‘Shpia e Agës’ me tri nominime në festivalin e Spanjës, Kabashi: Institucionet tona po e injorojnë artin dhe artistët

Filmi ‘Shpia e Agës’ nga regjisorja Lendita Zeqiraj, ka arritur të nominohet edhe për tre çmime tjera në Festivalin Internacional të Filmit në Spanjë.

Regjisorja e filmit Lendita Zeqiri është e nominuar në kategorinë për regjinë më të mirë, ndërkaq Rozafa Çelaj është nominuar në kategorinë për aktoren më të mirë, kurse në anën tjetër filmi është i nominuar për muzikën më të mirë, njofton KultPlus.

Producenti i filmit, Bujar Kabashi, për KultPlus është shprehur i kënaqur me nominimet, pasiqë konsideron se secili nomimin dhe shpërblim është një lloj kompensimi për gjithë ekipin, sidomos në një kohë të cilën ai e konsideron të jetë një kohë ku qartazi vërehet neglizhenca që intitucionet kanë në raport me artin, artistët e kulturën në përgjithësi.

‘Kjo tregon që kemi autorë, regjisorë e aktorë që janë të talentuar, e që çmohen shumë në botë. Me një përkrahje më të madhe nga institucionet, besoj që kishim arritë edhe më shumë’, vazhdon tutje Kabashi për KultPlus.

‘Në Evropë jemi plotësisht të vetëdijshëm për ndikimin e tragjedisë së luftrave në Ballkan.. ‘Shpia e Agës’ bën një pasqyrim të mrekullueshëm mbi pasojat “kolaterale” të luftës përmes një përralle me një thellësi tejet emocionale’, janë këto fjalët e Qazi Abdur Rahim, drejtori artistik i festivalit.

Vlen të ceket se ‘Shpia e Agës’, deri tash ka marrë pjesë në mbi 30 festivale ndërkombëtare, me mbi 35 nominime dhe 18 çmime.

‘Shpia e Agës’ flet për pesë gra bashkëjetojnë, ndajnë mes vete gëzimet e hidhërimet. Secila e ka një tregim ndryshe prej tjetrës, por në fund të ditës secila bashkohet rreth vuajtjes, nga e kaluara, nga e tashmja. Pesë ngjarje që kanë të bëjnë me përplasjen e gjeneratave, mohimin e realitetit, kryesisht me të kaluarën e dhimbshme që vjen si pasojë e luftës së fundit në Kosovë. Shto këtu edhe mendësinë patriarkale, dhe tregimi veç sa vjen dhe merr formë.

Në rolet kryesore në këtë film janë: Arti Lokaj, Rozafa Çelaj, Adriana Matoshi, Shengyl Ismaili, Melihate Qena, Basri Lushtaku, Rebeka Qena, Molikë Maxhuni, Egla Ceno etj.

Filmi është bashkë-prodhim në mes Kosovës, Kroacisë, Francës, dhe Shqipërisë me shtëpitë prodhuese N’ART FILMS mbështetur nga Qendra Kinematografike e Kosovës, bashkëprodhuesit WOOF FILMS nga Kroacia; Sacrebleu productions nga Franca; si dhe Ska-Ndal Productions dhe SY13 Films nga Shqipëria mbështetur Qendra Kombëtare e Kinematografisë. / KultPlus.com

Pas Iftarit, DOKU n’ballkon me pa filmin e Lendita Zeqirajt

Këtë të mërkurë, me datën 13 maj, Dokufest do ta shfaqë filmin ‘Ballkoni’ të regjisores kosovare Lendita Zeqiraj në lagjen Bazhdarana. Filmi do të fillojë në orën 20.30 dhe do të projektohet tek parku i lagjes.

“Ne ju ftojmë të rrini n’shpi dhe ta shikoni filmin prej ballkonit”, thuhet në njoftim.

Shfaqja e filmit është pjesë e programit DOKU N’BALLKON, që ka për qëllim t’u përkujtojë qytetarëve të Prizrenit që në këtë kohë pandemie të kujdesen për shëndetin e tyre duke mbajtë distancën sociale.

Aktiviteti organizohet në bashkëpunim me Drejtorinë Komunale për Kulturë, Rini dhe Sport, Komuna Prizren. / KultPlus.com

Filmi “Shpia e Agës” – gruaja diku zotit (burrit) pas shpine

Nga Ballsor Hoxha

Regjisorja Zeqiraj në filmin e saj në përgjithësi po arrin dy gjëra krejtësisht esenciale për kinematografinë tonë: të bërit të thënshme përvojën tonë dhe sidomos bashkëkohësinë tonë; dhe aq më shumë ballafaqimin tonë me/dhe njohjen e gruas. Në të vërtetë të njohjes së gruas nga vetë gruaja, pikë së pari, e pastaj edhe krejt shoqëria.

Më në fund po ndodh, regjisorja Lendita Zeqiraj ka kthyer vëmendjen e shikuesit kosovar ndaj filmit të vet, të shoqërisë dhe për shoqërinë e vet kosovare. Filmi “Shpia e Agës” i regjisores Lendita Zeqiraj tanimë është një prej filmave më të shikuar në Kosovë.

“Shpia e Agës” si titull premton atë që ka qenë gjithherë parajsa, apo thënë më saktësisht prehja e gruas prej vuajtjes. Shpia e Agës shkurt konoton shtëpinë e babait të gruas kosovare ku ajo ka hequr mërzinë e të qenit grua. Por në të vërtetë Shpia e Agës, si titull i filmit të Zeqiraj është ironi tejet e thellë për zhdukjen të edhe kësaj strehe të gruas kosovare. Në të vërtetë “Shpia e Agës”, shtëpia ku ndodh tërë ngjarja e filmit të Zeqiraj është ferri dhe parajsa e disa grave të ‘leçitura’ nga shoqëria jonë, diku “zotit pas shpine”.

Ajo që nisë si premtim i të mirës – gruas kosovare duke jetuar jetën e saj, kalon në të vërtetë në – ndodhje të jetës së gruas kosovare në tërë brutalitetin e realitetit të saj. Është narracion që na bartë tejet bukur dhe thellë në natyrën e huaj të femrës për shoqërinë tonë. Paradoksalisht të huaj edhe për gruan e edhe për burrin kosovar. Ky kalim dhe kjo – ndodhje e gruas në tërësinë e jetës së saj, në përgatitje të ajvarit, në rrahje grash, në të “qeshur” me fatin e “të qenit të lidhur bashkë me lopë”, në të priturit e “menaxherit për t’u bërë këngëtare, në “cigaret e mërzisë” (marihuanë) etj, ky kalim pra dhe shtrirje e guras në të gjitha refleksionet e jetës së saj, është i pa pushtetin e regjisë klasike dhe ideologjike. Pa premtimin për një moral, pa motivin moralizues. Është jeta në tërë realen e pandjeshme të saj. Është regji bashkëkohore, e vetëdijshme, me mendimin e saj dhe e perfeksionuar në idenë e saj.

Por të nisemi nga fillimi, filmi i regjisores Zeqiraj në tërësi, prej filmit “Ballkoni”, “Gardhi” dhe deri tek “Shpia e Agës” është film i skenave në grup të aktorëve. Ndodhi që krijojnë dinamikën grupore dhe kakofoninë e jetës reale, është kërkim artistik në jetën që ndodh, jo të premtuar as të moralizuar. Aq më shumë Zeqiraj si regjisore në dy filmat e saj “Gardhi” dhe “Shpia e Agës” ka për trajtim vetëm gruan. Në të vërtetë, kur e shikojmë filmin “Gardhi” dhe “Shpia e Agës” struktura e personazheve është e njëjtë: një grup grash në tërësinë e shtrirjeve të refleksioneve të jetës së saj dhe një fëmijë djalë që “pështillet” rreth tyre. Është e çuditshme por në filmin “Gardhi” të regjisores Zeqiraj, festa e një numri konsiderueshëm të madh të grave të të gjitha moshave, gjatë tërë filmit, ngjanë me jetën klanore të filmit “The Sopranos” (film për mafinë dhe klanet mafioze të Amerikës). Gratë në filmin “Gardhi” e marrin si të mirëqenë rrahjen e gruas nga burri, si të përditshme shtrirjen e pushtetit të ‘klanit, dhe në thelb mbrojtjen e – racës, po sikur mafia dhe klanet mafioze në “The Sopranos”, në të vërtetë kjo ngjashmëri me burrin, apo gruaja e humbur në vazhdimësinë e burrit në to, është konotim i menduar i autores Zeqiraj. E tëra është mbrojtje e asaj që është brenda ‘gardhit’. Në të vërtetë gratë në këtë film janë vetë burrat.

Në këtë, duke iu kthyer ironisë së filmit “Shpia e Agës”, ky film rrëfehet brenda një institucioni, e që është zonë – zotit pas shpine. Është ‘leçitje’ e grave me tragjedi të pazgjidhshme. Por rrëfimi ndodh në kujdesin e autores së filmit që të jemi dëshmitar të gruas në të gjitha refleksionet e saj, para se ta marrim vesh këtë. Është shndërrim i një idile grash në ferr grash. Dhe pikërisht ky ferr është në pamundësinë e patriarkalizmit dhe të institucioneve të shoqërisë sonë për t’i bërë vend tragjedisë së gruas. Në të vërtetë rrëfimi krijon perspektivën e tij kinematografike reale, që ndodh, dhe na le të pavarur në dëshminë tonë ndaj këtij rrëfimi. Dhe po ashtu ky rrëfim mjeshtëror i autores Zeqiraj është – kalim krejtësisht i sofistikuar dhe i kapshëm për secilin, në shndërrimin e saj. Mbyllur, lëçitur dhe lënë në pazgjidhshmëri dhe pa relacion me shoqërinë, në “Shpinë e Agës” tërë filmi shpërfaq shtresat e mungesës së gruas. Pamundësinë e jetësimit të saj, si njeri dhe si raport ndërnjerëzor. Aq më shumë, gjuha në këtë rrëfim, si në shembullin e padallueshmërisë ndërmjet fjalës “shkinë” dhe “horvat”, armikut dhe mikut apo asaj që bashkëvuan (aktorja Rebeka Qena), kjo gjuhë është pikërisht mungesa e refleksionit të shoqërisë sonë, refleksionit si kalimit të Shtëpisë së Agës nga parajsa në ferr.

Pse ndodh ky sukses i regjisores Zeqiraj për t’i folur dhe për të mundur të krijoj një raport me shoqërinë tonë, më në fund? Gruaja dhe përvoja e gruas dhe raporti ynë me atë, në filmin e regjisores Zeqiraj është bërë i thënshëm. Është bërë i kapshëm. Dhe është bërë i rrëfyeshëm në raport me realitetin dhe bashkëkohësinë tonë. Narrativi/rrëfimi i kosovarëve për veten e tyre ishte tëhuajsuar aq shumë nga vetë përvoja jonë sa që vetë shoqëria e kishte ndëshkuar atë, qoftë nga moskuptimi, keqkuptimi apo edhe përsëritja jo reale e përvojës sonë. Filmi “Shpia e Agës”, mjeshtëri e përkryer rrëfimi kinematografik, duke qenë dëshmi për gruan sot, shndërrimin e saj gjatë kalimit nëpër përvojë të re kolektive, duke qenë në raport real me atë, kalon shkëputjen e shoqërisë sonë pikërisht nga rrëfimi ynë, në të gjitha fushat, dhe krijon estetiken e reales të lexueshme për ne. / KultPlus.com

‘Shpia e Agës’ dekorohet me katër çmime nga ‘Aswan International Women Film Festival’

‘’Shpia e Agës’’ prej momentit kur për herë të parë është dhënë premierë, nuk ka ndalur së korruri sukses në vend e në botë, shkruan KultPlus.

Tash së fundi, ‘Shpia e Agës’ ka marrur katër katër çmime nga ‘Aswan International Women Film Festival’, në Egjipt.

Ka marrur çmimin për filmin më të mirë dhe regjinë më të mirë, Rozafa Çelaj është shpërblyer me çmimin për aktorën më të mirë dhe çmimin e ‘Filmit më të mirë’, nga Asociacioni Egjiptian i Kritikëve të filmit.

Në rolet kryesore në këtë film janë: Arti Lokaj, Rozafa Çelaj, Adriana Matoshi, Shengyl Ismaili, Melihate Qena, Basri Lushtaku, Rebeka Qena, Molikë Maxhuni, Egla Ceno etj. 

Filmi “Shpia e Agës” është bashkë-prodhim në mes Kosovës, Kroacisë, Francës, dhe Shqipërisë me shtëpitë prodhuese N’ART FILMS mbështetur nga Qendra Kinematografike e Kosovës, bashkëprodhuesit ëOOF FILMS nga Kroacia; Sacrebleu productions nga Franca; si dhe Ska-Ndal Productions dhe SY13 Films nga Shqipëria mbështetur Qendra Kombëtare e Kinematografisë. / KultPlus.com

Lendita Zeqirajn, rajoni i ish-Jugosllavisë e ka pritur për një kohë të gjatë

Nga Maja Bogojević – Camera Lucida

Shpia e Agës, filmi debutant i gjatë i regjisores Lendita Zeqiraj (e njohur për filmat e saj të shkurtë shumë të suksesshëm, Gardhi, Ballkoni), është një dramë prekëse, empatike dhe e sofistikuar për të kaluarën e trazuar të luftës së Kosovës dhetensionet e vazhdueshme etnike në Ballkan, i cili në qendër ka një grup të grave të ndryshme të cilat jetojnë në një fshat malor të largët dhe të izoluar. I shkruar mjeshtërisht, kamera përcjell disa orë në jetët e pesë grave të gjeneratave të ndryshme – Emira, Lumja, Gjyla, Kumrija dhe Zdenka (luajtur në mënyrë të shkëlqyer nga Rozafa Çelaj, Adraian Matoshi, Melihate Qena, Shengyl, Ismaili dhe Rebeka Qena, respektivisht) të cilat jetojnë së bashku në “Shpia e Agës” (duke u strehuar nga diçka?, mund të pyes shikuesi), të cilat flasin rreth jetës së tyre të përditshme, kujtojnë dashuriçkat e tyre të kaluara, aventurat seksuale (ndonjëherë duke përdorur edhe gjuhë qëllimisht vulgare), qeshin me njëra tjetrën, qortojnë njëra tjetrën,  qërojnë speca, përgatisin ushqim, lyejnë thonjët, përleshen mes vete, pijnë cigare dhe këndojnë.

Më e reja prej tyre, Emira (Juliette Binoche premtuese kosovare) pi marihuanë, të cilën ia jep Aga, një djalë nëntë vjeçar, i luajtur në mënyrë shumë prekëse nga i talentuari Arti Lokaj, i vetmi karakter mashkull, përveç Cera’s së vrazhdë (i luajtur shkëlqyeshëm nga Basri Lushtaku), në këtë portretizim autentik të jetës së grave në margjina. Mes sekuencave të shumta hipnotizuese, një në veçanti del në pah: kur Emira dhe Lumja, pas fjalitjes, pajtohen dhe kanë një bisedë shumë personale, teksa e ndajnë një cigare mes vete, ulur në një gur shpelle jashtë shtëpisë, me shpinën e kthyer nga kamera, e cila filmon peisazhin e ashpër dhe të gjerë malor para tyre, duke ftuar shikuesin të fokusohet në narrativin verbal të momenteve kyçe të tregimeve të tyre, dhe të shijoj në të njëjtën kohë peisazhin e kadruar.

Është ky film Chantal Akerman-esk, me regji të autores shumë të talentuar Lendita Zeqiraj, të cilin rajoni i ish-Jugosllavisë e ka pritur për një kohë të gjatë. I filmuar me bukuri, duke iu falënderuar fotografisë mjeshtëtore nga Sofian El Fani, me dominim të kuadrave të afërt, i cili pasqyron jo vetëm empatinë e autores me të gjithë karakteret e saj, por edhe inkurajon shikuesin që të hyj në mendjet e grave dhe të simpatizohet me ato, edhe kur ‘jo shumë’ ndodh, posaqërisht në disa prej skenave më të paharrueshme të një prej filmave më mbresëlënës të kimenasë bashkëkohore Ballkanike. Këto kuadra skajshmërisht të afërt të bëjnë të ndihesh shumë afër, si me grupin e grave, ashtu edhe me djalin, por në të njëjtën kohë edhe vijëzojnë edhe ekzistencën e tre nën-filmave brenda një filmi: ‘Filmi’ i parë është për një djalë, ‘filmi’ i dytë është për tregimet individuale të grave të ndryshme dhe ‘filmi’ i tretë është për kuadrat e afërt, qe e afron shikuesin sa më afër këtyre grave para se të mësojnë tregimet e tyre të dhimbshme dhe trishtuese në fund.

Tensioni i akumuluar mes grave në njërën anë, dhe mes djalit dhe nënës së tij në anën tjetër, gradualisht kulmon drejt fundit, përkundër këngës dhe vallëzimit të përbashkët të grave, dhe kulminon kur e vërteta për jetën e tyre tregohet përmes një interviste për media perëndimore. Fundi prekës dhe i zymtë i kësaj drame të grave të pas-luftës balancohet dhe zbutet përmes skenave të mbrehta të përshkuara me humor inteligjent dhe sarkazëm, duke kaluar gati në parodi të fuqishme të abuzimit të audiencës nga mediat kryesore, korrupsioni i regjimeve politike rajonale, rishfaqja e fjalimeve urrejtëse në mes të tensioneve etnike në rajonin e ish-Jugosllavisë, të vëna kundrejt realiteteve të zymta dhe të pavlerë, me pak shpresë për ato në margjinat e shoqërisë.

Prof. Dr. Maja Bogojević, është teoriciente dhe kritike e filmit, dekan i Fakultetit të arteve vizuale të Univerzitetit Mediteran dhe themeluese e revistës së pare të filmit në Mal të zi -Camera Lucida. Antare active e kritikës ndërkombëtare – FIPRESCI dhe FEDEORA./KultPlus.com

Filmi “Shpia e Agës”, nga 20 gushti në Cineplexx

“Shpia e Agës” me skenar dhe regji nga Lendita Zeqiraj në muajin qershor hapi konkurrencën e ‘East of the West’ në festivalin ndërkombëtar të Karlovi Varit (Karlovy Vary) të Çekisë. Filmi u prit jashtëzakonisht mirë nga publiku në një premierë të rëndësishme dhe domethënëse, shkruan KultPlus.com

Por, tashmë ky film po vjen në kinemanë e Cineplexx-it, për të treguar një histori që trajton bashkëjetesën midis shqiptarëve dhe serbëve, ku roli kryesor i është mveshur 9 vjeçarit, Agës, i cili jeton me nënën e tij në periferi të qytetit dhe mëson gjuhën serbe nga një fqinje e nacionalitetit serb. Qëllimi i tij është për ta gjetur babain për të cilin mendon se është i robnuar nëpër burgjet e Serbisë.

“Shpia e Agës” është vlerësuar edhe me çmim nga FEDEORA – Federata e Kritikëve të Filmit të Evropës dhe Mesdheut. Shtëpia e Agës ka për producent Bujar Kabashin.

Në rolet kryesore jane: Arti Lokaj, Rozafa Çelaj, Adriana Matoshi, Shengyl Ismaili, Melihate Qena, Basri Lushtaku, Rebeka Qena, Molikë Maxhuni, Egla Ceno etj.

Filmi “Shpia e Agës” është bashkë-prodhim në mes Kosovës, Kroacisë, Francës, dhe Shqipërisë me shtëpitë prodhuese N’ART FILMS mbështetur nga Qendra Kinematografike e Kosovës, bashkëprodhuesit ëOOF FILMS nga Kroacia; Sacrebleu productions nga Franca; si dhe Ska-Ndal Productions dhe SY13 Films nga Shqipëria mbështetur Qendra Kombëtare e Kinematografisë. / KultPlus.com