Dhe, fatkeqësisht, kur flasim për dashurinë, shtresa kremtuese është vetëm pikëmbërritja e rrallë dhe fatlume pas një shtegu të gjatë e kompleks.” ka thënë Halilaj në fjalën e tij të hapjes. “Në fakt, ekspozita flet për shtigjet e rënda dhe shpeshherë dramatike që duhet t’i ndjekim për të arritur te pika ku mund ta dashurosh dikë, për ta ndier njohjen e dashurisë sonë, së pari nga vetë ne dhe pastaj nga familja dhe miqtë, dhe më pas nga e gjithë shoqëria.” – ka vazhduar ai.

Sikur foletë në natyrë, hapësira e stisur nga Halilaj nuk mund të shihet si autonome ose e ndarë nga mjedisi, vizitorët dhe aktivitetet e tyre. Përkundrazi, është vazhdimësi e tyre.

‘Zogjtë gjithmonë kanë pasur një vend të posaçëm në mendjen dhe veprën time. Prej kohës së luftës mes Serbisë dhe Kosovës mes viteve 1998-99 kur jetoja si refugjatë me familjen time, i shikoja zogjtë me shpresë. Për mua, ata trupëzonin lirinë e lëvizjes që nuk e kisha në atë kohë, por që e dëshiroja tepër. Zogjtë i kalonin kufijtë gjeografikë që njerëzit nuk mund t’i kalonin. Prandaj doja të isha zog.’ – është shprehur ai në hapjen e ekspozitës për mediat botërore.

Në ekspozitën e Halilajt që për publikun hapet më 17 Korrik në Madrid, ka diçka të çuditshme dhe joproporcionale për madhësinë e folesë, për shkallën gjigante të luleve dhe për rehatnë e centralitetin që ky ambient ua ofron zogjve. Kështu, artisti pezullon pikëvështrimin logocentrik që njeriun e shtyn të mendojë që është qendra dhe masa e çdo gjëje, duke na inkurajuar ta shohim vetën thjesht si një element shtesë në mesin e shumë të tjerëve.
Një korbi dhe uraganët që nga vendet e panjohura rikthejnë erëra të njerëzve të dashuruar është ekspozita e parë që përurohet nga Muzeun Reina Sofía qëkur është mbyllur për shkak të pandemisë së COVID-19, situatë cila ndërpreu montimin e shfaqjes se Halilajt në Mars 2020.

Manuel Borja-Villel kurator i ekspozitës dhe njëherit drejtor i Muzeut Reina Sofia është shprehur: “Vepra e Petrit Halilajt është e lidhur ngushtë me biografinë e tij, me historinë e vonshme të vendit të tij dhe me pasojat e tensioneve politike dhe kulturore në rajon. Kujtimet e fëmijërisë të zhytura në dramën e luftës dhe të jetës si refugjat shfaqen e rishfaqen në artin e tij, i cili përqafon temat sikur shtëpia, kombi dhe identiteti kulturor përmes mediumeve të llojllojshme që përfshijnë vizatimin, skulpturën, videon, instalacionet dhe madje shkrimin. Sidoqoftë, ai nuk pandeh një shkeputje mes personales dhe intimes dhe mes historikes e sociales, por në vend të asaj percepton një marrëdhënie dhe vazhdimësi që mund të gjendet në intervenimin e tij për Pallatin e Krisaltë në Madrid.” / KultPlus.com

Ministrja Dumoshi është takuar me artistin Petrit Halilaj

Ministrja e Ministrisë së Kulturës Vlora Dumoshi  ka takuar artistin shqiptar Petrit Halilaj, shkruan KultPlus.

 Ministrja Dumoshi po qëndron në Berlin, ku do të jetë e pranishme në premierën e filmit “Exil”, me regji të Visar Morinës.

Ndërkohë, Dumoshi ka njoftuar që Halilajn po e takon pas 9 viteve, kur edhe e ka takuar për herë të parë.

Halilaj është një ndër artistët më me ndikim, i cili është shpërblyer edhe në Bienalen e Venecias./KultPlus.com

Në Ditën Botërore të Fotografisë, artisti i njohur shqiptar në kolonën e refugjatëve

Është një fotografi e cila ka shëtitur botën, duke treguar kolonën e shqiptarëve që kërkojnë shpëtim.
kësaj lufte e cila padyshim është pjesë e formimit të mëvonshëm të popullit të Kosovës.

Artisti Petrit Halilaj është emër i njohur për artdashësit shqiptarë. Por, përtej një Petriti artistik, një fotografi e sjellë edhe nga New York Times tregon se një artist si Petriti, një fëmijë i vogël, e përjetoi edhe vet në lëkurën e tij luftën e Kosovës.

Halilaj, fitues i disa çmimeve artistike prestigjioze, asokohe ishte vetëm 11 vjeçar, në vitin 1999, kur edhe u realizua fotografia nga Andrew Testa. Petriti nuk e ka harruar përvojën dhe madje lufta ka qenë fokus i shumë prej punëve të tij artistike të mëvonshme.

Po e sjellim fotografinë sonte. / KultPlus.com

“Shkrepëtima” e Petrit Halilajt nën qiellin e hapur të Lumbardhit të Prizrenit

Filmi u shfaq mbrëmjen e të enjtes para një publiku të madh në numër në kinemanë verore “Lumbardhi”, në kuadrin e festivalit DokuFest në Prizren.

Një qendër kulturore fshati, prej kohësh e shndërruar në gërmadhë, i ka shërbyer piktorit Petrit Halilaj si frymëzim për të realizuar filmin “Shkrepëtima”. Filmi i ka marrë titullin revistës shkollore “Shkrepëtima” që e botonin arsimtarët dhe nxënësit e shkollës fillore të fshatit Runik të Drenicës, që është dhe vendlindje e Petritit, shkruan albinfo.ch.

Po ashtu “Shkrepëtima” në rrafshin e ideve është emër i qëlluar për të identifikuar një periudhë iluminimi e shpërthimi kulturor të popullatës së fshatit në fjalë e më gjerë.

Petrit Halilaj është piktor që gëzon një shkallë të lartë të njohjes në qarqet artistike ndërkombëtare prandaj dhe “Shkrepëtima” e tij ka bërë një jehonë të konsiderueshme në këto qarqe. Vetë filmi është realizuar si ilustrim për performancën e tij artistike me po këtë emër, që ai e ka shfaqur prej më shumë se një viti në qendra të ndryshme evropiane të artit.

Ndërsa filmi u shfaq mbrëmjen e të enjtes para një publiku të madh në numër në kinemanë verore “Lumbardhi”, në kuadrin e festivalit DokuFest në Prizren.

Filmi “Shkrepëtima” flet me një gjuhë specifike, do të thoshim autoriale artistike, që e cilëson edhe shprehjen e Halilajt në pikturë dhe performancë. Një krijim arti me një figuracion të pasur dhe jo lehtë të zbërthyeshëm për publikun e gjerë, shkruan albinfo.ch. Megjithatë, ajo që kuptohej nga të gjithë ishte fryma humane dhe  kulturëdashëse që përshkon gjithë filmin.

Duke marrë fjalën gjatë prezantimit, para dhe pas shfaqjes së filmit, Petrit Halilaj ka theksuar se është impresionuar shumë nga puna të cilën e kishte bërë gjenerata e “Shkrepëtimës” për ndriçimin kulturor e arsimor të popullatës së Runikut e më gjerë.

Së këndejmi, Halilaj veç tjerash ka thënë: “Kur gjenerata e prindërve tanë na e ka lënë një trashëgimi të tillë shpirtërore, artistike të krijuar në kushte të vështira, a nuk është detyrim i yni që edhe ne të mendojmë çfarë t`u lëmë trashëgim brezave që po vijnë pas nesh?”.

Në rrjedhën e filmit, autori ka ndërfutur pjesë nga një numër dramash të luajtura në teatrin që ka funksionuar në kuadrin e shtëpisë së kulturës të fshatit Runik. Prandaj tani, rreth 30 ose 40 vite pas shfaqjes së tyre të parë, kemi parë, tashmë në ekran filmi,  inskenimin e sërishëm të fragmenteve nga shfaqjet si “Toka e jonë”, “Hakmarrja” etj., tipike për repertorin e teatrove tona amatore të asaj kohe, shkruan albinfo.ch.

Në inskenimin e tyre për nevoja të filmit, janë angazhuar aktorë të njohur profesionistë nga Kosova por edhe amatorë ose qytetarë të thjeshtë që kanë hyrë në magjinë e shprehjes artistike të Halilajt.

Ndërsa një pjesë e madhe, mbase mbizotëruese, e rrëfimit filmik, është realizuar përmes lojës koreografike. Figura mitologjike vallëzojnë mbi kokën e djaloshit të fjetur në një ambient imagjinar të vendosur në gërmadhat e shtëpisë së Kulturës, në Runik.

Një prani të konsiderueshme në këtë rrëfim e ka edhe okarina, një instrument i thjeshtë frymor nga koha e neolitit, i cili është gjetur pikërisht në fshatin Runik të Skënderajt. Okarina si instrumenti më i vjetër, këtu simbolizon vazhdimësinë ose ripërtëritjen e jetës, ruajtjen e trashëgimisë. Pikërisht të asaj trashëgimie të cilën autori i filmit, Halilaj, apelon që t`ua bartim brezave të rinj… / albinfo.ch / KultPlus.com