Sislej Xhafa me “trëndafili i bardhë” i jep shpirt njërës prej lagjeve më të vjetra të Prishtinës

“trëndafili i bardhë” ka gjete një hapësirë të veçantë në kryeqytetin e Prishtinës, duke synuar që një pjesë të këtij qyteti ta rifunksionalizojë, pikërisht nëpërmjet shpirtit të këtij trëndafili, shkruan KultPlus.

Në një ambient modest, artisti i përmasave të mëdha Sislej Xhafa ka inauguruar veprën e tij “trëndafili i bardhë”, që kishte gjet pikërisht një ambient ku kujdesen për pëllumbat, atë të Shoqatës për Kultivimin dhe Mbrojtjen e Pëllumbave.

Dhe vet artisti Xhafa ka thënë para të pranishmëve se kjo vepër nuk do të ishte komplet, sikur mos të kishte këtë ambient se ku është vendosur, për dyqanet e vogla përreth dhe njerëzit që frekuentojnë këtë pjesë që ofron ngrohtësi.

“Ne bëjmë pyetje por unë nuk kam përgjigje, po ta kisha pas përgjigjen nuk do të kisha bërë art, kështu që vepra me të vërtetë është një pyetje”, u shpreh Sislej Xhafa, i cili veprën “trëndafili i bardhë”, e inauguroi në praninë e shumë miqve, artistëve, dhe në prani të drejtoreshës së Drejtorisë për Kulturë në Komunën e Prishtinës, Blerta Basholli, të cilët edhe ishin mbështetës të këtij projekti.

Vendosja e një vepre të artit bashkëkohor në hapësira publike, për artistin e madh Xhafa që vepra të mëdha ka në shumë vende të botës, është një mundësi që tu falin përvojë artistike edhe njerëzve të thjeshtë.

Kurse drejtoresha për Kulturë, Rini dhe Sport në kuadër të Komunës së Prishtinës, Blerta Basholli u shpreh se ky lloj arti iu afrohet qytetarëve, vizitorëve dhe të tjerëve që dëshirojnë të shijojnë artin.

Kurse piktorja Zake Prelvukaj artistin Xhafa e ka vlerësuar si një artist që ushqen komunitetin me performancat dhe veprat e tij.

“Një vepër e Sislej Xhafës, për mua është një përfaqësim shumë i mirë i një artisti i cili është me përmasa botërore”, ka thënë Prelvukaj.

E për kryetarin e Shoqatës për Kultivimin dhe Mbrojtjen e Pëllumbave Mustafë Berisha, ky moment është shumë i veçantë, sepse inaugurimi i një vepre arti të një artisti kaq të njohur, pranë shoqatës së tyre, tash e tutje i jep një dimension tjetër kësaj hapësire të kryeqytetit.

“Kjo vepër artistike do të mbetet kujtim përgjithmonë, është trashëgimi, sepse do të vijnë gjenerata e gjenerata dhe do ta shohin këtë vepër.

E Arta Agani, ish drejtoresha e Galerisë Kombëtare të Arteve të Kosovës ka thënë se ndjehet e fascinuar me veprën, por edhe me vendin se ku është vendosur kjo vepër.

“Pozita ku gjendet kjo vepër është paksa e çuditshme,  por unë e kuptoj atë si një riaktualizim të njërës prej lagjeve më të vjetra të Prishtinës, që ka shumë rëndësi për qytetin”, tha Agani.

Vepra “trëndafili i bardhë” e trajton unitetin, diversitetin dhe kompleksitetin e gjendjes njerëzore dhe hulumton se si bota jonë mund të shfaqë ironi dhe realitet të fortë. Ajo është një skulpturë që krijon një fërkim mendor për shikuesin, duke ngritur pyetje të rëndësishme ndërsa krijon harmoni midis pranisë njerëzore dhe identitetit të saj si hapësirë për artin. Njëkohësisht, paraqet edhe gjendjen e fuqishme psikologjike të melankolisë dhe lehtësisë. “trëndafili i bardhë” është një nderim për bukurinë e popullit tonë, tokës, komunitetit të rrethuar nga përmbysjet globale, për njerëzit e saj dhe unitetin e të cilët e përfaqësojnë.

“trëndafil i bardhë” është vepra e parë e projektit “Art në Hapësirë Publike” financuar nga Komuna e Prishtinës, e cila sot është vendosur në rrugën “Andrea Gropa”, te “Shoqata për Kultivimin dhe Mbrojtjen e Pëllumbave./KultPlus.com

“trëndafili i bardhë” nga Sislej Xhafa e bën Prishtinën me vepër të artit bashkëkohorë

“Është një politikë ndërprerjeje, duke prishur konfigurimin e forcave që përcaktojnë se çfarë është e dukshme dhe çfarë nuk është, cilat forma të të folurit kuptohen si të drejta dhe të cilat janë të perceptueshme vetëm si zhurmë, kush përcaktohet si një subjekt që flet dhe me të cilin flitet thjeshtë.”

Komuna e Prishtinës do të prezantojë veprën e parë të artit bashkëkohor specifik për qytetin e Prishtinës. Me këtë prezantim, Komuna e Prishtinës hap një dimension të ri vizual për qytetin dhe komunitetin duke investuar në artin bashkëkohor në hapësirën publike.

Komuna e Prishtinës ju fton në prezentimin e artistit të parë të komisionuar Sislej Xhafa, duke ekspozuar veprën artistike të titulluar “trëndafili i bardhë”.

Vepra “trëndafili i bardhë” e trajton unitetin, diversitetin dhe kompleksitetin e gjendjes njerëzore dhe hulumton se si bota jonë mund të shfaqë ironi dhe realitet të fortë.

Vepra “trëndafili i bardhë” do të ekspozohet në Prishtinë, të Premten, më 25 Shtator 2020, në orën 12:00, tek “Klubi i Pëllumbave” (rruga “Andrea Gropa”).

Kur kuajt vdesin, ata marrin frymë
Kur bari vdes, ajo thahet,
Kur dielli vdes, ajo shuhet,
Kur njerëzit vdesin, ata këndojnë këngë.
Velimir Khlebnikov (1912)

“trëndafili i bardhë” nga Sislej Xhafa paraqet një skulpturë që krijon një fërkim mendor për shikuesin, duke ngritur pyetje të rëndësishme ndërsa krijon harmoni midis pranisë njerëzore dhe identitetit të saj si hapësirë për artin.

“trëndafili i bardhë” nënvizon gjendjen e fuqishme psikologjike të melankolisë dhe lehtësisë, dy aspekte që karakterizojnë punën e artistit Sislej Xhafa. Ai gjithashtu glorifikon heroizmin në përditshmërinë tonë. E mbushur me ironi, vepra e Xhafës posedon një ritëm të ditur por të fshehtë. Duke trajtuar aspektin psikologjik, kjo vepër pasqyron ekuilibrin e thellë midis dimensioneve të brendshme dhe të jashtme të shoqërisë sonë.

“trëndafili i bardhë” është një nderim për bukurinë e popullit tonë, tokës, komunitetit të rrethuar nga përmbysjet globale, për njerëzit e saj dhe unitetin e të cilët e përfaqësojnë.

Sislej Xhafa, i lindur në vitin 1970 në Pejë dhe tani me vendbanim në Neë York, ShBA, është i njohur për hetimet e tij artistike në realitetet shoqërore, ekonomike dhe politike që lidhen me ndërlikimet e shoqërisë moderne, si turizmi global dhe paligjshmëria e detyruar.

Punimet e Xhafës janë minimale dhe subversive derisa sfidojnë shikuesit të njohin ndërrimet dhe çarjet në shoqërinë bashkëkohore globale. Ai operon në media të ndryshme, nga skulptura dhe vizatimi te performance dhe fotografia.

Xhafa ka ekspozuar punën e tij në arenën ndërkombëtare në Bienale të Venedikut, Venedik, Itali (1997,1999, 2005, 2013, 2017); Museo Nacional de Bellas Artes de Cuba Rosa Azul, Havana, Cuba (2018); GAK Galeria Kombëtare Kosovë, Prishtine, Kosove (2018); Galleria Continua, Les Moulins, France, and San Gimignano, Italy, (2012, 2016); ZAC, Palermo (2017); MAXXI Museum, Rome, Italy (2016); BËA Sokol Gallery of contemporary art, Noëy Sacz, Poland (2016); Centro de arte contemporáneo Ëifredo Lam, Havana, Cuba (2015); the François Pinault Foundation, Palazzo Grassi, Venice, Italy (2011); Hardau Park, Zurich, Sëitzerland (2009); The Poëer Plant Contemporary Art Gallery, Toronto, Canada (2011); PRISM Misericordia, Ëest Hollyëood, California (2010); GAMeC, Bergamo, Italy (2010); Modern and Contemporary Art Museum of Trento and Rovereto, Italy (2008); PAC Padiglione d’Arte Contemporanea, Milan, Italy (2010); Museum of Contemporary Art MADRE, Naples, Italy (2011); Havana Biennial, Havana, Cuba (2009); Modern art Oxford, Oxford, England (2009); MOCAD, Detroit Museum of Contemporary Art, Michigan (2008); Schirn Kunsthalle, Frankfurt, Germany (2008); Istanbul Museum of Modern Art, Istanbul, Turkey (2001); International Contemporary Art Biennial of Gothenburg, Gothenburg, Sëeden (2007); Mori Art Museum, Tokyo, Japan (2007); PERFORMA05, Performance biennial, Neë York, Neë York (2005); I Seville Biennial of Contemporary Art, BIACS Foundation, Monastery of the Cartuja of Santa María de las Cuevas, Seville, Spain (2004); Museum of Contemporary Art, Saint Louis, Missouri (2016); Tate Modern, London, England (2014); Stedelijk Museum, Amsterdam, the Netherlands (2004); North Dakota Art Museum, Grand Forks, North Dakota (2004); La Caixa Foundation, Espai Montcada, Barcelona, Spain (2004); Haifa Art Museum, Haifa, Israel (2004), Palais de Tokyo, Paris, France (2003), Gëangju Biennale, Gëangju, South Korea (2002); Istanbul Biennial, Istanbul, Turkey (2001); S.M.A.K., Gent, Belgium (2000); MoMA PS1, Neë York, Neë York (2001); Manifesta III, Ljubljana, Slovenia (2000); Fondazione Olivetti, Rome, Italy (2000), ndër të tjera.

Shkëputje nga intervista e realizuar nga Hans-Ulrich Obrist në Romë, 2016

– […] Cilat janë rrugët e pandërtuara të Sislej Xhafa, cila është Utopia e juaj?
– Utopia ime është dashuria. Sepse dashuria nuk ka kohë dhe hapësirë, ky është një projekt i parealizuar. / KultPlus.com

Sislej Xhafa: Gjithmonë kemi jetuar me maska

Edhe në kohë të vështira si kjo e pandemisë, artisti duhet të tregojë rezistencë e të mos bjerë në fatalitet. Parashuta e shpëtimit nga trysnia e izolimit, nga vakumi, për Sislej Xhafën është kreativiteti të cilin nuk e shikon të shkëputur nga esenca e ekzistencës, marrëdhëniet njerëzore dhe dashuria. Rikthimi nga Nju-Jorku në Kosovë, për artistin me famë ndërkombëtare nuk do të ishte i plotë pa u ndalur në Shqipëri.

“Unë kam ardhur nga Nju-Jorku prej dy javësh. Kam ardhur në Kosovë për shkak të prindërve. Ne gjithmonë kemi jetuar me maska. Por, tashmë maskat janë fakt. Pandemia, izolomi kanë krijuar një tragjedi globale, të pamohueshëm, por kanë krijuar”, shprehet Sislej Xhafa.

Ndërsa tregon veten në ditë pandemie, ai nuk qëndron indiferent as ndaj situatave politike në Shqipëri, e veçmas në Kosovë. Artisti rrëfen nevojën për ndryshim, e qasje dashamirëse ndaj të resë përballë një klase të sprovuar.

“Individëve të rinj nuk ju ofrohet hapësirë; nuk kanë një dritare, që të kenë ajër të freskët”, shprehet ai, duke kritikuar qëndrimin e ftohtë të Evropës, që lë të vetmuara, e të mbyllura shtete në zhvillim si Shqipëria e Kosova, që në këtë situatë të jashtëzakonshme kanë nevojë për të ndjerë solidarizimin. /Shqiptarja /KultPlus.com

“Revolucioni jemi ne”, tema e konferencës së sotme në Autostrada Biennale

Autostrada Bienale, në ambientin e Hamamit të vjetër të Prizrenit ka mbajtur konferencën me temë “Revolucioni jemi ne” ku u fol për revolucionin si art, e poashtu edhe për revolucionin në art, përcjell KultPlus.

Konferencën e hapi organizatori i festivalit, për t’ia dhënë fjalën më pas disa prej artistëve panelistë. Sot u fol për revolucionin si art, e poashtu edhe për revolucionin në art.

Artistët shprehën mendimet e tyre se cka është revolucioni për ta, si e shprehin ata revolucionin në art dhe si duhet të realizohet ai në jetë.

I pari qe mori fjalën ishte kuratori i festivalit, Giacinto Di Pietrantonio, sipas të cilit revolucioni funksionin atëherë kur ne vendosim t’i shohim gjërat në aspekte apo këndvështrime tjera. Sislej Xhafa, revulucionin e shihte si vetë ekzistencë të qenies. Yehuda Safran, artin në përgjithësi e konsideronte si dicka që na falë çlirim nga konsporacioni dhe na lejon të lidhemi me atë që është përtej nesh. Secili është i lindur të flas një gjuhë që askush nuk e kupton, detyra e cdo artisti është që ta paraqesë gjuhën e vetë para të tjerëve.

Dhe si çdoherë kur mbledhen artistat, edhe për diskutime serioze, prapë se prapë arti zë vend. Klod Dedja mori fjalën me nja cantë të vendosur mbi kokë dhe duke përsëritur disa herë radhazi “Revolucioni jam unë. Revolucioni je ti. Revolucioni është ai. Revolucioni jemi ne. Revoulcioni jeni ju. Revolucioni janë ata”. Klod Dedja e shihte revolucionin si mbijetesë. Deklaroi se “Pa revolucion jemi asgjë”. Dhe në fund për Tomasso Pincio-n, revolucioni fillon nga vetja. “Kapeni karrigen apo ulësen që gjendet në shtëpine e juaj, dilni në rrugë. Revoltohuni me gjërat e juaja./ KultPlus.com

Vepra është emri, emri është mbiemri

Në kërkim të rrënjëve 

“Sislej ishte një fëmijë shumë i qetë dhe i bukur. Ai gjithmonë kishte sjellje të mirë dhe i ndiqte të gjitha rregullat, si në shtëpi, ashtu edhe në shkollë. Ai shkonte në gjumë çdo natë në kohë dhe dhëmbët e tij ishin të bardhë si bora. Ai luante bukur në piano dhe në flaut. Në fundjavë e çonim për kalërim përpara aktiviteteve të tij të skautit. Ai gjithashtu shfaqte interes të madh për gjuhën frënge. Sislej gjithmonë ishte shumë i dobishëm për të tjerët. Përderisa shokët e tij dilnin të luanin jashtë pas shkollës, Sisleji kishte vendosur që kohën e tij pas shkollës ta falte për t’i ndihmuar të moshuarit në punët e tyre shtëpiake. Shpërblimi i tij vjetor ishte që gjithmonë në dimër të shkonte për ski me prindërit, vëllezërit dhe motrat e tij” – Nëna. 

Që t’i qasem më korrekt veprës se Sislej Xhafës, desha të zbuloj diçka më tepër në rrënjët e tij, në po ato rrënjë që metaforikisht i ka paraqitur përmes pemës së ullirit gjatë ekspozitës së tij në Berlin në vitin 2017, ku megjithatë e tërhiqte vërejtjen “Don’t touchme”! Atë biografi që ma ofroi galeria GALLERIACONTINUA, të cilën ai e përfaqësonte, ishte kryekëput për veprën e Sislejt si artist. Atë që kërkoja ishte e thurur me shumë modesti në letrën e nënës, të cilën Sislej e lexoj para audiencës së Muzeut Metropolitan në vend që të fliste për veprën e tij, për çka në fakt ishte edhe i ftuar, shkruan albinfo.ch. 

Vetmiovale me “v” të vogël 

Vepra e Sislejt, me të cilën ai u paraqit në Art Basel 2019, ovoid solitude (vetmiovale), si edhe veprat e tij të tjera, pa dyshim që është shumështresore, si për nga mënyra se si ajo ofrohet, po ashtu edhe nga ajo se si vepra perceptohet dhe konsumohet.Shumështresshmëria e kësaj vepre manifestohet edhe në vështirësinë për ta kategorizuar atë, duke filluar nga kuptimi më i gjerë si vepër artistike, deri te përkufizimi i saj si një instalim performativ. Si shikues, gjendesh përpara një shitore shumë të madh dhe pa dritare, e tëra e bërë nga fletë të mëdha metali të hullizuara dhe të ngjyrosura në të bardhë, mu si muret e shtëpive të vjetra të gëlqerosura. Në mes të gjithë kësaj hapësire të bardhë gjendet një derë, ku qëndron i ulur qetë kubanezi ngjyrë-errët Raul. I qetë dhe pa ndonjë emocion të veçantë, Rauli, me një pjesë të trupit në dritë dhe tjetrës në errësirë, i përngjan dikujt që shëtit lirshëm mes botëve: asaj që shohim përjashta dhe asaj që pjesërisht shihet mbrapa tij. Nuk ka titull, po as ndonjë indikacion, që bën fjalë për ndonjë performans, instalim performativ, pikturë të gjallë ose, thjesht, se bëhet fjalë – në fakt – për një shitore të vezëve. Në të shumtën e rasteve vizitorët, mes tjerash, e përshkruanin veprën si shumëdimensionale, por edhe provokuese. Sisleji, në anën tjetër, pyetjes se a është vepra e tij provokuese, ai përgjigjet: “Arti nuk është provokues. Korrupsioni, padrejtësia, racizmi janë provokime. Arti është i bukur. Arti krijon dimensione të përvojës së jashtëzakonshme, ku krijohet një mundësi për pyetje. Literatura, filmi dhe arti, në përgjithësi, nuk janë provokime, por janë vetëm një përvojë magjike, personale, unike”, përcjell albinfo.ch.  

Unlimited 

Nuk është e rastit që vepra artistike e Sislejt të gjendet në hapësirën Unlimited të këtij manifestimi, sepse aty ishte artisti, ai i cili duhej t’ia vendos kufijtë asaj që ai ose ajo dëshiron ta prezantojë. Këtu Sislej Xhafa, si një ilegal i përkushtuar që është, i kalon kufijtë dhe përkufizimet tematike, kategorizuese, doktrinore, kohore dhe hapësinore, duke aluduar në artin si një prej mjeteve të vetme të civilizimit të sotëm, që denjësisht përfaqëson demokracinë, duke u shprehur: “Arti është si një mjet i jashtëzakonshëm i demokracisë. Ai lë hapësirë të pjesëmarrjes dhe, po ashtu, lë hapësirë të një dimensioni të një përvoje unike. Arti është e vetmja demokraci që ekziston në këtë shoqëri, në këtë civilizim. Për mua është shumë me rëndësi perceptimi, si dhe aspekti i pjesëmarrjes individuale. Kur flasim për demokraci, flasim për një akt praktik të pjesëmarrjes edhe të ndjenjave personale. Arti mund ta ofrojë këtë mundësi.” 

Vepra është emri, emri është mbiemri 

“Titulli është një element, një faktor shumë i rëndësishëm sa edhe vepra e artit…”. Kështu e filloi shpjegimin Sislej kur e pyeta se mos ndoshta heqja e titullit nga cilado vepër e artit do të linte më tepër hapësirë për shikuesin që të ndërmarrë rrugëtimin individual, pa shenja, drejt përjetimit të veprës artistike, që ai të vazhdojë më tutje: “Kur e krijon një titull, ai është një intensitet, krijon një hapësirë konceptuale edhe ofron një mundësi të perceptimit. Unë gjithnjë i qasem kësaj si momenti kur fëmijët lindin; ata e kanë një emër dhe një mbiemër. Për mua titulli është shumë i rëndësishëm për reflektimin e ndjenjave të mia ndaj veprës dhe kohës”.  

Mes ujit dhe impresionizmit 

Duhet ta pranoj se emri Sislej për mua ishte mjaft intrigues. Përpjekjet e pasuksesshme për ta gjetur kuptimin, rrënjën e emrit, u transformuan në pyetje konkrete: “Prej nga ky emër? Si ky emër? Kuptimi?”. Dhe, rrëfimi filloi: “Fillimisht babai ka dashur të ma vërë emrin Ujë!” Vetëm e paramendova sa i jashtëzakonshëm dhe njëkohësisht sa ordiner do të ishte një emër i këtillë. Po të mos ishte gjyshja, ndoshta unë sot do të bashkëbisedoja me Ujin. “Ajo ka insistuar që të mos ma vërë emrin Ujë”, e vazhdon rrëfimin Sislej “nga frika që mos ndoshta sa herë të kërkojë dikush ujë, unë të kthehem duke menduar se më thërrasin mua”. Këtu rrëfimi merr drejtim impresionist dhe babai vendos t’ia vërë mbiemrin e impresionistit Alfred Sisley-it, me ndryshim të shkronjës y në j, duke na sjellë përsëri te konkluzioni i përbashkët se vepra është emri, ndërsa emri është mbiemri. /albinfo.ch

Hapet “Art Basel”, panairi më i madh i artit, merr pjesë edhe Sislej Xhafa

Art Basel, panairi më i madh ndërkombëtar i artit, është vendi ku koleksionistët e pasur mblidhen çdo vit. Ai i ka hapur dyert të enjten në Bazel të Zvicrës, në një klimë disi të paqartë pavarësisht shitjeve spektakolare të kohëve të fundit.

Për edicionin e tij të pestë, organizatorët kanë i kanë rezervuar vendin e nderit artistëve pjesëmarrës, në pjesën e panairit që i rezervohet veprave monumentale që blihen nga muze ose nga koleksionistë privatë shumë të mëdhenj.

Ndryshe nga bienalja e Venecias, ku disa koleksionistë shkojnë zakonisht pas ndalimit në Bazel, art Bazel është mbi të gjitha një event komercial.

Në hapësirën e rezervuar për galeritë, që mirëpret koleksionistët e pasur dy ditë para hapjes për publikun, veprat më të bukura gjejnë zakonisht pronarët e rinj në vetëm pak orë. Janë 290 galeri që përfaqësojnë rreth 4 mijë artistë në panairin e Bazelit që do të qëndrojë i hapur deri më 16 qershor.

Artisti Sislej Xhafa po merr pjesë me punën e tij të radhës artistike në Panairin Art Basel.

“Ovoid Solitude” fokusohet në një 80 vjeçar në Kubë, i cili shet vezë, dhe i cili brenda panairit do të punojë në një hapësirë që është identike me dyqanin e tij në Havana.

Shitëri i vezëve, me ndihmën e Sislejit ka marrë vizën dhe të gjitha dokumentet e nevojshme për të dalë jashtë Kubës, për herë të parë. Emri i tij është Raúl Postillo Zamá.

“Projekti fokusohet në çështjet e ndarjeve, mureve, kufinjve” tregon Lorenzo Fiaschi – drejtori i Galleria Continua e cila edhe e përfaqëson Xhafën si artist, shkruan KultPlus.

Xhafa është aktiv në jetën artistike të Evropës, ndërsa është vetëm njëri nga pjesëmarrësit e këtij edicioni të Art Basel në Zvicër, në kuadër të ekspozitës UNLIMITED.

UNLIMITED vizitohet çdo vit 95 mijë njerëz nga mbarë bota, pasi ofron artistët më në zë të momentit dhe punët e tyre thumbuese.

Ka qenë gjithmonë Sislej Xhafa ai që ka ditur të ngacmojë me artin e tij, dhe këtë po e bën edhe tash në ART BASEL – panair i respektuar i artit.

Siç përshkruhet në konceptin e punës, asgjë afër personazhit nuk shkruan se ai është artistik apo se kjo është një performancë. A është arti më i madh se jeta? A janë në barazim? A krahasohet arti me realitetin? Këto janë disa pyetje që dalin prej punës. / KultPlus.com