Poetja shqiptare ftohet për mbrëmjen poetike “Poezi nga gjithë bota”

Poezi nga gjithë bota. Kështu quhet projekti poetik, i cili ka për qëllim të prezantojë poet e shkrimtarë nga të gjitha kombet e botës.

Poetja shqiptare Hava Kurti Krasniqi shprehet e gëzuar shumë për ftesën që ka marrë.

“Unë isha e ftuar në një promovim libri të një autoreje zvicerane, aty lexova një poezi shqipe në gjuhë shqipe dhe gjermane, dhe pas leximit zonja Lichtensteiger që ishte në rolin e moderatores së promovimit më erdhi pranë dhe më ftoi që të lexoj me datën 1 tetor, për të prezantuar poezinë time në shqip dhe të përkthyer në gjermanisht”, është shprehur Kurti-Krasniqi.

Por, si e ka menduar ajo këtë mbrëmje, ku do të jetë e vetme në binë, poetja ekskluzivisht për albinfo.ch u shpreh:

“Kam lexuar shpesh nëpër biblioteka e teatro nëpër Zvicër, por pranë meje gjithmonë kanë qenë edhe autorë zviceran. Kësaj here gjatë tërë kohës do të lexoj vetëm unë. Por poezia nuk të lë vetëm kurrë. E kam menduar të lexoj edhe ndonjë poezi nga: Dritëro Agolli, Ali Podrimja, Martin Camaj, Flora Brovina, etj. Dhe jam e bindur se poezia shqipe do ti fascinon të pranishmit që vijnë nga kultura të ndryshme”, ka shtuar tutje poetja shqiptare./ KultPlus.com

Vanessa Redgrave merr “Luanin e artë”, bën apel për refugjatët

Aktorja legjendare britanike Vanessa Redgrave bëri një apel pasionant në emër të refugjatëve, kur të mërkurën mbrëma mori “Luanin e artë” për arritje jetësore në ceremoninë e hapjes së edicionit të sivjetmë të Festivalit ndërkombëtar të filmit në Venecia, raportojnë mediat ndërkombëtare.

Aktorja 81-vjeçare, e cila konsiderohet si thesar kombëtar në shtetin e saj, bëri debutimin e saj si regjisore në vitin 2017 me dokumentarin “Sea Sorrow”, pjesë e të cilit janë edhe aktorët Ralph Fiennes dhe Emma Thompson. Ky dokumentar shqyrton krizat e tanishme globale të refugjatëve, derisa premierën e pati vitin e kaluar në Festivalin e Filmit në Cannes.

“Jo shumë njerëz i dinë faktet (përse njerëzit bëhen refugjatë)”, u ka thënë Redgrave gazetarëve gjatë një konference për media në Lido, ishullin e gjatë e të ngushtë i cili përballet me qytetin e Venecias ku mbahet festivali i njohur.

Redgrave në Venecia, siç raportojnë mediat ndërkombëtare, ka thënë se ajo e ka kuptuar se çka do të thotë të jesh refugjat qysh në moshën katërvjeçare, kur ajo bashke me vëllezërit e motrat ishin evokuar nga Londra gjatë Luftës së Dytë Botërore, derisa babai e xhaxhallarët ishin në marinë duke luftuar kundër nazistëve, shkruan Koha Ditore./ KultPlus.com

Kosovare Asllani feston golin duke bërë shqiponjën

Sportistja Kosovare Asllani sonte ka festuar duke bërë shqiponjën.

Asllani, e cila luan futboll prej kohësh dhe është pjesë e ekipit kombëtar suedez, ka shënuar golin e katërt të sajin në këtë sezonë.

Ajo shënoi sonte kundër Ukrainës, ndërsa festoi më pas duke bërë shqiponjën, traditë kjo tanimë e sportistëve shqiptarë në mbarë botën.

Asllani ka shënuar golë në minutën e 51, ndërsa Suedia ka fituar me rezultat 3 me 0.

Momentalisht po zhvillohen lojët e Kampionatit Botëror të Futbollit për Femra. / KultPlus.com

Llavë dhimbjeje e familjarit të të pagjeturit

Teuta S. Haxhimusa

Ke ecë vit pas viti, edhe kur s’ke ndjerë ndërrimin e stinëve!
Herë-herë edhe vetë beson se ke harruar dhe plaga është përtharë!
Por, një lajm, një bisedë kuturu të kthen prapa, e të degdisë shtigjeve të panjohura!
E ti kapesh për një fije shprese, mbase të kotë!

Ah, kjo grimcë shprese që fiket e ndizet pambarim, ta shpërthen vullkanin e heshtur të dhimbjes!
E llava e tij të mbulon, e të mbytë shtresë, shtresë…!!!

Në agoni të pritjes, kur qepallat t’lëshohen plumb mbi sytë e lodhur!
Një zhurmë, një dritare që leviz nga era, një parmak që troket nga pika shiu – të zgjon!
E si rrufeja t’shkreptinë mendimi i parë, i çmendur “Mos vallë është ai”!
Dhe ti ngrihesh, e vrapon, në borë e në shi, në çdo stinë, mu në mes te ërresirës, në çdo cep të shtëpisë kërkon, e kërkon!
Endesh si somnabul, plandosesh para derës së oborrit në dyzim deliri!
Në grykë të mbërthejnë penjtë e mpleksur të realitetit e imagjinatës, e plaga vetëm pikon, e pikon…!

Ah, kjo grimcë shprese që fiket e ndizet pambarim, ta shpërthen vullkanin e heshtur të dhimbjes!
E llava e tij të mbulon, e të mbytë shtresë, shtresë…!!!

Teuta Haxhimusa- Çerkini, 30 Gusht 2018
(Në shenjë bashkëndjenjeje e respekti për secilin familjar që ende jeton në agoninë e pritjes se lajmit për fatin e më të dashurve të tyre, gati edhe 20 vjet pas luftës)

‘347, zero po vonon, dhe jeta ime është në avion’ (VIDEO)

Një këngë e veçantë është ajo e Soni Malajt dhe Flori Mumajesit.

Kënga “Fluturimi 3470” ishte pjesë e festivalit Kënga Magjike para disa vitesh, në kohën kur këngëtarët ishin çift dhe sollën këtë baladë si një bashkëpunim që do të mbetet në muzikën shqiptare.

Një tekst unik i solli dy artistët në skenë, për një histori dashurie në prapavinë e kësaj melodie. Edhe dashuria e tyre nuk zgjati shumë, megjithatë.

Ne sonte po e sjellim këtë këngë e cila është e mishëruar nga artistët dhe mbetet në historinë e festivalit si një këngë që solli edhe puthjen mes dy artistëve. / KultPlus.com

Nuk ka rend pa drejtësi: Kosova ka nevojë për revolucion shoqëror

Visar Xhambazi

Kur dëgjojmë fjalën revolucion, gjërat e para që na vijnë në mendje janë diktatura, dhuna dhe kaosi.
Revolucionet shoqërore megjithatë mund të jenë të padhunshme; arma dhe ushtarët e saj më të fuqishëm janë qytetarët dhe zërat e tyre që mbështesin ndryshimin në shoqëri. Sipas definicionit të Universitetit të Oksfordit, revolucioni shoqëror është “një ndryshim i shpejtë në strukturën dhe natyrën e shoqërisë.” Ky lloj revolucioni nuk fokusohet domosdoshmërisht në ndryshimin e sistemeve politike, por në transformimin kulturor dhe atë socio-politik. Një transformim në mendësi, në analizë të mirëfilltë ndaj rrethit, një luhatje në sentimentin dhe moralin kolektiv.
Në rast të suksesit eventual, çdo revolucion shoqëror prodhon dy gjëra: tërheq zëra të rinj dhe forcon opozitën.

Në Kosovë, logjika e haraçit, klientelizmit dhe nepotizmit ka korruptuar dhe zvogëluar idealin tonë, atë të transformimit të Kosovës në një shtet funksional bazuar në standarde dhe principe demokratike. Populli i Kosovës është duke kaluar në një fazë të trushpërlarjes deri në pikën e pranimit të ideve të politikanëve keqdashës dhe filistinë (antikulturë) se korrupcioni është pjesë e pashmangshme e jetës sonë. Janë po këta politikanë dhe kjo klasë e tyre të cilët kanë ndihmuar në krijimin e epidemisë mendore duke e ulur entuziazmin në shoqërinë tonë, gjë e cila ka prodhuar një realitet të hidhur, një lumpenproletariat të palëvizshëm.

Kosova ka probleme bazike të cilat me siguri nuk shihen në vendet tjera evropiane: qytetarët parkojnë në trotuare dhe injorojnë në mënyrë ç’njerëzore të drejtën e lëvizjes së personave me aftësi të kufizuar; mësuesit/arsimtarët protestojnë për rritje të pagës por kurrë për përmirësimin e cilësisë së arsimit; qytetarët festojnë duke gjuajtur me armë nëpër dasma dhe vrasin aksidentalisht të afërmit e tyre; gjykatat marrin vite për të zgjedhur lëndët e tyre dhe mohojnë të drejtat e qytetarëve të cilat garantohen me Kushtetutë; një kryeministër i cili dyfishon pagën e tij por mban pagën minimale në 170 Euro; një person i cili shpallet fajtor për një krim, largohet nga vendi dhe kthehet pas tre viteve si një person i lirë; një qeveri e cila shpenzon afro një miliardë euro në një autoudhë por kurrë nuk publikon kontratën e saj…Një listë e gjatë e cila demoralizon qytetarin i cili për më tepër duket se tash e dy dekada ka rënë në humnerën e apatisë dhe depresionit, prej nga, pos disa tentimeve aty-këtu, është e vështirë dalja dhe shpëtimi.

Në novelën e tij epike, Të Mjerët, Viktor Hygo tejkalon nocionin e mëshirës si një mundësi e dytë për falje. Mëshira—sipas Hygos—si nocion nuk i dedikohet vetëm dhembshurisë por edhe faljes së gabimeve dhe ofrimit të mundësisë së dytë për ta bërë botën një vend më të mirë për të jetuar. Liderët dhe politikanët kosovarë kanë pasur dhjetëra mundësi të shpaguajnë vetveten e tyre, dhe për pasojë Kosova sot është në një gjendje të mjerueshme. Hygo ka folur për “të çmendurit e përmbajtur” të cilët “prishin rrugën e ferrit.” Sot, tashëgimtarët e Hygos promovojnë mesazhin: Rend para drejtësisë. Por fakti është, nuk ka rend të tillë, asnjë rend nuk eksizton pa drejtësi.

Në këtë gjendje distopike, thirrja për revolucion shoqëror mund të jetë gjithçka përveç revolucionare. Martin Luter King gjunior ka shkruar më parë, “kur ke të drejtë, nuk mund të jesh shumë radikal; kur e ke gabim, nuk mund të jesh shumë konservativ.” Kosovarët kanë personalitete të ndryshme, interesa financiare të llojllojshme dhe aspirata të shumë-natyrshme. Ka kosovarë të cilët janë të korruptuar dhe të pakorruptuar. Sidoqoftë, kjo nuk duhet ti pengojë askujt. Çdo shoqëri posedon një pjesë të oportunistëve, profiterëve dhe parazitëve. Lajmi i mirë është se këta njerëz janë pakicë në shoqëri. Fatkeqësia është se ekziston një shumicë e heshtur dhe një klasë e mesme pasive—thelbi i çdo shoqërie—pa të cilët asnjë ndryshim i madh nuk mund të iniciohet.

***

Kosovës i nevojiten zëra të rinj dhe një opozitë e bashkuar. Kosova ka nevojë të thejë një herë e përgjithmonë normën e injorancës dhe mediokritetit dhe të promovojë aktivizëm shoqëror. Kjo nuk është idealiste edhe pse mund të tingëllojë e tillë. Ndryshimi mund të bëhet në forma dhe aspekte të ndryshme.
Studentët nuk duhet të regjistrohen nëpër klasa ku ligjërojnë politikanë të korruptuar; qytetarët duhet të ndalojnë së paguari bakshishe për trajtim më të mirë për më të dashurit e tyre në spitale publike; të rinjtë duhet të votojnë masivisht kur mbahen zgjedhjet dhe të deklarojnë vullnetin e tyre; gratë nuk duhet të heqin dorë nga e drejta e tyre ligjore për trashëgimi. Skeptikët mund të argumentojnë se këto ndryshime janë të vogla dhe se nuk mund të kenë ndonjë efekt në shoqëri. Megjithatë, nëse këto ndryshime të vogla fillojnë të ndodhin kanë potencial të transformojnë shoqërinë tonë brenda një intervali kohor afatmesëm dhe afatgjatë. Tek e fundit, një udhëtim i gjatë fillon me një hap.

Eshtë një aksiomë për ndryshim shoqëror që asnjë revolucion nuk mund të ndodhë pa një metodologji të caktuar që i përshtatet rrethanave të kohës. Perveç kësaj, asnjë revolucion nuk ekzekutohet si një operë, instrumentet, zëri dhe gjestet e saj nuk janë të dizajnuara dhe të precizuara. Kosovarëve nuk ju nevojiten armë për një revolucion të tillë, ata posedojnë armën më të fuqishme që ekziston: bindja që ata kanë të drejtë në kauzën e tyre.

Fillimisht e botuar në Balkanist.

Rama: Shqiptarët thonë pushimet janë shumë të shtrenjta, turistët thonë të kundërtën

Kryeministri e vlerëson me nota maksimale sezonin turistik. Siguria, pastërtia, cilësia e shërbimit këtë vit, sipas tij kanë qenë shumë më të larta se vitet e shkuara.

Atyre që ankohen se çmimet janë të larta, Rama iu kundërvë opinionet e turistëve të huaj që kanë pushuar në Shqipëri.

“Atyre që thonë çmimet janë të larta, iu them: Turistët e huaj vijnë në Shqipëri dhe thonë është shumë e bukur, çmimet janë të lira dhe mikëpritja është e jashtëzakonshme. Ndërkohë, shqiptarët thonë pushimet janë shumë të shtrenjta. Ose turistët e huaj janë nën efektin e drogës ose pastaj ka një problem me vetë këta që komentojnë. Çmimet i vendos tregu jo qeveria. Nuk ka çmime të larta që e lënë restorantin apo hotelin bosh sepse falimenton. Përderisa ka klientë, atëherë do të thotë që ka një balancë. Nuk diskutohet që në Shqipëri pushimet janë shumë të lira. Numri i shqiptarëve që zgjedhin të pushojnë jashtë shtetit është rritur. Kjo tregon rritje të fuqisë së konsumit”, u shpreh Kryeministri Edi Rama gjatë fjalës së tij.

Kryeministri dhe ministrat e Turizmit dhe Bujqësisë bashkëbiseduan ne plazhin e Gjirit të Lalëzit me të rinjtë e angazhuar në projektin Smile Albania, një projekt që ata premtojnë se do të vijojë edhe vitin e ardhshëm pasi pati suksese.

“Ka lezet t’ju shohin ju turistët, jo ata barkëderrat që duken se kanë 3 koka sa të miat në bark”.

Një mijë të rinj u vendosën në 9 pikat hyrëse kufitare për të mikëpritur, orientuar apo dhënë asistencë turistëve të huaj.

‘Të jetosh në Kosovën e Dua Lipës, Rita Orës dhe Era Istrefit’

Stefan van Dijk për herë të parë e ka vizituar Kosovën në vitin 2004.

Ndoshta as ai vetë nuk e ka menduar se pas kaq vitesh, ai do të niste jetë me familjen e tij pikërisht në Kosovë. Ai vjen nga Holanda, atje ku Dua Lipa është e para në toplistën e këngëtareve më të dëgjuara.

Dhe Stefan ka vendosur që pak nga koha e tij ta kushtojë për të shkruar rreth yjeve botërore që janë kosovare.

“Kosova – Jeta në një tokë të popstarëve” është teksti i holandezit që jeton e vepron në Kosovë. Ai shkruan për luftën e fundit në Kosovë, dhe më pas e tregon anën tjetër të Kosovës – vendit prej nga po dalin emrat e mëdhenj të muzikës, përcjellë KultPlus.

“Nga ky vend është edhe Rita Ora dhe Era Istrefi. Jo keq për një vend me 1.8 milion banorë” shkruan Stefan, i cili monitoron tri faqe të cilat tregojnë për të vërtetën mbi Kosovën, për të treguar se vend i bukur dhe me potencial është Kosova.

Tekstin e plotë të Stefan mund ta gjeni në një prej web-faqeve ku prezantohen potencialet evropiane dhe ku dalin zërat e rinj të opinionistëve mbi tema të ndryshme – Emerging Europe. / KultPlus.com

Haruki Murakami në listën e ngushtë për çmimin alternativ Nobel

Rreth 100 figura letrare të Suedisë kanë pyetur librashitësit që të vijnë me një listë të shkurtër të autorëve për një çmim zëvendësues për Nobelin për Letërsi.

Akademia Suedeze e ka anuluar çmimin Nobel për Letërsi për këtë vit për shkak të skandaleve seksuale brenda Akademisë.

Megjithatë, një çmim zëvendësues ka gjetur shkrimtarin Haruki Murakami dhe britanikun Neil Gaiman në një listë të ngushtë për të triumfuar, shkruan KultPlus.

Murakami ka qenë për disa vite në listën e ngushtë edhe për Nobelin prestigjioz letrar, i cili është anuluar ndërsa po tentohet të jepet tek në vitin 2019-të.

Fituesi do të shpallet në muajin tetor, ndërsa janë katër autorë në këtë listë të ngushtë. Çmimi do të ndahet nga New Academy, e formuar pas skandaleve të Akademisë Suedeze.

Qëllimi i këtij çmimi është të zgjedhë autorin që tregon historinë e njerëzve të botës, për dallim nga Nobeli për Letërsi i cili jepet për shkrimtarin që prodhon një punë të rëndësishme letrare në një drejtim ideal.

Nobelin e fundit për Letërsi e morri Kazuo Ishiguro, ndërsa francezët prijnë me fitore, me 16 shkrimtarë që e kanë fituar këtë çmim. / KultPlus.com

Arusha Ema dhe lëvizjet e saj simpatike në Pyllin e Arinjve në Prishtinë

Nuk ndodhë shpesh që ti shohim arushat në lëvizje fantastike.

Në Bear Sanctuary Prishtina – një vend magjik për arushat e shpëtuara, Ema është ajo që bën lëvizjet më të mira.

Një arushë e dashur sikur të gjitha të tjerat, në këtë video të postuar nga Bear Sanctuary Ema shihet duke kërcyer, e lumtur në këtë ambient.

Bear Sanctuary Prishtina është shndërruar në një parajsë për këto kafshë të bukura dhe lozonjare. Roni, në anën tjetër, është arushi që nuk duket fort i entuziasmuar nga ky vallëzim, për dallim prej neve tjerëve. / KultPlus.com

Na jemi fmijët qe kanë me ju përndjekë tanë jetën…

(Për ata që s’janë)

Se jemi top i zhytyn n’baltë,
Lojë e lame n’gjysëm
Jemi kolli i thatë që dëgjohet
nëpër korridore të ngushta t’spitaleve
Që i pikon tavani

Na jemi fmijët e sokaqeve
Me rrugë t’pashtrume
Ku dëgjohen sorrat
Dhe ku i l’kund era
Kpucat e vjerrta nëper kabllo t’rrymës

Jemi paqja
Dhe lufta

Jemi shpina ku ngulet thika
Jemi hala n’sy

Na jem fustan i grisun i nan’dhjetë e nantës,

Sytë tanë kanë pa shumë
Për me i thanë fminisë veç lojë
E rritës lumni.

Na jemi lulet e kuqe që çelin n’pranverë…

Jem’ dy gishtat e tet’dhjetë e nantës

Na jemi nanat që gjinin
S’na lat’ me ua ba hallall…

Për vitet që na i morët,
Për andrrat që na i shuet
Për shpirtin që na e k’putet…

…na jemi piskama që keni me dëgju tanë jetën…

Blega Sheholli

Shtator/2016

Marigona Qerkezi dhe Elbenita Kajtazi në gjysmë-finale të garës Operalia (LIVE)

Këtu mund të ndiqni Live performancat e dy sopranove shqiptare, Marigona Qerkezi dhe Elbenita Kajtazi, në gjysmëfinale të garës OPERALIA.

https://www.facebook.com/Operalia/videos/272787870208948/

Janë gjithsejt 24 artistë në këtë garë të gjysmëfinales në fushën e operës.

OPERALIA është themeluar në vitin 1993 nga i madhi Placido Domingo për të promovuar dhe ndihmuar talentet e reja në botën e operës.

Në vitin 1993, këtë çmim e pati marrë Inva Mula ndërsa në vitin 2016-të njëri nga fituesit ishte tenori Ramë Lahaj.
/ KultPlus.com

Diasporat e shqipes

Rrahman Paçarizi

Në Prishtinë është duke u mbajtur Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare, në Fakultetin e Filologjisë. Në mesin e kumtesave të cilave janë lexuar nga studiues të ndryshme është edhe ajo e studiuesit Rrahman Paçarizi, shkruan KultPlus.

Sipas tij rrethanat e kultivimit të shqipes janë të ndryshme nga njëri vend në tjetrin. Në kumtesën e tij Paçarizi ka marrë shëmbull se në Suedi shqipja është në mesin e 10 gjuhëve më të mëdha të huaja dhe bashkë me gjuhët e tjera të huaja, edhe mësimi i shqipes është i institucionalizuar dhe organizohet në kuadër të sistemit arsimor suedez, ku rreth 6 mijë fëmijë shqiptarë ndjekin mësimin plotësues në gjuhën shqipe.

“Mirëpo, në të gjitha vendet e tjera ose nuk ka fare mësim të shqipes ose ai është i organizuar në baza vullnetare, pra jo si pjesë e sistemeve arsimore të shteteve përkatëse”, ka theksuar ai .

Sipas tij dallimet ndërmjet ishujve gjuhësorë të shqipes, për të cilët është shkruar më parë dhe shqipes në diasporë, shqipes së mërgimtarëve shqiptarë janë të mëdha dhe shtrihen në shumë drejtime.

Ai ka treguar se përderisa për ishujt e tjerë, duke e përfshi ndoshta edhe Turqinë, mund të flitet si për territore mjaft kompakte ku popullata që flet të folme të shqipes është mbizotëruese, një gjë e tillë nuk mund të thuhet për shqipen që kultivohet në Evropën Perëndimore.

“Në asnjë nga këto zona shqiptarët nuk janë shumicë dhe shqipja nuk ka status politik”, është shprehur ai./ KultPlus.com

Kultura në epokën digjitale

Iris Luarasi

Në Prishtinë është duke u mbajtur Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare, në Fakultetin e Filologjisë. Në mesin e kumtesave të cilave janë lexuar nga studiues të ndryshme është edhe ajo e studiueses Iris Luarasi, shkruan KultPlus.

Të përballesh me sfidën e të thënit dhe të shkruarit të asaj që ndien dhe mendon përkrah përgjegjësisë për saktësi dhe objektivitet, nuk është më një dilemë për shumë njerëz në ditët e sotme.

Mirëpo sipas Iris Luarasi me erën e re të ndryshimeve teknologjike gjuha e urrejtjes mbetet çdo ditë e më shumë një sfidë për lirinë e shprehjes.

“Në fakt, gjuha e urrejtjes nuk është një fenomen i ri që u shfaq së fundmi me popullaritetin e medias sociale dhe zhvillimin e teknologjisë. Këto zhvillime vetëm e avancuan më shumë dhe ndihmuan në mënyrën më të shpejtë dhe të lehtë të shpërndarjes se kurrë më pare”, thotw ajo.

Në anën tjetër ekziston një e drejtë fondamentale e të drejtës për lirinë e shprehjes dhe informacionit që i garanton çdokujt lirinë për të shkruar “online” dhe “offline” atë që ai apo ajo mendon dhe beson. Por, sipas studiueses Iris Luarasi kjo s’do të thotë se liria e shprehjes është një e drejtë absolute.
“Liria e shprehjes është e shoqëruar me obligime dhe duhet përdorur gjithmonë në një mënyrë shumë të përgjegjshme. Këto të drejta dhe detyrime janë gjithnjë e më shumë relevante në tendencat populiste që bëjnë veçanërisht gratë si shënjestrën e gjuhës së urrejtjes”, thekson ajo.

Sipas saj edhe në rrjetet online ose edhe në gazetat e përditshme që kanë faqen e tyre në rrjet, gazetaria qytetare e shprehur përmes komenteve nëse nuk redaktohet apo kontrollohet shpesh bën më shumë dëm se mirë.

Disa nga pyetjet që ajo ngrit në këtë kumtesë janë se kush e kontrollon këtë, nëse vërtet ka një lloj kontrolli mbi këtë lloj informacioni? A mbajnë këto media përgjegjësi apo kjo mbetet në duart e lunatikëve që urrejnë çdokënd në këtë botë?

Në fund ajo po ashtu thekson se kriza ekonomike me të cilën përballet bota sot, nuk mund të jetë një justifikim për të bërë kompromis me të drejtat e njeriut./ KultPlus.com

MKRS-ja hap thirrjen për konkursin “Çmimi për diversitetin kulturor 2018”

Në shënim të vitit të Trashëgimisë Kulturore Evropiane dhe në zbatim të Strategjisë Kombëtare për Trashëgimi Kulturore, MKRS përmes Departamenti të Trashëgimisë Kulturore ndanë Çmimin Vjetor për Diversitet Kulturor të Kosovës për projektin më të mirë që promovon Diversitetin Kulturor të Republikës së Kosovës, shkruan KultPlus.com

Kultura si komponent thelbësor i çdo shoqërie, është pëlhurë që bashkon komunitetet dhe u jep atyre mundësi për shpërfaqjen e identitetit të tyre unik. Njohja dhe faktorizimi i diversitetit kulturor është thelbësor për të ruajtur trashëgiminë kulturore në mënyrë efikase. Përfshirja e diversitetit kulturor, sidomos nëpërmjet ruajtjes së trashëgimisë kulturore, sjell përfitime të prekshme. Përqafimi i diversitetit kulturor në përditshmëri është një forcë lëvizëse për rritjen e qëndrueshme ekonomike, si dhe çelës për të jetuar jetë të përmbushura.

Ndaj, Ministria e Kulturës Rinise dhe Sportit (MKRS) përmes Departamentit te Trashëgimisë Kulturore ju fton të merrni pjesë në konkursin për Çmimin vjetor për “Diversitet Kulturor të Kosovës”.
Me këtë konkurs ndërdisiplinor MKRS synon të festoj përpjekjet shembullore, të individëve dhe organizatave, për të shfaqur diversitetin kulturor përmes projekteve të veçanta, duke mirëpritur projektet që pozitivisht tregojnë mënyrat e shumëfishta përmes së cilave kulturat e grupeve dhe shoqërive gjejnë shprehje por edhe për mënyrat me të cilat trashëgimia kulturore e njerëzimit ruhet, kultivohet dhe përcillet të gjeneratat e ardhshme.

Përmes këtij konkursi dhe programeve të ngjashme, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit ka për qellim të rrisë ndërgjegjësimin dhe të kuptuarit e diversitetit kulturor në Kosovë./ KultPlus.com

Topika – transformimet poetike e diskursive

Anton Berishaj

Në Prishtinë është duke u mbajtur Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare, në Fakultetin e Filologjisë. Në mesin e kumtesave të cilave janë lexuar nga studiues të ndryshme është edhe ajo e studiuesit Anton Berishaj, shkruan KultPlus.

Mes të tjerave në kumtesen e tij Berisha thotë se me shkrirjen e retorikës me poetikën (Barthes) në kuadër të gramatikës mesjetare, topika nga organoni logjiko-dialektik arstotelian zhvendoset në domenin e letërsisë.

Sipas tij nëse në sistemin retorik antik topika shënonte një depo rezervash të mendimeve nga më të ndryshmet, po edhe elementesh formale në trajtë formulash (Curtius), nga mesjeta topoitë përfaqësojnë jo vetëm një inventar temash të insitucinalizuara dhe stereotipe, respektivisht të vendeve të përgjithshme semantike të trashëguara nga tradita, por ato njëkohësisht funksionojnë edhe si një corpus symbolicum, një rrjet që qëndron në themel të makinës semiotike/poetike, si një konfiguracion sememash gjenerike që në epokat pas mesjetës i nënshtrohet transformimit të vazhdueshëm poetik.

“Toposet, kështu, do t’i trajtojmë si figura diskusive/narrative me një kondensim të lartë simbolik, si struktura simbolike/tematike (arkitema dhe arkitipe) që shfaqen edhe si gjen i syzheut, por edhe si ‘agregat’ i strukturës zhanrore e kompozicionale të një vepre letrare”, thotë ai.
Topika, si rrjet njësish paradigmtike dhe sintagmatike, sipas tij e determinon universin imagjinativ të letërsisë shqipe që nga Barleti, Buzuku e Bogdani, e gjer te Camaj e Pashku.

“Për më tepër, si grilë simbolike e kujtesës së kulturës, ajo funksionon dhe si substrat arkitipik (respektivisht si strukturë antropologjike e imagjinares), si një “seri përfytyrimesh simbolike që e përshkojnë vertikalisht historinë e njerëzimit dhe shtresimet ireale të saj” (Lotman) ajo e konstituon një dimension fundamental intertekstual të teksteve letrare”, sqaron ai.

Sipas tij transformimi i topikës (si. p.sh. toposi mundus aversus/ bota mbrapsht) në nivelin e formës së shprehjes dhe posaçërisht të formës së përmbajtjes (Hjelmslev), e përcakton shpesh edhe veçantinë e poetikës së një autori ose të një epoke letrare./ KultPlus.com

Topikat dramatike françeskane

Ernestina Halili

Në Prishtinë është duke u mbajtur Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare, në Fakultetin e Filologjisë. Në mesin e kumtesave të cilat janë lexuar nga studiues të ndryshme është edhe ajo e studiueses Erenestina Gjergji Halili, shkruan KultPlus.

Gjergji Halili ka diskutuar për “Topikat dramatike françeskane”.

Objekt i kësaj kumtesa ka qenë letërsia dramatike françeskane, si pjesë e shkollës së fretërve dhe relacioni i saj me konceptet teorike e letërsinë dramatike klasike, kulturën, historinë, trashëgiminë folklorike gojore.

“Topika religjioze e sintetizuar me elementet dramatikë në vepër, si koncepti Theatrum mundi, përmes elementeve të mimesisit të Teatrit të krishterë, prezantohet si një tjetër qasje, përballë dramës e teatrit antikë dhe përmes elementeve retorikë,ethos, logos e patos”, theksohet në kumtesë.

Sipas saj po ashtu drama “Skanderbeg”, e zbuluar në fondin e AQSH, në vitin e shpallur në nder të heroit tone kombëtar, është një tjetër fakt historik e letrar i kontributit të çmuar të shkollës françeskane./ KultPlus.com

“Në Pritje”

Në ditën ndërkombëtare të të zhdukurve, fotografi Artan Korenica na sjellë fotografitë e njerëzve që janë “Në Pritje”, shkruan KultPlus.

Këto fotografi paraqesin shumë familjarë të cilët ende janë në pritje të më të dashurve të tyre, që nga dita kur forcat paramilitare serbe i morën ata për të mos i kthyer kurrë më në familjet e tyre.

Edhe 1648 persona janë të zhdukur nga lufta e fundit në Kosovë. Në Pritje! / KultPlus.com

Ku më mbete biondina ime…

Kënga “A më kujton” nga Naser Berisha.

Koha iku, na harroi
Mbeti veç kujtimi letër,
Si ngahera, të kërkoj
Me kitarë poemë e vjetër
Para shkollës, si dikur
Unë të pres, e ti nuk vije
Dhe pyes vetën, si i marrë
Ndonjëherë në mend do t´bije

Ku më mbete biondina ime
Që më ngjall prapë këto kujtime
Ndonjëherë të lutem a me kujton
Ty të kisha yll rinie
Një dhuratë prej perëndie
Dashuri e vjetër të kërkoj…

Gjumë nuk kam, bie shi
Në fotografi ti vetëm mbete
Jeta të mori, larg të qoi
Nuk e di se ku më trete
Jam i vetëm, si atëherë
Fati mua nuk më priu
Lumturinë që ne e kishim fatkeqësia e përpiu…

Ku më mbete biondina ime
Që më ngjall prapë këto kujtime
Ndonjëherë të lutem a me kujton
Ty të kisha yll rinie
Një dhuratë prej perëndie
Dashuri e vjetër të kërkoj…

“Dea Open Air” hapë dyert në shtator

Edicioni i pestë i festivalit do të fillojë nga 2 shtatori do të zgjatë deri më 8 shtator, edhe këtë vit “Dea Open Air” për publikun ka përgatitur një program me filma të ndryshëm të kinemasë shqiptare dhe të huaj.

Numri i aplikantëve të festivalit sipas organizatorëve ka ardhur në rritje nga viti në vit. Edhe edicioni i sivjetëm konfirmon të njëjtën tendencë rritëse. Ata vijnë jo vetëm nga vendet evropiane, por edhe më gjerë, çka i jep pjesëmarrjes një gjeografi ndërkontinentale. Filmat e paraqitur dhe autorët pjesëmarrës në konkurrim i janë nënshtruar fillimisht seleksionimit paraprak të komisioneve ndërkombëtare, të mbyllur në fund të muajit Mars.

Këtë fazë e kaluan 258 filma, 34 filma të metrazhit të gjatë dhe 224 të shkurtër.

Sipas traditës edhe në këtë edicion konkurimi do të ndiqet nga disa juri, të përbëra me personalitete të njohura të kulturës, kinemasë dhe medias në rajon dhe më gjerë. Juria e filmit me metrazh të gjatë, e përbërë nga Clemens Erbach regjisor nga Gjermania, Isabelle Welter producente nga Austria, Rusomir Bogdanovski skenarist dhe pedagog i skenarit nga Maqedonia, Genc Përmeti skenarist dhe producent nga Shqipëria, Luan Kryeziu regjisor dhe skenarist nga Kosova, shkruan rtv21.tv.

Juria e filmit të shkurtër, e përbërë nga: Dominik Streib pedagog nga Gjermania, Kimete Berisha zyrtare e larte e kinematografisë nga Kosova, dhe Eliodor Markja regjisor montazhi.

Juria e medias, e përbërë nga: Ylli Sula drejtor i Çelësi Media Grup nga Shqipëria, Kamuran Goranci drejtues i Divizionit të Arteve në MKRS nga Kosova dhe Eda Merepeza – gazetare dhe përkthyese.

Edicionin e pestë të “Dea International Film Festival” e mbështet Ministria e Kulturës dhe Qendra Kombëtare e Kinematografisë, si dhe Bashkia e Sarandës./ KultPlus.com

Artistët duan ta ndërtojnë sërish “Murin e Berlinit”

Në qendrën e Berlinit së shpejti do të fillojë një ndërtim që pak kush do të dëshironte ta shihte.

Për ta realizuar instalacionin masiv të quajtur “DAU”, artistja ruse, Ilya Khrzhanovsky dhe artisti Berliner Festspiele po synojnë të “ringjallin” Murin e Berlinit.

Gjatë vjeshtës të këtij viti, vizitorët do të duhet të blejnë një “vizë” në mënyrë që të kalojnë kontrollet për të hyrë në një zonë të mbyllur dhe të rrethuar nga kopja e Murit të Berlinit – 29 vjet pas rënies së murit origjinal.

Organizatorët premtojnë “një hapësirë të veçantë eksperimentale” ku vizitorët do të mund ta përjetojnë kohën e Luftës së Ftohtë, shkruan The Art Newspaper, transmeton Klan Kosova.

Vizitorëve do t’u kërkohet t’i shkëmbejnë celularët e tyre me një pajisje të veçantë që do t’iu shërbejë atyre si guidë për një udhëtim të paharrueshëm.

“Instalacioni do të jetë i hapur gjatë 24 orëve dhe brenda tij do të zhvillohet një jetë normale, me rrugët, llambat dhe tabelat që krijojnë përshtypjen e kohës Sovjetike”, ka treguar artisti Berliner Festspiele./ KultPlus.com

Fjala e fundit e At Zef Pllumit: Do bajnë sikur janë pendue

Në një rrëfim ekskluziv, studiuesja dhe përkthyesja e veprës amanet të At Zef Pllumit “Rrno për me tregue”, Keda Kaceli thotë se përgjigjet kundër medaljeve dhe dekoratave nuk mjaftojnë, pasi “do ish dashur dikur një qëndrim më pak mirëdashës i vetë Kishës Katolike ndaj regjimit të djeshëm dhe atij të sotëm”.

Ajo së fundi ka ndër duar përkthimin në italisht të vëllimit II e III të veprës më të njohur të At Zef Pllumit, “Rrno për me tregue”. Kaceli për këtë rast kujton fjalët e fundit të françeskanit për persekutorët e tij, mbi të cilin ushtruan tortura të shumëfishta në diktaturë:


Jeni përkthyesja në italisht e veprës së At Zef Pllumit “Rrno për me tregue” , punë kjo e lënë amanet nga vetë Ati për ju. Pak ditë më parë, në mediat shqiptare bëri mjaft bujë lajmi se Shyqyri Çoku, hetuesi që vulosi burgosjen shumëvjeçare të At Zef Pllumit, është dekoruar një vit më parë nga shteti shqiptar. Cili është komenti juaj mbi këtë fakt?

Do i bie pak gjatë duke u nisur nga një thënie e çmuar e Shën Agustinit, e cila thotë “Ata që na kanë lënë, jo se nuk janë më, por janë të padukshëm, dhe mbajnë sytë e tyre plot lavdi, të ngulitur në tanët plot lot”. At Zefin e shtrenjtë, sa herë e kujtoj, më vjen ndërmend shikimi i tij mirëdashës, i gjallë, mbërthyes e i kthjellët në takimin tonë të parë dhe në atë të fundit. Takimi i parë me At Zefin ka qenë takimi më i rëndësishëm i jetës time, takim i cili do bëhej udhërrëfyes i veprimtarisë time të ardhshme.

Koha me Padër Zefin ndalej dhe e gjithë jeta merrte një dimension tjetër. Kultura e tij, bujaria e tij fisnike, besimi në Zot, atdhedashuria dhe dashuria për njeriun, dashuria për vlerat e jetës, kaq vyer dëshmuar në atë që unë e quaj Bibla e dhimbjes së gjithë Kombit, rrallë t’i hasje në të përditshmen e varfër të ne frymorëve. Po, ne frymorëve, pasi sot më shumë se kurrë del në pah se ai ishte njeri, njeri që jetoi për të rrëfyer të vërtetën e për të na e përcjellë, ndërsa ne të tjerët më heshtjen tonë vrastare të drejtësisë e të së vërtetës së moralshme, jemi thjesht frymorë. Kur ndërmora nismën e përkthimit të veprës së pavdekshme të At Zef Pllumit isha 25 vjeçe. Sot, kanë kaluar shumë vite plot 10 nga atëherë dhe shumë pak është bërë për të përcjelle veprën monumentale përtej kufijve të kohës. Padër Zefi më dashuri të papërshkrueshme dhe respekt të pashoq, ma besoi përkthimin në italisht të librit “Rrno vetëm për tregue” në 2005, dhe rrugëtimi i realizimit ka qenë shumë i gjatë. Vëllimi i parë i tij, në edicionin e parë italian i erdhi publikut në nëntor të vitit 2013 me titullin “Il sangue di Abele – Vivi për testimoniare” dhe në 2015 u ribotua nga Buongiorno Italia me titullin origjinal “Vivi solo per testimoniare”, dhe u shpërnda nga Mondadori së bashku më numrat e parë të revistës, siç ju e keni pasqyruar mjaft saktë në artikullin tuaj të mëparshëm “Shqipëria fantastikë e Kodrës, Vorpsit dhe Kacelit”.

I kam premtuar Padër Zefit se veprën e tij do e përktheja me përkushtim dhe respekt për çdo presje të tij dhe ashtu kam bërë dhe po vijoj ta bëj me vëllimet II dhe III. Më pati thënë se do kisha vështirësi dhe kështu ka qenë. Jo puna, por njerëzit. Bashkëvuajtësit dhe bashkëfajtorët nuk ndihmonin. Frika e dështimit të bën të dështosh por unë nuk pata frikë, por besim. Besim të plotë tek e Vërteta. Tek e mira.

Sot, jam e lumtur që asgjë nuk më ndali pasi ekzistonte një dorë hyjnore që thuri plane më të bukura e më të mëdha për mua, dhe veprën e pavdekshme të Padër Zefit. Dhe kjo do mjaftonte kundër çdo medalje të turpit. Medalje që fyen çdo plagë në trupin e tij të masakruar nga torturat çnjerëzore. Medalje që fyen përkushtimin vokacionin dhe dashurinë e bashkëvllazënve të tij Fretërit Françeskane si dhe të nipave të dashur si Tonini, Sandri Kanti me familjet e tyre apo mbesa e dhembshur Angjelina, e të afërmit e Atit të shtrenjtë, me të cilët gëzoj miqësi e dashamirësi. Ndjej dhe të përgëzoj deklaratën dhe punën e palodhur të Padër Vitor Demajt i cili ka ribotuar këtë vit tre vëllimet e librit “Rrno vetëm për me tregue” dhe “Cinarët” e At Konrad Gjolajt, libër po aq i rëndësishëm dhe dëshmi po aq tronditëse dhe e çmuar mbi vuajtjet e Klerit Katolik në Shqipërinë Komuniste si dhe asaj shtrese elitare të popullit që u vu në shënjestrën e kuqe të regjimit gjakatar si armike e popullit dhe pushtetit popullor.

Këto janë përgjigjet kundër medaljeve dhe dekoratave. Por nuk mjaftojnë. Pasi do ish dashur dikur një qëndrim më pak mirëdashës i vetë Kishës Katolike ndaj regjimit të djeshëm dhe atij të sotëm. Por më beso shumë ndjesi dhimbjeje zhgënjimi deri në indinjatë neveri si dhe ndjenja faji dhe turpi më zgjohen sa herë mendoj për varfërinë shpirtërore që na karakterizon ne, frymorët e Shqipërisë.

I vetmi vend që jo vetëm nuk ka rrëzuar ende Murin e tij të Berlinit por – pas çerek shekulli përpjekje për demokratizim – ndërton paturpësisht Bunkerë në mes të Tiranës europiane. Them përpjekje pasi Shqipëria jonë e vogël dhe e gjakosur nuk ka parë ende demokraci të plotë dhe mjerisht këto vitet e fundit u rikthye bindshëm në një sistem autokrat paradiktatorial.

Si mundet ta quajë veten demokratike Republika jonë e Shqipërisë, kur sot udhëheqin po ata njerëz që udhëhoqën, dje në diktaturë? Si mundet ta quaj veten demokratike Shqipëria jonë kur qeveria është e përbërë nga bijtë e ish nomenklaturës komuniste? Si mundemi ta quajmë veten të lirë kur sot ne kemi ende urrejtje klasore që përcillet brez pas brezi?

A e di kush që gjithçka ka filluar me vjedhjen e pushtetit? Me grabitjen që komunistët i bënë vendit dukë vrarë elitën e mëparshme? Dukë ndezur luftën civile në të cilën sabotuan të gjitha Konferencat kundër okupatorëve? A e dinë shqiptarët që historia jonë është një lëmsh mashtrimesh dhe gënjeshtrash të pashoqe? Një përdhunim i së vërtetës me përmasa ç’njerëzore? Në një vend demokratik krimi ndëshkohet nuk dekorohet.

Medalja e dhënë ndaj hetuesit kriminel dhe torturuesit të dhjetëra qindra të pafajshëm politikë, duhet te ishte një turp për më të fundit ndër funksionarët e Ministrisë së Mbrojtjes, jo më për krerët e Qeverisë. Madje Shoqja Ministre si nënë, si grua, si institucion, do duhej të japë dorëheqjen.

Po si nuk doli askush nga këta demokratët e orëve tona, të kërkojë ndjesën e nënave që kurrë nuk panë bijtë më sy e ikën natën në terr për të mos u kthyer më. Si nuk tregoi kush varret? Si nuk kanë humanizmin e mirënjohje që nuk iu prek një fije floku! Dhe dalin e qajnë Bunkerin? Po si nuk i mjaftuan 718.000 bunkerë që shëmtuan Shqipërinë për dekada dhe ende e shëmtojnë, si nuk iu nxi kurrë faqja këtyre të paudhëve, të pafe e paatdhe, për gjakun që ende nuk është tharë e thërret drejtësi? Edhe sa medalje do jepen deri sa të rikthehet vëllavrasja në tokën arbnore? Kjo nuk mban më! Është turp ndaj dinjitetit njerëzor!

Ju e keni takuar shumë herë At Zef Pllumin dhe keni shkëmbyer letra e mendime mes jush. Ju e njihnit mjaft mirë. Po të ishte ende gjallë, cili do të ishte komenti i tij?

Padër Zefi ishte një njeri i mençur dhe shumë i saktë në analizat e tij. Ishte gjithashtu shumë i ndjeshëm dhe serioz dhe hokatar si At Gjergj Fishta, me një ironi shpotitëse. Unë nuk dua të bëj sensacion e të tregoj se çfarë më tha pak ditë para se të ndahej me këtë botë, për të ikur përgjithmonë duke na lënë jetimë e gati të pastrehë, në të uriturit që ushqeheshim me dijen e tij, në folenë e Kulturës së tij. Padër Zefi, si i fundmi i Françeskanëve të mëdhenj, e njihte mirë racën njerëzore.

Jam e bindur se do nënqeshte me urtinë e tij. Ai i njihte të gjithë. Do thonte: “hajd shyqyr një teneqe xixëlluse ma tepër ngjoks që ishalla i ndriton në terrin e injorancës”, e dinte se flakada e shpresës që e mira të triumfojë duhet mbajtur e gjallë dhe ushqyer me vullnet e punë. Pasi më mirë se gjithkush ai e dinte se, krahas atyre që e lartësonin, dhe e respektonin do kishte të tjerë që do e përdornin dhe do e tradhtonin. Nuk bënte dallim të djathtë, të majtë. Më thoshte shpesh: “Padër këtu të djathtën nuk e njeh kush ndaj kam dërgu studentat me mësu e me sjellë dije e kulturë si para luftës”, e sa gjynah për ne, që shumë nga ata që ai dërgoi nuk u kthyen më, e disa bashkëpunuan me këta dekoruesit e sotëm.

Dita e takimit tonë të fundit ka qenë 6 shtator 2007 në Spitalin Gemelli në Romë. Padër Aureli (At Aurel Gjerkaj) më shoqëroi tek shtrati i At Zefit dhe biseduam gjatë. Kishte nder fjalët e tij zhgënjim e dhimbje por sigurisht shpresë të madhe se një ditë historia do shkonte në vendin e duhur, aty ku e vërteta ka shtëpinë. Ai nuk iku i shpaguar përkundrazi. Disa nga fjalët që më tha, në atë takim të fundit ku shëndeti i tij ish përmirësuar pak, ishin: “Padër të paktën bajnë sikur kanë kuptu dicka, sikur kanë një farë pendese, por nuk e kanë bija jeme. E kanë sa për sy e faqe, se prapë po ne jemi armiku. Sa plagë kam ende në trup sa Krishti dhimbe njerëzore! Duhet më duru shumë, me mësu e me studju fort e mos më humbë shpresën. Mundohu mos mbetesh vetëm, e po mbete, lutju Zotit e mos u dorzo. Ti je italiane, puno mirë për Itali e për Shqipninë tonë se e mira kthehet dikur për mirë”. Besoj se, ishte amaneti i tij pasi ndjente se po largohej.

Pas disa javësh nga kjo ditë mora një sms me lajmin e tmerrshëm. Mora rrugën drejt vendlindjes dhe mora pjesë në funeralin e tij. Atë mbrëmje isha mysafire tek Fretërit në Kuvend dhe më pas e familjes së Toninit, ku zonja Terezinë më nderoi të flija në dhomën dhe shtratin e At Zef Pllumit, në shtëpinë e tyre në Shkodër. Nuk e di kush tjetër ka patur atë fat, dhe sigurisht atë përgjegjësi. Gjatë asaj nate pa gjumë, i vura detyrë vetes mes dhimbjes, që ta çoja në vend amanetin e Atit të mençur aq të dashur për mua dhe them se deri diku e kam nderuar atë, por ka ende shumë, shumë punë për të bërë.

Rrno për më tregue shkruan Ati, dhe sot, vite pas vuajtjeve komuniste e vdekjes së tij, çfarë tregojnë këto situata, kur emra persekutorësh nderohen?

Dekorimi është një turp i pashoq i gjithë shoqërisë shqiptare. Duhet një lëvizje qytetare e sinqertë që të marrë pozicion e të denoncojë publikisht këto akte që përcjellin me vetëdijen më të plotë krenari për krime të kryera. Nga politika nuk presim më asgjë pas çerek shekulli tallitjesh e nëpërkëmbjesh, por duhet të jenë qytetarët që të marrin në dorë fatet e tyre dhe të dënojnë krimet që ende sot pësojnë. Heshtja qytetare është bashkëfajtore e krimit dhe vrastare e moralit. Vrastare e së vërtetës. Medalja të tilla tregojnë nderimin e krimit dhe shkeljen e gjakut të pafajshëm të viktimave.

Tregon se shoqëria jonë është në gangrenë dhe nuk di as ç’është respekti për dhimbjen. Mirë dosjet që u bënë strumentum regni, për të bërë të mundur që ata të vijojnë duke mbretëruar me klanet e tyre dhe në brezat e ardhshëm, por të paktën një vetëndërgjegjësim për të treguar varret ku groposën ajkën e Kombit duke e bërë Shqipërinë e mjerë një bordello pa dyer, ku geni i pastër u bë me biografi të keqe e për ta rregulluar atë iu desh të ngjizej me gen kriminelësh.

Intervistoi: Alba Kepi

Topika në disa romane të decenies së fundit

Dije Demiri- Frangu

Empiria kombëtare historike, e kombinuar të shpeshtën me kodin mitik, ka ndërtuar në prozën tonë një strukturë të larmishme të topikës,duke harmonizuar njësi tematike të ndryshme në kontekste të ndryshme kohore e me forma të ndryshme të rrëfimit, që bartin poetikën e kësaj proze.

Konflikte historike dhe shpirtërore, që lidhen me psikologjinë tradicionale dhe me faktet reale, gjenerojnë nëntema tema e ide të cilat të dekoduara, shpërfaqin preokupimin e krijuesit tonë. Viteve të fundit hetohet një kombinim, një paralelizëm mes temave me subject të së kaluarës e aktualitetit, e sidomos tema që lidhen me politikën aktuale. Një numër i krijuesve merret me historinë jo të largët-luftën e fundit në Kosovë në kontekst të problemeve ndërnacionale, që vazhdojnë të prodhojnë pasiguri dhe urrejtje. Ato, doemos se janë janë bartëse të refleksionioneve autoriale, mbi përvojat e individëve historik, e të atyre bashkëkohorë, por cdoherë me tendencë të reflektimit të ideve qytetare dhe të lirisë, si koncept universal.Duke ndërtuar gjendje historike e fiksionale, duke prekur edhe kufinjtë e mitit, nxjerret qëllimi i rifunksionalizimit të historisë dhe mitologjisë, risementimi I lashtësisë dhe identitetit, në shërbim të aktuales.

Topika e këtyre romaneve del të jenë raportet ndëretnike, vrasja e humanes nga politika, të pagjeturit e luftës, mitet sërbe e sidomos thirrja për një pajtim, që del të jetë edhe si shlirim i autorëve dhe ideve të tyre për një liri globale.

Avansimi i prozës sonë përmes këtyre romaneve të reja, shënohet me qasjen psikoanalitike të autorëve në ndërtimin e subjekteve letrare, ku bota e njeriut të sotëm, si mekanizëm të brendshëm lëvizës e edhe frenues, ka pasigurinë, stresin, krizat ndryshme dhe ankthet. Këto romane nuk kanë vetëm vlerën e romanve të lexueshëm, por duke shmangur linearitetin, arrijnë të ndërtojnë nëntekstin, perspektivën rrëfimore, krahas retropektivës, informacionit, kuptimeve mitike, duke bërë rrëfimin si ligjërim, storje, imazh dhe kuptim./ KultPlus.com

Zemrën askujt mos ia fal krejt

Poezi nga William Butler Yeats. Përktheu: Orjela Stafasani.

Zemrën askujt mos ia fal krejt
se grave pasionante dashnia u duket e lehtë,
e padenjë për kujdes, kur për të siguri kanë
dhe ato s’ândrrojn’, n’mend s’e mbajn’
se prej puthjes n’puthje atë e kap nji dobësi;
çdo gjâ e bukur âsht veç nji knaqësi
ândrruese, e kândshme, që kalon përherë.
Oh, zemrën kurrë mos e jep përnjiherë
se, pavarsisht çka buza e âmbël nxjerr,
zemrat si zaret n’lojë i kanë hedhë.
Dhe si mundet vallë n’lojë me fitu’ ndonjâ
që shurdh, memec e qorr dashnia e ka bâ?
Kush e ka provu’ e di cili asht çmimi dhe mundi
sepse e fali gjithë zemrën dhe humbi./ KultPlus.com