Shën Sofia, katundi arbëresh ku gjuha antike gërshetohet me traditën

Katundi arbëresh Shën Sofia  (Ital: Santa Sofia d’Epiro, me mbi 2500 banorë në provincën e Kozencës në Kalabri është një vend plot shije, stil e bukuri. Arbëreshët e këtushëm në masë ruajnë traditat nga etërit shqiptarë, siç janë gjuha antike, riti bizantin, zakonet dhe traditat tipike.

Sot kur shumica e fshatrave arbëreshe në Italinë e Jugut edhe më tej gjenden në një lloj mbylljeje, sa i përket aktiviteteve kulturore, e sidomos manifestimet tradicionale arbëreshe, një mbyllje e tillë është e vështirë sidomos për këtë qytezë arbëreshe, ku gjatë periudhës së mëhershme kishte një aktivitet të gjallë kulturo artistik e sportiv. Krahas mbishkrimi në gjuhën italiane e shqipe hasëm një vajzë që shëtiste me shqipen dy krenare në çantat e krahut me mbishkrimin “Shqiponja”, sipas emrit  të grupit të këtushëm të këngëve dhe valleve.  Është ky grupi artistik që pata rast ta njoh për dy-tri vite ta shoh në manifestimin tradicional në “Festën e Valleve” në Çifti/ Qivita, ku grupi “Shqiponja i Shënë Sofisë thuaja se ishte kurora e kësaj ngjarje të madhe kulturore arbëreshe.

Nga një shkrim i Dr. Bexhet Asanit, me banim në Amerikë (një adhurues i madh i arbëreshëve), mësojmë se: Grupi popullor “Shqiponjat” lindi në komunitetin arbëresh të Shën Sofis së Epirit në pranverën e vitit 1994 dhe u bë një shoqatë 10 vjet më vonë. Qëllimi i grupit të valleve dhe këngëve arbëreshe “Shqiponjat” është ruajtja dhe përhapja e trashëgimisë artistike, historike dhe kulturore e arbëreshëve në përgjithësi dhe të arbëresheve të Shën Sofisë në veçanti…” Mësojmë gjithashtu se ky grup artistik synon edhe përmes prezantimeve e koncerteve, të : “mbajnë të gjallë adetet, zakonet, veshjen, muzikën, vallet, këngët, fenë dhe trashëgiminë tradicionale kulturore kombëtare arbëreshe, e cila është unike në thelb, pa marrë parasysh nuancat që dallojnë nga fshati në fshat apo nga qyteti në qytet në krahinat e Kalabrisë dhe të Sicilisë”…

Përndryshe, veshja në kulturën arbëreshe, luan rol të veçantë e sidomos këtu në Shën Sofia, ku edhe janë edhe stolitë më të veçanta gjatë manifestimeve kulturore artistike, aq më parë që çdo katund arbëresh ka stilin e vet në bërjen e rrobave  tradicionale thuaja se tërësisht me dorë. E veçanta tjetër është se popullsia e varfër, ata që mbërritën në Kalabri nga Shqipëria, megjithatë varfëri nuk hoqën dorë nga bukuria dhe mbretëria e rrobave të tyre. Kjo më së miri dëshmohet edhe përmes muzeut shumë të pasur me kostume arbëreshe në katundin e Shën Sofisë.

Muzeu i Kostumit në Shën Sofia apo Santa Sofje d’Epiro është ngritur në Palazzo Bugliari, një ndërtim i mesit të shekullit XIX, i njohur më mirë si Kultura Palazzo della dhe ku është edhe selia e Bibliotekës Komunale. Pra vet veshja, në kulturën arbëreshe, është një nga manifestimet më kulturore artistike. Dihet se çdo qendër arbëreshe ka stilin e vet në bërjen e rrobave të saj tradicionale tërësisht me dorë: duke parë të gjitha së bashku, matrica e zakonshme njihet qartë, por në të njëjtën kohë identifikohen veçantitë e secilës veshje. Megjithëse popullsia e varfër, ata që mbërritën në Kalabri nga Shqipëria nuk heqin dorë nga bukuria dhe mbretëria e rrobave të tyre.

Përmes muzeut dhe revyve me veshje kombëtare përmes manekineve ju mund të vëzhgoni historinë e një populli nga një këndvështrim sigurisht i pazakontë, por shumë tërheqës; ekspozita në fakt përfshinë rroba të përditshme, rroba festash, gjysmë feste, dasmë, zi dhe zi.

Vendasit arbëresh, përfshi edhe këta të Shën Sofisë mësojmë se si ende ruajnë me dashuri traditat e sjella nga baballarët shqiptarë, siç janë gjuha antike, riti bizantin, zakonet, zakonet dhe traditat tipike.

Gjatë vizitës së këtij lokaliteti arbëresh ja vlen të vizitoni Muzeun e territorit dhe kostumi arbëresh, si dhe bibliotekën e këtushme.

Teksti e fotot: Rexhep Rifati / KultPlus.com

Shqiponja e zbutur, ha pica dhe mollë “ulur” në tavolinë me njerëzit

Mund të jetë e vështirë të mendosh që një shqiponjë të ulet në tavolinë për të ngrënë vaktet e saj, por ky është rasti i një grabitqari 20-vjeçar, i stërvitur nga Mark Culleton.

Shqiponja e tij quhet Des dhe njihet si “zogu i njerëzve”, është e mësuar me qëndrimin brenda katër mureve të shtëpisë, edhe pse shpalos të gjithë talentin e saj kur është në fluturim.

“Është një shpend që kërkon gjithmonë vëmendje dhe është shumë miqësor”, thotë Culleton, i cili punon në resortin “O’Reillys Rainforest”, në Australi. “Nëse sheh në tokë ndonjë mollë ose ndonjë cope pice, nuk e vë re fare, por nëse e vendos në tavolinë, do të fillojë ta hajë”, thotë Culleton. \a2news/ KultPlus.com

“Shqiponja” shpallet fjalë e vitit në Zvicër

Festa me shqiponjë në duar që bënë Granit Xhaka e Xherdan Shaqiri në ndeshjen kundër Serbisë në Kampionatin Botëror që u mbajt gjatë verës në Rusi, ka shtyrë që në Zvicër fjala “Shqiponjë” të jetë fjalë e vitit.

Gjesti i dy futbollistëve ngjalli reagime të mëdha në botën e futbollit ndërsa në Zvicër ngjalli reagime për nacionalizëm dhe dyshime për besnikërinë e qytetarëve me nënshtetësi të dyfishtë.

Juria e Shkollës së Lartë të Zurichut për Shkenca Aplikative, ka marrë vendim që fjala “shqiponjë” të zgjedhet si fjalë e vitit në Zvicër.

Fjala e vitit në Zvicër zgjedhet që prej vitit 2003.

Artistët urojnë 28 Nëntorin si zëvendës-kryeministri Enver Hoxhaj

Sot në të gjitha trevat shqiptare shënohet 106 vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë.

Ndërkohë urime të shumta po bëjnë qytetarët shqiptarë. Ndër këto urime vjen edhe një mjaft i veçantë nga artistët e Kosovës.

Ata kanë publikuar një fotografi bashkë me regjisoren Zana Hoxha Krasniqi, teksa kanë bërë shqiponjën (simbolin kombëtarë), ashtu siç e bëri zëvendëskryeministri i Republikës së Kosovës Enver Hoxhaj gjatë mbledhjes së dy qeverive, Kosovë – Shqipëri, shkruan KultPlus.

Për shqiponjën e Enver Hoxhajt, është folur mjaft shumë nëpër rrjete sociale ndërsa artistët zgjodhën ta urojnë 28 Nëntorin, ashtu si Hoxhaj./ KultPlus.com

Dua Lipa bën shqiponjën në tapetin e kuq në Las Vegas (FOTO)

Dua Lipa këto ditë është paraqitur në tapetin e kuq të iHeartRadio Music Festival Daytime Stage në Las Vegas në Nevada, shkruan KultPlus.

Dua Lipa e cila asnjëherë nuk ndalet se promovuar vendin prej nga vjen, edhe atje së bashku me fanset e saj ka bërë simbolin kombëtar, shqiponjën.

Dua Lipa, këngëtarja e hitit të saj “New Rules”, këtë verë ka mbajtur për të dytën herë koncert në Prishtinë. Ajo ka qëndruar për disa ditë në Prishtinë në kuadër të Festivalit Ndërkombërtar “Sunny Hill”, i organizuar nga babai i saj Dukagjin Lipa.

Ajo së fundmi ka publikuar edhe këngën më të re “Eletricity”, kjo këngë erdhi si bashkëpunim mes këngëtares nga Kosova dhe Silk City, Diplo dhe Mark Ronson / KultPlus.com

Kjo është video kur Dua Lipa elektrizon publikun me flamurin kombëtar dhe bën shqiponjën me duar

Dua Lipa ka qenë kryetema e këtyre ditëve në Kosovë, falë pjesëmarrjes së saj në Festivalin Sunny Hill.

Ylli me renome ndërkombëtare ka qenë personazhi kryesor i edicionit të sivjetmë të këtij festivali, i cili mbahet në parkun e Gërmisë në datat 10, 11 dhe 12 gusht.

Këngëtarja e famshme e ka mbajtur koncertin e saj në ditën e parë të festivalit (të premten) duke krijuar një atmosferë të paharruar.

SHQIPE 👐🏼🇦🇱🇽🇰👐🏼🇦🇱🇽🇰👐🏼

A post shared by DUA LIPA (@dualipa) on

Ndërkaq, 22-vjeçarja ka qenë e pranishme në zonën VIP edhe në natën e dytë të Sunny Hill duke shijuar atmosferën e krijuar nga yjet vendore dhe shqiptarët tjerë të famshëm./ KultPlus.com

Shqiponja dykrenare, stemë e komunës zvicerane

Komuna zvicerane mbanë një shqiponjë dykrenare si stemë. Ngjashmëria e kësaj shqiponjeje është e madhe me atë që dy futbollistët shqiptar të Kombëtares zvicerane, Granit Xhaka e Xherdan Shaqiri, festuan golat të cilat i shënuan në ndeshjen me Serbinë.

Falë rastit të shqiponjës dykrenare, është zbuluar histori interesante e shqiponjës dykrenare, sikurse ajo e Simplonit në Zvicër.

Debate të tilla si ato për shqiponjën dykrenare, të inicuara nga fitorja e futbollistëve zviceranë mbi ekipin e Serbisë, mund të japin një ide për fushat e interesit që shumica e njerëzve mezi hyjnë, pasi nuk shpaguhen. Kjo është mënyra e vetme për të spjeguar kur një lexues i të përditshmes zvicerane “Bund”, i cili po udhëtonte gjatë kësaj jave në Valis, redaksisë në fjalë i dërgoi një e-mail me një foto të bashkëngjitur. “Shikojeni”, shkroi ai.

Fotografia tregon kutinë e ndalimit të komunës Simplon. Në te shihet një një stemë me një shqiponjë dykrenare, në një sfond të kuq – lartë, e vendosur në mes dhe e pagabueshme. Ngjashmëria me flamurin e Shqipërisë është e mahnitshme.

Vallë, mos është ndonjë shaka? Një thirrje telefonike tek kryebashkiaku i Simplonit Sebastian Arnold, ka dhënë sqarime.

Shqiponja me dy koka ka qenë prej kohësh kafsha heraldike e komunitetit, thotë dhe përshkruan historinë se si fshati pas kalimit të Simplonit erdhi tek ky zog. Në vitin 1815, një ushtri austriake me rreth 80.000 ushtarë u zhvendos nga Domodossola në Valis.

Me sa duket, banorët ishin të impresionuar nga flamujt, thotë ai. Shumë prej këtyre flamujve të ushtrisë kishin treguar shqiponjën dykrenare.

Për hollësi të tjera, kryebashkiaku i referohet përvjetorit të shkruar nga Renato Arnold “700 vjet të Komunës Simplon”, i cili u botua dhjetë vite më parë.

Përse Simploni ishte në gjendje të vendoste në stemë shqiponjën dykrenare si një kafshë heraldike, në fakt nuk është plotësisht e qartë. Autori lë të vlerësoni, “tërheqjen” dhe ky imazh imponues do të lërë një përshtypje të tillë të qëndrueshme.

Ndoshta edhe mund të jetë, shkruan ai, “se shqiponja dykrenare si një stemë dhe shpend në flamur, në ato vite ishte thjesht në modë”. Këto mund të jenë arsyet përse Komuna Ausserberg e Valisit, në atë kohë, gjithashtu kishte një flamur me këtë pamje.

Megjithatë, është dokumentuar mirë se si i është autorizuar kryebashkiakut flamuri, si e ka shtypur ai çmimin dhe më në fund, sa ka kushtuar flamuri: Blerja e tij kakushtuar sa një pesta e shpenzimeve t ëpërgjithshme komunale në vitin 1817. Flamuri, i cili shërbeu si një flamur i komunitetit për më shumë se 100 vite, ekziston edhe sot e kësaj dite.

Pasi u zëvendësua në vitin 1936, ai pothuajse ishte i humbur në ndërkohë. Vetëm në vitin 1972 u gjetën “mbetjet e tij në një gjendje patetike mbi sallën e komunës”, ka shkruar Renato Arnold.

Ndërkohë, edhe flamuri i dytë është zëvendësuar; ky dhe numri i restauruar duhet të marrin një “domethënie historike për krenarinë e arsyeshme të vendit”, ku ata “mund të admirohen nga vendasit dhe të huajt”, thuhet në publikimin e përvjetorit.

Aq për Valisin, shkruan “Bund”, përcjell Albinfo.ch. Dhe aq shumë sa për të sjellë një debat të panevojshëm. Sepse pa aferën e shqiponjës dykrenare, lexuesi me siguri se nuk do t`i kishte rënë në sy stema me shqipnjën dykrenare në kutinë e ndalimit në Simplon.

“MOS KINI FRIKË NGA SHQIPONJA”

Kryeministri shqiptar Edi Rama, në një postim në rrjetin social ‘facebook’, ka prezantuar llogarinë bankare ku mund të derdhen mjetet për të paguar gjobën prej 25 mijë frangash, gjobë të cilën FIFA ua shqiptoi tre futbollistëve të Kombëtares së Zvicrës.

“MOS KINI FRIKE NGA SHQIPONJA është emri i llogarisë bankare ku gjithkush mund të japë një kontribut simbolik, për të paguar gjobën absurde të FIFA-s ndaj Granit Xhakës dhe Xherdan Shaqirit”, ka shkruar kryeministri Edi Rama.

Sipas tij shqiponja është shenjë e cila parqet gëzimin dhe se i vije keq që kjo është keqinterpretuar.

“Shenja e duarve shqiponjë është shenja jonë dalluese e komunikimit në raste gëzimi dhe me keqardhje për ata që e keqinterpretuan shenjën e gëzimit krejt spontan nga një moment i bukur sportiv, në Raiffeisen Bank është hapur llogaria MOS KINI FRIKE NGA SHQIPONJA”, ka shkruar ai.

“Kjo llogari u hap falë nxitjes së shumë miqve të këtij rrjeti social nga e gjithë bota, si falënderim e mirënjohje për dy sportistët që ngritën peshë në një gëzim sportiv miliona shqiptarë”, ka shkruar kryeministri Edi Rama.

Postimi i Plotë i kryeministrit shqiptar Edi Rama:

MOS KINI FRIKE NGA SHQIPONJA është emri i llogarisë bankare ku gjithkush mund të japë një kontribut simbolik, për të paguar gjobën absurde të FIFA-s ndaj Granit Xhakës dhe Xherdan Shaqirit
Shenja e duarve shqiponjë është shenja jonë dalluese e komunikimit në raste gëzimi dhe me keqardhje për ata që e keqinterpretuan shenjën e gëzimit krejt spontan nga një moment i bukur sportiv, në Raiffeisen Bank është hapur llogaria MOS KINI FRIKE NGA SHQIPONJA
Kjo llogari u hap falë nxitjes së shumë miqve të këtij rrjeti social nga e gjithë bota, si falënderim e mirënjohje për dy sportistët që ngritën peshë në një gëzim sportiv miliona shqiptarë./ KultPlus.com

Erza Muqolli bën shqiponjën në sallën e madhe të Parisit (VIDEO)

Erza Muqolli po vazhdon ta dëshmoj veten në çdo interpretim dhe paraqitje në skenë. Ajo në dhjetor të vitit të kaluar solli një interpretim të mahnitshme të një prej këngëve më të njohura të Beyonce, shkruan KultPlus.

Erza Muqolli vjen nga Kosova dhe është vetëm 13 vjeçare por sukseset e saj në interpretim dhe skenë e tejkalojnë moshën e saj. Para një numri të madh të publikut, ajo është ngjitur në skenën AccorHotels Arena, ku ka sjellë këngën “Listen” të Beyonce. E veçanta e këtij interpretimi është se pasi që zëri i saj i fuqishëm arrin të prek çdo pjesë të sallës, ajo ngrit dy duart lart për të krijuar simbolin kombëtar, shqiponjën.
KultPlus ju sjellë videon e këtij interpretimi nga AccorHotels Arena, në Paris.

Po ashtu kujtojmë se në këtë skenë, ajo në fund të vitit të kaluar kishte performuar më këngëtaren e njohur franceze Zaz./KultPlus.com

Skulptura më e madhe e shqiponjës në botë

Është në mesin e skulpturave më të mëdha në botë, dhe pikërisht kjo skulpturë e shqiponjës është punuar në Indi, shkruan KultPlus.

Duke pas parasysh se shqiponja është simbol i popullit shqiptar, përpos në flamur dhe nëpër stema të ndryshme, një vepër e tillë mungon në trojet shqiptare./KultPlus.com