Afrim Muçaj për regjisorin Lumi: Bekim e Lum për ne që të patëm

Sot shënohet dy vjetori i vdekjes së regjisorit Bekim Lumi. Shumë aktorë, regjisorë, miq e familjar të të ndjerit sot kanë ndarë kujtime të shumta me të, shkruan KultPlus.

Aktori Afrim Muçaj, ka publikuar një status në rrjetin social Facebook, ku ka treguar momentin se si e ka marrë lajmin për vdekjen e Lumit.

Më poshtë mund të lexoni statusin e plotë të Muçajt.

”Mëngjes i hershëm i 30 korrikut

I urrej telefonatat e natës së vonë, e sidomos ato të paramëngjesit. Sa herë kam marrë një telefonatë të tillë më është thyer zemra si një gotë kristali që nuk kam mundur ta rikuperojë kurrë.
Shpesh herë e mbaj telefonin e mbyllur natën, pikërisht me arsyejen dhe lutjen që deri në mëngjes kur të zgjohem të mos më ketë marrë askush.

Por mëngjesin e hershëm të 30 korrikut e kisha lënë të hapur telefonin për dreq, zilja po bije dhe po bije pa ndërprerë, e urrej ta hap telefonin derisa të paktën të shoh dritën në dritare, kthehem në krahun tjetër por është e pamundur ta vazhdoj gjumin, ngrihem ngadal dhe ulem në shtrat, marrë telefonin shpejtë të ia ndal zilen që të mos e zgjoj vajzën time të vogël asaj kohe dhe dal në dhomën tjetër, shoh që (Jetoni) vazhdonte ti bije telefonit tim, kryesisht kur ai më merrë në telefon përgatitem për shumë humor brenda asaj thirrje, por kësaj rradhe ishte ndryshe, hap telefonin dhe të vetmën fjalë që dëgjova ishte: “Muçë, Lumi na la”…
Edhe pse këtë fjalë isha përgatitur ta dëgjoj qysh nga qershori i vitit 2017, por qe e pamundur të mos ngulfatesha në atë mëngjes.
Ndërroj pizhamet e natës dhe nisem drejt spitalit amerikan, gjatë rrugës shikimi hera herës më humbiste duke vozitur, momente pafund më vlonin në kokë, ngjarje dhe batuta pa fund, nuk ishin as një muaj i plotë kur me fuqinë e fundit në provat e fundit të shfaqjes “Arturo Ui-s” na thoshte qe unë kam veq dy rrugë “me ba këtë shfaqje edhe me vdekë”, shfaqja ishte ba me 14 qershor ndërsa me 30 korrik 2018 ishte rruga e dytë qe Lumi pa deshirën tonë ia mbajti fjalën vehtës.

Eh sa herë e kundërshtuam që tia ndryshonim mendimet dhe fjalët, por si edhe herave të tjera nuk na degjoi se nuk na degjoi.
Iku Lumi, miku, regjisori dhe profesori im i “vështirë”. Gjeniu i ndërtimit të roleve dhe shfaqjeve të papërsëritshme. Kërkuesi i zanoreve dhe bashktingëlloreve të shqiptuara në përsosmëri, i qendrimit dhe shikimit që e djersitë publikun, kërkuesi i netëve të gjata të lëvizjeve skenike deri në skajshmëri, i zanit kumbues dhe drithërues, i mbajtjes së rekuizitave në duar si xhevahir Smeraldi.
Lum, po e përsërisë vetëm një frazë të statusit tim në ditën e ikjes tande: “Lum, lumi unë që ti, me artin dhe shkëlqimin tënd skenik, je pjesë e biografisë sime artistike.

Bekim e Lum për ne që të patëm!

“Zoti të artësoftë” / KultPlus.com

Rozafa

Poezi nga Bekim Lumi

Mbi trupin tand të bardhë e të brishtë
U ngriten ledhet e gurta të kështjellës,
Aty ku hapeshin perdet e një drame
Mbylleshin portat e randa të jetës

Orakujt Rozë-fati të zgjodhën
Të muroheshe ti duhej patjetër,
Drandofille e fatit me fustan qefin
Si fatet e preme të Gadishullit të Vjetër

U ç’dhembje të tmerrshme,ç’rrënqethje, ç’ankth do t’kesh ndie
Nën peshën e randë të mureve të ftohtë,
Po dhembje ma të tmerrshme do t’kenë ndie vetë muret
Tue randue trupin tand të ngrohtë

Dhe gjersa trupi yt i bardhë murohej
Në puset e netëve mitologjike,
Në parandjenjën e kombit muroheshin
Aktet e dramës së ardhshme tragjike

Dhe duhej, duhej që ti të muroheshe
Të muroheshe ti duhej patjetër
Nën ledhet e gurta të ftohta të kështjellës
Apo nën pirgjet e baladës së vjetër

Mbi trupin tand të bardhë të brishtë
U ngritën ledhet e gurta të kështjellës
Aty ku mbylleshin perdet e një drame
Hapeshin portat e randa të jetës. / KultPlus.com

Dy vite nga vdekja e regjisorit Bekim Lumi

Regjisor i shfaqjeve më të mira në teatrin kosovar në dy dekadat e fundit. Ky është një prej konstatimeve që ishte bërë për Bekim Lumin në ditën kur ai vdiq. Por gjatë jetës së tij prej artisti, Lumi nuk është njohur vetëm si regjisor. Midis të tjerash ai ishte edhe studiues.

Regjisori i njohur i teatrit shqiptarë dhe njëkohësisht profesor i nderuar që përcolli shumë gjenerata sot dy vite u nda nga jeta. Ai ishte ndër njerëzit që e donin më së shumti teatrin. Këtë e dëshmoi edhe vepra e tij e fundit që e jetësoi në skenë pak para se vdekja ta marrë, shkruan KultPlus.

Ndonëse ishte në ditët e tij të fundit, ai si rrallë ndonjë njeri tjetër, mblodhi të gjitha forcat për të realizuar ëndrrën e tij të fundit, jetësimin e veprës “Arturo Ui” në skenën e Teatrit Kombëtar të Kosovës.

Por, këtë ëndërr nuk pati fatin ta shoh bashkë me publikun në premierën e saj, pasi që gjendja ju përkeqësua dhe shëndeti i tij i lig ja pamundësoi një gjë të tillë, por ai po frymonte lirshëm që kishte arritur që atë shfaqje ta sjellë para publikut.

Lumi ishte një ndër regjisorët më të vlerësuar në fushën e teatrit në Kosovë, profesor në Fakultetin e Arteve në Universitetin e Prishtinës. Ndër veprat që ai ka vënë në skenë mund të përmendim Teatri Laborator “Loja”, Prishtinë 2010 – William Shakespeare, “Këmisha e gjakut” (bazuar në tragjeditë “Makbethi”, “Rikardi III” dhe “Hamleti” të W. Shakespeare-it, si dhe në disa tekste të Kanunit të Lekë Dukagjinit), Teatri Laborator “Loja”, Prishtinë 2008 – Eugene Ionesco, “Çifti Martin”, Teatri Kombëtar i Kosovës, Prishtinë 2006 – Federico Garcia Lorca, “Shtëpia e Bernarda Albës”, Teatri Kombëtar i Kosovës, Prishtinë 2005 – A. P. Çehov, “Arushani” & “Fejesa” (dy komedi), Teatri Kombëtar i Kosovës, Prishtinë 2003 – Slavomir Mrozhek, “Galani”, Teatri “Dodona”, Prishtinë 2002 – Eugene Ionesco, “Mësimi”, Teatri “Dodona”, Prishtinë 2000 – “Kësulëkuqja në botën e minave” (shfaqje me kukulla), Teatri “Loja”, Mynih (Gjermani) 1999 – A. P. Çehov, “Për gruan dhe tokën e jap edhe kokën” (komedi e adaptuar mbi disa tekste të Çehov-it dhe mbi disa fragmente të Kanunit të Lekë Dukagjinit), Teatri “Loja”, Mynih (Gjermani) 1998 – Gjergj Fishta, “Zogu i shqiptarit dhe zogu i gomarit” (tragjikomedi mbi veprat epike dhe satirike “Lahuta e Malcis’ ”, “Gomari i Babatasit”, “Anzat e Parnasit”), Teatri “Loja” & Theater Truebuene, Mynih (Gjermani), etj. Lumi ka qenë kryeredaktor i revistës teatrale “Loja”.

Ai është vlerësuar me Mirënjohje Speciale “Sound of MESS” me shfaqjen “Këmisha e gjakut”, Festivali Ndërkombëtar i Teatrit MESS, Sarajevë (Bosnje e Hercegovinë). Në vitin 2011 ka marrë çmimin “Shfaqja më e mirë muzikore” për shfaqjen “Çifti Martin”, Festivali Ndërkombëtar i Teatrit Kamertal – Vratza (Bullgari). Çmimi “Shfaqja më e mirë” – Shfaqja “Mësimi”, Festival International del Teatro – Lugano (Zvicër).

U nda nga jeta më 30 korrik 2018 pas një sëmundje të rëndë. /KultPlus.com

Kosova

Poezi nga Bekim Lumi

Kur atdheut i rrxohen kështjellat
I shemben pirgjet urat kullat
I zihet fryma

I mpikset gjaku
Themelet kur i luejnë vendit
Rozafë ajo bahet
Sall gjinin e djathtë e len përjashta

Gjergji Muji Halili Ademi Shabani Hamza
Pijnë tambël
Forcadë marrin
Për lufta t’rrebta

Tevona
Si rr’fe prej qielle
Veç nji za ndihet
“Oj Kosovë, mos thuej mbarova,
Se djemtë tu ende janë gjallë…” /KultPlus.com

Promovohet libri i Bekim Lumit, ”Shakespeare-i dhe Kanuni i Lekë Dukagjinit”

Në kuadër të Festivalit të Teatrove që po zhvillohet në Ferizaj, u promovua vepra studimore “Shakespeare-i dhe Kanuni i Lekë Dukagjinit”, e autorit të ndjerë, Bekim Lumi.

Duke folur për këtë vepër, shkrimtarja dhe studiuesja Qibrije Demiri tha se Lumi bëri një përballje në mes të Shekspirit dhe Kanunit të Lekë Dukagjinit, çfarë, sipas saj, dëshmon njohje të mirë të të dyjave nga ana e autorit. Demiri tutje tha se në këtë vepër vërehet qasja artistike, kritike dhe hulumtuese e regjisorit të ndjerë.

“Shakespeare-i dhe Kanuni i Lekë Dukagjinit”, që është një studim krahasues në mes veprës “Makbethi” të Shekspirit dhe normave kanunore të Kanunit të Lekë Dukagjinit, vlerësohet edhe nga dramaturgu Arian Krasniqi. Duke rrëfyer për këtë vepër, Krasniqi, më tepër vuri në pah faktin që Lumi asnjëherë nuk krijoi art brenda kornizave.

Natyrshëm, në këtë ngjarje të promovimit të librit studimor “Shakespeare-i dhe Kanuni i Lekë Dukagjinit”, u fol për autorin Bekim Lumi.

Aktori e regjisori Xhevat Limani e lavdëroi veprimtarinë profesionale të Lumit duke thënë se regjisorët e rinj duhet t’i ndjekin hapat e tij. “Shakespeare-i dhe Kanuni i Lekë Dukagjinit” që vë përballë “Makbethi”-n dhe Kanunin shqiptar, u çmua si vlerë e veçantë sidomos për studentët dhe studiuesit e artit. /21media/ KultPlus.com

Disa nga poezitë e pa publikuara të Bekim Lumit

Sot bëhet një vit prej kur u nda nga jeta regjisori Bekim Lumi. Lumi do të mbetet gjithmonë në mendjet tona si regjisori më inovativ në vendin tonë, njeriu i vlerave të larta, dhe një prej profesorëve më të përkushtuar të Fakultetit të Arteve.

Sot në përkujtim të tij, po sjellim disa poezi pak të lexuara të regjisorit Bekim Lumi.

engjëlli blu

shi

i mërzitshmi i tejdukshmi i pangjyrshmi i lagshti i ujti i pikshmi

i qullti

shi

bashkë me pik’zat e tij t’pasqyrta

befshëm

si me ‘i film bardh e zi alla çhaplin

skaj udhe

‘i engjëll blu

e pikon

i mvrejtun i trembun i drojtun i ambël i këputun

si ‘i çarrok i braktisun

në shkallët e mermerta i mbledhun krruspull

me sytë e ullinjtë turbullue nga andrrat e l’byrta

me kufje n’vesh

thue ti “stairvay to heaven music” të Led Zeppelin-ëve

asht duke e ndigjue

me duer që i dridhen

me ‘i çigare ndër gishta

me ‘i za të mekun

e ‘i shkrepëse pa zjarm

n’trishtim ma t’zi se korbi i Edgar Allan Poe-së

mugullon

tevona

si n’përrallat e Vllazënve Grimm

dy brina të vogla mbi krye i dalin

po ai edhe ma tutje

engjëll blu asht

deri sa ‘i rr’fe e sertë njerëzore

dreqnisht e rrok

e flatrat e vetullat e qepallat me gërshanë mbasi ia këput’

si delmen në krye e qeth e qeth e qeth e qeth

e njerëzon

e përtokëson

e përçudnon

e tevona

me ‘i bar striptease koketash

engjëllorin blu

e syrgjynon

e unë

kambë e krye i shastisun

me sy të hakërruem

kah qiella vazhdoj me kqyrë

ku pa pra

i mërzitshmi i tejdukshmi i pangjyrshmi i lagshti i ujti i pikshmi

i qullti

shi

pikon

ku je

engjëll blu

engjëll blu

engjëll blu

engjëll blu

© bekim lumi

P.S. Kjo poezi duhet me u lexue duke e ndigjue “Stairvay to Heaven Musiç” te Led Zeppelin-ëve.

  1. Deleujk

Mbramë

Populli im pa ‘i andërr të

çuditshme

iu ba sikur ujku

bashkë me kimen e harroi edhe

zakonin

mbasi lypi ndjesë për t’shkuemet e t’harruemet

shpalli martesë me Delen Rude

shtatë ditë e shtat netë u çanë tupanat

xurlat u shkyen shtatë ditë e shtatë netë

tevona

në lëkurën e dashit që e pat

hangër vjet

u shtrinë e banë seks

deleujk

tri pika gjaku t’virgjinës Rude

skuqen mbi postoqie ogiçi

thonë se gjaku i prishë andrrat

Atëherë popullit tim i duel

gjumi

populli im I çuditshëm

sheh andrra

të çuditshme

3.Sytë e Ledy Evropës

Sa herë në teatrot e perëndimit

Vritet Dunkani

Grimin e syve të Evropës

E përshkllinë loti

Ledy Makbeth laj duert

Ledy Evropa laj sytë

Të mjerat

Hala nuk e dinë

Se në Ballkan asht nji teatër

Me emrin Kosovë

Ku buzë e sy t’i grimcojnë

Me plumb e kërbaç

Ledy Makbeth laj duert

Ledy Evropë laj shpirtin

mëkatet, ndërgjegjen

Njolla grimi në duert e Ledy Makbethit

Njolla gjaku në sytë e Ledy Evropës

4.Vdekja e aktorit

Si zakonisht

Në aktin e fundit të tragjedisë

Mbasi ka palue në arkë

Kostume palaçosh, gaztorësh

Mbretërish, kalorësish…

Nga Arka e Pandorës

Nxjerr Kostumin e Qefintë

Dhe me të mbështillet

Çdo gja ashtë e përçaktuar

(si zakonisht në tragjedi)

Ai luan rolin e përcaktuar

Gojëkëqinjtë thonë se vdiq

Unë nuk e besoj

Edhe kjo vdekje e tij  është vetëm njëra

Nga ato vdekjet e tij të shumta skenike

Ai vetëm bën punën e tij

Dhe pas kësaj  është

Në pritje të rolit të ri

(24.12.’96)

  1. Përmbytja

Kur Hyji

Shpalli Lajmin e Përmbytjes

Në arkën e Noes u futën të gjithë

Gilgameshi u fut në barkën e Utnapishtimit

Si mëkatar e notar i keq që jam

Në detin e syve tu

Sall unë

U mbyta

6.Dorasit e luleve

Me thikë jo
As me revole
Me dorë
Vrasin
Dorasit e luleve

  1. çadrat e urrejtjes

kur shiu u shfaq dashni

çadrat e urrejtjes i hapin njerëzit

me barin me lulet me  dheun

çon ateherë dashni shiu

  1. Ora e prishun

Troku i tik-takeve

u mbyt diku në pellgun e hiçit

fluturim mbi krahët e thyem të një zogu

koha trishtueshëm u var mbi akrepa

Don Kishotët mund t’i shfarosin të gjitha orët

dhe mullinjtë e erës

koha galopon edhe pa akrepa

  1. Të gjitha

Lugët

Pjatat

Diagnozat mjekësore

Dashnoret

Numrin e këpuçëve

Lutjet që I drejtoj Hyjit

Djathin që ha

Kualitetin e spermës

Poezitë e pashkrueme dhe të shkrueme

Sapunin me të cilin lahem

Grupin e gjakut

Gjatësinë e penisit

Librat që lexoj

Pagën mujore

Ndihmat sociale

Kohën e seksit

Sasinë e krypës ne shurrë

Zhgandrrat

Andrrat

Gjatësinë e gishtit të vogël të kambës së djathtë

Trashësinë e gishtit të unazës

Miqtë

Bindjet politike

Preferencat estetike

Numrin e kimeve…etj.,etj.,etj.

Fije për fije

Numër për numër

Të gjitha m’i njohin

M’i dinë të gjitha

Provincialistat dhe policët

Por  ata

Hala nuk e dinë se mbramë

(me nderë me thanë )

Unë i rrova koqet

                             23.09.’97

  1. Me dashtë kur nuk duhet

me ia durue

fjalët e tepërta

llomotitjet vend e pavend

idetë lidhje e palidhje

çmenduninë mbas futbollit

maninë mbas shahut

parapëlqimet politike

komentet për serialet turke

mërdhezjen e çehres nga rakia

tymin e çigares

thojt’ e papremë të kambëve

kërrhamën e gjumit

frymjen e hundëve në sofër

erën e çorapeve të palame

erën e kepës e të hudrës

erën e trupit në shtrat

erën e gojës gjatë puthjes

façebook maninë

lezetin e hallvës

shoping dresimin e përditshëm

mungesën e talentit për me këndue

mburrjet e përditshme

shprehinë për me rrejtë shpesh

krejt këto me ia durue

kjo don me thanë

me e dashtë dikend shumë

kur me e dashtë

nuk duhet

11.Emnin tem

emnin tem

ndoj’ udhe

e as udhëkryqi

mos ia vnoni

sepse aty

nga prishja e semaforave

a nderkryemja

e ndoj’ shoferi te hazdisun

ndoj’ carroku

grue shtatzanë

apo cifti pleqsh

fryma mund t’i prehet

as ndoj’ sheshi

ku politikanët turmat mendsh

me fjalimet e tyne

mund t’i tredhin

as ndoj’ teatri

ku prej çaraveshjes

publiku

me gojë te shkyeme

‘Njeriut që qesh’ të Viktor Hygosë

i ngjan