Qiellori Bekim Lumi

Shkruan Naime Beqiraj

Edhe kur merrej me recitim, edhe kur shkruante poezi, edhe kur u përgjigjej pyetjeve në provime, Bekim Lumi ka qenë disi qiellor. Ashtu më ishte dukur ditën që e takova të parën herë.
Ka qenë viti 1988. Bekimi sa po e kishte përfunduar vitin e parë të studimeve të letërsisë shqipe, unë të dytin.. Ai ishte një vit më i madh se sa unë në moshë. kurse me shkollë një vit pas meje. Kurrë nuk e kam pyetur pse kjo koincidencë. Jo, sepse gjithmonë kemi pasur çfarë të bisedojmë tjetër.
Atë ditë kishim provimin e mbrojtjes tek i njejti profesor, mr Haxhi Ferati, Bekimi – mbrojtja 1 kurse unë mbrojtja 2. Prisja të më vinte rradha, kur përcillja studentin Bekim Lumi se si lëndën aspak të këndshme pothuaj ushtarake të ish shtetit RSFJ e kthen në formë analogjike të luftës së Skëndërbeut, u habita. Secilën pikë të pyetjes ai në njëfarë mënyre i bënte regji krahasuese me luftën e kryetrimit tonë. Aty u njoftëm pasi morëm dy dhjetëshe dhe shoqëria jonë prej asaj dite ka qenë e thellë, e pastër, shumë e pastër, kreative. Nuk jam e prirur që miqtë t’i quaj vëllezër, por Bekimin, 30 vjet vazhdoj ta ndjej të tillë.
Ishte student i shkëlqyer i letërsisë. Recitonte bukur, shumë bukur, edhe shkruante. Ishre fort atdhetar. Merrte pesë në cdo organizim për liri të Kosovës duke qenë shpesh edhe pjesa kreative e atyre organizimeve. Mirëpo, synimi i i tij ishte teatri. E kam nxitur ta studionte regjinë, por ky drejtim nuk ekzistonte në Kosovë. Familja e përkrahu për të studiuar në Tiranë. Kam shkuar, e kam vizituar edhe atje në vitet ’90 dhe jam mrekulluar me punën që bënte, jo vetëm si student i mirë, i talentuar, por edhe kontribut atdhetar e etik.
Mandej emigroi në Gjermani. Edhe atje kontriboi me programe artistike me fëmijët mërgimtarë që të mos e harronin gjuhën dhe traditat e Kosovës. Nuk e ka pasë të lehtë të merrej me punë amatore truri i tij gjenial, por e bënte për hatër të atdheut.
Pas luftəs kthehet në Kosovë.
Qysh me shfaqjen Mësimi shënon ndryshim rapid në teatrin kosovar. Bekimi dhe teatri i tij krijuan shkollë regjisoriale, loje e mendësie teatrore.
Të ngarkuar me punët e përditshme, ne shiheshim pak më rrallë por bisedat I vazhdonim ku i kishim lënë në gjysmë e plot art e me të njejtën dashuri të dekadave më parë në studime. I kam parë të gjitha shfaqjet e Bekimit, kam shkruar për to. Madje e i kam përcjellur disa herë. Në secilën prej tij jam ndjerë si në Olimp.
Bekimi krijoi shije për teatrin. Krijoi dashuri. E lartësoi artistikisht teatrin kosovar.
E sot një vit që u ngjit në qiell nuk mund të shkruaj për të pa folur vet me të. Mos me i peshu fjalët, as dashninë.
Vetëm këto të dyjat nuk peshohen, sic nuk peshohet as poezia e mirë e as skena e përkryer. Jo se jo teatri i Bekim Lumit të cilit i dha peshë që nuk peshohet me asnjë peshore të kësobotshme. / KultPlus.com

“Gjergji im” e Beqirajt, poezia më e bukur në “Netët korçare të poezisë”

Me ndarjen e çmimeve për krijimet më të arrira, në qytetin e Korçës kanë përfunduar “Netët Korçare të Poezisë” të cilat nga ky vit e mbajnë emrin e lirikut të njohur korçar Skënder Rusi.

Në qytetin e serenatave, në Korçën e tradites dhe kulturës sivjet u zhvillua edicioni i njezet e katert i Netëve Korçare të Poezisë ‘Skënder Rusi’, aktivitet ky i organizuar nga Biblioteka Publike ‘Thimi Mitko’ në bashkëpunim me Klubin e Shkrimtarëve ‘Bota e Re’ dhe me mbështetjen e Qendrës së Artit dhe Kulturës e Bashkisë  Korçë. Kjo ngjarje e riktheu qytetin në pikë reference për poetët e përzgjedhur nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Serbia, Zvicra, Greqia, Hollanda, Vjena, Turqia dhe SHBA, si: Flutura Açka, Petrit Ruka, Agron Tufa, Entela Kasi,Sadik Bejko, Naime Beqiraj, Ndue Ukaj, Lucilla Trapazo, Iskra Peneva, Sema Guller, George Wallace, Craig Cyurz etj.

Nata e parë u zhvillua në formë spektakli në hollin e Teatrit ‘’Çajupi’’, ku poezitë përshëndetëse të poeteve pjesëmarrës u interpretuan nga aktorët e mirëjohur: Zamira Kita, Helidon Fino, Lulzim Zeqja, Ilda Pepi, Paola Kodra e Lola Meta.

Gjatë tri ditëve sa u zhvillua ky aktivitet, ndër më prestigjiozët në botën letrare shqiptare, u mbajtën edhe shumë ngjarje duke e kthyer Korçën në qendër të artit dhe të kulturës. Edhe këtë vit u zhvillua mbjellja e një peme me ç’rast ishte zgjedhur shkrimtrja dhe botuesja Flutura Açka si e ftuar nderi me mbjelljen e pemës simbolike me emrin e saj në: “Lëndinën e Poeteve”.

Gjithashtu, poetët u njohën me magjinë e arkitekturore  të qytetit, vizituan muze të shumta të qytetit, bënë shëtitje në rrugicat me kalldrëm dhe në Pazarin e Vjetër, ndërkaq mbrëmjet ishin të rezervuara për muzikë serenatash korçare.

Çasti kulmor i festivalit ishte parakalimi i poezisë botërore dhe shqiptare në në Galerinë Permanente të bibliotekës së qytetit. Poetët pjesmarës në përcollën si një fllad lirikash poezitë e tyre para jurisë të drejtuar nga Flutura Açka, Petrit Ruka,  Skënder Rusi, Dhimitraq Orgocka e Blerta Belliu e cilai ndau këto çmime: Çmimin Poezia me e bukur e fitoi poetesha Naime Beqiraj nga Kosova; Çmimin Kurora e poezise e fitoi poeti George Wallace nga SHBA, Çmimin ” Dritero Agolli” iu nda poeteshës Sema Guler nga Turqia; Çmimin “Asdreni” i takoi përkthyesit dhe shkrimtarit Agron Tufa, ndërsa Çmimi Special e fitoi poeti i ri Albi Lushi.

Naime Beqiraj u laurua me “Çmimin e lirisë” në Takimet letrare Ndërkombëtare “Azem Shkreli”

Poetja Naime Beqiraj u laurua me “Çmimin e lirisë” për poezinë “Republika” në Takimet letrare Ndërkombëtare “Azem Shkreli” në Pejë.

“Çmimet letrare nuk të bëjnë poete më t’mirë; janë vetëm dëshmi që krijimtaria vlerësohet, e sidomos kur mbajnë sinonim lirinë – gjakimit shekullor të pejanëve për liri, kur mbajnë Azem Shkrelin emër, kur ndahet nga tri poete dhe profesoresha universitare: Ilire Zajmi, Entela Kasi e Vjollca Dibra. Falemnderit vasha!”, shkruan Beqirja në faqen e saj në Facebook.

Në vazhdim mund ta lexoni poezinë fituese:

REPUBLIKA

Të buta supet e saj
Të buta kalorëse
Për të bartur pesha të rënda

Të reja vitet e saj
Të reja shtalb
Për ta kaluar rolin e urtakes

Edhe dashurinë e ka të brishtë
E brishtë si thes me pupla
Për t’i luajtur të gjithë

E fortë krenaria, e fortë
E fortë deri në mëkat
Mos ta lejoj Atin të drejtësoj

E të qeshurën e bukur
Aq sa hirësia e Solomonit
Nuk mund t’i thotë, jo

I qartë fërkemi i saj
Fluturim plot
Sa me e hup lojën, vetës gola

Dhimbshëm humbja, humbja e saj
Por jo e qeshura prej mushkërive
Me to i kapërcen thepisjet

Kampione ecja e saj
E para del sa s’ia kalon kush
T’i kthejë dhuratat në armiq

I akullt inati, i akullt
Pik’ acar sa hakmarrja
Për t’rënë n’kurthë me vetën

I butë shikimi, i butë
Sa s’mund t’i rezistosh 
T’ia kthesh shpinën, jo besnikërinë

E këndshme e hedhura e saj
E para, e njëqindta, e mijëta
Për ta ushqyer gjarpërin me ambroz

Si erë e ka sundimin
Përditon ngopshëm mirë e bukur
E mandej i përmbys kupat e verës

E mrekullueshme hija
Mrekulli, dëshmi, ringjallje
Për t’i prirë të pabesët/KultPlus.com

E ke moshën dhe të kaluarën e guximshme për ta thënë të vërtetën, Flora

Naime Beqiraj (Poete)

Prej që të kam njohur (kur të kam njohur unë kam qenë poete shumë e re, ti emër i njohur i letërsisë), gjithmonë e kam pas çmuar qetësinë tënde. Kemi ndejt herë pas herë.

Nganjëherë habitesha se si kjo grua kaq e qetë, dikur si vajzë e re, si studente e mjeksisë, si gazetare e Rilindjes, ka qenë nga të vetmet shqiptare që ngiste motorin. Rebele, thojshin poetët e njohur, miqtë tonë të përbashkët. Zonjësi për ta patur lakmi, shiheshin herë herë në orë letrare e gjithmonë me përzemërsi të ndërsjellë. Nuk kemi folur për poezinë pothuaj asnjëherë, ndoshta temat për Kosovën të dukeshin më të rëndësishme. Nuk insistoja ndryshe. 
Asnjëherë nuk kemi folur për politikë. Ti e dije qëndrimin tim, ndaj nuk më ke kërkuar votë. Na mjaftonte ajo njohja e moçme. Para pak vitesh, kur u alivanose në kuvend pas hedhjes së gazit lotsjellës, erdhëm në banesën tënde me miken tonë Flutura Açka. U gëzove. Na ndale të rrinim më gjatë atë pasdite plot shi. Nuk ta prishëm. E hodhe idenë të mos kandidosh më për politikë, por jo vendosmërisht. Nuk e di a e kërkove mendimin tonë. Flutura nuk ta prishi, unë të kurseva, por herën tjetër kur u takuam të thashë: “Nëse kërkon mendimin tim, mos kandido. Ke me çka të merresh. E ke lëruar gjatë të qenët deputete”. Të propozova t’i ktheheshe të qenët humaniste, aty je më e madhe, më e rëndësishme, më me peshë.
Flora, kjo shoqëri, ky komunitet i Kosovës të ka dashur gjithmonë. E re ke hyrë në letrat shqipe me librin “Verma emin tim” kur i kishe vetëm 23 vjet. Ke hyrë në pothuaj secilën antologji, je prezentuar dhe e ke përfaqësuar poezinë shqipe në shumë vende të botës. Ishin vite kur kishim pak poete aq sa mezi numëroheshin me gishtat e një dore. Poetët tonë mendjendritur, njerëzit e kulturës donin me çdo kusht të shpërfaqnin brenda e jashtë artin e femrave, nganjëherë pa e thelluar cilësinë.
Të kemi dasht shumë Flora. Kemi qajtur për ty sa ishe në burg. Në secilën protestë kam marrë pjesë. Ke qenë zëri i grilave në vitet e pasluftës në Kosovë. Ke qenë simbol, aq simbol sa kishte njerëz që nuk shihnin të burgosur të tjerë. Ishe si të thuash heroinë. Aq e rëndësishme pas luftës, edhe duke qenë në burg, fitove aq vota nga poetët nga Lidhja e Shkrimtarëve sa të hysh në kryesi duke qenë në burg. E kujtoj një mbledhje të këtij asociacioni ku aderonin edhe shkrimtarë të mirë atëherë, kur dikush kërkoi të bënim protestë si shkrimtarë për lirimin e Flora Brovinës. Isha më e reja në kryesi por kërkova të merrja fjalën. “Protestë edhe për poetin Halil Matoshi“. Disa më shikuan me habi. “Po për Halilin, ai është kolegu ynë, është edhe poet, bile poet i mirë”. Aq ishin të fokusuar njerëzit pas teje sa harronin që në burg ishte edhe një poet i shkëlqyer Halil Matoshi. Madje edhe poetët pothuaj kishin harruar.
Flora, dikur e deri tash ta kam vlerësuar qetësinë. Ajo qetësi, më nuk të bën nder. Fol, tregoje të vërtetën. E vërteta dhemb por edhe fisnikëron. Godit të keqen Flora. Ke qenë e guximshme të vitet e egra të pushtimit. E ke moshën dhe të kaluarën e guximshme për ta thënë të vërtetën. Mos na e le faqen e zezë para botës!/KultPlus.com

Bota t’paftë me sy t’mi

Poezi nga Naime Beqiraj

M’i fshive

Tuj m’lan veç lot t’mirë

S’e le me ec asnjenin

Me gishta t’palam’

Syve t’mi

Nuk m’le me i ndrydh

Kur veç ti beson

Që sytë i kom

Ujë e sapun

Sa herë u rrxova

Gunin e vrava, thembrën

Brrylat e veshin

Ti t’pamit ma rujte

Prej shikimit t’lig

-Sytë e tu nuk guxojn’ me u shitu

Peshën ma kanë robnu

Emin qendis

Lul’e’m’lule

Tuj i marr me t’mirë

Rujt’ prej profetve mashtrues

O ti mbetsh i pa prâm

Lot i mirë

I syve t’përmallum

M’i ndërsolle t’paqtum

Hapun mos me m’ik

As mos me u fik’

As mos me u dry

As mos me u thy

Tuj u shkri

Sytë e përulun

Si trupi yt

Dokën ma kanë shtu

Kreninë ma kanë rrxu

Drit’e’m’dritë

Bota t’paftë

Me sy t’mi

Bekohet zani n’yjsinë e përnatshme

Për Bekim Lumin

Dikush i dhez dritat e shpisë
I nalin do t’tjerë
Çohen gjethet somnabul
E i zgiedhin vet vazat
Me t’blerta
Maje krahi
Si kitara e Jusufit
Si ringjallja e Jezusit

Pushteti i natës
I ban njerzit t’uritun
Vetmitarë të paqtmit
Tuj harru me u lut
Me u ba prap fëmij’
Shoqni me ty

Me krah shtyhen t’ligjt
Na shtyhemi me zemër
Për ditën që po shkon
Veç ni zâ ta l’shoj prej s’largu
Me ty dita âsht krijim
Fitore e luftës së panisun

I bekuemi Bekim,
Udhëtohet lirisht mbi kraht e tu
Ushqyeshëm me skenën tande
Me shije edhe nër shputat e lehta
Bekohet zâni n’yjsinë e përnatshme
Prajshim flehet me frymën e Atit
Kur je ujk e kur je kaproll

Mos zhdryp prej froni
Veç kur t’hahet buka e zez’
Motra e Gjergj Elez Alis, moti than t’ka
Maje bjeshke
Maje krahi

Tuj e lyp t’përsosmen
S’âsht askush si ti
Me u dashunu
E me fal si n’prrall’
Në fund t’ditës