Isa Qosja: Në kohën e Jugosllavisë entuziazmi i njerëzve për të bërë film ka qenë i jashtëzakonshëm

Qendrim Badalli

“Kultura është në margjina”, tha regjisori veteran, Isa Qosja, teksa po bënte një krahasim në rrafshin kohor, pasi kishte përfunduar shfaqja e filmit “Rojet e mjegullës” dhe kishte filluar një debat rreth tij nën organizimin e ForumZFD në Qendrën Multimedia mbrëmë në Prishtinë, shkruan KultPlus.com

Dritat u fikën dhe të pranishmit njëzëri vendosën për heshtje. Melodia, imazhi, simbolet dhe mungesa e tekstit po mbizotëronin në fillim të filmit. Një brum i mjaftueshëm dhe i nevojshëm për ta bërë edhe më interesant një debat mbi tematikën dhe teknikën e filmit, film që nuk po barte çdo gjë në mënyrë të drejtpërdrejt, debati për të cilin do të pasonte më vonë me teoricienin Sezgin Boynik dhe regjisorin Isa Qosja.

Një grua që dhunohej, një i torturuar që nuk e dinte se çfarë po nënshkruante, shkrimtar të internuar në burgje, atmosferë e zymtë, kushte të rënda, frymë e sakrificës, dhe le të ekzistojnë edhe një mori interpretimesh tjera për filmin që ka sjell pozitën çnjerëzore të shqiptarëve në ish-regjimin e Jugosllavisë.

Pak minuta para fillimit të shfaqjes së filmit, dëgjohej vetëm zhurma e karrigeve që po shtoheshin minutë pas minute, deri kur salla e mbushur që nga fillimi u stërmbushur dhe në skenë doli përfaqësuesi i ForumZFD, Korab Krasniqi.

Krasniqi, ka shpalosur të dhënat të përgjithshme rreth kësaj ngjarjeje.

“Këtu sonte jemi mbledhur si pjesë e një serie të aktiviteteve që po i bëjmë me Serzginin dhe akterët e ndryshëm ku si pikënisje po i marrim filmat që trajtojnë tema të vështira për të nxitur diskutim në publik. Sot do të shohim filmin “Rojet e Mjegullës” me regji të Isa Qosjës, me neve do të jetë edhe Akademik, Sezgin Boinik”.

Teoricieni, Sezgin Boynik, ka folur shkurt për modelin dominant të filmit si nga ana teknike ashtu edhe nga ajo përmbajtjesore.

“Filmat bardh e zi në Jugosllavi kanë lënë pas vetes një markë të fortë të gjuhës vizuale, madje edhe sot kur ne po flasim, ata ekzistojnë. Motivi dominant i këtyre filmave në Jugosllavi ka qenë kritika e burokracisë”.

Boynik, ka bërë një ndërlidhje të dyfishtë mes diskriminimit etnik në raport me sistemin politik si dhe me lidhjen e këtyre me tematikën e filmit.

“Disa vende të Jugosllavisë e kanë përjetuar më rëndë sistemin dhe unë mendoj se Kosova ka qenë një nga këto vende. Mendoj se është me rëndësi të përmendet veçmas për këta të rijnë këtu që edhe pse nën një sistem, jo të gjitha vendet e kanë gëzuar të njëjtin socializëm, të njëjtat privilegje dhe unë mendoj se ky film është shumë i lidhur me këtë çfarë thash”.

Regjisori i njohur kosovar, Isa Qosja, ka përmendur një ngjarje interesante që ka ndodhur gjatë xhirimit të këtij filmi.

“Ky film ka drithërim në secilën fotografi, ka edhe një pasiguri sepse kemi pasur një pjesë të ekipit nga Serbia, e cila në një moment kur e ka parë fotografinë e Rankoviqit, në qeli atje, është rebeluar, ka dalur dhe ka ndërprerë xhirimin dhe ne nuk e kemi ditur nëse do ta vazhdonim apo jo atë”.

Qosja tutje ka treguar se cila rrethanë e shtyri ish-sistemin që filmin ta klasifikojë si “Pamflet politik”.

“Vetëdija jonë për atë se çfarë na ka bërë regjimi Jugosllav, atyre ju ka shkaktua një tronditje dhe atëherë ka filluar një fushatë e tmerrshme prej asaj që filmi të kualifikohet si pamflet politik”.

Tutje, Qosja ka rrëfyer edhe për një emision që ishte mbajtur rreth këtij filmi ku një gazetar serbë kishte bërë ndërlidhje të çuditshme të simboleve të filmit, ndërlidhje kjo krejtësisht në frymë nacionaliste.

“Ekziston edhe sot një debat që ka qenë organizuar ku kanë marrë pjesë, Ibrahim Rugova, Azem Shkreli, një gazetar serb që ka përfaqësuar anën e errët të këtij filmi, i cili mes të tjerash pyeste se përse njerëzit në film janë të veshur me të bardha, ose a janë ato varkat e letrës që i keni lëshuar në ujë, varkat e lidhjes me Shqipërinë. Pra një imagjinatë e jashtëzakonshme, shumë e bujshme, që t’i trajtojnë simbolet në këtë film. Më dukej shumë naive se si gjithçka e lidhën si donin vet, edhe atë çfarë se kisha menduar mi shfaqën si ide në kuadër të një fushate që dukej qesharake dhe ironike”.

Qosja, ka vazhduar duke bërë një ndërlidhje mes karakterit të rrethanave të atëhershme dhe stimulimit të entuziazmit që ata shkaktonin.

“Po të shikohet entuziazmi, unë konsideroj se entuziazmi i njerëzve për të bërë film ka qenë i jashtëzakonshëm atëherë, pikërisht se kanë qenë rrethanat më të vështira. Dhe unë di se gjithmonë masa popullore është instaluar në fushatën e mbrojtjes së filmit”.

Pas shfaqjes së dokumentarit si dhe debatit pas tij, ky aktivitetet është mbyllur me një koktej rasti për të pranishmit. /KultPlus.com



Dy filma të metrazhit të gjatë nga Kosova marrin mbështetje nga Agjensioni i Filmit në Maqedoninë Veriore

“The Stroke (Skype)” me regji dhe skenar nga Isa Qosja dhe “Heshtja e Sirenave” me regji dhe skenar nga Gazmend Nela janë dy filmat kosovarë që janë mbështetur edhe nga Agjensioni i Filmit i Maqedonisë si bashkëprodhime minore, bëhet e ditur përmes një komunikate për media.

Filmi “The Stroke (Skype)” është ranguar në vendin e 5të në nga 23 projektet e përzgjedhura nga Euroimage këtë vit. Projekti filmik është bashkëprodhim në mes Kosovës, Francës, Shqipërisë dhe Malit të Zi.

Ky është bashkëpunimi i radhës me Agjensionin për Film i Maqedonisë i cili është bërë njëri ndër partnerët më të rëndësishëm të Kosovës në Fushën e Filmit.

Të dy filmat “The Stroke (Skype)” dhe “Heshtja e Sirenave” janë subvencionuar nga Qendra Kinematografike e Kosovës.

Isa Qosja së shpejti fillon xhirimet e filmit më të ri, trajton plagën e vendlindjes

Filmi i metrazhit të gjatë “The Stroke” i regjisorit Isa Qosja do të fillojë xhirimet në gusht të këtij viti në vendlindjen e tij në Vuthaj, Plavë e Guci, shkruan KultPlus.

Ky film është bashkëpunim midis Kosovës, Shqipërisë dhe Malit të Zi ndërsa së fundi ka marrë mbështetje prej 80 mijë eurosh nga Euroimages. Lajmin e ka bërë të ditur producenti Bajrush Kajtazi, i cili ka thënë se e kanë hapur rrugën drejt realizimit.

“Filmi “The Stroke” me skenar dhe regji nga Isa Qosja, mbështetet edhe nga Eurimages me 80.000 euro. Ky film është bashkëprodhimi i parë zyrtar mes Kosoves, Malit të Zi dhe Shqipërisë. Ky bashkëprodhim ishte një ndër 23 projektet që fituan në mesin e 65 aplikuesve”, ka shkruar producenti Kajtazi.

Ajo çfarë e bën më të veçantë filmin përkatës është se për herë të parë trajtohet vendlindja e regjisorit Qosja dhe trajtohet një plagë e madhe e atij vendi, emigrimi gjigant i shqiptarëve.

 “Dua të shpreh qëndrimin tim për filmin “The Stroke”, jo vetëm për faktin që ndryshon nga filmat e mi të mëhershëm “Kukumi”, “Tri dritare dhe një varje” etj, por edhe për faktin që pas shumë vitesh kthehem në vendlindje Guci, Mal të Zi për ta realizuar këtë projekt. Inspirimi im nuk është vetëm vendi ku kam lindur por janë njerëzit, ndodhitë dhe shkretëtira që kanë ata brenda shpirtit. Janë familjet e ndara në dysh: të vjetrit që jetojnë aty dhe të rinjtë që kanë emigruar në Amerikë. Kështu ngadalë dhe heshturazi shuhen familjet, qytetëzat, fshatrat. Jam i bindur që kjo temë do komunikojë emocionalisht me shumë njerëz që e njohin dhe e dinë shijen e hidhur të emigracionit”, pati thënë në një deklaratë më heret Isa Qosja.

Ekipi i këtij filmi është një ekip e përzgjedhur me një specifikatet të jashtzakonshëm nga ana e regjisorit, i cili nuk ka hapur audicion por i ka menduar mirë aktorët të cilët mund të gërshetojnë rolin e personazheve të portretizuar në skenar.

Në rol kryesor është Arta Dobroshi, aktorja kosovare e cila bëri bujë të madhe në Hollywood, Mirush Kabashi, Arben Bajraktaraj, Shkumbin Istrefi dhe aktor të tjerë të cilët përmbajnë pas vetes një bagazh të madh në kinematografi.

Ndërsa sa i përket ekipit realizuese Qosja përseri do të bashkëpunoj me kameramanin turk Gokhan Tiryaki i cili është emër i njohur për artin botëror, puna e të cilit është shpërblyer edhe me çmime të shumta.

Isa Qosja është figurë e rëndësishme në kinematografinë shqiptare e sidomos në atë të Kosovës, i cili ka dhënë kontribut të jashtëzakonshem duke e prezantuar Kosovën në festivale prestigjoze dhe duke u shpërblyer me çmime të ndryshme. Disa nga filmat e Qosjes të cilët bën jehonë në gjithë botën janë “Tri Dritare dhe një Varje” (2014),  “Proka” (1985), “Rojet e Mjegullës” (1988) dhe “Kukumi” (2005).

“The Stroke” është prodhim i 4mm Production dhe është mbështetur nga Qendra Kinematografike e Kosovës, Qendra Kinematografike e Shqipërisë dhe Qendra Kinematografike e Malit të Zi, si dhe nga Euroimages.

Euroimages është fondi për kulturë i Këshillit Evropian./KultPlus.com

“Skype” i Isa Qosjes mbështetet edhe nga Qendra e Filmit e Malit të Zi

“Skype”, filmi me regji të Isa Qosjes, tashmë ka marrë mbështetje edhe nga Qendra e Filmit të Malit të Zi, shkruan KultPlus.

Një gjë të tillë e ka bërë publike drejtori i QKK-së, Arben Zharku, i cili ka thënë se ky bashkëpunim, shënon njëherësh edhe bashkëprodhimin e parë mes dy shteteve.

“Qendra e Filmit e Malit te Zi e mbështetë projektin filmik te Isa Qosjes “Skype”. Ky edhe shenon bashkeprodhimin e pare ne mes te dy shteteve. Urime per te gjith ekipin!”, ka shkruar Zharku.

“Skype”, do të sjellë disa përralla për një vend dhe për njerëzit që jetojnë atje. Për Plavën dhe Gucinë…Por edhe për të gjithë ne. Në fakt regjisori ka folur me gjuhën dhe ndjenjat e njerëzve nga realiteti jetësor aty. Për hallet e tyre karshi shpërnguljes së pandalur në Amerikë. Në “Skype”, regjisori do të sjellë edhe shitblerjen e grave në të dy anët e kufirit dhe për tri gjenerata të humbura të femrës shqiptare, pikërisht si pasojë e emigrimit.

Kurse ky projekt është njëri nga filmat që ka mbledhë një kastë të aktorëve të shkëlqyer, duke përfshirë: Arta Dobroshi, Mirush Kabashi, Arben Bajraktaraj, Shkumbin Istrefi, Flonja Kodheli./ KultPlus.com

Isa Qosja fillon xhirimet e filmit të ri, një aktore e njohur në rolin kryesor (FOTO)

Regjisori i mirënjohur i Kosovës Isa Qosja kthehet në vendlindjen e tij për një arsye të veçantë, përcjellë KultPlus.

Një nga regjisorët më të shquar të Kosovës, Isa Qosja, po përgatit filmin e tij të ardhshëm me titullin “The Stroke”, i cili për herë të parë do të trajtë vendin e lindjes së tij, Malin e Zi. Filmi i fundit i Qosjes, “Tri Dritare dhe një Varje” (2014), kishte një qarkullim të gjerë në festivale ndërkombëtare ku gjithashtu është shpërblyer me çmime të shumta. Ai është mbrapa disa prej klasikëve të kinematografisë të Kosovës si “Proka” (1985), “Rojet e Mjegullës” (1988) dhe “Kukumi” (2005).

Sipas informacionit të parë në dispozicion, filmi do të xhirohet në vendlindjen e Qosjes, në Gusi, i cili është një qytet i vogël në veri-lindje të Malit të Zi , diçka që ka qenë një nga ëndrrat më të mëdha të regjisorit për të realizuar. Në rolin kryesor luan Arta Dobroshi, një nga aktoret më të famshme të Kosovës, e njohur për performancën e saj në “Lorna’s Silence” nga Jean-Pierre dhe Luc Dardenne, dhe në “Three Worlds” nga Catherine Corsini. Pjesa tjetër e ekipit përfshin Arben Bajraktaraj dhe Mirush Kabashin. Gjithashtu, Qosja do të bashkëpunojë përsëri me Gökhan Tiryaki, kinematograf turk i mirënjohur ndërkombëtarisht dhe i vlerësuar me shumë çmime, i cili është veçanërisht i njohur për punën e tij në “Winter Sleep” nga Nuri Bilge Ceylan, fitues i çmimit Palme d’Or, dhe “Ivy” nga Tolga Karaçelik.

Në lidhje me filmin e ri dhe rëndësinë e lokacionit, Qojsa deklaroi:

“Dua të shpreh qëndrimin tim për filmin “The Stroke” jo vetëm për faktin që ndryshon nga filmat e mi të mëhershëm “Kukumi”, “Tri dritare dhe një varje” etj, por edhe për faktin që pas shumë vitesh kthehem në vendlindje Gusi, Mal të Zi për t’a realizuar këtë projekt. Inspirimi im nuk është vetëm vendi ku kam lindur por janë njerëzit, ndodhitë dhe shkretëtira që kanë ata brenda shpirtit. Janë familjet e ndara në dysh: të vjetërit që jetojnë aty dhe të rinjtë që kanë emigruar në Amerikë. Kështu ngadalë dhe heshturazi shuhen familjet, qytetëzat, fshatrat. Jam i bindur që kjo temë do komunikojë emocionalisht me shumë njerëz që e njohin dhe e dinë shijen e hidhur të emigracionit”.

Filmi është prodhuar nga 4MM Productions dhe është mbështetur nga Qendra Kinematografike e Kosovës. Në lidhje me pritjet e drejtorit për filmin, ai shtoi gjithashtu “pres që ky film të merr vëmendje të merituar në festivale të rëndësishme ndërkombëtare.” / KultPlus.com

“Njeriu që mungonte” solli kthimin e dëshmorit në Kosovën e pasluftës

“Njeriu që mungonte”, me regji të Isa Qosës e me tekst të Zymber Kelmendit, mbrëmë erdhi premierë në Teatrin Kombëtar të Kosovës, shkruan KultPlus.

Gili Hoxhaj

“Njeriu që mungonte”, me regji të Isa Qosës e me tekst të Zymber Kelmendit, mbrëmë erdhi premierë në Teatrin Kombëtar të Kosovës, shkruan KultPlus.

Kjo shfaqje brenda skenës solli fatin e personazhit të Agronit, i cili për disa vite ka qenë i zhdukur i luftës. Por në jetën e njerëzve të tij, e të vendit ai figuron si dëshmor lufte, ndërsa emri i tij qëndron i gdhendur mbi varrin ku prehen eshtrat e dikujt tjetër. I kthyer në familjen e tij pas katër viteve të luftës, kupton rrjedhën e jetës që çdonjëri kishte krijuar pa praninë e tij, por mbi emrin e tij. Kthimi i Agronit në shtëpi, e bën atë dëshmitar të projekteve e shtatores me emrin e tij. Shkolla që ka marr po ashtu emrin e këtij dëshmori, që dikur ishte arsimtar, duket se më nuk ka vend për kthimin e tij si individ. Bisedat për varrimin e tij, e për realitetin e tanishëm, në këtë shfaqje vijnë në dritën e qiriut. Shtëpia e tij, tashmë do të bëhet ankth i izolimit edhe pas disa vitesh qëndrimi në burg. Trokitjet në derë janë një ankth i ri, që shtohet çdo ditë e më shumë. Kjo gjendje po bëhet çdo moment e më e padurueshme për Agronin sa që në fund të shfaqjes, ai vendos që përsëri t’i zhduk gjurmët e hapave të tij nga vendi ku më nuk po mund ta shihte dritën nga jashtë.

Zymber Kelmendi e ka përcjellur tërë procesin e provave, për ta parë se si tingëllon teksti në letër dhe në skenë, ndërsa tha për KultPlus se ndihet shumë i kënaqur me gjithë procesin e kësaj shfaqje.
“Arti nuk ka mundësinë që t’i ndryshoj gjërat por që të prek ndërgjegjen e secilit. Duhet të kishim një kujdes më shumë karshi kësaj, duket se ne çdo gjë po e ndërtojmë mbi të kaluarën tonë, pa pasur një koncept për të ardhmen”, u shpreh dramaturgu Kelmendi.

Për KultPlus, tha se përmes këtij teksti tenton të ngrij disa pyetje se kush jemi ne në raport me të kaluarën tonë, në raport me njerëzit që kanë dhënë shumë për këtë vend.
Ngjarjen e kësaj shfaqje në skenë e jetësuar aktorët: Teuta Krasniqi, Basri Shala, Agron Shala, Doresa Rexha dhe Gani Rrahmani.

Basri Shala, në këtë shfaqje pati mbi supet e tij rolin kryesor të shfaqjes, atë të dëshmorit të kthyer, Agronit. Ai tha për KultPlus se procesi më i mirë i gjithë shfaqjes, kanë qenë provat të cilat kanë zgjatur për rreth një muaji e gjysmë. Lidhur me rolin, ai tha se ka qenë një rol i rendë për ta luajtur, kjo bazuar edhe në natyrës e tij energjike të punës.

“Realisht, ky ka qenë rol ka qenë një rol i rëndë, sepse për dallim prej kolegëve që kanë pasur mundësi me u shpreh, ky shumicën e lojës e ka pasur të brendshme, arsyeja është e qartë, sepse është një rob lufte që pas katër viteve kthehet në shtëpi të vet dhe burgu e ka një të mirë që të rehaton”, u shpreh Shala për KultPlus.

Teuta Krasniqi, me anë të këtij roli po kthehej pas një viti e gjysmë në skenën e Teatrit. Ajo në këtë shfaqje solli gruan e dëshmorit dhe përballjen e saj të përditshme me rrethanat e jetës që të krijohen nga ky fat. Teuta për KultPlus tha se ndihet e nderuar nga puna e parë me regjisorin Qosja, ndërsa shtoi se e veçanta e kësaj shfaqje qëndron pikërisht tek teksti.

“Me regjisorin ka qenë një bashkëpunim i jashtëzakonshëm. Edhe sot në takimin e fundit para premierës e thash se nuk ka rendësi destinacioni sa ka rendësi rrugëtimi. E veçanta e krejt shfaqjes është teksti, sepse teksti është shumë i veçantë, është shumë i fuqishëm, është jashtëzakonisht i shkruar me finesë”, u shpreh aktorja Teuta Krasniqi, e cila tha se interpretimi i këtij teksti në të njëjtën kohë ka qenë përgjegjësi por edhe jo e vështirë.

Skenografe e kësaj shfaqje ishte Shqipe Kamberi, kostumografe Samka Ferri, skulptor Agron Blakçori dhe kompozitor Korab Shaqiri. Reprizat e para të kësaj shfaqje vijnë më 17 dhe 19 shkurt duke filluar nga ora 20:00./KultPlus.com