Blerta Basholli: Jam krenare që “Zgjoi” do t’i shpalos botës një rrëfim nga Kosova


Jeta Zymberi

Të bësh një karrierë si krijuese filmi kërkon vendosmëri, qëndrueshmëri dhe vizion të përpiktë. Mund të jetë një rrugë e vështirë për të udhëtuar, por dashuria dhe përkushtimi për punën është ura lidhëse për të arritur sukses.

Regjisorja Blerta Basholli, duke ndjekur dëshirën për të bërë filma, ajo gjithashtu punoi punë të ndryshme duke përfshirë: asistente administrative, menaxhim të projekteve humanitare, marketing etj. Por ka një moment kur tek njeriu ndezët dashuri për një profesion të caktuar të cilit pastaj i vihet pas. Por kjo dashuri padyshim që kondensohet dalëngadalë, e një rol kyç në këtë pikë e ka edhe familja. Kështu ndodhi edhe me Blertën. Shikimi i shumë filmave bashkë me babin dhe pasioni i tij për fotografinë dhe pikturën, ka ndikuar te Blerta, ku syrin për kompozicion dhe dashurinë për fotografinë e ka marrë nga i ati. Përderisa të qenit një grua e fortë ka ardhur nga mbështetja e pakursyer e nënës.

Regjisorja Blerta Basholli

Një përgatitje e tillë qysh nga fëmijëria, sigurisht do ta sillte Blertën në një vajzë që i përkushtohet shkollës e punës.

Blerta Basholli ka studiuar në Fakultetin e Arteve, dega Regji Filmi, Universiteti i Prishtinës, kurse Studimet Master i ka përfunduar në Tisch School of the Arts, në New York University, drejtimi Film dhe Televizion si bursiste e “Dean’s Fellowship”. Momentalisht është kandidate për doktoraturë në Fakultetin e Arteve në Shkup, në universitetin “Ss. Cyril and Methodius”.

Pas disa filmave të shkurtër e dokumentarëve, Basholli vendosi të sfidojë veten me një film të gjatë.

“Zgjoi” është filmi debutues i regjisores që qysh në fillim dha dritën e gjelbër që kjo regjisore do t’i shkelë kufijtë.

Përzgjedhja e filmit në konkurrencë zyrtare në festivalin prestigjioz ‘Sundance Film Festival’, i fali asaj një ndjesi tejet të mirë.

“Kemi bërë një punë shumë të madhe, me shumë dashuri e përkushtim, andaj hyrja në “Sundance” është një shpërblim shumë i mirë për punën tonë”, thotë Basholli për KultPlus.

‘Zgjoi” është film i bazuar në ngjarje të vërtetë që portretizon Fahrijen (interpretuar nga Yllka Gashi) e cila në kërkim të burrit të saj të humbur gjatë luftës së fundit në Kosovë, fillon një biznes bujqësor për t’a siguruar mbijetesën e familjes, në një ambient tradicionalisht patriarkal ku ambicia e saj për t’u zhvilluar nuk shihet me sy të mirë. Punët bujqësore fillojnë t’i ecin mbarë, pos bletëve që janë shumë kaotike dhe agresive ndaj saj. Në rrugëtimin për ta gjetur paqen me bletët, ajo fillon ta gjejë edhe paqen me vetveten.

Të kthyerit në film një histori si kjo e Fahrijes, Blertës i erdhi si ide pasi ka dëgjuar një storje televizive rreth kësaj gruaje.

“Ideja ka lindur pasi kam dëgjuar një storje televizive rreth një gruaje (Fahrije Hoti), e cila përkundër nevojës për mbijetese dhe mbështetjes qe iu ofron edhe grave te tjera te veja, të cilat ndodhen në të njëjtën situatë me Fahrijen, iniciativa e saj për të punuar nuk shihet me sy të mirë nga rrethi patriarkal ku ajo jeton”, tregon regjisorja rreth përmbajtjes së filmit.

“Zgjoi” do të jetë filmi që botës do t’i shpalosë një tregim nga Kosova, në mesin e shumë tregimeve të tjera që bota duhet t’i dëgjojë nga ky vend. Ky sukses padyshim që regjisoren e bën shumë krenare.

“Kemi shumë tregime interesante dhe shumë gjëra për të treguar. Fakti se një tregim nga Kosova do të shihet e dëgjohet nga një publik i gjerë më bën shumë krenare e aq më tepër për shkak të temës të cilën e trajton.”

Përkundër sfidave dhe vështirësive që ka Fahrija gjatë procesit, në thelb filmi përmban një tregim inkurajues dhe shpresëdhënës. Sipas regjisores, secila vajzë, grua, por edhe burrë që do ta shoh filmin mund të motivohet nga një sukses i tillë.

Të qenit vetë skenariste dhe regjisore e filmit, për Bashollin ishte një përgjegjësi e dyfishtë. Por, ajo beson se falë këtij angazhimi është rritur e zhvilluar edhe si person, por edhe si profesioniste.

“Skenari është proces i rritjes dhe me ka ndihmuar shumë që të kuptoj edhe më thellësisht temën edhe karakterin. Sa ka qenë e vështirë aq mendoj se edhe më ka ndihmuar për të depërtuar pak më brenda karakterit.”

Pjesëmarrja në ‘Sunndance’ është shenja e parë që ky projekt filmik është shumë premtues, por regjisorja rrugëtimin e filmit shpreson ta pasuroj edhe me shumë çmime.

“Fillimi është shumë i mirë, tani të shohim. Kur futesh me një festival si “Sundance” rrugëtimi i mirë është i sigurtë. Shpresojmë që filmi të vlerësohet edhe me çmime sepse ashtu do të ketë vërtetë rrugëtimin e suksesshëm.”

Të nisësh një karrierë është me të vërtetë e vështirë, por vazhdimi duket sikur është një tjetër sfidë më vete. Regjisorja beson që me dashuri do t’i kaloj të gjitha. Ndërsa përkushtimin e sheh si çelës të suksesit në secilin profesion.

Përderisa gjatë jetës marrim mësime që në momente të caktuara kanë efekte pozitive, një mësim të tillë regjisorja e ka zbatuar gjatë krijimit të filmit. Këmbëngulësia dhe puna përzistente ishin cilësi që i ndihmuan gjatë procesit të punës. Sipas Bashollit duhet të insistojmë dhe të punojmë shumë deri sa të arrihet rezultati i kënaqshëm në çdo fazë të procesit.

Teksa biseduam për kriteret që e bëjnë një film të shkëlqyer, Basholli si vlerë kyçe e sheh ndjesinë që të ofron një film.

“Për mua ndjesia që të krijon ai film, nëse bota e krijuar aty brenda është e besueshme dhe të merr me vete pa bërë asnjë pyetje atëherë filmi është i mirë. Pastaj natyrisht skenari është kryesori, aktorët, kamera e shumë elemente.”

Gjatë jetës, Blerta është frymëzuar nga shumë filma dhe regjisorë, qoftë edhe shqiptarë, por ajo përmend një ndër filmat që ka pasur më së shumti ndikim te ajo.

“Ka shumë filma dhe shume regjisorë e regjisore edhe nga Kosova edhe nga Bota që më frymëzojnë. E kam shumë të vështirë t’i listoj me të vërtetë. Një prej filmave që ende e përmend është “Dancer in the Dark” nga Lars von Trier, por ka shumë shumë filma që më frymëzojnë. Tregimi, qasja e regjisorit e më së shumti aktrimi janë ato elemente që më tërheqin edhe te ky film, por edhe tek shumë filma të tjerë.”

Krejt për fund, Basholli e cila vitin 2020 e përmbylli me një sukses të jashtëzakonshëm, shpreson që viti i ardhshëm t’i shtrojë filmit “Zgjoi” një rrugë edhe më të gjatë e të suksesshme, përderisa premton që do të vazhdoj të punoj intenzivisht. / KultPlus.com

Trebicka: Disa bëjnë filma e bëhen regjisorë vetëm sepse kanë para

Aktori i mirënjohur shqiptar Alfred Trebicka, i ftuar në një prej emisioneve televizive ka komentuar mbi filmat e kohëve të fundit në Shqipëri, duke mbajtur një qëndrim skeptik. Trebicka shprehet se, disa njerëz që vijnë nga hiçi, bëjnë filma, bëhen skenaristë, regjisorë apo aktorë, vetëm sepse kanë disa mjete financiare.

Të tillë persona, ai i quan sharlatanë dhe shprehet se, për të bërë një film nuk është e mjaftueshme që të kesh mjete financiare, por nivel i lartë arsimor, kulturor e artistik.

Trebicka nuk shprehet me emra konkretë, por kinematografia shqiptare është ‘pushtuar’ kohët e fundit nga filmat e Ermal Mamaqit dhe Bes Kallakut.

Pjesë marrë nga intervista:

  • Pse Alfred Trebicka, mund të refuzojë një rol?

Alfred Trebicka: Refuzuar domethënë, unë mund të them se në princip nuk e dua, nuk e kam refuzimin. Por, sigurisht që kam refuzuar. Kam refuzuar kur nuk më ka bindur, në rastin e filmit, skenari dhe regjisori.

Kjo ka ndodhur në disa raste, me regjisorë të rinj. Kanë ardhur me dëshirën e mirë për të bashkëpunuar dhe i kam pranuar.

Për shembull, kam bashkëpunuar me Ergys Metën, që e vlerësoj në kinema ose Joti Heillin. Nuk është se, nuk njoh refuzimin. Por, kur marr një skenar që nuk më duket skenar dhe shoh që personi që do ta ekzekutojë, sipas tij, nuk ka atë formimin elementar të një njeriu. Këtu, po ndodh një fenomen i pakëndshëm, në atdheun tonë të dashur. Po dalin njerëz pa asnjë lloj formimi pas asnjë… edhe thonë që jam kineast. Ore, kineast është fjalë shumë e madhe! T’i thuash dikujt që je kineast, duhet ta pyesësh veten mirë. Ka një mori komponentësh domethënë, që duhet t’i ketë një person për t’u quajtur kineast.

  • Ka shumë njerëz që vetëshpallen

Alfred Trebicka: Po, vetëshpallen, se nuk dua të përmend edhe emra tani, se s’është etike. Se edhe romanët e kam thënë që nuk dua të përmend emra. Po i shohim dita-ditës, një film nga ky, një film nga ai. Edhe ti thua “ore, kush është ky që bën skenarin vetë, bën regjinë vetë, bën edhe rolin vetë?”.

  • Është e pamundur domethënë?

Alfred Trebicka: Të paktën nga historia e kinemasë sa jam arsimuar, sa jam kontakuar, them me vete nëse ka art më të vështirë për t’u ekzekutuar është arti i kinemasë. Është një art kompleks, është një art që s’ka të bëjë vetëm me, jo se është i lehtë kinemaja. Por ka të bëjë me filozofi, mendim, janë një mori komponentësh. Dhe një njeri që vjen nga asgjëja dhe thotë që do bëj një film.

  • E keni fjalën, për filmat që prodhohen kohët e fundit në Shqipëri?

Alfred Trebicka: Edhe vetëshpallen pastaj njerëzit, thonë “unë jam regjisor, jam kineast, se unë e njoh tregun”. Këtu janë keqkuptuar njerëzit. Se të bërit film, nuk është vetëm çështje tregu. Ka kapur tregun ky, di se çdo tregu. Cili treg? Cili treg? Për cilin treg flasin? Unë si profesionist, do t’i quaja sharlatanë. Sharlatanë të këtij arti të madh, siç është kinemaja. Trumbetojnë, kanë disa mjete financiare që unë as nuk hyj në ato dhe as më intereson fare. Mund të kesh aftësinë për ta gjetur këtë, por deri këtu. Në nivelin profesional: Ndalu Beg, se ka hendek!

  • Domethenë, jeni skeptik me këta?

Alfred Trebicka: Jam skeptik dhe për njëfarë kohe, kam heshtur, por ka rënë një moment që është e pamundur sepse janë bërë si gripet apo viruset e frikshme. Dhe kur dëgjoj brezin e ri që flasin në vijimësi, filmi i këtij, filmi i këtij, them: O zot, ku po shkojmë, ku po na çon kjo rrugë?

Kam dëgjuar që kanë mbetur të zhgënjyer pasi kanë shkuar për ta parë dhe u kam thënë, nxirrini vetë konkluzionet, pasi kur të dalë trap, të kuptosh çfarë është. /Konica.al//KultPlus.com

Rozafa Çelaj, aktorja që mori fokusin e kritikëve botërorë, shumë shpejt në rolin e regjisores

Jeta Zymberi

Role, sfida, çmime, kritika e krahasime të nivelit botëror, ishin vetëm disa nga arritjet e aktores Rozafa Çelaj për një kohë relativisht të shkurtër në karrierën e saj. Kinematografisë shqiptare ajo iu bashkua në mënyrë më sfiduese këto vitet e fundit. “Konflikti” i saj me botën e aktrimit zuri fill qysh në fëmijëri. Të rriturit në një familje artistësh, ka bërë që Rozafa Çelaj të jetë gjithmonë pranë teatrit dhe filmit. Ajo ishte aktive me disa paraqitje teatrale dhe filmike qysh në fëmijëri, por roli i parë serioz ishte ai në filmin e shkurtër “Gardhi” nga Lendita Zeqiraj, këtu ku edhe spikati talenti i Rozafës. Entuziazmin për pranimin e rolit të parë, sfidat, sukseset dhe ballafaqimin e saj me nënën në skenë, Rozafa i përmbledh në një intervistë ekskluzive për KultPlus, të cilën e nis duke shpalosur hapat e parë në karrierë.  

“Isha shumë e entuziazmuar për të filluar punimin e atij filmi dhe sot e asaj dite mbetet një përvojë shumë e veçantë. Pas përfundimit të filmit “Gardhi”, regjisorja Zeqiraj ishte e vendosur që në projektin e saj të radhës do të donte që të isha pjesë e kastës së aktorëve dhe normalisht që rruga do të vazhdonte pasi ishte diçka që herët ose vonë e dija se nuk do t’i ikja”.

Profesioni i prindërve ndikon pa vetëdijshëm tek fëmijët dhe është ndër profesionet e para që ata ëndërrojnë. Duke pasur të dy prindërit aktorë, Ilire Vincën dhe Lirak Çelajn edhe ndikimi të Rozafa ishte gati i pashmangshëm.

“Përkushtimi dhe dashuria e prindërve të mi ndaj profesionit të tyre mendoj që ka ndikuar që edhe unë ta çmoj. Duke i ditur vështirësitë shpesh herë kanë provuar edhe të më largojnë nga fusha e artit të cilën tash e kuptoj në një mënyrë por asnjëherë nuk ma kanë imponuar asnjë profesion”.

Sapo iu bashkua me seriozitet kinematografisë shqiptare, Rozafa Çelaj u bë pjesë e tre prej filmave më të suksesshëm kosovarë për këto dy vitet e fundit, “Gardhi”, “Shpia e Agës” dhe “Në Kërkim të Venerës”, ky sukses i menjëhershëm ka rritur ndjenjën e përgjegjësisë për të.

“Është fat të jesh pjesë e projekteve të tilla, të shohësh gjithë atë punë dhe të vlerësohesh brenda dhe jashtë vendit, pa dyshim një ndjenjë e mirë. Por kjo gjithashtu nënkupton rritjen e përgjegjësisë dhe punës e cila asnjëherë nuk është e lehtë”.

 “Shpia e Agës” film ku Rozafa portretizoni një ndër rolet kryesore, hapi konkurrencën e ‘East of the West’ në festivalin ndërkombëtar Karlovy Vary të Çekisë, ky ishte edhe prezantimi i parë për të në një festival kaq prestigjioz, se sa ishte i fortë emocioni dhe barra e saj si aktore e këtij filmi, ajo shprehet kështu:  “Emocioni më i fuqishëm është reagimi i publikut, sidomos kur personazhi dhe filmi është një ngjarje autentike dhe merr përmasa jashtë atyre kufijve”.

Figura e saj nuk ka mbet pa rënë në sy edhe nga kritikët e filmit ndërkombëtar. Prof. Dr. Maja Bogojević, teoriciene dhe kritike e filmit, figurën e Rozafës e ka krahasuar me atë të yllit botëror, Juliette Binoche.

“Është e rëndësishme që puna jonë, e artistëve tanë të ketë audiencë ndërkombëtare dhe kur kjo vlerësohet nga kritikë të filmit tregon nivelin e lartë të artistëve tanë.”

Duke trajtuar jetën e pesë grave, secila viktima të fatit të tyre, pjesë e të cilave ishte edhe Ermira, rolin e së cilës e luan Rozafa te filmi “Shpija e Agës”, ajo doli fituese e çmimit të aktores më të mirë në festivalin ndërkombëtar Cine Balkan Panorama, ky njëherit është çmimi i parë për të si aktore, por Rozafa pohon se asnjëherë nuk e mendon punën e çmimeve kur merr role. Për të e rëndësishme është t’i përkushtohet maksimalisht punës, ndërsa kur vlerësohet me çmim kjo është vetëm një shtytje.

Bashkë me koleget e saj aktore te filmi “Shpia e Agës”, ato fituan çmimin e përbashkët për aktoren më të mirë në festivalin prestigjioz të Cotbusit, Gjermani,  një tjetër sukses, ndonëse i përbashkët, por ky çmim ishte lehtë i kuptueshëm. Shpërblimi si ekip në këtë rast, erdhi për faktin se raporti i pesë grave në film ishte me të vërtetë organik, duke mos lënë hapësirë të ndahen.

“Ashtu siç kemi qenë prapa kamerave mendoj që njëlloj pasqyrohet edhe shihet puna e përbashkët dhe mbështetja e secilës për njëra tjetrën edhe në film”, arsyeton kështu Rozafa çmimin e përbashkët.

Ka ndarë skena me shumë aktore, por ajo ka luajtur edhe përkrah nënës, Ilire Vincës. Ky bashkëpunim e ka sjellë Rozafën në një rezultat.

“Deri sa nuk fillova vetë të merresha me aktrim nuk ma kishte marr mendja që është aq vështirë sa e kam kuptuar tani. Duke e parë kaq shumë vite nënën time Iliren duke performuar, dukej shumë më e lehtë nga këndi i publikut, e ta bësh të duket ashtu mendoj që është një ndër mjeshtëritë kryesore. Këtë e pashë edhe kur pata rastin ta kem partnere dhe si e tillë me profesionalizmin e saj më ndihmoi të ndaj raportin personal me atë të një partnereje në skenë”.

Për të fituar kaq shpejt dashurinë e regjisorëve dhe publikut, nuk është e lehtë. Por modestia nuk e lë Rozafën të vlerësojë vetën. Ajo pohon që punën e merr me shumë dashuri dhe përkushtim.

Secili rol e përballë aktorin e sfida të reja. Për Rozafën këto sfida nuk krahasohen me njëra tjetrën,  secili rol është proces nga fillimi. “Përvoja ndihmon, por në gjëra praktike apo teknike”, thotë ajo.

Në të ardhmen, Rozafa pritet të vijë edhe në rolin e regjisores. Angazhimet e vazhdueshme si aktore, nuk i kanë dhënë mundësi të fokusohet ende në regji, po kjo nuk do të marrë edhe shumë kohë. Ajo pohon për KultPlus se nuk do ta lërë edhe shumë gjatë pas dore regjinë.

Ka pasur zëra që Rozafa do të tërhiqet nga aktrimi, por sipas saj ajo ende nuk i ka hyrë mirë kësaj punë, e për tërheqje nuk bëhet fjalë.

“Ende nuk jam në pikën që kam hyrë në këtë profesion që të tërhiqem nga ai. Jam duke e shijuar punën momentale dhe nuk e mendoj si diçka që duhet të vendosi në atë mënyrë. Jam ende në fazën e zbulimit. Meqë jam edhe regjisore e filmit e vetmja “tërheqje” do të ishte zhvendosja ime prapa kamerës.”

Për të demantuar këtë, më mirë se gjithçka do të flas puna e saj në vazhdim. Ajo tashmë është angazhuar në disa projekte të cilat do t’i zbuloj gjatë vitit 2020. Deri atëherë do të mund të shijoni rolet e saj në filmat e realizuar deri më tani. / KultPlus.com

Artistët shprehen të pikëlluar për vdekjen e regjisores Arzana Kraja

Në banesën e saj në lagjen Kalabria në Prishtinë, është gjetur sot e vdekur regjisorja e njohur Arzana Kraja. Lajmi për vdekjen i shokoi të gjithë, të pikëlluar thellë janë shprehur edhe miqtë e bashkëpunëtorët e saj, shkruan KultPlus.

Një numër i madh i artistëve kanë reaguar menjëherë në Facebook duke shprehur dhimbjen e tyre për këtë humbje.

Më poshtë po i sjellim reagimet e artistëve:

Eliza Hoxha: Ah bre Arzanë kaq heret? Ma këpute shpirtin. Ngushëllime familjes, kolegëve e miqëve.

Aktori Kushtrim Sheremti: Arzana bre!!!! Pse breeee.

Skenaristja Getoarbë Molliqi Bojaj: Arzane, s’po muj me e besu! Të pastë dritë shpirti.

Aktori Naser Rafuna: Ndarja jote prej nesh Arzana Kraja,na shokoj. Fort fort fooort u mërzita per kolegen, shoqen e pashembullt, njeriun qe kemi punu disa projekte bashke. Nuk shkaterrohet bota ndryshe perpos me largimin e njerezve te mire prej nesh. Familjes Kraja ngushellime, komunitetit artistik gjithashtu e edhe tere popullit sepse ne mesin tonë nuk eshtë një artiste e madhe.

Regjisori Besim Ugzmajli: Nje lajm teper i tmerrshem, i pabesueshem. Prehu ne paqe Arzana! Ngushellime familjes Kraja dhe gjithe komunitetit.

Ilir Bokshi: Lamtumirë Arzanë!

Shkumbin Istrefi: Na shokove Arzane. U prehshe ne paqe. 😪

Alban Muja: Lajm trishtues ikja e hershme e Arzanes.
Ngushellime familjes Kraja!

Në muajin korrik, filmi i metrazhit të gjatë “Fusha e Mëllenjave”, me regji të Krajës hapi edicionin e 11-të të PriFest. Kujtojmë se Arzana Kraja është vajza e kryetarit të Akademisë së Shkencave të Arteve të Kosovës, Mehmet Kraja. / KultPlus.com

Blerta Neziraj fiton çmimin si regjisorja më e mirë në Festivalin Ndërkombëtar të Teatrove në Gostivar

Regjisorja Blerta Neziraj është nderuar me çmimin për regjisoren më të mirë për shfaqjen “Pesë stinët e armikut të popullit” e cila është prodhimi i fundit i Qendrës Multimedia.

Festivali Ndërkombëtar i Teatrove “Othello” u mbajt nga data 3 deri më 8 nëntor në Gostivar të Maqedonisë së Veriut. Përgjatë pesë ditëve, në kuadër të këtij festivali u organizuan një varg aktivitetesh si dhe shfaqje të ndryshme rajonale e ndërkombëtare.

Qendra Multimedia u prezantua me shfaqjen “Pesë stinët e armikut të popullit” me regji të Blerta Nezirajt e tekst të Jeton Nezirajt, aktorë: Armend Smajli, Shpetim Selmani, Verona Koxha, Egzona Ademi, Kushtrim Qerimi dhe Afrim Muçaj si dhe muzicientë: Tomor Kuçi, Arbër Salihu dhe Drin Tashi.

Nga ky festival ata nuk dolën pa një çmim, për të cilin e falënderojnë festivalin. / KultPlus.com

Regjisorja amerikane me masterclass në Tiranë

Në Tiranë, regjisorja dhe skenaristja amerikane, Lara Stolman, do të zhvillojë një masterclass mbi përdorimin e rrëfimit të histories personale dhe filmave për fuqizimin e të rinjëve, shkruan KultPlus.com

“Bashkohuni me regjisoren, skenaristen dhe producenten amerikane Lara Stolman, fituese e shumë çmimeve, në një masterclass të veçantë mbi përdorimin e rrëfimit të historive personale dhe filmave për fuqizimin dhe përfshirjen e të rinjve. Mos e humbisni mundësinë për të mësuar nga një eksperte filmash dhe për t’i bërë asaj pyetje. Të enjten, 26 shtator, në orën 10:00, në qendrën rinore Arka në Shkodër. Hyrja është falas”, thuhet në komunikatën e Ambasadës së SHBA-së në Tiranë.