Neo-totalitarizmi dhe fati i dashurisë njerëzore

Regjisori Besim Ugzmajli, në shfaqjen e tij “Kontrolli dhe makina e dashurisë”, ka sjell një sprovë teatrore të lirimit nga kontrolli totalitar duke promovuar një teatër sa filozofik po aq edhe kosmologjik

Nga Afrim Demiri

Ferizaj, nëntor:- Për regjisorët teksti dramatik mbetet forma e veçantë e leximit skenik. Një sprovë kjo, që ata shpesh i çon në eksperimente të ndryshme dhe në përshtatje të pashmangshme. Por kur ndodh që regjisori të inskenon tekstin e dramës së vet, atëherë ky lexim mbase bëhet me kompleks. Kjo i ka ngjarë regjisorit Besim Ugzmajli në shfaqjen e tij të fundit “Kontrolli dhe makina e dashurisë”, e cila pati fatin të punohet gjatë kohës së pandemisë dhe premiera të jepet në rrethana të veçanta pandemike. Por këto ditë u dha për publikun në kuadër të Festivalit, Kosovo Theater Showcase 2020, të organizuar nga Qendra Multimedia. Duke qenë  autor i tekstit dhe njëkohësisht regjisor, Ugazmajli, ka sjell një sprovë teatrore të lirimit nga kontrolli totalitar, duke promovuar një teatër sa filozofik po aq edhe kosmologjik.  Çka e bën këtë shfaqje kaq  komplekse? E shtrirë në mes rrafsheve të ekzistencës dhe të fanti-shkencës së sofistikuar, personazhet prej  karaktereve  tradicionale  është dashtë të transformohen në ato jotradicionale dhe kështu  ata herë fluturojnë në Udhën e Qumështit e herë bëhen pjesë e Zoobotës. Dmth, Makro dhe Mikro bota dalin në skenë të pandara, gjë që i jep shfaqjes  një element shumë aktual. Por kur në dramë fillon të zë vend psikoanaliza dhe të shfaqen elemente edhe të egoizmit, sadizmit etj., kompleksiviteti i saj edhe më shumë theksohet. Pastaj kontrolli dhe testimi ndaj dashurisë deri tek embrioni si dhe elementet e kuantizmit i sjell në një vend të gjitha teoritë mbi të vertetën absolute. Këtu fillojnë të shfaqen konturat e një teatri filozofik si dhe atij kosmologjik. Skena sikur ndahet në një simetri boshtërore: pjesa ballore bartë lojen idilike të dashurisë së çiftit, të cilën e pret në prapavijë,  ekipi i kontrollit i doktorit i cili do të matë të vërtetën e dashurisë së tyre.  Nën një atmosferë të ankthit frankeshtajnian cenohet liria e individit deri në mohim të qenies së tij njerëzore dhe të drejtës për të dashuruar. Në të vërtetë teatri filozofik tek ne pak apo aspak ka zënë fill, një teatër në të cilin do të duhej që idetë ekzistenciale të barteshin deri tek publiku nëpërmjet gjuhës skenike, kurse për teatrin kosmologjik të mos flasim. Siç dihet qysh në teatrin grek kanë zënë fill këto qasje, duke i ndërlidhur me kultin e besimit në  Dionisin, si zoti i vegjetacionit,  e  verërave si dhe  shfaqjet që iu kushtoheshin qenieve qiellore  deri në  respektim të zotrave. Mirëpo ky lloj teatri është demitizuar me demitizimin e miteve, duke i lënë vend më shumë qasjeve të absurdit dhe  atyre ekzistenciale. Por në përgjithësi në hapësirat tona teatrore, teatri filozofik nuk ka provokuar shumë regjisorët.

Shikuar nga ky aspekt drama e Ugzamajlit është një risi në vete dhe shpreh një potencial  të fuqishëm të reflektimit dhe të krijimit të situateve të përballjes në këtë Universin tonë të quajtur rastësisht njerëzor.

Në fillim nga dialogjet e thukta shikuesit mund t’i jetë dukur  një tekst për të cilën është e ngushtë skena e teatrit, por  pastaj krijohen skena, ku me anë të efekteve të dritës  që ishin në funksion të një skenografie të padukshme e fusnin shikuesin brenda shfaqjes. Me këtë rast ndodhte një copëzim i ideve nga ato   më fundamentale mbi ekzistencën, sa antropologjike po aq edhe sociologjike të njeriut.

E konceptuar nga Ugzmajli si një hapësirë skenike në të cilën aktorët hynë në skenë, e nuk dalin më, krijohej përshtypja se eksperimenti  ndaj njerëzve deri në ndërhyrjen  bio-gjenetike në ndërrimin e kujtesës së tyre ndodhte në një laborator, që hiç më pak mund të jetë vet kosmosi ynë. Këtu dalloheshin në rolet e tyre çifti i të dashuruarëve, por edhe çifti  që dirigjonte tërë shfaqjen e cila shpesh vishej me nje tis argëtues dhe quhej si një shoë. “Ngjarja ne shfaqjen time mëton të ndodh në një hapësirë distopike postapokaliptike, prandaj mënyra e shkrimit ka qenë njëlloj imponimi  për arsye të ruajtjes së logjikës përbrenda një hapësire ku morali i “mirënjohur” njerëzor vëhet në pikëpyetje”, është shprehur Ugzmajli, duke treguar se tekstin kishte filluar ta shkruaj më 2016. Intriga dramatike thurrej mbi fuqinë e kontrollit duke i dhënë kuptime fetishizuese makinës së dashurisë si deshifruese e ndjenjave të njerëzve. Kurse, pritja  e rezultateve te testimeve krijonte nje paralele rasti me realitetin tonë të këtyre ditëve. Mbi këtë koncept totalitarizmi si formë e autoritarizmit shtrihet përtej ideologjisë dhe merr karakterin e sofistikuar të një neo-totalitarizmi nisur nga  zgjerimi i eksperimenteve bio- gjenetike, në krijimin e njeriut teknologjik pa ndjenja , pa moral dhe pa kujtesë. Duke qenë regjisor filmi, Ugzmajli si zgjidhje skenike kishte ndërlidhë edhe video-xhirimet të cilat publikut i ktheheshin si një retrospektivë. Ky efekt i dha shfaqjes elemente multimediale dhe sfondin e skenës e kthente në një ekran i cili mund të shikohej edhe si një pasqyrë e ndërgjegjeve.

Po ashtu shfaqja fitonte edhe një element të misteriozitetit shpesh deri në ndjenja  makabër kur shfaqeshin personazhet antropomorfe apo luhej me identitetin e personazheve duke u identifikuar me zog, me peshk apo me thnegla. Duke e mbështet gjithë fuqinë skenike në fjalën e shqiptuar, mbase shfaqja e Ugzmajlit mbetej anemike sa i përket lojës skenike dhe sikur bëhet përpjekje që kjo gjë të kompensohej me efekte të dritës. Gjithashtu zgjidhja për model të makinës së dashurisë, karrigia elektrike, sikur ofron një model të njohur të torturës, mbase në këtë rast është dashtë një zgjidhje më futuriste për ta përcjellë mesazhin futurist të gjithë shfaqjes. “Skenat tona janë shumë të varfura për të realizuar ide të cilat integrojnë aspekte të teknologjisë së lartë brenda konceptit skenik. Mirëpo ne shpeshherë detyrohemi që teatrin si konvencë, ta shtresojmë në konvencë që shpesh herë është e tepruar, kjo kryesisht për shkak se  nuk kemi mjete të mjaftueshme teknike për ta prezentuar idenë sa më vizualisht”, shprehet Ugzmajli. Ai ishte kujdes që personazhet e dramës së vet t’i emërtoj me emra paksa të çuditshëm që shpesh tingëllonin larg kontekstit të shqipes, por në anën tjetër ngjashmërinë në mes tingëllimës së tyre Ugzmajli e arsyeton me faktin e depersonalizmit të tyre, një gjë që është qëllimi parësor i totalitarizmit.

Ela, Oso, DR. Guan, Zaza, Az, Oz, Ez,  Alfa, Dode,  Akuan dhe Rela ishin personazhet që u jetësuan artistikisht nga Uratë Shabani, Valdrin Osmani, Mevlan Saraçi, Blin Sylejmani, Dardanë Mehmeti, Gresë Gashi, Milot Salihu, Sherif Bega, Jajush Ramadani, Kushtrim Emërllahu, Leonora Hasani, Kushtrim Ugzmjali.

Puna me aktorët, nga regjisori Ugzmajli, kishte nxjerr në pah kapacitete të reja kreative të trupës së re teatrore të Ferizajt. Kjo shfaqje teatrore për regjisorin Ugzmajli, ishte një sprovë e re artistike pas shume sukseseve të tij në botën e filmit të shkurtër. / KultPlus.com

Filmi ‘Rruga’ shpërblehet me çmim në Festivalin e Filmit në New York

Filmi “Rruga” i regjisorit Besim Ugzmajlit është shpërblyer me çmimin “Best Human Rights” në New York True Venture Film Festival, shkruan KultPlus.

Lajmi është bërë i ditur nga faqja zyrtare e filmit në Facebook.
”Shume urime ekipës ma të mirë në botë e me rrethinë”, thuhet në postimin e publikuar.

Filmi “Rruga” trajton temën e trafikimit me qenie njerëzore.
Në film luajnë Gresa Pallaska, Mal Noah Safqiu, Mevlan Saraçi, Milot Salihu dhe Sherif Bega. Lena dhe Genti janë personazhet kryesore të këtij filmi, këta të dy takohen në një situatë të pazakontë, por tregimi i tyre është më i ndryshëm sesa që duket në fillim, të dy këta, kanë përjetuar dhimbje të shkaktuar nga njerëzit e tjerë.

“Rruga” është prodhim i Figurina Film’s me producent, skenarist dhe regjisor Besim Ugzmajlin. / KultPlus.com

Mal Safqiu nominohet për çmimin ‘Performanca Më e Mirë për Fëmijë’ në Festivalin e New York-ut

Filmi ‘Rruga’ nën regjinë e Besim Ugzmajlit që tashmë ka gëzuar mjaft suksese edhe jashtë kufijve, si protagonist kryesor ka Mal Safqiun, shkruan KultPlus.

Me performancën e tij në këtë film të shkurtër, Mali arriti të fitojë shumë zemra, duke u bërë kështu një aktor i ri që premton shumë.

Ndërkaq, është bërë e ditur se Mali, ylli i filmit ”Rruga”, është nominuar për çmimin e Performancës Më të Mirë për Fëmijë në New York True Venture Film Festival.

Ndër të tjera vlen të ceket se filmi ”Rruga”, ka qenë i nominuar edhe në shumë festivale të tjera, prej tyre edhe festivale të akredituara nga Akdemia Oscar.

“Rruga” është prodhim i Figurina Film’s. / KultPlus.com

“Rruga” pjesë e shumë festivaleve, Ugzmajli: E rëndësishme që filmi po shihet gjithkund në botë

 

Jeta Zymberi

Sukseset e filmave shqiptarë po dëshmohen në nominime, e çmime të shumta në festivale të ndryshme botërore, shkruan KultPlus.

Ndonëse tek ne filmat realizohen me shumë vështirësi, kryesisht financiare, është puna e madhe e regjisorëve e aktorëve që po rezultojnë që këta filma të shfaqen karshi atyre botërorë e madje shpesh edhe të dalin triumfues.

Një ndër filmat shqiptar që rrugën drejt suksesit e ka nisur qysh në fillim e po vazhdon fuqishëm, është edhe “Rruga”, film ky i realizuar nga regjisori Besim Ugzmajli i cili gjithmonë përkujdeset të thumbojë me temat që i trajton në projektet e tij filmike.

 Filmi i metrazhit të shkurtër “Rruga”, trajton temën e trafikimit me qenie njerëzore dhe pikërisht kjo temë është një nga pikat e forta që e ka bërë filmin të ketë sukses.

“Meqë kjo temë vazhdimisht trajtohet përmes kinematografisë, unë jam munduar të gjejë diçka sa më origjinale dhe që është ekskluzivisht ngjarje kosovare. Prandaj konsideroj që njëra prej arsyeve që filmi ka pritje të mirë, është fakti i origjinalitetit të tij në disa segmente”, ka thënë regjisori Ugzmajli për KultPlus.

Gresa Pallaska, Mal Noah Safqiu, Mevlan Saraçi, Milot Salihu dhe Sherif Bega janë aktorët që luajnë në këtë film, i cili edhe në trilerin e tij tregon se është premtues dhe i veçantë në këtë trajtim.

Lena dhe Genti takohen në një situatë të pazakontë, por tregimi i tyre është më i ndryshëm sesa duket e tingëllon në fillim. Të dytë kanë përjetuar dhimbje të shkaktuar prej njerëzve tjerë.

Kjo histori e veçantë ka bërë që filmi të ketë seleksionime të shumta në festivale me bagazh.

I kënaqur me ecurinë e filmit është edhe regjisori Besim Ugzmajli, i cili për KultPlus ka treguar më shumë për këtë sukses.

“Jam shumë i kënaqur me ecurinë e filmit në festivale të ndryshme. Filmi do të vazhdoj edhe në festivale të tjera relevante përgjatë vitit, dhe kjo sigurisht është një motiv për punën tonë”.

Filmi deri më tani është përzgjedhur në disa festivale, por e rëndësishme për regjisorin është fakti se filmi po shihet gjithkah nëpër botë, dhe kjo i shton kënaqësi punës. Por, ai pohon që kënaqësinë kryesore e ka gjetur gjatë procesit të realizimit të filmit, por që festivalet po ja shtojnë atë.

Filmi i cili premierën kombëtare e pati në muajin gusht në DokuFest, deri më tani ka qenë në disa festivale, tri prej tyre festivale të akredituara nga Akademia Oscar.

Regjisori ka treguar se filmi deri tani është përzgjedhur për Edmonton International Film Festival në Kanada, Rhode Island International Film Festival”, në festivalin e 19-të Ndërkombëtar të Filmit në Kansas, në Tirana International Film Festival, në XXVI Oldenburg Film Festival në Gjermani, në Tetova International Film Festival, në Maqedoni, Seanema Film Festival në Mal të Zi, Annual St Cloud Film Fest në Minnesota, Ravac International Film Festival në Maldova, si dhe së fundmi në Route 66 International Fil Festival në Springfield.

Selektimi i filmit në këto kategori është shumë i rëndësishëm për regjisorin, por edhe ndonjë çmim eventual, do të ishte vetëm një motiv plus, thotë ai.

Tashmë distributori ka në listë edhe disa festivale në të cilat është shumë optimist, dhe sigurisht që shumë shpejtë pritet që filmi të ketë seleksionime të reja.

I pyetur nga KultPlus se cili element bëri që filmi të seleksionohet e pëlqehet aq shumë, regjisori ka thënë: Nuk mund ta di me siguri, por ndoshta loja e mirë e aktorëve dhe puna e përbashkët e të gjithë ekipës.

“Filmi ka pasur deri më tani një sukses kogja solid, mirëpo unë konsideroj se jemi në mes të rrugës së filmit “Rruga”.”

“Rruga” është prodhim i Figurina Film’s me producent, skenarist dhe regjisor Besim Ugzmajlin.

Ugzmajli me filmin paraprak “Forgive me” është prezantuar në rreth 55 festivale të filmit në botë, duke triumfuar në dhjetë prej tyre dhe duke u nominuar në 15 kategori të rëndësishme që vlerësojnë filmat me arritje. Ndërsa filmi “Rruga” është në vijën e njëjtë por me të gjitha gjasat do vazhdojë edhe gjatë të jetë pjesë e seleksionimeve e pse jo edhe triumfit. / KultPlus.com

Besim Ugzmajli

Filmi “Rruga”, pjesë e festivalit ndërkombëtar të filmit në Kansas

Filmi “Rruga”, me regji të Besim Ugzmajlit është përzgjedhur për Festivalin e 19-të Ndërkombëtar të Filmit në Kansas, që do të zhvillohet në nëntor të këtij viti.


Për filmin “Rruga”, Ugzmajli ka zgjedhur temën e trafikimit me qenie njerëzore. Personazhet, Lena dhe Genti takohen në një situatë të pazakontë, por tregimi i tyre është më i ndryshëm sesa duket e tingëllon në fillim. Të dytë kanë përjetuar dhimbje të shkaktuar prej njerëzve tjerë, shkruan KultPlus.

Regjisori ka njoftuar për KultPlus se filmi tashmë është përzgjedhur për Edmonton Film Festival në Kanada, festival i akredituar nga Akademia Oscars, për të propozuar për Oscars, në rast se filmi triumfon në këtë festival respektiv.
“Rruga” është prodhim i Figurina Film’s me producent, skenarist dhe regjisor Besim Ugzmajlin./KultPlus.com

“Rruga” i Besim Ugzmajlit seleksionohet në festivalin e akredituar nga Akademia Oscars

Filmi “Rruga” i regjisorit Besim Ugzmajlit është seleksionuar edhe në “2019 Flickers’ Rhode Island International Film Festival”, festival ky i akredituar nga Akademia Oscars. Filmi poashtu paraprakisht është përzgjedhur edhe për Edmonton Film Festival edhe ky i akredituar nga Akademia Oscars, shkruan KultPlus.

Filmi “Rruga” trajton temën e trafikimit me qenie njerëzore.

Në film luajnë Gresa Pallaska, Mal Noah Safqiu, Mevlan Saraçi, Milot Salihu dhe Sherif Bega. Lena dhe Genti janë personazhet kryesore të këtij filmi, këta të dy takohen në një situatë të pazakontë, por tregimi i tyre është më i ndryshëm sesa që duket në fillim, të dy këta, kanë përjetuar dhimbje të shkaktuar nga njerëzit e tjerë. 

“Rruga” është prodhim i Figurina Film’s me producent, skenarist dhe regjisor Besim Ugzmajlin. /KultPlus.com