Kur Franz Kafka shkruante për krijimin e familjes

Franz Kafka, shkrimtari i madh i shekullit të kaluar, i lindur në Pragë por një novelist më shumë i dashuruar në të shkruarit në gjuhën gjermane, në letrën kushtuar babait ka hapur zemrën e tij.

Kafka ka pasur një raport të tmerrshëm me babanë e tij, dhe kjo sipas kësaj letre për fajin e këtij të fundit, pasi ai nuk ka dashur asgjë dhe aski që Kafka ka pëlqyer a ka treguar interesim, gjatë jetës së tij.

Në letrën që është e përkthyer edhe në gjuhën shqipe, Kafka në një pjesë flet për krijimin e familjes. Kafka gjithmonë dëshironte të martohej më vonë ndërsa disa tentime i dolën të dështuara.

“Të martohesh, të themelosh një familje, t’i pranosh fëmijët e tu që të lindin, t’i bësh të jetojnë në këtë botë të pasigurt dhe madje, nëse është e mundur, t’i udhëzosh ndopak, kjo është jam i sigurt për këtë, shkalla e fundit që mund të presë një burrë. Fakti që shumë njerëz ia arrijnë kësaj aq lehtë në dukje, nuk është një provë e së kundërtës, sepse së pari, nuk ka aq shumë që ia arrijnë vërtet, dhe së dyti, ky numër i vogël nuk ‘bën’ në përgjithësi asgjë, por ‘pëson’ diçka: vetëkuptohet se nuk është këtu kjo shkalla e fundit për të cilën po flas, por kjo mbetet shumë e madhe dhe e respektueshme (aq më tepër që nuk është e mundur të shquhet qartë ndërmjet të bësh dhe të pësosh). Dhe së fundmi nuk bëhet fjalë madje për këtë shkallë të fundit, bëhet fjalë vetëm për një përafrim të largët, por të ndershëm, nuk është vërtet e nevojshme të marrësh fluturimin për të arritur në mes të Diellit, por ka rëndësi të zvarritesh mbi tokë derisa të gjesh një vend të vogël ku Dielli të shndrisë nga njëherë dhe ku është e mundur të ngrohesh nga pak”.
 / KultPlus.com

Arratisja e Arshi dhe Feime Pipës, kujtime të familjes shkodrane që u persekutua deri në rrënjë

Feime Pipa e arratisur së bashku me të vëllain Arshi Pipa, në një numër të revistës “Albanica” të pranverës së vitit 1991 në Nju Jork, ka botuar kujtime me episode mjerimi, brenge, persekutimi e torture që përjetoi familja e saj.

Udhëtimi i gjatë e i pashpresë për një strehë

Për pothuaj dy vjet ishim në zi për vdekjen e vëllait tonë, Myzaferit, dhe motrës, Bedit. Megjithatë, meqenëse po afronte dita e lëshimit nga burgu e Arshiut, filluam të ndjenim njëfarë lehtësimi.

Babai, që dergjej në shtrat prej katër vjetësh, me femorën të thyer, u gjallërua disi dhe filloi të na tregonte, mua dhe motrave, ngjarje të jetës se tij.

Nëna lau dhe hekurosi kostumin e Arshiut e i beri një kravatë të re. I duhej edhe një dyshek, por me mundësitë financiare që kishim, nuk mund t’ia blinim.

Ne, motrat, ndjeheshim më mirë, veçanërisht unë që, në mënyrë të fshehtë isha lidhur me Arshinë, gjë që vetëm nëna e dinte.

Ngushëlloheshim edhe pse, të paktën, tashti kishim një çati mbi kokë. Ishte një banesë primitive në periferi të Durresit, në fund të një rruge të gjatë të cilën shirat e dimrit e bënin të pakalueshme. Shtëpia kishte dy dhoma dhe një haur të vogël që e përdornim për kuzhinë. Ne e quanim atë “kështjella jonë e vogël”. E kishim gjetur pasi komunistët na kishin detyruar të shpërnguleshim tre herë brenda gjashtë muajve.

Banesa jonë e parë, e përkohshme ishte një apartament me dy dhoma. Ndërsa banonim aty, një anëtar partie, ish-student i Arshiut, u ngarkua ta takonte atë në burg. Kishte për detyrë të zbulonte nëse Arshiu, ndërkohë, kishte ndryshuar apo jo.

Arshiu i kishte thënë se s’kishte bërë asgjë për t’u penduar.

Shpejt, pas kësaj, Zyra e Strehimit na shpërnguli nga apartamenti që kishim, në një dhome të një ndërtese tjetër. Sapo e bëmë atë dhome të banueshme, duke e larë dhe lyer, Zyra e Strehimit na transferoi te një apartament tjetër me një dhome me të vogël e me të ndyrë se e mëparshmja.
“Për ku pas kësaj?” – pyetëm kur për të tretën here u detyruam të largoheshim.

“Këtë herë ju do të keni një banesë më vete, bile me pamje të këndshme. Nuk do të lëvizni më prej saj.”
Banesa e re ndodhej në zonën që quhej Stan, në zonën me të varfër të qytetit.
Shkova ta gjeja.

Gjatë rrugës, në kodër, dukeshin baraka e kasolle të rrënuara që pasonin njëra tjetrën, me oborre ballore ku ndereshin rrecka për t’u thare. Një plakë më tregoi se si shkohej tek shtëpia që kërkoja.
Eca përmes kaçubash e ferrash që mbulonin një rrugicë e arrita në një lëndinë mbushur me lule të egra. Në largësi, deti vezullonte. Panorama qe mahnitëse. Mendoja babanë në shtrat, me kokën të ngritur me jastëkë që sodiste detin përballë. Vendi do të kishte qenë fare i mirë edhe për Bedin.
Gjatë endjeve tona prej ciganësh, Bedi vdiq nga tuberkulozi, pa asnjë pranë nga familja, në një dhome të spitalit të Tiranës. Shoqja e saj e dhomës na tha se, para vdekjes, ndjehej e lumtur, pasi mendonte se së shpejti do ta merrnim në shtëpi.

Ishte një trillim i yni, për t’i lehtësuar asaj dhimbjen.

Shtëpia në lëndinë ishte rreth shtatë metra e gjatë dhe pesë metra e gjerë. Ishte e mbuluar me mbeturina fletësh alumini që kërcisnin, kur frynte erë. Dritare ishin dy vrima të zëna me dërrasa. Dera mbyllej me një copë tel. Brenda ishte e mbushur me kashtë të kalbur e bajga. Ishte përdorur më parë si stallë.

Atë natë asnjë prej nesh nuk fjeti. Të nesërmen, shkova në Zyrën e Strehimit për t’u thënë se nuk do të lëvizim nga banesa ku ndodheshim.

Njëri nga punonjësit me bërtiti “Çfarë prisni, vilë?! Është e vërtetë, shtëpia ka nevojë për riparime, por ju mund t’i bëni ato, ashtu siç bëtë edhe me banesat e tjera!”
“S’kemi mundësi të shndërrojmë stallën në shtëpi” – i u përgjigja, – por, edhe në qoftë se do të kishim, çezma është tepër larg, poshtë në luginë dhe kasollja nuk ka banjë, nuk ka korrent elektrik. Për më tepër, babai është i paralizuar. Si mund ta çojmë aty, ku s’ka rruge?”
“Me aeroplan, – u tall ai – lutuni Zotit t’ju ndihmojë”.

“Ne kemi probleme strehimi me njerëzit tanë – tha një nëpunës tjetër, – në qoftë se gjeni vetë një vend tjetër, ne nuk kundërshtojmë.”

Shanset për të gjetur shtëpinë tjetër ishin fare të pakta. Megjithatë, unë u lidha me Nuçin, një mik të familjes që na pat ndihmuar në shumë raste të vështira. Ai foli me Markun, një anëtar partie të cilin e njihja. Kishim bërë se bashku “punë vullnetare” në plazh. Marku, epileptik, ndërsa punonim një ditë me diell të fortë, pati një krizë epilepsie. Unë e ndihmova.

Marku na dha adresën e një familjeje që kishte një shtëpi me katër dhoma e një kuzhinë.

“Ata janë miq, – na shpjegoi, – por ju lutem, mos e përmendni emrin tim!”.
Shtëpia ishte e një shoferi kamioni që banonte aty me nënë plakë dhe me gruan pa fëmijë. Ishte njeri me zemër të butë.

Babai ndjehej i lehtësuar në dhomën e tij: me diell në dimër e me freski në verë. Aty celebruam fejesën e njerës prej motrave. Unë punoja në një fabrike makaronash. Po aty punonte, gjatë pushimeve të verës, Bukurushi, që do të martohej se shpejti. Deti, motra me e vogël, nganjëherë u jepte mësime privatë rusishteje shoqeve të saj të klasës. Por, ishte nëna që punonte më rënde. Përveçse që kujdesej për babanë, ajo gjente kohe për të bërë jorganë që i shiste një tregtar shëtitës. Kur fqinjët tanë kishin festa familjare, ajo u bënte ëmbëlsira. Ata e shpërblenin me qumësht, ushqim që gjendej me vështirësi. Qumështi dhe kosi ishin ushqimet kryesore për babanë. Ai nuk përdorte më protezat e dhëmbëve. Ato e vrisnin. Ushqimet më të mira i ruanim për babanë dhe për Arshinë.

Nuk mundëm kurrë të vendosnim një lule në varrin e vëllait tonë, Myzaferit. Ai u torturua për vdekje, përnjëherë pas arrestimit, në vitin 1946, në Degën e Sigurimit në Shkodër. Nuk dinim, dhe ende nuk dimë, vendin e varrit të tij.

Një ditë tregu, pasi do të blinim disa ushqime për Arshinë, mora një trastë në të cilën kisha futur një bluzë dhe kuletën me triskat e paret dhe u nisa për në dyqan. Në dyqan kishin mbetur vetëm marmelatë dhe djathë. Porosita nga dy kilogram prej të dyjave dhe nisa të kërkoja paret për të paguar. Kuleta nuk ndodhej në trastë. Si e çmendur, e boshatisa atë, kërkova në xhepat e bluzës, kuleta nuk ndodhej. U ktheva mbrapsht e kërkova disa here rreth dyqanit. Kur i humba shpresat, u nisa e dëshpëruar për në shtëpi, duke tërhequr zvarre këmbët nëpër shi. Përveç pareve që mezi i kishim kursyer, kuleta kishte dhe tri triska buke për tetorin që sapo kishte filluar.

E sfilitur dhe krejtësisht e lagur, arrita aty ku rruga kryesore ndërpritej me rrugicën tonë. Befas pashë një send të zi në tokë që në fillim m’u duk si një cope gome. Ishte kuleta. Isha e sigurt se ishte kuleta ime, dhe sendet duhej të ndodheshin në të, pasi asnjë shqiptar, në atë kohe, nuk do të hidhte një kuletë boshe, sado e vjetër dhe e grisur që të ishte, por pata frike se shiu do të kishte prishur triskat dhe paret. Por, jo. Nëna i kishte mbështjellë ato në celofan. Më parë, si duket, kur unë kisha nxjerrë bluzën nga trasta për ta veshur, kuleta më kishte rënë. Që prej asaj kohe kishin kaluar tre ore. Njerëz, gomarë e mushka mund të kishin shkelur mbi të, por, për fat, s’e kishin venë re.

Në një pasdite nëntori të vitit 1947, kur unë me motrën time Bukurushin po ktheheshim për në shtëpi, pamë një xhip që ndaloi para Prokurorisë se Përgjithshme. Dy roje zbritën prei tij dhe hapen portën e të burgosurit. Prej saj doli vëllai ynë, Arshiu, me pizhame e pantofla. Gjatë daljes nga xhipi, ai ktheu kokën, na vështroi, dhe u fut në ndërtese.

Ne ngrimë. Arshinë e kishin nxjerrë nga infermieria. Pse? Ai duhej të lirohej pas tre muajsh.
Qëndruam para ndërtesës gjersa u err. Rrugët u boshatisën dhe dritat e rrugës u ndezën. Në këtë kohë dy roje dolën nga godina dhe na urdhëruan të largoheshim.
Babait nuk ia thamë. Në të tjerët jetuam në ankth, deri sa erdhi dita e takimit. Shkuam në burg, duke mos ditur ç’na priste. Kërkuam të takoheshim me Arshinë. Atij i thirrën emrin. Qe gjallë!
Myzafer Pipa (1914-1946)

Arshiu u gjykua për here të dytë. Gjatë gjykimit, mori vesh vdekjen e vëllait, Myzaferit. Na qortoi që nuk e kishim njoftuar. Nuk ia kishim thënë për të mos e munduar edhe më, ndërkohë që brengën e kishim mbytur brenda vetes tonë. Kur vizitonim Arshinë në burg, hiqnim rrobat e zisë dhe vishnim ato normale. Kur Arshiu na pyeste për Myzaferin, i thoshim se ishte mirë, duke mbajtur në zemrat tona pikëllimin.
Në korrik 1948, Arshiu u dërgua në kampin e punës se detyruar famëzi të Vloçishtit. Disa muaj më pas, në nëntor 1948, ai u dënua për herë të dytë me njëzet vjet dhe u transferua në kështjellën burg të Gjirokastrës.

Në vjeshtë të vitit 1949, regjimi shpërnguli nga Durrësi rreth njëzet familje të persekutuara dhe i vendosi në shtëpi boshe në plazh. Ne ishim, doemos, midis tyre. Kërkuam që babanë ta transportonin me autoambulancë.

Partia refuzoi. Pajtuam një karroce me kalë, i vetmi mjet transporti që mund të gjendesh.
Për here të parë në katër vjet, babai i veshur me kostum, u detyrua të qëndronte në këmbë. Në karrocë ai i mbante ato të shtrira para vetes. Ne, motrat, ndiqnim nga pas karrocën. Plazhi ishte rreth 5 kilometra larg nga shtëpia që lamë.

Meqenëse rruga ishte e keqe e me gropa, iu lutëm karrocierit të ecte më ngadalë, për të mos tronditur babanë. Por, ai donte të kthehej në Durrës para se të fillonte shiu e, prandaj, nuk na e plotësoi lutjen.

Në një çast babai u zbeh. Ndjente dhimbje. Karrocieri ndaloi karrocën. Nëna i mbështeti babait kokën në gjirin e saj. Kur arritëm në strehën e re, ishte bërë natë e binte shi.
Babai vdiq po atë natë nga një goditje në zemër. Për ta varrosur, na u desh të shisnim orën e tij të xhepit. Përktheu Ilir Hashorva

Arshi Pipa ndër rreshtat e biografëve

Arshiu u lind në Shkodër në 28 korrik 1920. Ai ishte djalë i vetëm në krye të katër motrave. Vëllanë me të madh gjashtë vjet para tij, Muzaferin, e kishte të tillë nga babai. Kështu, ishte drita e syrit jo vetëm e prinderve, por edhe i motrave, të cilat gjithë jetën e kanë adhuruar. Por kjo nuk do të thotë aspak se në familjen Pipa, për Muzaferin nuk ishte po e njëjta gjë. Aty nuk bëhej asnjë dallim ndër dy djemtë e shtëpisë, si nga prindërit, ashtu edhe nga motrat. Ishte një familje me lidhje afektive shumë te theksuara, të pashlyeshme kurrë. Dhe kjo i detyrohet kryesisht nënës se tyre, zonjës së mrekullueshme Hatixhe, shkodrane e përkryer në të gjitha drejtimet, nënës së fortë, të dhemshur aq edhe të drejtë deri në shkallën e një modeli klasik.

Fëmi i mbarë, i shëndetshëm dhe i bukur, Arshiu ishte njëkohësisht edhe një “lojcak” i madh, si thonë në Shkodër, madjé edhe një “sherret”, domethënë që nuk linte dy gurë bashkë. Pavarësisht kësaj faktet tregojnë se ai që në klasën e parë e deri në mature dilte gjithnjë i pari i klasës!

Filloren e kreu tek shkolla e jezuitëve në Shkodrës, e në mos gaboj edhe në vitet e para të gjimnazit. Them vitet e para, sepse gjimnazet atëhere ishin me tetë e nëntë klasë, deri më vonë madjé, në kohën e regjimit komunist. Vërtetë ishin të paktë këto gjimnaze para luftës së Dytë Botërore në Shqipëri, por ishin të saktë. Ejo vetëm gjimnazet (ai i Shkodrës, Tiranës, Korçës etj.) por edhe shkollat e mesme profesionale, si Normalja e Elbasanit, Normalja e Tiranës (vetëm për vajza) dhe Shkolla Teknike Amerikane e Fullcit në Tiranë apo ajo e Kavajës.

Tek jezuitët, Arshiu mori bazat e kulturës klasike, me greqishten e vjetër e latinishten dhe për pasojë, kur shkoi të vazhdoje në Gjimnazin shtetënor të Shkodrës, që quhej atëherë Lice, si ai i Korçës dhe i Tiranës, kishte baza të forta për të dalë i pari edhe në dy gjuhët klasike që përmendëm më lart. Dhe këto dy gjuhë, ai s’i ndau gjatë gjithë jetës. Përkthimet e bollshme, të lëna në dorëshkrim e dëshmojnë më së miri këtë fakt.

Gjatë kohës së arsimimit në shkollën e jezuitëve, ku jepnin mësim klerikë të shquar, i ati, duket për një lloj “ekuilibrimi” kulturash e futi që të ndjeki njëkohësisht edhe mejtepin, për të mësuar format e moralit islamik. Kështu Arshiu, deri në moshën e thyer, mbante mend akoma dhe i recitonte për bukuri shumë nga syret e Kuranit arabisht, për çudine dhe admirimin e miqve shkodranë të dhënë fort pas kësaj feje, por që arabishten nuk e dinin fare, as me shkrim e as me lexim!…

Në Burgun e Burrelit, Arshiu hapte sportelin e birucave dhe u hidhte shokëve të dënuar atje duhan, ndopak sheqer a ç’të kishte mundur të mbledhë, me rrezik që po ta shohin rojet, e fusnin dhe atë në birucë, mes dimrit, në çimento, vetëm me mbathje e kanotjere në trup, për një muaj rresht, megjithëse ai ishte i sëmurë.

Guximi i tij u konfirmua edhe gjatë momentit të arratisjes, kur ai çan kufinin, bashkë me të motrën Fehimen, me kobure në dorë, i vendosur të mos bijë në dorë i gjallë më tek rojet.
Me shokë Arshiu ishte, si me gjithë të tjerët i sjellur dhe shumë i dashur. Ai i ndihmonte ata vazhdimisht ne mësimet. Në albumin e familjes, mes të tjerave ka edhe një fotografi ku ai është bashkë me tre shokë të tij të klasës, para një tabele të zezë, në oborr në përgatitjen për provimet e maturës. Në tabelë, veç disa shprehjeve algjebrike, ka në një anë edhe një vjershe, me shkrimin e tij të njohur, vjershë që tregon bukur shpirtin e preokupuar të nxënësve para “torturës” së maturës:

me studime
e numra të shkreta.
kot na shkuen
të rijt e jeta…

Gjimnazi i kohës së tij, si dhe i kohës sime ndahej, mbas semimatures, në dy degë: Reale e klasike. Realja ishte e prirur më fort ndaj shkencave të natyrës, me preferim matematikën e fizikën. Klasikja ishte e prirun ndaj dijeve humanitare të gjuhëve. E Arshiu zgjodhi me dëshirë këtë të fundit. Duket që në moshë fare të re, ai e kishte përcaktuar rrugën e tij në jetë. Dhe kjo punë duket edhe nga dy fakte të tjerë. Gazeta “Cirka” e vitit 1936, kur Arshiu ishte dy vjet para maturës, kishte shpallur një konkurs poetik.

Në të mori pjesë edhe studenti i klasës së gjashtë të Gjimnazit shkodran, i degës klasike, Arshi Pipa. Vjersha e tij me titull “Në Lamën e Luftës” fitoi çmimin e tretë. Ishte një vjershë e gjatë me plot 26 strofa, secila gashtëvangëshe, herë me rimë e herë pa rimë. Vjersha kishte karakter epiko-lirik. Tema e saj ishte një lloj proteste e hapur kundër luftës, si një veprim mizor, që sjell vetëm vdekje. Pra, ishte tërthorazi një hymn për paqen, mirëkuptimin, vllazërimin e njerëzve e popujve. Kështu, humanizmi i shpirtit të tij nis e nxjerrë krye që në moshë fare të re, atë të një adolishenti gjimnazist.
Prova e tij e dytë e botuar në shtypin e kohës, këtë herë në lëmin e prozës, shifet tek tregimi me titull “Liqeni”, një tregim lirik, botuar tek “Vatra Shqiptare”, shtator-tetor 1941. Kjo prozë, sigurisht është shkruar në moshë fare të re, por u botua atëherë, siç tregon data, ndërkohë që autori i saj ishte tashmë pedagog në gjimnazin e Tiranës dhe jepte filozofi. Nuk e dimë me saktësi se kur poeti Arshi Pipa ka nisur të shkruajë poezi. Por një gjë është e sigurtë, që këtë punë ai e ka nisur që në bankat e gjimnazit të Shkodrës. Dhe këto poezi në shumicën e tyre do të mbushin më vonë faqet e librit të tij të parë, me titull “Lundertarë” botuar në Tiranë më 1944.

Pjesa është marrë nga libri: “Arshi Pipa njeriu dhe vepra”, shkrimtari Uran Kalakulla. / Konica.al / KultPlus.com

‘Do të vijë një ditë kur duke darkuar me familjen, do të kuptosh se ke gjithçka’

Do të vijë një ditë kur, gjatë një darke, do të shikoni përreth dhe do të kuptoni se gjithçka që dëshironi është mu aty, rreth asaj tavoline. Jeta është një garë kundër kohës, një kërkim shterues për diçka që është gjithmonë më e mirë: puna e përsosur, shtëpia e ëndrrave, udhëtimi luksoz.

Në këtë planifikim të përhershëm, ndonjëherë harrojmë se gjëja më e bukur që kemi është dashuria e familjes dhe prania e saj në jetën tonë.

Kur ditët lëvizin në funksion të kërkimit të kohës më të mirë për të bërë diçka, harrojmë se koha është thesari më i madh që kemi në dispozicion. Ajo që ju mund dhe duhet të bëni është të jetoni atë moment të përsosur në thjeshtësinë e tij, si për shembull një darkë me familjen.

Do të vijë një kohë kur do të kuptoni se ka kaluar kohë, ndoshta shumë. Ditë të tëra, muaj dhe ndoshta vite kur keni ndjekur diçka. Por çfarë? A keni pyetur ndonjëherë veten? Do të vijë një ditë kur gjithçka do të jetë në vendin e saj, por diçka do të mungojë: të dashurit tuaj nuk do të jenë më.

Mungesa e atyre që e doni mund të krijojë një heshtje shurdhuese rreth jush. Është në ato momente kur do të mendoni përsëri për atë darkë kur u mblodhët të gjithë së bashku: bukët, enët për t’u larë, thërrimet në dysheme dhe të qeshurat, ato spontanet. Dhe në atë moment do të kuptoni, se ajo darkë, për ju, ishte esenca e lumturisë.

Tavolina e hedhur, drekat e improvizuara dhe historitë e ditës: të gjitha gjëra në dukje të parëndësishme të cilave nuk u japim rëndësi, por që nesër do të na mungojnë. Sot, të vlerësosh thjeshtësinë e një darke me familjen, do të thotë të kuptosh se tashmë ke gjithçka në jetë.

Sepse këto darka përfaqësojnë një pasuri të pazëvendësueshme, të përbërë nga ndjenjat, miqtë, fëmijët dhe prindërit, gjyshërit dhe kushërinjtë e largët. Për shkak se këto raste janë të veçanta dhe unike dhe askush nuk mund t’i largojë ata nga ju. Por ato momente duhet të jetohen dhe të gëzohen në çdo çast, sepse askush nuk do t’ua japë përsëri. Ata do të mbeten përgjithmonë, në zemër dhe në kujtime, sepse pikërisht në ato momente ju, keni pasur gjithçka. /meb/ KultPlus.com

Diana, princesha që thyente rregullat për të qëndruar me djemtë e saj (FOTO)

Familjet mbretërore vërtetë që dinë si ta shijojnë jetën dhe këtë nuk e vëmë në dyshim. Të shumta janë vendet që princesha Diana ka vizituar, megjithatë duket se kujtimet më të bukura i ka pasur me dy djemtë e saj, William dhe Harry.

Në këto foto të rralla do të shihni princeshën dhe dy fëmijët e saj në mosha të ndryshme, në vende të ndryshme, herë në shoqëri të miqve dhe herë vetëm të tre.

Edhe pse dihet që protokolli mbretëror është shumë i rreptë, për sa i përket shprehjes së afeksioni në publik, princeshë Diana nuk është kursyer asnjëherë për t’i treguar gjithë botës ndjenjat e saj për fëmijët.

Këto foto të shkrepura në vite të ndryshme tregojnë për lidhjen e veçantë mes tyre që u ndërpre tragjikisht. / KultPlus.com

Djali im vdiq dhe la një njollë të madhe blu mbi qilim: Pas 14 vjetësh kuptova se çfarë do të thotë kjo!

Histori e një nëne që vështirë se do ta lë dikë indiferent.

Njolla blu

Mbrëmë kam pastruar tërë natën “sllajm” që vajza ime e solli nga diku. Ajo pastroi pjesën më të madhe të asaj rrëmujë ngjitëse, kurse unë pastroja pjesën që ishte ngjitur fort dhe ngadalë fillova të mërzitem. Dukej se ishte kudo. Dhe në atë moment, mu kujtua një situatë tjetër kur po pastroja një tjetër rrëmujë të madhe. Kjo ndodhi shumë vite më parë dhe kujtimet filluan të rrjedhin …

14 vjet më parë…

Koha e gjumit po afrohej. Ishim aq të afërt. Isha e rraskapitur, isha e përlyer dhe kisha vapë. Falë treshes dhe vëllait të tyre 4-vjeçar, këtu gjithnjë ishte zhurmshëm dhe zënë. Kisha shumë pak kohë për veten time dhe me siguri kaluan katër ditë që kisha bërë dush. Çdo moment të jetës time kujdesesha për nevojat e tyre dhe megjithëse isha plotësisht e rraskapitur, nuk do të doja që të ishte më ndryshe. Duart e mia ishin plot, por kështu ishte edhe zemra ime.

Sapo mbaruam ritualin e darkës dhe banjës. Mblodha djemtë e mi për të luajtur pak minuta para shtratit. Disa këngë u luajtën në radio, dhe të gjithë vallëzuan, kënduan dhe luanin me lodrat e tyre. I rregullova shpejt lodrat sepse doja që djemtë e mi të shkonin në shtrat dhe të bënin dush sa më shpejt të ishte e mundur. Pastaj, në një moment, dëgjova një nga djemtë të thoshte: “Oh jo”.

U ktheva vetëm në kohën për të parë stilolapsin i cili shpërtheu në dorën e njërit nga djemtë e mi dhe ngjyra blu filloi të përhapet në të gjithë qilimin. Ai bërtiti i lumtur kur pa ngjyrën të spërkatur në pizhamet e pastra. U trondita kur pashë njollat blu që ndotën qilimin tonë të ri. Shpejt e thirra burrin tim, i cili ishte duke larë enët në atë kohë, që të vinte e të më ndihmonte. Në sekondë u acarova, e morra djalin tim dhe e çova në tualet për ta larë ndërsa burri im filloi të fërkonte njollat blu në qilim.

Isha aq e shqetësuar saqë filluan të rridhnin lotët. Isha e rraskapitur dhe zemëruar. Me të vërtetë, shumë shumë e zemëruar. Nuk isha e zemëruar me djalin tim (i cili ishte djalë si Shtrumf), por isha e zemëruar me veten time që e lashë stilolapsin në afërsi të fëmijëve. Jetonim në këtë shtëpi vetëm gjashtë muaj, dhe qilimi ishte përkërkund.

Atë natë e fërkuam atë njollë një orë dhe nuk mund ta pastronim.
Të nesërmen thirrëm pastrues të qilimave që e pastronin qilimin me mjete të posaçme, por njolla ende mbeti. Ndihesha sikur po më shikonte, aq e ndritshme dhe blu.

Sa herë që shikoja atë njollë, ndihesha e dëshpëruar. Ishte e shëmtuar dhe plotësisht e kundërt me qilimin tonë. Pavarësisht çfarëdo që bëmë, ajo njollë mbeti. Kjo njollë më dëshpëroi dhe më turpëroi. Ajo më zemëroi dhe më bëri të ndihesha si nënë e keqe sepse lashë stilolapsin në afërsi të fëmijëve. Ajo njollë blu ishte një negative e madhe në jetën time. Dhe e urreja. Muajin vijues, biri im i ëmbël, i cili e bëri tërë qilimin me bojë blu, u diagnostikua me kancer. Ai vdiq dy vjet më vonë.

Djali im vdiq, kurse njolla blu? Ajo ishte akoma atje, duke ma kujtuar vazhdimisht djalin tim. Ishte një kujtesë e vazhdueshme e diçkaje kaq të parëndësishme – diçka që ishte e parëndësishme në vetë jetën.

Ajo njolla blu ishte një kujtesë se jeta është e çrregullt, por ia vlen të jetosh. Një kujtesë e vazhdueshme që nuk duhet të shqetësohemi për gjëra të vogla. Një kujtesë e vazhdueshme se nuk janë gjërat me rëndësi, por njerëzit. Një kujtesë e vazhdueshme se aksidentet ndodhin. Një kujtesë e vazhdueshme se duhet të shpëtojmë nga gjërat jo të rëndësishme dhe se duhet të përqendrohemi në ato që kanë rëndësi.

Me kalimin e viteve, ajo njollë nuk u zhduk aspak. Ajo dalloheshte mirë në qilimin tonë të errët. E mbuluam mirë me mobilie, por sa herë që lëvizja mobiliet për pastrim nën të, ajo njollë do të ishte aty dhe më dukej sikur po më shikon. Sa herë që e shihja, më merrte frymën dhe më kujtonte humbjen.

Kjo njollë që më bëri të qaj tani më bën të falënderoj Zotin për të gjitha ato kujtime.

Ajo më kujton që jeta është e ndyrë. Do të ketë njolla në dyshemenë e kuzhinës. Uji i peshkut të artë do të derdhet në të gjithë makinën. Dritaret do ti thyej topi i bejsbollit. Shportat për larje janë plot, si dhe pjatat që përmbyten në lavaman. Gjurmët e gishtërinjve në derën e xhamit dhe ngjyrat në të gjithë tryezën. Dhe do të ketë njolla blu në qilimin e ri.

Por këto tollovi? Ata do të shfaqen kur do të jetojmë, duam, rritemi dhe kur do të mësojmë. Njollat japin mësim mirënjohjeje. Ata në fakt janë bekime të maskuara.

Dhe e dini çfarë?


Uroj që të kisha një milion njolla blu në qilimin tim, nëse kjo do të thoshte se do të kisha edhe një ditë më shumë me djalin tim./supergrate.net/KultPlus.com



“Familja është gjëja më e rëndësishme në botë”

Thënie për familjen

  1. Në lidhjet familjare, dashuria në të vërtetë shqiptohet “K.O.H.Ë – Dieter F. Uchtdorf
  2. Njeriu duhet sjellë ndjeshëm dhe sjellshëm me fëmijët. Jeta familjare është lidhja më e mirë. Fëmijët janë gjykatësit tanë më të mirë. – Otto von Bizmark
  3. Pasardhësit njeriu nuk mund t’i ndryshojë, por mund të përcaktojë çfarë do të ndodhë me pasardhësit. – François de la Rachefoucauld
  4. Çdo gjeneratë përqesh baballarët, përqeshë gjyshërit dhe admiron stërgjyshërit. – William Somerset Maugham
  5. Gjithmonë kisha frikë të mos bëhem si babai im. Tani jam, dhe nuk është aspak keq. – Manfred Krug
  6. Vetëm te nipërit është njeriu gati që përafërsisht t’i kuptoj fëmijët. – Erich Kärstner
  7. Të bëhesh baba nuk është vështirë, të jesh baba nga ana tjetër shumë. – Wilhelm Busch
  8. Nëna është personi i vetëm në botë i cili të do para se të të shohë. – Johann Heinrich Pestalozzi
  9. Vetëm kur njeriu e sheh si janë bërë nipërit e kupton si i ka edukuar fëmijët. – Erich Maria Remarque
  10. Për një baba të cilit i vdes fëmija, vdes e ardhmja. Për një fëmijë të cilit i vdes babai, vdes e kaluara. – Berthold Aurbach
  11. Në fund të jetës suaj, nuk do të pendoheni që nuk keni kaluar edhe një test, që nuk keni fituar edhe një aktgjykim, ose që nuk keni realizuar edhe një marrëveshje. Ju do të pendoheni për kohën që nuk e keni kaluar me burrin, shokun, fëmijën, prindin. – Barbara Bush
  12. Koha me familje është kohë e shenjtë dhe duhet mbrojtur e respektuar. – Boyd K. Packer
  13. Dëgjoni me vëmendje çdo gjë që do t‘u thotë fëmija juaj, pavarësisht çka. Nëse nuk dëgjoni me padurim gjërat e vogla kur ata janë të vegjël, ata nuk do tua tregojnë gjërat e mëdha kur do të rriten, sepse për ata e gjithë kjo ka qenë gjë e madhe. – Catherine M. Wallace
  14. Familja është gjëja më e rëndësishme në botë. – Princesha Diana
  15. Për ne familje do të thotë vendosja e duarve rreth njëri tjetrit dhe të qenit aty. – Barbara Bush
  16. Disa nga diskutimet më të rëndësishme që kam pasur ndonjëherë kanë ndodhur tek familja ime në tavolinën e darkës. – Bob Ehrlich
  17. Familja është zbukurim, nuk është pronë. Nëse e shohim si lule, atëherë sikur që kënaqemi me të, kemi dhe përgjegjësi për të pavarësisht se cili është roli ynë. – Skender Mustafi
  18. Kur je në dyshim, i përzgjidh fëmijët. Do të ketë mjaftë kohë më vonë për të zgjedhur punën. – Anna Quindlen
  19. Fëmijët nuk do t’u mbajnë mend për gjërat materiale që u keni ofruar, por për ndjenjat që u keni dhuruar atyre. Richard L. Evans
  20. Lumturia vie nga shërbimi bujar. Dhe shtëpi të lumtura janë vetëm ato ku ka përpjekje të përditshme për të bërë flijime për lumturinë e njëri tjetrit. – Harold B. Lee
  21. Familja: sikur degët në një dru, ne të gjithë rritemi në drejtime të ndryshme megjithatë rrënjët qëndrojnë si një. – Autor i panjohur (nga anglishtja)
  22. Nëse dëshironi që fëmijët tuaj të bëhen të mirë, shpenzoni dy herë më shumë kohë me ata dhe gjysmë më pakë para. – Abigail Van Buren /KultPlus.com

Edukimi i fëmijëve kërkon përkushtim

Nganjëherë është mirë me kërku ndihmë prej të afërmve, shokëve, fqinjeve, shoqatave. Me parë e cekem se emigrimi ndikon në familje.Ndrrimet e mëdha shkaktojne strese dhe te marrin energji.
Malli per kusherit dhe vendëlindjen te shkaktojne lodhje dhe
plogështi. Prinderit mund te ndihen te pa përkrahur dhe te vetmuar
kur pergjegjesine edukative s munde ta ndajne me të tjerët.
Rutina e zakonshme, ritmi ditore të ndihmon p.sh.familja shkon
me fjetë ne kohen e caktuar, koha e ushqimit është e njejt, detyrat
e fëmijeve në kohën e njejt. Kur anëtarët e familjes mësohen
në ritmin e zakonshëm. Kur jeta është e organizuar dhe situata
konfliktuoze në familje ka më pak,të gjithë ndihen më mirë.
Më herët i kemi cek nevojat e fëmise për gjum.Të rriturve u
nevoitet rreth 8 orë gjumë nate.Gjithashtu edhe fiskultura ndihmon
që prinderit te ndihen më mirë.Eshtë mirë që cdo prindë te kene
disa orë të lira për vetveten, së paku një hërë në javë

Kur na duhet ndihmë jashtë shtepisë,–prej shoqerisë
Utoriteteve instutucionale.Shpesh bisedat me interes te njejte me
te tjeret mund te ju ndihmojne. Ne lagjen ku banon me siguri ka
kopshte per femije apo vendtakime per familje ku mund te shkosh
per pak kohe apo ta lesh femijen..Gjithashtu edhe shoqatat e juaja
ne gjuhe amtare munden te organizojnë veprimtari për prindër
dhe femijë. Kur jeni ne situatë të vështire kerkoni ndihmë prej
autoriteteve për ceshtje sociale si p.sh. ndihmëse për punet e
shtepisë,punët për familje dhe femijë.Nësë jeni familje me shumë
fëmijë apo me një prindë ndihmesa dhe përkrahja prej shoqerisë
është shumë e dobishme.

Nganjëherë hallet,shqetesimet ,përvojat e kaluares ,pagjumesia ju
ngarkojne mendjen,. Edhe oreksi për ushqim mund te ju humbas.
Përqendrimi në punët e familjare ju behet me i veshtirë., e ardhmja
mundë të ju duket e erret dhe pa shpresë,te gjitha punët e njerzit
ju shkaktojne nervoza.Nëse keto ankesa dhe mendime ju zgjasin,
do te ju pengojne ne kryrjen e punëve të përditeshme. Është e
arsyeshme të kërkoni ndihmë të shërbimet mjeksore apo enti
social.Duhet të thërrisni në telefonat e dedikuar për ndihmë. Mjeku mundë të ju ndihmoj me ilace për qetesim. Profesionalistet e tillë ju japin sherbime falas dhe kanë besushmëri të plotë në punën që e bëjnë. Në shumë qytete të Finlandës gjendën vendet për këshillim të emigranteve ku mundë të thirrni dhe te kërkoni keshillime për shumë gjëra.

Kerkesat dhe perkrahja e shoqerise
Shoqerin e Finlandes e quajne shoqeri te mireqenjes, me kete
nenkuptojme kur shoqeria ofron sherbime falas, si sherbimet
shendetsore,shkollimi per femijet sherbimet e kujdesit mental, keshillimore per edukimin e femise. Atyre qe nuk kane mundesi te shkojne ne pune shoqeria e mireqenjes ju ndihmon me te holla. Ne shume vende te botes
sherbime te tilla ka pak dhe njerzit jane te detyrur te mbijetojne
vete ose te kerkojne ndihme prej familjes apo kusherive. Shoqeria
Finlandeze me sheebimet e ndryshme perkujdeset per cdo individ
dhe familje dhe pret qe njerzit dhe familjet te kerkojne perkrahje e
ndihme ne kohen e duhur.Si me lartë e cekem, ndihmë mundë të
kërkohet prej autoriteteve të ndryshme.Nëse ndihma kerkohet me
vonesë problemet rriten dhe bëhen me te vështira për tu zgjidhë.
Qellimi i kësaj fletushke është të ju ndimojë prindërve rreth
edukimit te fëmisë ,që përinderit dhe femijët te kënaqen me familje
në shoqerine e re. Nganjehere pa marre parasysh përpjekjet e
prindërve për edukim ,problemeve s munde t ju ikim.
Prindërit që prej vendit te tyre nuk jane balafaquar me marrjen
e këshillave prej profesionistëve për qeshtje familjare ,kështu
që ngurrojne të kerkojne keshilla dhe ndihmë prej të huajve.
Disa mundë të kenë paragjykime apo përvoja të hidhura me
autoritetet.Kontakti me zyrtaret duhet të mirret si rast i mire për
me kërku ndihmë dhë këshilla kur gjindeni në situatë të veshtirë.
Kur prindërit janë te gatshem me bisedu dhe janë te hapur në
shoqeri atëherë bashkpunimi i autoriteteve dhe ndihmesa e tyre
mundë te jetë me frytedhanese.Mbyllja ne vetevte dhe refuzimii
bashkpunimit krijone te zyrtarët paragjykime.Nese prindërit jane
trajtuar keq prej zyrtareve eshte mire te jeni ne kontakte shoqatat
e tuaja . Pyetni dhe kërkoni ndihmë te, autoritete të cilët i njohin të
drejtat e klienteve.Me butësi dhe duke biseduar gjindet zgjidhija
më e mirë.

Pjesë e shkëputur nga fletushka: “Roli i prindërve në edukimin e femijëve”. /KultPlus.com

‘Baba i vërtetë nuk është ai që paguan faturat, por ai që e kupton se familja vjen para gjithçkaje’

Çdo burrë mund të bëhet baba. Çdo burrë mund të gjenerojë një fëmijë. Megjithatë, veç një person i veçantë mund ta ushqejë, formësojë dhe ta dojë atë fëmijë.

Një baba i vërtetë nuk është ai i cili fiton mjaftueshëm para për t’u blerë dhurata të shtrenjta bashkëshortes dhe fëmijëve, apo t’i çojë në pushime 10 ditëshe dy herë në vit.

Një baba i vërtetë nuk ai i cili fiton mjaftueshëm para për t’i dërguar fëmijët e tij në shkolla elitare, apo për t’i paguar faturat.

Një baba i vërtetë është ai i cili e kupton se familja vjen para gjithçkaje tjetër.

Një baba i vërtetë është çdoherë i pranishëm për familjen e tij. Ai nuk e braktisë familjen në momentin që gjërat vështirësohen. Ai i cili nuk e lë familjen të merren vetë me problemet e tyre. Ai i cili nuk heq dorë nga familja duke thënë se nuk mund të bënte më shumë.

Baba i vërtetë është ai i cili ka vullnet të investojë kohë e mund në familjen e tij edhe atëherë kur ndihet i lodhur dhe kur ndihet se nuk është në zonën e tij të rehatisë.

Një baba i vërtetë, i përkushtuar është ai i cili është i gatshëm të bëjë kompromise dhe t’i sakrifikojë nevojat dhe dëshirat e tij, për hir të familjes. Ai i cili u mëson fëmijëve dashurinë dhe përkrahjen e pakushttë.

Një baba i vërtetë, i mirë, është ai që bëhet shembull se si duhet të trajtohet një grua. Ai i cili e trajton gruan me respekt, butësi, zemërgjërësi dhe dinjitet.

Një baba i vërtetë, i dashur, është i cili ua mëson fëmijëve rëndësinë e virtyteve të mirësjelljes, durimit, sinqeritetit dhe besnikërisë. Ai i cili nuk e gënjen as manipulon familjen e tij, apo dikë tjetër. Ai i cili i mëson fëmijët të ndërtojnë marrëdhënie të bazuara në besim dhe respekt.

Një baba i vërtetë është ai i cili ua mëson fëmijëve domethënien e sjelljes së dinjitetshme. Ai i cili asjëherë nuk u drejtohet fëmijëve të tij me shprehje përçmuese. Ai i cili asnjëherë nuk i lejon vetes ta humbë kontrollin në mënyrë që mund ta bënte familjen e tij të ndihej e kërc ënuar.

Një baba i vërtetë, i përkushtuar është ai i cili e vendos familjen në vendin më të rëndësishëm të jetës së tij. Ai i cili e di se nuk ka problem, diskutim apo tundim më të rëndësishëm se familja e tij. Ai që e di se nuk ka dashuri më të madhe e më të fuqishme se dashuria që ndjehet për familjen.

Një baba i vërtetë, i përkushtuar, është ai i cili shërben si model dhe frymëzim për familjen e tij. Ai i cili i inkurajon fëmijët e tij të punojnë me veten dhe të rriten si personalitete dhe profesionalisht. Ai i cili i mëson fëmijët të bëhen versioni më i miri i vetes.

Një baba i vërtetë është ai i cili i mëson familjes si ndihet lumturia dhe gëzimi i vërtetë. Ai i cili ndihet më i kënaquri kur fëmijët e tij janë të lumtur.

Një baba i vërtetë, i dashur, është ai i cili i di gjërat e preferuara të fëmijëve të tij. Ai që i di preferencat, gjërat që nuk iu pëlqejnë, ëndrrat dhe dëshirat e fëmijëve të tij.

Një baba i vërtetë, i kujdesshëm, është ai i cili asnjëherë nuk lejon që problemet ta vjedhin lumturinë e fëmijëve të tij. Ai i cili, pavarësisht se sa i pakënaqur është nga jeta e tij, asnjëherë nuk lejon që fëmijët e tij të ndihen njësoj.

Një baba i vërtetë është ai për të cilin fëmijët me krenari mund të thonë: “Ai është modeli im, shoku më i mirë, mentori im. Ai është babai im.”

Vërtet, të kesh një baba të këtillë është bekim./supergrate.net/ KultPlus.com

Familja e Hajredin Cakranit, nënshkruese e dokumentit të pavarësisë së Shqipërisë

Nënshkruesi i Deklaratës së Pavarsisë së Shqipërisë, përfaqësues i vetëm i Fier – Mallakastër, Hajredin Bej Cakrani, ushtarak studiuar në Stamboll, në vitet e fundit të jetës, (foto e nxjerrë nga arkivat italiane se fundmi), së bashku me familjen në sarajet e tij në Petoshaj (Libofshë).

Lart fëmijët: Hajdar Cakrani (student ushtarak i marines,në Livorno) dhe më pas në Grac të Austrisë, Suhate Cakrani, (studente arti në Firenze), Hysen Cakrani, (student fleurculture Lion), Vasfi Cakrani, (student për diplomaci, Sorbonne, Paris)
Poshtë prindërit; Iftizar (Zare) Cakrani dhe vetë Hajredin Bej Cakrani

Hajdar Cakrani: Lindi në vitin 1910, në Petoshaj të Libofshës. Pas mbarimit të shkollës fillore dhe asaj qytetëse, kreu në Grac të Austrisë shkollën e lartë ushtarake. Me fillimin e luftës kundër italianëve, ngriti çetën e parë nacionaliste në Myzeqe dhe u përfshi në shumë beteja. Me mbarimin e luftës u arrestua si kundërshtar dhe, pas një gjyqi special, u ekzekutua në Fier, më 1945. Për këtë arsye, më 7 qeshor të vitit 1945, Komiteti Ekzekutiv i Nënprefekturës së Fierit urdhëroi sekuestrimin e gjithë pa-surisë së tij, të tundshme e të patundshme. /KultPlus.com

‘Nëse dëshironi të punoni për paqen botërore, shkoni në shtëpi dhe duajeni familjen tuaj’

Familja konsiderohet si gjëja më e vlefshme për secilin njeri, një familje e shëndoshë është gjithcka për të cilën njerëzimi ka nevojë.

Më poshtë KultPlus ju sjell disa nga thëniet dedikuar familjes, që mendjet më të ndritura të kohës i kanë thënë.

-Respekti i ndërsjellë dhe mirëkuptimi, janë themelet e harmonisë familjare.

-Të respektosh, të kuptosh dhe të thuash të vërtetën në shtëpinë tënde, kështu dominon harmonia dhe dashuria në familje.

-Familja është si muzika, disa nota janë të larta dhe disa të ulta. Por, gjithmonë ekziston melodia e lumturisë.

-Nëse dëshironi të punoni për paqen botërore, shkoni në shtëpi dhe doni familjen tuaj.

-Atje ku ka një nënë në shtëpi, gjërat shkojnë mirë.

-Shtëpia është tempulli i familjes.

-Në familje, grindjet bëhen nëse dritarja e dhomës së gjumit do të rri e hapur, dhe jo për të ardhmen e njerëzimit.

-Gjërat më të rëndësishme në jetë janë familja dhe dashuria.

-Në shtëpi, babai është rendi, nëna dashuria dhe fëmija gëzim.

-Sa e shkëlqyeshme është familja që nuk ka nevojë për gjëra të panevojshme, dhe nga të nevojshmet, asgjë nuk i mungon.

-Dy vëllezër zihen dhe dy të çmendur kënaqen.

-Nuk mund të mendoj asnjë nevojë tjetër në fëmijëri, aq të fortë sa mbrojtja prindërore.

-Shumica prej nesh bëhen prindër shumë kohë para se të ndolojmë të jemi fëmijë.

-Mund të mësoni shumë nga fëmijët tuaj. Sa durim keni, për shembull. Franklin P. Jones

-Është i mençur babai që e njeh fëmijën e tij.

-Të puthësh fëmijët e tu çdo natë kur të shkojnë në shtrat, edhe nëse janë në gjumë.

-Një grua gjithmonë e preferon fëmijën e saj nga burri i saj.

-Fuqia e dashurisë së nënës është e madhe, sepse nëna, madje edhe kur vuan nga fëmijët e saj, nuk i urren. / KultPlus.com

‘Familja’ nga Durim Kryeziu fiton mbështetje nga Just Film Works in Progress në Tallinn

Just Film Works in Progress në Black Nights Film Festival i jep çmimin filmit debutan ‘Familja’ me skenar dhe regji nga Durim Kryeziu dhe me producent Bardhyl Bejtullahun, përcjellë KultPlus.

“Familja” përcjellë Lonën, një vajzë 16 vjeçare e rritur në një familje tradicionale, e cila vendos ta ndjek pasionin e ri të saj për muzikën rok. Filmi i trajton raportet kontradiktore familjare mes tradicionales dhe bashkëkohores.

Drejtor i fotografisë: Isak Duraku, Skenograf: Zeni Ballazhi, Kostumografe: Natyra Simnica, Grimi: Pranvera Metolli, Kompozitor: Leonard Canhasi, Zëri: Labinot Sponca, Producent i terenit: Butrint Lumi, Organizator: Arben Bajgora.

Rrolet i luajnë: Eli Gashi, Hazir Sh. Haziri, Arbnesha Nixha, Xhevat Qorraj, Elvir Tahiri, Lum Veseli, Lulzim Guhelli, Luan Daka, Avdi Gervalla, Labinot Lajçi, Urim Canhasi, Ideal Nrecaj, Rron Ukimeraj, Vjollcë Osmani.

Filmi është prodhim i shtëpisë filmike “2B studio”, dhe është subvencionuar nga Qendra Kinematografike e Kosovës, Komuna e Prishtinës dhe sponzoret: Meridian, Petrol Company, Gegnia Film, Furra “Qerimi”, Kompania “Loti”, Ujë Pika.

Linku zyrtar i lajmit:

Detajet e një familje të lumtur!

Familja janë njerëzit që ndriçojnë zemrat tona, jo ata që na ofrojnë ditë të mbushura me trishtim dhe dobësi. Sepse nuk është i nevojshëm gjaku për të krijuar një lidhje: bashkimi i vërtetë lind nga besnikëria dhe dashuria, jo nga një mbiemër i përbashkët.

Në vitin 2015, një sondazh interesant u botua në Daily Mirror, i cili raportoi detajet e vogla që e bëjnë një familje të lumtur. Aspektet si kalimi i kohës së bashku, duke qeshur, duke pasur pasione të përbashkëta dhe duke respektuar mendimet e të tjerëve, u konsideruan themelore në jetën e përditshme.

Një familje ofron një shtëpi, një edukim dhe një ushqim, por një jetën e përditshme respekti, dashuria e sinqertë, pjesëmarrja dhe reciprociteti krijojnë një lidhje edhe më autentike. Një lidhje që, në një farë mënyre, mund ta krijojmë edhe me njerëz të tjerë.

Shumë tashmë e dinë se nuk është e nevojshme të kesh të njëjtin kod gjenetik ose certifikatë lindjeje për ta konsideruar dikë si pjesë të zemrës sonë. Familja janë njerëzit që zgjedhim: ata mund të jenë edhe të afërmit, edhe miqtë dhe, pse jo, madje edhe kafshët.

Familja: një institucion social ndonjëherë konfliktual

Si e shpjegon antropologu Lévy-Strauss, familja duhet të jetë modeli ideal që përfaqëson grupin më themelor social të një shoqërie, pika e parë referuese që çdo fëmijë do të ketë në vitet e tij të para të jetës.

Aspekti më i rëndësishëm i një familjeje nuk është që të jetë e përsosur apo që të gjithë janë mbledhur nën një çati, por është e bashkuar me një pikë të tillë që asgjë nuk mund ta prishë.

Askush nuk e zgjedh familjen e tij: ne vijmë në botë sikur të ishim duke rënë mbi një vatër, dhe është fati që përcakton nëse lidhjet që do të krijojmë me prindërit tanë do të jenë të shëndetshme, indiferente apo traumatikë. Është lidhja më intime e njeriut, por, paradoksalisht, bëhet lidhja më komplekse dhe konfliktuale.

Familja janë gjithashtu njerëzit që zgjedhim

Një marrëdhënie familjare është një grup i vogël shoqëror, i bashkuar nga lidhjet pak a shumë të rëndësishme. Këto procese mund të testohen edhe me miqtë ose me figura të tjera të rëndësishme që nxisin rritjen tonë personale dhe prandaj mund të konsiderohen si familja jonë, edhe pse nuk ndajnë gjakun tonë.

Megjithëse ka shumë studime që tregojnë se përjetimi i ngjarjeve traumatike në familje mund të përcaktojë cilësinë e marrëdhënieve shoqërore të mëpasshme, çdo rast padyshim është unik dhe i veçantë. Gjithkush mund të iniciojë marrëdhënie të integruara dhe të shëndetshme që bëjnë të mundur korrigjimin e mangësive të pranishme në jetë.

Vlen të merren parasysh këto dimensione që përbëjnë marrëdhënie pozitive; ato janë të njëjtat dimensione që do të na ndihmojnë të ndërtojmë një familje autentike ose të forcohet ajo që tashmë kemi.

Bazat për ndërtimin e marrëdhënieve pozitive

Nëse doni të ndërtoni marrëdhënie pozitive, është e rëndësishme që të konsideroni elementët e mëposhtëm:

Parimi i reciprocitetit: parimi i dhënies dhe marrjes me ekuilibrin dhe respektin është thelbësor, do të thotë të sjellësh vlerë në jetën e të tjerëve për të arritur kënaqësinë personale.

Komunikimi dhe sinqeriteti: ne të gjithë e vlerësojmë një komunikim të sinqertë që nuk gjykon, që na lejon të rritemi dhe të ndjehemi pjesë e një grupi.

Durimi: të gjithë, herët a vonë, gabojmë dhe jemi në gjendje të mbështetemi te dikush që na tregon empati, mirëkuptim dhe durim, duke na ndihmuar.

Besnikëria: është në lidhje me disponimin dhe angazhimin, që duam të japim më të mirën nga ne, në mënyrë që marrëdhënia të funksionojë falë besnikërisë, jo vetëm ndaj të tjerëve, por edhe parimeve tona. Kjo kërkon të dimë se si të menaxhojmë konfliktet dhe të luftojmë për njerëzit që duam, madje edhe në kohë të vështira./bota.al /KultPlus.com

Familja dhe ndikimi i saj tek fëmijët dhe shoqëria!

Nga Batjar HALILI (psikolog)

Në realitetin familjar të ditëve të sotme që po kalojmë ngrihen shumë pyetje të natyrës: Pse fëmija im sillet keq? Pse po ka korrupsion shoqëror? Pse ka rënë cilësia e arsimit? Si dhe shumë pse-he të tjera të cilave pasojat ua shohim po shkakun nuk e dimë dhe e kërkojmë. Dhe vërtetë ka shumë arsye që ndikojnë në këto procese jetësore. Por ajo nëtë cilën duhet të fokusohemi për parandalimin e të gjitha dukurive negative është familja, aty ku individi rritet dhe zhvillohet.

Shfaqja e institucionit familjar përkon me historinë e njerëzimit. Megjithëse familja ka pësuar ndryshime strukturore përgjatë historisë, ajo ka mbijetuar deri në ditët e sotme.Edhe pse familja ndryshon në strukturë, ajo kryen funksione të ngjashme për të gjitha shoqëritë. Nëse ky institucion i përmbush pritjet e tij, do të dalë një shoqëri miqësore, kulturore, ekonomike dhe morale. Janë prindërit ata që formojnë themelin e institucionit familjar. Për këtë arsye, nëse roli prindëror është i rregullt, kjo është shumë e rëndësishme sepse ajo familje do të jetë paqësore dhe e lumtur që nga momenti që u krijuan dhe do t’i shërbejnë shoqërisë me dinjitet.

Edhe pse familja është blloku më i vogël i shoqërisë, apo thënë ndryshe siç e ka konceptuar Honore de Balzak, bërthama e shoqërisë, ajo rrjedhimisht ka një vend të rëndësishëm, jo vetëm për shoqërinë, por edhe për vetë jetën e individit.

Individi ka nevojë për një mjedis familjar, jo vetëm gjatë fëmijërisë dhe foshnjërisë, por në çdo fazë të jetës së tij. Sepse ai ka nevojë për një fole familjare ku do të gjejë paqe dhe ku ai mund t’i eliminojë streset dhe problemet. Njerëzit që rriten pa familje, në komunitet ose që nuk marrin mbështetje të mjaftueshme financiare, morale dhe edukative nga familjet e tyre ndjejnë thellë mungesën e mbështetjes familjare gjatë gjithë jetës së tyre dhe mungesa e një familje pa nivel reflektohet edhe në shumë fusha të tjera jetëesore.

Sa i përket shoqërisë, dhe kombeve të qytetëruar, ndodh shpesh që ne të pyesim pse kanë përparuar?! Kjo nënkupton që ata popuj, ato kombe kanë përparuar sepse përbëhen nga individë të arsimuar mirë në familje dhe me tradita edukimi. Sepse kombet janë të përbërë nga shumë bashkime familjare. Nëse struktura më e vogël që përbën bërthamën e shoqërisë është e shëndetshme, ajo shoqëri ka mundësi të shikojë me besim në të ardhmen. Individët e arsimuar që edukohen nga familje të sigurta, të lumtura dhe paqësore mund të japin një kontribut material dhe moral për familjen, mjedisin, kombin dhe shtetin e tyre.Ekzistenca e njerëzve dhe mbijetesa e shteteve mund të jetë e mundur vetëm nëse familjet e përmbushin këtë detyrë në një mënyrë të shëndetshme. Prandaj, zhvillimi i vetëbesimit të fëmijës varet nga marrëdhënia e shëndoshë dhe ndërveprimi midis fëmijës dhe prindërve.

Portrait Of Happy Family In Garden

Familja është institucioni më i rëndësishëm dhe i parë arsimor pasi edukatori dhe mësuesi i parë i fëmijës konsiderohen si prindërit e tij. Gjetjet e bazuara në përvojat personale dhe vëzhgimet e kontrolluara, tregojnë se foshnjat fillojnë të fitojnë zakone që nga ditët e para. Sipas teorisë së të mësuarit social, të mësuarit njerëzor realizohet, duke shikuar dhe duke dëgjuar më shumë. Kur e zbatojmë atë në teorinë e të mësuarit shoqëror në fëmijërinë e hershme, zbulojmë se mësimi, jo vetëm që përjetohet nga fëmija, por edhe nga vëzhgimi ose dëgjimi i asaj që po ndodh rreth tij. Është një rezultat i pranueshëm që fëmijët të arrijnë modelet më të shpejta të të nxënit duke imituar ose duke vëzhguar atë që po ndodh rreth tyre. Kjo do të thotë që fëmijët mësojnëshpejt që nga momenti që i hapin sytë në botë. Kjo situatë zbulon se koncepti se “një fëmije nuk kupton asgjë” është gabim.

Në këtë kontekst, mjedisi familjar ku fëmijët i hapin sytë jetës, është shumë e rëndësishme. Sepse familja është vendi ku hidhen themelet e zhvillimit kognitiv, afektiv, psiko – motorik dhe socio – kulturor të fëmijëve. Hulumtimet kanë treguar se shumica e sjelljeve të fituara në fëmijëri formojnë strukturën e personalitetit, zakonet, besimet dhe vlerat e individit në moshë madhore. Për këtë arsyenga familja e tij, fëmija mund të mësojë shumë njohuri, shkathtësi, sjellje dhe aftësi që nuk mund t’i mësojë në shkollë.

Nësë kundrojmë gjithë këto aspekte të thëna mbi zhvillimin e familjes atëherë kuptojmë që çdo aspekt ku kjo shoqëri është duke çaluar tregon që hallka e parë dhe më e rënësishmjaështë familja, e veçanarisht, mosgadishmëria e prindërve për të marrë përgjegjësitë qëju takojnë dhë kjo quhet kriza e prindërimit, që është determinues i të gjitha funksioneve që pasojnë në shoqërinë tonë./KultPlus.com

Për një baba të plakur, nuk ka asgjë më të rëndësishme se sa një vajzë

Në ditën ndërkombëtare të familjes, KultPlus ju sjellë disa nga thëniet mbi familjen.

“Respekti i ndërsjellë dhe mirëkuptimi, janë themelet e harmonisë familjare” 
Buda

Të respektosh, të kuptosh dhe të thuash të vërtetën në shtëpinë tënde, kështu dominon harmonia dhe dashuria në familje.

Familja është si muzika, disa nota janë të larta dhe disa të ulta. Por, gjithmonë ekziston melodia e lumturisë.

Ju e kuptoni se fëmijët tuaj po rriten kur ata ndalojnë t’ju pyesin se nga kanë ardhur, dhe nuk pranojnë t’ju tregojnë se ku shkojnë.

Një burrë i vërtetë duhet të kujdeset për fëmijët e tij, pavarësisht mardhënive që ka me nënën e fëmijëve të tij.

Nëse dëshironi të punoni për paqen botërore, shkoni në shtëpi dhe doni familjen tuaj. 
Tereza

Atje ku ka një nënë në shtëpi, gjërat shkojnë mirë. 
Amos Bronson Alcott

Shtëpia është tempulli i familjes. 
Le Corbusier

Në familje, grindjet bëhen nëse dritarja e dhomës së gjumit do të rri e hapur, dhe jo për të ardhmen e njerëzimit.

Gjërat më të rëndësishme në jetë janë familja dhe dashuria. 
John Wooden

Në shtëpi, babai është rendi, nëna dashuria dhe fëmija gëzim.

“Sa e shkëlqyeshme është familja që nuk ka nevojë për gjëra të panevojshme, dhe nga të nevojshmet, asgjë nuk i mungon”

Dy vëllezër zihen dhe dy të çmendur kënaqen.

Nuk mund të mendoj asnjë nevojë tjetër në fëmijëri, aq të fortë sa mbrojtja prindërore. 
Sigmund Freud

Shumica prej nesh bëhen prindër shumë kohë para se të ndolojmë të jemi fëmijë. 
Mignon McLaughlin

Mund të mësoni shumë nga fëmijët tuaj. Sa durim keni, për shembull. 
Franklin P. Jones

Është i mençur babai që e njeh fëmijën e tij. 
William Shakespeare

Të puthësh fëmijët e tu çdo natë kur të shkojnë në shtrat, edhe nëse janë në gjumë. 
H. Jackson Brown

Një grua gjithmonë e preferon fëmijën e saj nga burri i saj. 
Milan Kuntera

Fuqia e dashurisë së nënës është e madhe, sepse nëna, madje edhe kur vuan nga fëmijët e saj, nuk i urren.

Për një adoleshent, nuk ka asgjë më të bezdisshme në këtë botë sesa një prind.

Prindërit shpesh flasin për brezin e ri sikur të mos kishin të bënin me të.

“Nuk ka dyshim se rreth familjes dhe shtëpisë, virtytet më të mëdha të shoqërisë njerëzore janë krijuar, forcuar dhe ruajtur”.

“Asgjë nuk është më e dashur për një baba se sa vajza e tij.”

“Gjëja më e rëndësishme që prindërit mund t’u mësojnë fëmijëve të tyre është se si të përparojnë pa ata.” 

Nëse prindërit kanë të drejtë të kenë fëmijë, dhe fëmijët kanë të drejtë të kenë prindër.

Familja jote është e vetmja që është e detyruar të të dojë. Për pjesën tjetër të botës ju duhet ta fitoni. 

Lidhja që ju bashkon me familjen tuaj nuk është ajo e gjakut, por ajo e respektit dhe gëzimit reciprok që ju sjellni në jetën e tjetrit “

Shtëpia janë njerëzit jo muret. Nëse ktheheni në shtëpi kur familja juaj largohet, gjithçka që shihni është ajo që nuk ekziston më atje.

A keni vënë re ndonjëherë se si prindërit mund të transformohen në sekond nga njerëzit më të mrekullueshëm,  në më të turpshëm në botë? “

Kur një baba i jep djalit, qeshin të dy. Kur një djalë i jep babait, qajnë të dy.

Për një baba të plakur, nuk ka asgjë më të rëndësishme se një vajzë “

“Respektimi dhe mirëkuptimi i ndërsjellë janë themelet e harmonisë familjare”

Fëmijët fillojnë të duan prindërit e tyre, pas një kohe i gjykojnë, dhe rrallë, nëse ndonjëherë, i falin.

Për të kuptuar dashurinë e prindërve tuaj, bëni fëmijët tuaj.

Nëse themeli i gjinisë nuk është ndërtuar siç duhet, pasardhësit do të përjetojnë mjerim të detyruar.

“Mirësia e babait është më e lartë se mali, dashamirësia e nënës është më e thellë se deti”.

Çdo doktrinë shoqërore që përpiqet të shkatërrojë familjen është e padobishme dhe e paqëndrueshme. Familja është shtylla kurrizore e shoqërisë.

Shumica prej nesh bëhen prindër shumë kohë para se të ndalojmë të jemi fëmijë.

Një divorc nuk është i mirë, por nuk është dhe tragjedi.

Tragjedi është të rrish në një martesë fatkeqe dhe të kalosh tek femijët tuaj mesazhin e gabuar sa i përket dashurisë dhe familjes./ KultPlus.com

Nuk ka si familja!

Në çdo rrugë që do të zgjedhim të ecim, një ditë do të kthehemi tek familja jonë. Sado larg të shkojmë, sado mirë të jemi, do të ketë gjithmonë një ndjenjë tërheqëse drejt saj. Është si një magnet familja; nëse e largojmë pak prej një metali, në momentin e lëshimit, metali ka për ta tërhequr më fort.

Familja është gjëja më e shtrenjtë që kemi, por teksa shohim se si koncepti i saj ndryshon në vite, vërtet që na dhemb të gjithëve. Nëse më parë problemet në familje  do të thoshin mund dhe sakrifica për t’ia dalë mbanë, sot ato përkthehen me divorce në rastin më të mirë dhe vrasje në ato më ekstreme.

Problemet që çojnë në të tilla zgjedhje janë nga më të shumëllojshmet. Dikush do të ngrihej e do të thoshte: “Fajin e ka shteti”. Kjo është pjesërisht e vërtetë. E dimë se si rregull duhet të kishim psikologë në çdo lagje, të cilët duhet të njiheshin nga afër me problemet e familjeve. E dimë edhe që shteti duhet të marrë masa për të rritur nivelin e punësimit, sepse sa më shumë të ardhura të kemi në familje, aq më i lartë do të jetë niveli i jetesës dhe pak a shumë do të shmangeshin krimet lidhur me varfërinë.

Por edhe duke e ditur se shteti ynë çalon në shumë aspekte, ti, unë dhe të gjithë ne e dimë se faj kemi edhe vetë ne si individë. Pse vallë, shumë vite më parë, gjyshërit tanë jetonin të lumtur? Pse edhe pse të varfër ata jetonin në harmoni me njëri tjetrin?

Ata nuk kishin asgjë më shumë se ne. Përkundrazi, kishin shumë më pak gjëra dhe arrinin t’i zgjidhnin gjithë problemet bashkë. Ata ishin bashkë në të mirë e në nevojë, në lumturi e fatkeqësi, pak a shumë ashtu siç e kërkon zakoni dhe siç i duam të gjithë që të jenë martesat tona. Ndërkohë sot, në kohën kur teknologjia po e merr në kontroll jetën tonë, është paksa e vështirë të gjejmë diçka me të cilën ta mburrim familjen moderne.

Nëse vite më parë partnerët luftonin me mish e me shpirt për ta çuar familjen përpara, sot me vështirësinë e parë që shfaqet, zgjidhja mbetet divorci, sidomos tek çiftet e reja. Por të gjithë e dimë se sa e thjeshtë është të prishësh dhe sa e vështirë është ta krijosh diçka. Nëse të dy e keni kaluar fazën e vështirë ku fitohet besimi dhe respekti i tjetrit dhe sot jeni të martuar, filloni të ndryshoni. Flisni me partnerin/en tuaj. Shprehini mendimet tuaja ashtu siç i mendoni të arsyeshme dhe filloni t’i zgjidhni bashkë problemet dhe sfidat që ju shfaqen. Bëhuni bashkë ashtu si mishi me thoin duke mos pritur shumë nga shteti, i cili më shumë ka bërë rolin e shurdhit dhe të verbrit përballë ngjarjeve të tilla.

Unë besoj se ne mund ta arrijmë një gjë të tillë.

Çdo kush e çdo familje ka plot vështirësi, ka plot halle, që jo lehtë zgjidhen. Por me mirëkuptimin, me vullnetin që do e gjeni tek dashuria  për partnerin tuaj, do ia dilni. Familja është gjithçka me vlerë që kemi në jetë, ndaj le të bëjmë maksimumin nga ana jonë për ta mbajtur atë sa më të bashkuar. / bota.al /KultPlus.com

13 ide për të edukuar fëmijë të lumtur në shkollë dhe familje

Ata i nënshtrohen provimeve të vazhdueshme, të vlerësuara me numra, të vendosura në renditje, sepse gjithmonë ka një të parë në klasë. Dhe në vend që të shënojnë çdo performancë, duke fokusuar gjithçka në arritjen akademike, ata ndryshojnë perspektivën duke u fokusuar më shumë në nivelin e mirëqenies dhe zhvillimit emocional, në fund të fundit për lumturinë e fëmijëve? Kjo është ajo që ndodh në Danimarkë, vazhdimisht e para në renditjen vjetore të vendeve më të lumtura në botë të përpiluara nga OKB; Një model që funksionon edhe sot është ai i psikologes amerikane, Jessica Joel Alexander, ‘Metoda e re daneze për edukimin e fëmijëve të lumtur, në shkollë dhe në familje’.

Ky libër ofron shembuj dhe praktika të mira që të gjithë – në shtëpi ose në shkollë – të paktën mund të eksperimentojnë për t’i bërë fëmijët më shumë elastikë dhe vetëbesues duke hapur rrugën për t’u bërë një i rritur i vetëdijshëm dhe i aftë madje edhe përballë botës së punës.

Ja disa shembuj për ta bërë këtë:

Bëjini ata të luajnë lojëra “të rrezikshme”

Për dikë, ideja mund të duket stresuese, por në Danimarkë, madje edhe në shkollë, fëmijët janë të lirë të luajnë në parqet ku ata mund të bien ose të lëndohen. Por ka një parakusht themelor: së pari u shpjegojmë atyre atë që duhet të jenë të kujdesshëm. Zgjedhje e rrezikshme? Jo, sepse siç shpjegon autori, nëse u japim atyre mundësinë për të kuptuar arsyet e rrezikut, fëmijët ndjekin rregullat e sensit të përbashkët: në këtë mënyrë ata mësojnë kufijtë e tyre, fitojnë vetëbesim dhe bëhen të qëndrueshëm .

Jo më shumë nota

Nuk ka regjistër me nota: Fëmijët danezë nuk e kanë atë deri në shkollën e mesme. Si vlerësohet përparimi i tyre? Në bazë të objektivave të vendosura në fillim të vitit në takimet me mësuesit: shënon bardh e zi, se cilat janë lëndët në të cilat ato duhet të përmirësohen, por gjithashtu cilat janë qëllimet personale që duhet të arrijnë. Një shembull? Bëni miq të rinj.

Vendosni një kohë në klasë

Ajo mund të jetë një herë në javë (dhe zakonisht sjell një tortë), por gjithashtu më shumë se një, sepse koha e klasës mund të bëhet për nevojë nëse ka çështje të veçanta për t’u parashtruar: është një takim i shkollës daneze që nuk lidhet me aktivitetin akademik, i cili është projektuar për të përmirësuar frymën në grup duke diskutuar problemet e fëmijëve dhe duke i inkurajuar ata që të diskutojnë çështjet e ngritura, për shembull, me anë të pyetësorëve të paraqitur nga mësuesi.

Mbani një kuti në klasë

Sa fëmijë nuk bëjnë pyetje dhe nuk tregojnë problemet e tyre, sepse kanë frikë? Një fillim i mirë për këtë gjë është të kesh një kuti si ajo që kanë të gjitha klasat daneze: këtu studentët mund të lënë shënime ku shkruajnë pyetjet e tyre, tregojnë nëse kanë probleme, por edhe diçka pozitive ose negative që ata vunë re në shkollë.

Bërja e mësimeve “kontaktuese”

Përqafoni, prekni me pretekstin e një kënge ose një loje: ato janë ushtrime që shpesh bëhen në shkollat daneze, sepse i bëjnë djemtë të ndihen më mirë dhe i ndihmojnë ata të lidhin dhe të parandalojnë shtrembërime të rrezikshme. “Prekja – shpjegon Alexander – stimulon prodhimin e oksitocinës, hormon të humorit të mirë që na sjell në një gjendje shpirtërore më të sigurt dhe për rrjedhojë zvogëlon rrezikun e ngacmimit, ajo gjithashtu kontribuon në përmirësimin e mirëqenies në klasa”.

Flisni për seksin që në moshë të vogël

Pse një bërryl gjithmonë quhet bërryl dhe një penis “bizele”? Në Danimarkë nuk ekzistojnë eufemizmat për pjesët intime, në mësimet në shkollë i jepet rëndësi të madhe edukimit seksual dhe shtëpisë, pasi shumë të rinj lexojnë libra që flasin për trupin dhe riprodhimin. “Nëse as prindërit, as shkolla nuk duhet të japin informacion të saktë për fëmijët, ku do t’i marrin ata? Dhe me cilat instrumente – pyet Alexander – ata do të jenë në gjendje të dekodojnë mesazhe dhe imazhe nga të cilat bombardohen çdo ditë, në media dhe në internet”?

Vendosni një javë seksi

Për OBSH-në, vendet nordike (duke përfshirë Danimarkën) ofrojnë arsimin më të mirë seksual në botë dhe gjithashtu për këtë ata kanë një nga normat më të ulëta të shtatzënisë në mesin e të rinjve. Çdo vit në shkollë ka një javë kushtuar tërësisht edukimit seksual, gjatë të cilës organizojnë mësime dhe takime specifike për çdo moshë. Çdo vit një temë: së fundi studentët kanë diskutuar për mediat sociale dhe tronditjen, faktin që shumë imazhe në mediat sociale mund të gjenerojnë ankth dhe pasiguri.

Studimi dhe përballja me vdekjen

Vdekja është gjithashtu një temë në kurrikulat shkollore në Danimarkë. Gjithmonë flitet për mësimet, në varësi të moshës: të vegjlit studiojnë për shembull aspektet shkencore dhe natyrore të vdekjes së kafshëve, për të mëdhenjtë bëjnë edhe një shëtitje në varreza, dhe ka një protokoll për të ndihmuar dhe mbështetur studentët që përballen me zhdukjen e të dashurve të tyre. Ai siguron mbështetjen psikologjike të të rriturve dhe shokëve të klasës, i ftojnë të shkruajnë letra që do të dërgohen tek bashkëshorti i munguar gjatë ditëve të zisë për ta bërë atë të ndihet më pak i vetmuar dhe të mos injorohet.

Mësoni nga gabimet

Shkenca ka provuar se nëse truri ka aftësinë për të mësuar nga gabimet e veta, ai mund ta kthejë këtë mësim në një përvojë pozitive. Si e bëni këtë në praktikë? Për shembull, duke studiuar gabimet në kopjet e detyrave të shtëpisë: është një nga praktikat më të mira të sugjeruara nga autori për të mësuar diçka të re sepse dështimi është një hap thelbësor në procesin e të mësuarit dhe jo një pengesë.

Krahasoni indeksin e lumturisë

“Sa i lumtur jeni nga një në dhjetë?” Në Danimarkë është zakon të pyesësh djemtë, në shkollë dhe në shtëpi: është një mënyrë e thjeshtë dhe efektive për të ditur se si janë, nëse me kalimin e kohës ka ndryshuar diçka, nëse ka probleme për t’u adresuar, një konfirmim për të kuptuar nëse një problem është zgjidhur.
Testoni efektivitetin e sociogrameve
Sipas disa ekspertëve danezë, ngacmimi lind nga dinamika problematike e grupit: shpesh, bullist janë fëmijët që mendojnë se duhet të afirmohen me dhunë ose po luftojnë kundër më të dobëtve. Prandaj, së bashku me dëgjimin, një mjet shumë i dobishëm që përdoret në Danimarkë janë sociogramet: një paraqitje grafike e strukturës së marrëdhënieve ndërpersonale që del nga paraqitja e pyetësorëve tek studentët. Ata e kuptojnë se kush është i përjashtuar dhe pse një fëmijë mund të sillet keq. Nëse nuk e zgjidhin atë, ato ndihmojnë për ta parandaluar problemin.

Vendosni një takim me harmoni

Duke kënduar së bashku në shkollë, duke parë një film me familjen të paktën një herë në javë, duke shkuar në park pa pengesa të tjera (për shembull fikja e telefonit) janë shembuj të veprimtarive të rëndësishme që janë thelbësore për arsimin danez: ato promovojnë harmoni, përforcojnë ndjenjën e përkatësisë, në fund të fundit na bëjnë më të lumtur.

Provoni kafen e shtëpisë

Disa studime shkencore kanë treguar se detyrat e shtëpisë nuk nxisin të mësuarit. Kjo është arsyeja pse në Danimarkë deri në shkollën e mesme ka shumë pak detyra dhe ato mund të bëhen në shkollë pas orarit të shkollës “Kafja e detyrave të shtëpisë”. Pra, në shtëpi, fëmijët mund të kalojnë kohë me prindërit e tyre duke bërë aktivitete .

Askush nuk ta garanton se në darkë do i shohësh prapë familjarët e tu, ndaj duaji, puthi dhe përqafoji çdo mëngjes

Një herë një mësuese filloreje u la një detyrë studentëve të saj. Ajo u kërkoi të shkruanin se çfarë do të donin të bëheshin, kur të rriteshin. Disa shkruan se donin të bëheshin astronautë, disa aktorë, disa këngëtarë dhe disa të tjerë shkencëtarë. Ndër gjithë fletët e dorëzuara, ajo dalloi njërën si më të veçantë. Një djalë kishte shkruar: “I lumtur”.

Mësuesja shkoi drejt djalit dhe i tha: “Xhon, më duket se e ke keqkuptuar pyetjen”.

Ndërsa ai ia ktheu: “Mësuese, më duket se ju keni keqkuptuar jetën”.

Nuk e di se çfarë ka ndodhur me ne, por përkufizimi ynë për suksesin ka ndryshuar shumë me kalimin e kohës. Sot, suksesi është i lidhur ngushtë me fuqinë që të jep paraja. Luftojmë shumë të pasurohemi me mendimin se ashtu do të fitojmë sukses dhe në atë mënyrë do të fitojmë lumturi. Në mendje më vjen një thënie e Jim Carrey-t: “Do të doja që gjithkush të ishte i pasur dhe të bënte çdo gjë që dëshironte për të kuptuar se paraja nuk është gjithçka”.

Ajo që ai nënkupton, është se lumturia është gjithçka dhe lumturia është një punë e brendshme. Është përpjekja për t’u përmirësuar dhe për të qenë një njeri më i mirë. Është dëshira për t’i ndihmuar të tjerët, për t’i mbështetur ata dhe për të falur dashuri.

Ne jemi kaq të zënë me teknologjinë dhe celularët tanë, saqë harrojmë se ajo që ka rëndësi është lumturia. Kur dalim nga shtëpia, kontrollojmë nëse kemi marrë me vete portofolin, çelësat dhe celularin, por harrojmë të përqafojmë njerëzit e dashur që mund të mos i shohim sërish në darkë. Mos u çudit. Jeta është plot me të papritura. Askush nuk ta garanton që në darkë do t’i shohësh sërish familjarët e tu, ndaj fal dashuri. Lumturia është gjëja më e rëndësishme në jetë dhe ajo s’mund të blihet me para…

Në familjen shqiptare të Novi Pazarit

Të njohur historikisht për zanatet e punimit të arit dhe argjendit nuk është çudi që në qytetin e vogël të Novi Pazarit, aktualisht me më pak se 100 mijë banorë të gjesh një rrugë të tërë me dyqane aksesorësh të çmuar, ku rruga e pamirëmbajtur bën kontrast me luksin e vitrinave.

Në dyqanin “Smaragd” (Smerald) pronari Redzep Škrijelj thotë se këto kohë krize ekonomike nuk janë aq të mira për stolitë. Megjithëse hyrje-daljet e njerëzve dhe interesimi për unaza, varëse, vathë e byzylykë tregon se vendasit kanë uri për objektet e metaleve të çmuara.

“Mbiemrin e kam Shkreli”

Škrijelj, profesor në Historinë Orientale në Universitetin e Novi Pazar, thotë se ky lloj biznesi është edhe pasioni i tij. Duke folur shqip dhe maqedonisht, pasi mëson kombësitë tona, ai rrëfen se familja e tij prej Peshterit, një fshat malor në rajonin e Rashkës, e kanë origjinën shqiptare.

Kthehet duke treguar një fotografi të varur në murin e dyqanit ku një malësor me qeleshe kullot bagëtitë. “Unë mbiemrin e kam Shkreli dhe familja ka emigruar prej Koplikut” –zbulon Škrijelj. Pasi u vendosën në rajonin e Rashkës, familja e tij u nis të emigronte drejt Turqisë. Me shpresën se mund të merrnin një vizë në Shkup, mbetën aty për vite. “Unë shkollën fillore, të mesmen dhe univertitetin e kam kry’ në Shkup”, zbulon historiani, ndërsa shton se zanatin e punimit të arit dhe argjendit e mësoi në Shkup. Më pas familja vendosi të kthehej edhe njëherë në Novi Pazar, ku bashkë me të vëllain Nexhibin zotërojnë dy dyqane stolish.

Në Prizren kam mësuar si punohet

Disa prej aksesorëve janë të punuara me dorë prej tij. “Por jo të gjithë janë punime dore, pasi pak interesohen për to”, thotë, ndërsa shpjegon procesin e punimit të stolive me shtampa të gatshme, por të gjitha të prodhuara në qytet.

Prej banakut, të mbështjellë në cohëra të kadifenjta nxjerr disa stoli me motive të vjetra, punuar me filigran. “Këto janë të gjyshes. Sot zor se gjen ndokënd që i prodhon. Asht’ shum’ v’shtir. Ama Tirana, Shkodra dhe Prizreni jan’ njoft për filigranin. N’Prizren kam msue’ shumë si punohet” , thotë Škrijelj, ndërsa tregon se bashkëshorten e ka marrë prej Prizrenit. “Por nuk e flet gjuha shqipe, flet gjuha turke”.

Të parët ….pasi lanë Shqipërinë u martuan me gra boshnjake

Thotë se në familjen e tij kanë folur shqip dhe kur e pyesin ai thotë se ndihet nëntëdhjetë përqind shqiptar dhe dhjetë përqind boshnjak, pasi shpjegon sesi të parët e tij pasi lanë Shqipërinë u martuan me gra boshnjake. Pasi të ketë mbyllur dyqanin në rrugën e stolive, thotë se do të merret me organizimin e një eventi të rëndësishëm për të gjithë boshnjakët.

“Sot me 20 të nandorit asht’ dita e Sanxhakut dhe asht’ shumë me randsi. Sot do të kemi nji kremtim, kurse nesër asht’ nji mbramje kushtu’ poezisë boshnjake” , thotë Škrijelj, duke zbuluar se është edhe kryetar i Këshillit Kombëtar të Boshnjakëve në Novi Pazar. “Ka shumë shqiptar’t mes boshnjakve. Ngaqë kanë harru’ gjuhën janë deklaru’ si boshnjakë”, rrëfen profesori ndërsa bën një rrugëtim në histori, duke përfunduar se gjuha është një element i rëndësishëm në ruajtjen e identitetit./DW

Piktorët pa atelie

Në fshatin Lepinë afër Komunës së Lipjanit jeton një familje 7 anëtarësh rome. Vëlla e motër, ndonëse nuk kanë të përfunduar shkollën e artit, ata tashmë kanë mbi 200 piktura, të cilat i kanë punuar vetë.

Janë këta Bajram e Fahrije Mehmeti, të cilët në kushte mjaft të vështira ekonomike, megjithatë, kanë arritur që pasionin e tyre për pikturën mos ta shuajnë. Ndonëse shtëpia e tyre ka vetëm dy dhoma për të 7 anëtarët e familjes, ata e shfrytëzojnë për të fjetur, të ushqehen dhe jetojnë, si dhe e kanë improvizuar si atelie, për të pikturuar.

Bajram është 37 vjeçar. Ai thotë se përmes artit përpiqet që të pasqyrojë kulturën rome. Pothuajse të gjitha pikturat e tij kanë lidhshmëri me jetën e komunitetit rom në Kosovë.

“Kryesisht pikturoj jetën e romëve, e paraqes kulturën rome dhe doket tona. Gjithashtu më pëlqen të pikturoj natyrën, peizazhet dhe portretet”.

“Mund të them se punojmë me material i cili është lehtësisht i qasshëm për ne, për shkak se nuk kemi kushte të punojmë. Punojmë me teknikën e temperit, në letër. Kam dëshirë të punoj në pëlhurë, por për shkak të materialit që nuk e kemi, sepse nuk kemi kushte të mjaftueshme, punojmë me ato që kemi. Pra, unë dhe motra ime Fahrija, punojmë në letër dhe në këtë mënyrë prezantojmë kulturën dhe jetën tonë, përmes kësaj teknike”, tha Bajrami.

Bajrami thotë se në dy raste ka hapur ekspozitë, një herë në Komunën e Graçanicës dhe herën tjetër në Galerinë e Arteve të Kosovës. Për këtë të fundit,në të cilën janë ekspozuar mbi 200 piktura, Bajrami thotë se ku është pritur me mjaft interesim.

“Kjo ekspozitë është mbajtur në vitin 2012. Ka pasur mjaft njerëz që i kanë shikuar punimet tona. Kjo ka qenë ekspozitë e veçantë, të cilën e kemi pasur në Kosovë”, tha Bajrami.

Ai shtoi se deri më tash, nuk kanë marrë ndonjë ndihmë për t’ua lehtësuar kushtet e punës.
“Deri më tash as që kemi kërkuar, por besoj që për punën tonë kanë dëgjuar, por edhe e kanë parë, mjaft njerëz”.

“Unë jam një artist autodidakt dhe që kur kam qenë fëmijë i vogël kam nisur të pikturoj. Nuk kam përfunduar shkollimin për pikturë, për shkak të kushteve, të cilat nuk i kemi pasur, sepse jemi një familje mjaft e varfër”.
“Megjithatë, jam lajmëruar në një shkollë private për pikturë. Kjo ka qenë moti, në vitin 2000, në Uglare. Kështu kam mësuar mjaft teknika. Kështu edhe e kam përsosur punën time”, tha Bajrami.

As Fahrije Mehmeti, 39 vjeçe nuk ka të kryer shkollë për artin. Ajo ka mbaruar vetëm shkollën fillore. Ndonëse nuk ka pasur mundësi të vijojë më tej shkollimin, Fahrija tash është një artiste. Ajo pikturon portrete, ku përmes tyre pasqyron kulturën rome, komunitetit që edhe vetë i takon.

Përpos pikturave Fahrija , së voni ka filluar të pikturojë edhe shamitë, që i përdorin kryesisht komuniteti rom.
“Për mua do të thonë shumë kjo punë që bëj , pasi unë kam punuar portrete në letër, dhe tash punoj si ide të re, shamitë I ngjyrosi me ngjyra ku pasqyroj të njëjtën ide, pra kulturën rome, por jo në letër por ne material. Teknikën e njëjtë e përdori”.

Fahrija shpreson se dikush do t’iu ndihmojë që ata ta kenë një atelie të tyre, e që edhe është ëndrra e vetme e Fahrijes.
“Tash kemi një projekt, i cili dhëntë Zoti të ketë sukses, me ndihmën e njerëzve të mirë. Nëse ata kanë vullnet, të na ndihmojnë që ky projekt të ketë sukses, në mënyrë që të mbledhim para sa është e nevojshme që ta kemi atelienë tonë dhe material të mjaftueshëm që të punoj unë dhe vëllai im, me teknikën të cilën e ka”.

“Mund të them se pasqyrojmë kulturën rome, por edhe grave të Kosovës. unë këtë e bëj përmes imagjinatës, ashtu siç më vjen ideja dhe e shpërfaqi. Tash për tash i kam të gatshme rreth 50 portrete”, tha Fahrija.

Sidoqoftë, ëndrra Bajramit dhe Fahrisë mbetet ndërtimi i një atelieje, gjithsesi me vullnetin e mirë të njerëzve që do të mund t’ju ndihmonin, dhe më pas ku ata do të mund të punonin duke shprehur talentin e tyre, shkruan Insajderi./ KultPlus.com