Vjena, kryeqyteti i valsit dhe shqiptarët

Vjena, kryeqyteti i Austrisë, luajti një rol me rëndësi në kulturën e shumë popujve që ishin në përbërjen e monarkisë Austriake, por edhe të popujve të tjerë të kontinentit.

Shqiptarët, si popull i vogël, por me kulturë të lashtë, ishin gjithnjë pikë interesimi e shumë shkencëtarëve evropianë, ku dallohen në veçanti ata nga hapësira gjermano- folëse. Këtu duhet përmendur dokumenti i vjetër me fjalë të shkruara nga shqipja, fjalori i gjermanit Arnold Von Harfit para pesë shekujsh, i cili merret si njëri nga burimet e vjetra të gjuhës shqipe.

Vjena duke qenë si qendër e kulturës dhe politikës evropiane, edhe shqiptarët ishin të interesuar për shkollim në universitetet austriake e veçanërisht në UN-Vjenës, si njëri nga më të njohurit jo vetëm në Evropë.

Ndjenja e miqësisë e shprehur nga vendasit ndaj kulturës e historisë shqiptare bëri që Vjena të jetë një qendër me peshë në historinë tonë dikur dhe në historinë tonë më të re.

Emra të njohur të shkencës kanë ndihmuar edhe në shumë fusha hulumtuese rreth gjuhës, kulturës dhe etnisë shqiptare.

Njëri nga këta, pa dyshim, është Norbert Jockli, albanolog dhe Franz Nopca, ndër të parët themeltarë të albanologjisë si shkencë. Veprimtari i njohur Dr. Gjergj Pekmezi me iniciativën e tij në Institutin e Orientalistikës së Vjenës hapi katedrën e gjuhës shqipe (viti 1903) njëra nga të parat në Europë dhe në botë, ku do studiohej gjuha shqipe. Ai ishte edhe nga të parët ligjërues të gjuhës shqipe në UN-e Vjenës deri në vitin 1938.

Në dhjetëvjetëshit e parë të shekullit të kaluar në Vjenë studionin e vepronin shumë intelektualë shqiptarë ndër ta figura të njohura të kulturës e shkencës shqiptare.

Në atë kohë ata ishin të organizuar kryesisht në shoqërinë “Albania”. Emra që kanë lënë gjurmë në historinë tonë si: Eqrem Çabej, Hil Mosi, Lasgush Poradeci, Aleks Buda, Aleksander Moisiu, Nush Bushati, Fuad Asllani, Jani Basho, Raku Buda, Remzi Baçe, Safet Butka, Gjovalin Gjadri, Kristë Maloki e shumë të tjerë.

“Albania” e Vjenës krahas shoqërive simotra nga Bukureshti, Stambolli, Bostoni, Kajro etj. do të ketë një rol historik në formësimin e kombit shqiptar dhe aspiratave kombëtare. Kjo shoqëri studentore mblidhte rreth vetes studentët shqiptarë ( rreth tridhjetë), por edhe atdhetarët e miqtë tjerë në aktivitetet me rëndësi kombëtare.

Dy vjet pas formimit të shoqërisë studentore “Albania” , në mars të vitit 1920, kjo merr vendim për nxjerrjen e revistës së saj “Djalëria”, numri i parë i së cilës e sheh dritën në prill të po atij viti. Tani e më shumë se nëntëdhjetë vjet më parë, kjo revistë përhapi dije, informata nga kultura, nga jeta e studentëve në Vjenë, pjesë letrare, ide të zhvillimit ekonomik sipas modelit të zhvilluar të shteteve evropiane

Pa dyshim revista “Djalëria” u bë tribunë e botimeve të studiuesve shqiptarë, por edhe e të tjerëve. Pas gati një shekulli, kur në kohën e lindjes së revistës së ,”Djalërisë” studionin në Vjenë disa dhjetëra studentë shqiptarë, tani numri i tyre është diku rreth 700 student në të gjitha drejtimet.

Shpata dhe përkrenarja origjinale e heroit tonë kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, janë në Vjenë dhe ende nuk mund të ekspozohen në muzeun Historik të Tiranës. Është e vështirë që një gjë e tillë edhe të ndodhi pasi nuk është e lejuar nga drejtuesit e muzeut të Artit të Historisë në Austri, ku janë armët origjinale të Skënderbeut. Këto pjesë origjinale të kryetrimit tonë qëndrojnë këtu prej më shumë se 300 vjetësh.

Aleksandër Moisiu, (2 prill 1879 – 22 mars 1935) vdes në moshën 56-vjeçare prej sëmundjes së rëndë të tuberkulozit. I magjishmi i skenës, që fitoi zemrat e publikut me rolet e interpretuara i patën pikërisht këtu fillesat e para, në teatrot e Vjenës të asaj kohe. Shqiptar, qytetar i botës, ky ishte Moisiu, që korrte suksese njëra pas tjetrës në skena të mëdha botërore. Në atë kohë ishin vite të artistëve të mëdhenj.

Talenti, mënyra e të jetuarit, skandalet, dashuritë, xhelozitë, i bashkonin të gjithë, megjithatë Moisiu konsiderohej më i madhi. Interpretim i paarritshëm, një mimikë që fliste më shumë se fjalët, sy të thellë sa një oqean dhe një zë. Ai është Aleksandri i madh i Shqipërisë, pushtuesi i skenave të botës.

Ishte ai që theu rregullat e ngurta të teatrit dhe interpretoi në mënyrën më të mirë të mundshme veprat e emrave të njohur të letërsisë botërore.

Këtu duhet theksuar edhe botimin e disa numrave të revistës Universitas, si organ i Shoqërisë së Studentëve nga Maqedonia në Vjenë për disa vite me radhë.

Në këtë qytet janë të vendosur edhe një numër i madh i mërgimtarëve shqiptarë nga të gjitha trojet shqiptare që janë integruar në sistemin e jetës së këtij qyteti paralelisht me kohën.

Përgatiti: Albert Vataj. / KultPlus.com

DW: Në mesin e të dyshuarve për sulmet në Vjenë janë edhe dy kosovarë

Pas sulmeve terroriste në Vjenë, analiza e disa videove të bëra me celularë nga vendi i ngjarjes nuk ka lënë të kuptohet se ka pasur atentator tjerë, shkruan “Oe24.at”.

Ministri i Brendshëm i Austrisë, Karim Nehammare, në mbrëmjen e djeshme tha se nuk ka ndonjë dëshmi se ka pasur atentatorë tjerë, pos shqiptarit nga Maqedonia Veriore, Kujtim Fejzulai. Por në lidhje me sulmin në Vjenë dje u arrestuan 14 persona.

Policia ka arrestuar personat dhe po kërkon edhe katër tjerë të dyshuar, raporton “Deutsche Welle”.

Bëhet fjalë për dy shtetas të Maqedonisë Veriore të lindur në Austri dhe dy kosovarë.

“DW” në raportim bazohet në një listë nga burime jozyrtare. Në të gjenden edhe emrat Argent G. dhe Uzeir A. Po ashtu në listën e dyshuarve me sulmin janë edhe dy persona nga Kosova.

Autoritetet e Maqedonisë Veriore kanë konfirmuar me iniciale për Argent G. dhe Uzeir A. Nga ministria e Brendshme e Maqedonisë Veriore është thënë se po bashkëpunohet me autoritetet austriake./ KultPlus.com

Tre nga policët që luftuan mbrëmë me terroristët janë shqiptarë nga Kosova

Ministrja e Punëve të Jashtme, Meliza Haradinaj-Stublla, ka bërë të ditur se tre nga policët që luftuan terroristët mbrëmë në Vjenë, kanë qenë shqiptarë nga Kosova.

Këto fjalë kryediplomatja kosovare i tha gjatë një konference për media së bashku me Ministrin e Jashtëm gjerman, Heiko Mass. “Tre nga policët që luftuan me terroristët mbrëmë në Vjenë janë shqiptarët të Kosovës”, thotë Haradinaj-Stublla.

“Kosova dënon njëzëri sulmet e natës së shkuar në Vjenë. Nuk do të jap komente mbi burime të pakonfirmuara, por do të doja të nënvijëzoja disa fakte të rëndësishme mbi atë çfarë ka ndodhur dje. Tre prej efektivëve të policisë që iu përgjigjën sulmeve të mbrëmshme ishin shqiptarë, shtetas të Kosovës, të cilët jetojnë të mirë integruar në Vjenë dhe punojnë e luftojnë krahas qytetarëve austriakë për të mbrojtur vlerat dhe qëllimet që ne ndajmë me popullin austriak”, tha ministrja e Jashtme e Kosovës. Ajo tha se Kosova qëndron përkrah aleatëve në luftën kundër ISIS-it dhe terrorizmit. Deri tani pesë persona kanë vdekur nga sulmi me kallashnikov që u krye në mbrëmjen e së hënës në Vjenë, përfshirë njërin nga sulmuesit. / KultPlus.com

Vjena, një nga destinacionet më të sigurta të udhëtimit në Evropë

Vendet evropiane gradualisht po hapin kufijtë e tyre, hotelet dhe linjat e fluturimit. Portali i udhëtimit “Destinacionet më të mira evropiane” ka bërë një listë për t’i orientuar të gjithë ata që nuk dinë ku të shkojnë dhe cilat masa të sigurisë merren në vende individuale dhe rajone.

Ndër “20 destinacionet më të sigurta në Evropë” janë ato që u preken më pak nga Covid-19, qytete të cilat kanë ndërmarrë masa të përshtatshme sigurie si dhe kanë një infrastrukturë të përshtatshme shëndetësore.

Vjena është një nga qytetet që bën pjesë në atë listë, shkruajnë mediat austriake, transmeton Albinfo Austria.

Norbert Kettner, drejtor menaxhues i “Wien Tourismus”, tha: “Standardet e larta të sigurisë dhe pastërtisë së Vjenës janë vërtetuar se janë një pasuri në pozicionimin e publikut të udhëtimit për vite me radhë – aq më tepër në kohën e Covid-19”.

Sipas portalit “Destinacionit më të mira evropiane”, Vjena vizitohet gjatë gjithë vitit nga udhëtarët, “të cilët po kërkojnë një destinacion udhëtimi të sigurt dhe paqësor”.

Shkalla e krimit është deri në tri herë më e ulët se në kryeqytetet e tjera evropiane. “Me shumë parqe dhe mjete transporti, Vjena është një nga qytetet me cilësi më të mirë të jetës në Evropë”, theksoi Kettner.

Përveç kësaj, muaj më parë Vjena ishte shpallur si qyteti më i gjelbëruar në botë. / KultPlus.com

Vjena hap dyert e kafeneve dhe restoranteve

Austria rihapi të gjitha kafenetë dhe restorantet të premten në mëngjes, duke ndërmarrë një hap të mëtejshëm drejt përfundimit të masave të bllokimit të që erdhën për shkak të pandemisë së koronavirusit.

Vendi ishte një nga të parët në Evropë që solli masa bllokimi në fillim të vitit, së bashku me Italinë fqinje, një nga vendet më të prekura nga rajoni.

Mysafirët e parë filluan të arrijnë në orën 8 në njërën nga kafenetë të quajtur “Café Sperl”, një kafene tradicionale vjeneze në rrethin e 6-të të qytetit, raporton AP, transmeton Klan Kosova.

Austria deri më tani ka konfirmuar 16.055 raste me Covid-19 me 626 vdekje. /KultPlus.com

Bashkia e Vjenës nderon me titullin “Ambasadorë të Paqes” disa figura shqiptare

Bashkia e Vjenës i ka nderuar me titullin “Ambasadorë të Paqes” një sërë figurash nga Kosova, Shqipëria e Maqedonia e Veriut, shkruan KultPlus.

Një nga personalitetet e nderuar me këtë titull është famullitari nga Shkodra Don Vlash Palaj për kontribut për mesazhet që përcjell për shoqërinë dhe për punën e tij në famulli.

Edhe ish-kryetarja e qarkut të Shkodrës Greta Bardeli është nderuar me këtë titull për kontributin e saj në jetën politike dhe sociale.

Arjeta Kokalari, mes emrave të nderuar janë shqiptarët: Vlora Ademi, Xhenc Bezhi dhe Hazir Mehmeti nga Kosova, Greta Bardeli, Arjeta Kokalari dhe Vlash Palaj nga Shqipëria si dhe Dijana Toska e Abidin Krasniqi, shqiptarë nga Maqedonia e Veriut. /KultPlus.com