Zëri i shiut

Poezi nga Walt Whitman
Përktheu: Faslli Haliti

Po ti cili je? pyeta shiun që zbriste ëmbël,
Dhe, çudi të thuhet, m’u përgjigj, e përkthej si vijon:
jam Poema e Tokës, tha zëri i shiut,
përjetë ngrihem e pakuptueshme nga vendi e deti i
padepërtueshëm,
lart drejt qiellit, nga ku, në formë fluturake
ndryshuar tërësisht, por ende e njëjta,
zbres për të lag toka të thara skeletike,
shpërfaqjet e pafundme të pluhurit të botës,
dhe atë në to, që pa mua do të ish vetëm farë, latente,e palindur;
dhe përherë, ditë e natë, i kthej jetë, vetë origjinës sime,
e bëj të pastër, e qendis;
(Sepse kënga, e dalë nga vendi i saj i lindjes,
pas plotësimit, bredharake,
i intereson asaj ose jo,
kthehet në kohë me dashuri.)

In 1852 — three years before Leaves of Grass — Walt Whitman anonymously published a short novel, in six parts, in New York’s Sunday Dispatch.

“Shqiptarët janë tolerantë për besimet e tjera dhe ndoshta, ky është i vetmi vend në Evropë ku nuk ka pasur luftëra fetare”

Nga: Faik Konica

1. Njeriu fillimisht i sheh gjërat ashtu siç janë, dhe më pas u jep pamjen e asaj çka ai do dëshironte të ishin (Albania 4, 1906).

2. Të verbrit do të mbeten të verbër in sœcula sœculorum (gjer në fund të botës); edhe sikur t’u shtini perona në sy, ata prapë nuk do shohin kurrgjë. (Albania 1, 1897).

3. Grekët kanë një armë të frikshme: pabesinë (Albania 2, 1897).

4. E vërteta nuk ka nevojë për stil gjarpërues e të yndyrshëm të shkrimeve akademike. (Albania 2, 1897).

5. Ka qenie tek të cilat ndjenja e humorit nuk e ka forcën e duhur (Albania 2, 1897).

6. Fisnikëria dhe thjeshtësia mund të jenë cilësi kudo gjetkë, kurse në poezi janë antipasta të dëmshme. Çka i kërkohet poetit, poetit të vërtetë, është të shkaktojë një dridhmë të re, të flasë një gjuhë që të tjerë nuk e kanë folur, të ngacmojë ndijime që të tjerë nuk i kanë. (Albania 2, 1897).

7. Bijtë e shqipes nuk merren vesh me bijtë e gjarprit (Albania 2, 1897).

8. Gazetarët janë njerëz spiritualë dhe të dashur (Albania 5, 1897).

9. Xhelat je se të pëlqen të jesh (Albania 8, 1897).

10. Një i mbushur me mllef e mëri, në mendjen e tij anemike, rrokullis mendime të tmerrshme (Albania 9, 1898).

11. Nga lartësia e piedestalit ku zuzarët kapardisen me poza gjysmë-perëndish, ne do t’i asgjësojmë me një të goditur. A bon entendeur, salut! (Kush të dojë, le ta kuptojë) (Albania 9, 1898).

12. Drejtësia i takon fushës së ëndrrave; vetëm forca mbisundon (Albania 11, 1898).

13. Politika e vërtetë qëndron në kapjen e drejtimit të një evolucioni të caktuar dhe në përpjekjen për të ndihmuar në përshpejtimin e fundit të tij (Albania 11, 1898).

14. Një shkrimtar duhet gjykuar më shumë nga cilësia se sa nga sasia (Albania 11, 1898).

15. Popujt që ushqehen me perime e produkte qumështi kanë përgjithësisht zakone shumë të buta. (Albania 11, 1898).

16. Një popull që është i paaftë të afirmojë vitalitetin e vet, është në rrugë të pashmangshme tatëpjete (Albania 16, 15-30 korrik 1898).

17. Ka mënyra të ndryshme për t’i shërbyer një vendi dhe gjithkush i shërben në mënyrën që i përshtatet më mirë karakterit të tij. (Albania 16, 15-30 korrik 1898).

18. Të përpiqemi me të gjitha forcat tona të shërojmë shqiptarët nga dashuria për individët. Ata duhet të mësojnë të duan Shqipërinë – jo për t’i bërë qejfin këtij apo atij shqiptari (Albania 16, 15-30 korrik 1898).

19. Sharjet e kundërshtarit të nderojnë (Albania 16,15-31 korrik 1889).

20. Ka njerëz që shiten tek një qeveri për të pështyrë gënjeshtra. (Albania 16,15-31 korrik 1898).

21. Ai që i bën vërejtje dikujt si i edukuar keq, tregon nga ana e tij një edukim të paktën po aq të keq. (Albania 16,15-31 korrik 1898).

22. Mund të jesh njeri vulgar e të thuash do gjëra të arsyeshme (Albania 16,15-31 korrik 1898).

23. Më mirë të jesh një i egër i ndershëm, se sa një i qytetëruar i poshtër (Albania 16,15-31 korrik 1898).

24. Të gjitha vendet kanë tradhtarët e tyre të ndyrë (Albania 24, 15-28 shkurt 1898).

25. Lëvdata shpesh e ka brenda prapamendimin. (Albania 26, suplement 4, 5-30 prill 1899).

26. Pakorrigjueshmëria e një alkooliku është simptoma më e njohur e një çrregullimi mendor (Albania, 15-30 qershor 1899).

27. Ka shpesh personazhe vlera e të cilëve, zmadhuar nga larg, shfaqet më e vogël tek shihet nga afër. (Albania, 10 shtator 1900).

28. Nuk mund të gjykohet për tokën para se të mbjellësh ( domethënë: toka e mirë njihet kur hedh farën (Albania, 31 maj 1901). /KultPlus.com

I përndjekuri i dashurisë

Poezi nga Dritëro Agolli

Unë jam i burgosuri yt,
Rroj me prangat që ti më ke vënë
Po çudi, as qelia s’më mbyt,
Dhe s’më mbyt as dritarja e zënë.

Kur ti prangat m’i hodhe në mish,
Unë i putha duart e tua.
Është rast i pashembullt ta dish,
Që xhelatin ta puth a ta dua!

I përndjekuri yt erotik,
I përndjekur të mbetet gjithmonë!
Erotik i mirë a i lig,
Hidhmi duart në fyt, torturomë!

T’i ndryshojmë qytetet

Jo trafik, reduktim i ndotjes, solidaritet midis njerëzve, masa në favor të më të dobtëve. Gjatë këtyre muajve banorët e qyteteve kanë eksperimentuar një mënyrë të re të jetuari. Një mësim i rëndësishëm për të ardhmen.

Prej disa javësh jeta në qytete është vënë në gjendje pauze. Rrugë të heshtura, qiej bosh, parqe të shkreta, kinema, bare dhe muzeume të mbyllura. Frenezia e punës dhe e blerjeve, kaq familjare deri pak muaj më parë, është ndërprerë. Izolimi ka krijuar qytete fantazmë. Tani bllokimi ka përfunduar dhe jeta ka rimarrë ritmin e zakonshëm, por pandemia nuk i ka fshirë problemet afatgjata: varësinë nga lëndët djegëse me bazë fosile, rritjen e emisioneve të CO2, ajrin e ndotur, një treg imobiliar disfunksional, humbjen e biodiversitetit, hendekun midis të pasurve e të varfërve, punën e keqpaguar. Shpejt do të duhet të kthehemi e të merremi me to. Kriza e Covid-19 na ka ofruar një perspektivë të re lidhur me këto probleme dhe mbi limitet e jetës urbane e dekadave të fundit. Qytetet janë nyje kryesore të shoqërisë tonë globale të ndërlidhur. Lehtësojnë qarkullimin e njerëzve, produkteve dhe parave, fitimet e kompanive dhe privatizimin e trojeve, të resurseve dhe të shërbimeve bazë. Kjo situatë u ka sjellë përfitime disa njerëzve, falë mundësisë për t’u spostuar lehtësisht, bollëkut të mallrave të konsumit, aftësisë për të thithur investime dhe një rritjeje të qëndrueshme ekonomike.

Por bota urbane e globalizuar ka edhe një anë të errët: një shoqëri jashtëzakonisht e ndërlidhur mund ta transformojë me shpejtësi një epidemi lokale në pandemi. Veç kësaj, sektorë të gjerë të ekonomisë menaxhohen nga kompani të mëdha, që jo gjithmonë shikojnë interesat e popullsisë, resurset dhe trojet mund të mbesin të papërdorshëm për vite të tëra dhe punonjësit e keqpaguar e ekonomisë informale ose të gig economy janë të ekspozuar ndaj rreziqesh të mëdha dhe kanë pak mbrojtje. Ky model paraqet kushtet ideale për përhapjen e sëmundjeve si Covid-19 dhe është absolutisht i papërshtatshëm t’i përballojë. Sistemi i vjetër, që parashikonte konkurrencën midis qyteteve për ta përmirësuar pozicionin e tyre në rendin global, nuk ka qenë kurrë jashtëzakonisht i përshtatshëm për të plotësuar nevojat e të gjithëve. Por sot kemi nevojë të përmirësojmë bashkëpunimin dhe këmbëngulja vendore duket deri e rrezikshme.

Pyetja themelore

Pas pandemisë do të na duhet të ndeshemi me një pikepyetje ekzistenciale: çfarë shërben vërtet një qytet? Për të favorizuar rritjen, tërhequr investime dhe konkurruar me rivalët në skenën botërore? Apo për të përmirësuar cilësinë e jetesës e të gjithëve, favorizuar mbështetshmërinë dhe aftësinë e përballimit të vështirësive? Një qasje nuk e përjashton gjithmonë tjetrën, por problemi është të gjendet një ekuilibër. Përtej pozicioneve politike e ideologjike, pjesa më e madhe e njerëve thjesht do të ketë shëndet të mirë dhe të ndjehet e sigurtë, sidomos përballë kërcënimeve të së ardhmes, qofshin ato të lidhura me klimën, fenomenet atomosferike apo me virusët.

Pandemia na ka futur të gjithëve në një eksperiment kolosal në kohë reale, plot me shembuj sesi mund të jetë një ardhme më e mbështetshme. Sot kemi në rast unik për të studiuar e vlerësuar se cilat nga këto përvoja mund të përdorim për të ndërtuar qytete më të mbështetshme e më të sigurta. Në shumë qytete i është dhënë drita jeshile ndryshimeve të shpejta për të kontrolluar më mirë ekonominë, shëndetësinë, transportin dhe furnizimin ushqimor. Jemi të rrethuar nga masa të politikës urbane progresiste: bllokim i nxjerrjeve nga shtëpia, shtetëzim i shërbimeve, asistencë shëndetësore dhe transporte publike falas, leje për sëmundje dhe rroga të garantuara. Veç kësaj, po shtohen rrjetet e asistencës të krijuara nga qytetarët e thjeshtë që ofrohen vullnetarë për të ndihmuar më të dobëtit në jetën e përditshme. Idetë radikale e djeshme janë bërë zgjedhjet pragmatike e sotme. Risitë e prodhuara nga kriza mund të na mësojnë shumë, duke na ndihmuar që të krijojmë një politikë urbane që, përtej urgjencës, mund ta bëjnë jetën më të pëlqyeshme e më të sigurtë për të gjithë.

Reduktimi i automobilave

Gjatë lockdown miliona njerëz në të gjithë botën janë ndodhur në kontekste urbane shumë më të heshtur respektivisht së kaluarës. Mbi bazën e kësaj përvoje mund të imagjinohet dhe të realizohet një lloj i ri mobiliteti urban. Disa administrata vendore tashmë po e bëjnë. Për shembull, Komuna e Milanos ka njoftuar se pas krizës do t’i transformojë 35 kilometra rrugë për automjete në zona biçikletash dhe pedonale. Zvogëlimi i trafikut automobilistik u ka treguar qytetarëve sesi dë të ishte jeta në lagje më të jetueshme e të pedonalizuara. Pas mbarimit të masave kufizuese do të na duhet të kthehemi e të përballemi me nevojën e emetimit të gazrave të shkaktuara nga transporti dhe përmirësimin e cilësisë së ajrit. Është një problem kryesor: ulja e qarkullimit të makinave, sipas disave deri me 60% brenda 2030, mund të jetë e domosdoshme për të shmangur një ngrohje globale me efekte shkatërrimtare. Kjo ulje do të zgjidhte një seri problemesh të vështira urbane: zhdukjen e hapësirave publike, rritjen e borxhit, shtimin e qendrave tregtare në periferi, zvogëlimin e zonave tregtare në qendrat e qyteteve, vdekjet e shkaktuara nga incidentet rrugore, cilësia e ulët e ajrit dhe rritja e emisionit të gazrave. Një transport publik i aksesueshëm, ekonomik dhe pa emisione gazrash është esencial për krijimin e një të ardhmjeje më pak të varur nga makinat.

Kriza aktuale ka evidentuar një hendek të konsiderueshëm për sa i përket mundësisë së spostimit në qytet. Në shumë qytete liberalizimi dhe privatizimi i kanë mundësuar disa kompanive të menaxhojnë pjesë të transporteve në interes të aksionerëve dhe jo të përdoruesve. Miliona njerëz nuk mund t’ia lejojnë vetes të blejnë as makinë, as abonim për mjetet e transportit publik. Kjo situatë ka pasur pasoja të mëdha gjatë pandemisë. Për shumë njerëz të pamundur, mundësia e përdorimit të mjeteve publike për të arritur spitalet, vendet e furnizimit me ushqime dhe shërbime të tjera esenciale mund të bëjë diferencën midis jetës dhe vdekjes. Covid-19 ka demonstruar se deri në çfarë pike disa kategori punëtorësh janë të domosdoshëm në jetën tonë. Është esenciale t’u garantohet këtyre njerëzve mjete transporti ekonomike dhe me cilësi të mirë. Qysh përpara pandemisë problemi ishte paraqitur: më 2018 një qytet francez ka ndërtuar transport falas, ndërsa qeveria e Luksemburgut ka eliminuar biletat në të gjitha mjetet publike. Kriza shëndetësore e ka përshpejtuar procesin, duke i shtyrë disa administrata lokale në të gjithë botën që t’i bëjnë falas transportet, sidomos për punonjësit esencialë dhe për njerëzit më të dobët.

Një tjetër masë themelore është ajo e inkurajimit të spostimeve që detyrojnë të bëhet aktivitet fizik. Në shumë vende biçikletat konsiderohen tashmë prej kohësh si opsioni më i mirë për të lëvizur. Zonat pedonale dhe pistat çikliste mund të kenë një rol vendimtar në spostimet urbane, përveçse të kenë një një efekt pozitiv ndaj shëndetit të qytetarëve. Nevoja e distancimit fizik midis njerëzve ka bërë që të shfaqen mangësi të mëdha hapësirash pedonale. Për të përmirësuar aftësinë përshtatëse dhe reagimin e zonave urbane do të jetë themelore të rritet sipërfaqja e trotuarëve dhe kufizimi i hapësirave për mjetet motorike. Çdo vit në Mbretërinë e Bashkuar 6000 këmbësorë vdesin ose mbesin të plagosur rëndë për shkak të incidenteve rrugore. Një ulje e limitit të shpejtësisë mund të kontribuojë në uljen e ngarkesës ndaj spitaleve, duke lehtësuar kështu menaxhimin e epidemive të reja. Lockdown ka prodhuar edhe një reduktim të ndjeshëm të ndotjes atmosferike. Sipas një studimi të fundit, kufizimet e vendosura në Kinë kanë shpëtuar jetët e 77000 njerëzve thjesht duke u përmirësuar cilësinë e ajrit. Një faktor aq më shumë i rëndësishëm në qoftëse kihet parasysh se ndotja mund ta rrisë rrezikun e vdekjes të njerëzit e sëmurë me Covid-19.

Duke parë kostot e larta shëndetësore e sociale të shkaktuara nga nj cilësi e keqe e ajrit, konfirmimi i tendencës aktuale do të mundësonte lehtësimin e barrës mbi sistemin shëndetësor. Sektori i aviacionit është goditur rëndë nga pandemia. Nga fillimi i krizës, numri i përgjithshëm i fluturimeve është më shumë se përgjysmuar: një ulje drastike që në të ardhmen do të na mundësojë të kuptojmë se cilat dhe sa fluturime ajrore janë për t’u konsideruar të kotë. Administratat qytetare do të duhet të kërkojnë sa më shpejt ta bëjnë të përhershëm reduktimin e trafikut rrugor e ajror, duke përmirësuar aksesueshmërinë dhe cilësinë e transporteve publike dhe duke stimuluar spostime në këmbë ose me biçikletë. Javëve të fundit jemi spostuar më pak dhe kemi transferuar shumë prej aktiviteteve tona online. Është një mundësi e madhe për të rimenduar qasjen tonë ndaj punës, blerjeve dhe kohës së lirë, si edhe për të realizuar investime më të mëdha në sisteme transporti të aksesueshëm dhe të mbështetshëm për të gjithë.

Masa të pamendueshme

Tashmë jemi mësuar me mangësitë e ekonomisë urbane moderne: punë e përkohshme dhe e keqpaguar, biznese të vogla të pavarura të gjymtuara nga shumëkombëshet, privatizim i trojeve dhe i resurseve, rritje e hendekut midis lagjeve të pasura e të varfëra. Covid-19 i ka nxjerrë në pah gjithë këto probleme. Punëtorët më pak të shpërblyer, sidomos gratë, nuk kanë pasur zgjedhje tjetër përveç asaj që të vazhdojnë të punojnë, duke ju ekspozuar infektimit. Spitalet kanë regjistruar mangësi materialesh esenciale. Njerëzit që jetojnë në lagjet e varfëra nuk kanë pasur më hapësira të mjaftueshme për aktivitete sportive. Në këtë kuptim, një prej aspekteve surprizues të përgjigjes ndaj krizës ka qenë futja e menjëhershme e masave që deri pak kohë më parë dukeshin të pamendueshme: pezullimi i pagesës së kredive dhe i qirave, leja për sëmundje (në vendet ku nuk është e parashikuar), tendenca për të shtetëzuar shërbimet (sidomos në shëndetësi e në transport), rroga e garantuar, bllokimi i nxjerrjeve nga shtëpia dhe anullimi i borxheve. Kriza ka flakur tej disa pika të forta të tregut të lirë.

Emergjenca na ka shtyrë që t’u japim më vlerë gjërave që kanë peshë. Punëtorët esencialë, sidomos nl sektorët e shëndetësisë e të zinxhirit ushqimor, nuk konsiderohen më ingranazhë të mënjëanueshëm në margjinat e sistemit ekonomik, por marrin vlerësimin e duhur për kontributim e tyre jetik në mirëqenien e të gjithëve. Dyqanet e vogla të lagjeve janë rizbuluar falë aftësisë së tyre për të krijuar lidhje personale dhe më përkushtimin e tyre ndaj komunitetit. Është një rast për të rimenduar zonat tregtare e qendërs së qyteteve, duke krijuar një ofertë lokale të diversifikuar që mund të plotësojë nevojat e komunitetit dhe t’ia forcojë në funksion të krizave të tjera.

Emergjenca shëndetësore ka evidentuar brishtësinë ekonomike e shumë punëtorëve. Përtej subvencionimeve shtetërore dhe masave mbështetëse ndaj të ardhurave të punëtorit të pavarur, po shfaqen propozime më radikale për ta ndryshuar raportin midis njerëzve dhe punës. Për shembull, kriza ka forcuar idenë e një të ardhure universale bazë, domethënë të një shume parashë të derdhur pa kushte dhe automatikisht tek të gjithë qytetarët, pavarësisht nga aktiviteti punues i zhvilluar. Qeveria spanjolle ka vebdosur që ta eksperimentojë këtë masë dhe vende të tjera po vlerësojnë mundësinë e ndjekjes së të njëjtës rrugë, për të krijua një rrjet sigurie që mund t’u garantojë të gjithëve një jetë të denjë e të mbështetshme.

Ekonomia sociale mund të sigurojë spunto të mëtejshme për t’i rimenduar qytetet pas pandemisë. Mëpërmjet aktivitetit të kooperativave, bizneseve të vogla vendore dhe organizatave të vullnetarizmit, ekonomia sociale krijon mallra, shërbime dhe bashkëpunim me baza lokale në aspekte të ndryshme, nga energjitë e rinovueshme tek ndërtimtaria e mbështetshme, nga ushqimi tek mikrofinanca. Këto aktivitete sjellin shumë përfitime: rritje të punësimit, furnizim lokal, rroga më të barabarta, kushte pune më të mira, përdorim të mbështetshëm të resurseve, pjesëmarrje demokratike dhe impenjim më madh për drejtësinë sociale. Ndërtesat dhe trojet e braktisura e bizneseve të mëdha të ndërtimeve mund t’u cakothen organizatave të lagjeve për të favorizuar qëndrueshmërinë e komuniteteve lokale nëpërmjet krijimit të kompanive bujqësore, aktiviteteve për shfrytëzimin e energjive të rinovueshme, hapësirave për kohën e lirë dhe biodiversitetit dhe magazinimit të qymyrit.

Një komunitet urban i gjelbër

Në këtë moment po zbulojmë se ekonomia mund të ndryshojë për mirë. Për shembull, shumë kompani janë rikonvertuar përkohësisht në aktivitete socialisht të dobishme si prodhimi i dizinfektuesve, respiratorëve dhe pajisjeve mjekësore. Këto përvoja duhet të jenë një burim frymëzimi për të ardhmen e planifikimit ekonomik të qyteteve. Fabrikat mund të modifikohen për të prodhuar turbina eolike, biçikleta elektrike, panelë izolues dhe pompa nxehtësie. Hapësirat në tepri të destinuara për zyrat private dhe apartamentet luksoze mund të ripërdoren për të krijuar banesa për punonjësit esencialë, biblioteka, kopshte, shkolla formimi dhe hapësira për coworking. Gjatë lockdown shumë njerëz kanë vërejtur sesa janë reduktuar hapësirat e gjelbëra të disponueshme në qytete dhe shumë familje kanë qëndruar të mbllura në hapësira të pakta pa akses në hapësira të jashtme. Zonat e gjelbëra publike duhet të zgjerohen për t’u mundësuar njerëzve që të mblidhen e të rimarrin veten pas traumës së Covid-19. Disponueshmëria e këtyre hapësirave është në themelin e mirëqenies tonë emotive dhe psikologjike, përveçse ka efekte pozitive ndaj uljes së dioksidit të karbonit, cilësisë së ajrit dhe mbrojtjes së faunës së egër.

Alternimi i hapësirave të banimit në zona të gjera të gjelbëra të përshtatshme për spostimet më këmbë dhe me biçikletë mund ta reduktojë varësinë tonë nga automobilat, të rrisë biodiversitetin dhe të krijojë vende të destinuara për kohën e lirë pak hapa larg nga shtëpia. Në këto hapësira mund të ketë zona për prodhimin lokal të ushqimeve dhe strukturave për ta mbrojtur nga përmbytjet, si sistemet e mbështetshme të drenazhimit dhe kopshtet ujore, duke përmirsëuar aftësinë e territorit në pritje të emergjencave të reja. Pastaj, ka motive të shkëlqyera për t’u përqëndruar mbi modernizimin e strukturave të banimit. Në perspektivën e masave të reja të izolimit gjatë muajve të dimrit, mundësia e pasjes së shtëpive të ngrohta dhe me konsume energjitike të ulëta mund të zgjidhë probleme të tejra të lidhura me koston e lëndëve djegëse me bazë fosile dhe me rritjen e vdekshmërisë në dimër.

Veç të tjerash, situata aktuale na ofron mundësinë që të krijohet një raport më i mirë me natyrën dhe me kafshët. Deri pak kohë më parë në rënie konstante, fauna e egër ka gjetur hapësira të reja falë pezullimit të aktiviteteve njerëzore, por tani rrezikon të jetë më e kërcënuar se më parë. Për të krijuar një ekuilibër më të mirë me speciet e tjera të kafshëve do të duhet, për shembull, të zgjerohet habitati i faunës së egër, të rivendosen yonat natzrale e dëmtuara dhe të reduktohet varësia jonë nga rritja intensive dhe nga dietat me bazë mishi.

Roli i shtetit

Kërkuesit hipotezojnë se zoonozat (sëmundjet e transmetuara nga kafshët tek njeroi, si Covid-19) janë një prej pasojave të zhvillimit njerëzor në shkallë të gjerë. Një raport i botuar kohët e fundit nga UNDP-ja analizon mënyrën me të cilën rritja e shpejtë e popullsisë urbane në të gjithë botën dhe reduktimi i ekosistemeve të pakontaminuara po favorizojnë transmetimin e agjentëve patogjenë nga kafshët tek njeriu. Rigjenerimi dhe mbrojtja e hapsirave natyrale mund të jetë e domosdoshme për përmirësimin e aftësive tona në përballimin e pandemive të reja. E ardhmja e qyteteve nuk është e vendosur. Përvojat pozitive që kemi përjetuar gjatë kësa krize mund të forcohen e të zgjerohen për të krijuar një kontekst urban më të barabartë, më të gjelbër e më të sigurtë. Nëqoftëse vendosim në qendër të prioriteteve tona komunitetin, miqësitë dhe jetën familjare, do të zbulojmë se kemi shumë resurse për ta përmirësuar jetën tonë. Përgjigja e qyteteve ndaj kësaj krize dhe ndaj asaj që do të vijë prapa do të jetë vendimtare. Me siguri që shteti do të ketë një rol më të madh dhe, në disa raste, do të marrë një formë autoritare, siç e kanë demonstruar pushtetet speciale e dhëna qeverive për të kontrolluar kufijtë, survejimin dhe karantinën. Por ka një mënyrë për t’i kundërshtuar këto tendenca: të luftohet për një shtet demokratik dhe pjesëmarrës ku zgjidhjet të jenë të dakordësuara me qytetarët në vend që të imponohen nga lart.

(Paul Chatterton jep Urbanistikën e së Ardhmes në Leeds University. Është autor i librit Unlocking Sustainable Cities (shtëpia botuese Pluto Press) /bota.al /KultPlus.com

Kulla e Pizës rihapet për publikun

Kulla e Pizës, një nga objektet më të njohura turistike të Italisë, është rihapur pas një pushimi tre mujor për shkak të masave për të frenuar përhapjen e koronavirusit.

“Kjo është një ditë e rëndësishme, pasi ne po hapim të gjithë këtë zonë”, tha Pierfrancesco Pacini, kreu i administratës së kësaj zone turistike.

Italia rihap nesër edhe Koloseun dhe Muzetë e Vatikanit.

Në Firence, muzeu ”Uffizi” dhe Galleria dell’Accademia, shtëpia e Davidit të Michaelangelo-s, janë gjithashtu të gatshme të mirëpresin përsëri vizitorët. /KultPlus.com

“Le të jemi mirënjohës për njerëzit që na bëjnë të lumtur”

Thënie nga Marsel Prust

Sëmundja është mjeku të cilit ne i kushtojmë më shumë vëmendje; mirësisë, dijes, ne vetëm iu bëjmë premtime; dhimbjes i bindemi.

Në një ndarje ai i cili nuk është me të vërtetë në dashuri, thotë gjërat më të çiltëra.

Në teori njeriu është i vetëdijshëm se toka rrotullohet, por në praktikë nuk e percepton atë, terrenin mbi të cilin ai ec nuk duket se lëviz, dhe ai mund të jetojë i pashqetësuar. Pra, kështu është me Kohën në jetën e dikujt.

Gjithmonë gjatë një çasti kalimtar të mendjes ne marrim vendime jetëgjata.

Në momentet e sëmundjes ne jemi të detyruar të pranojmë se ne nuk jetojmë vetëm, por të lidhur me zinxhirë në një krijesë të një mbretërie tjetër, krejt e një bote tjetër, e cila nuk ka dijeni për ne dhe nga e cila është e pamundur të arrijmë që ta kuptojmë veten: ky është trupi ynë.

Jo ngaqë njerëz të tjerë janë të vdekur që vlerësimi ynë për ta zbehet gjithnjë e më shumë, por ngaqë ne vetë po vdesim.

Le të jemi mirënjohës për njerëzit që na bëjnë të lumtur, ata janë cirk simpatik që i bëjnë shpirtrat tanë të lulëzojnë.

Le t’ua lëmë gratë e bukura burrave të cilëve u mungon imagjinata.

Gënjeshtrat janë thelbësore për njerëzimin. Ato janë ndoshta po aq të rëndësishme sa ndjekja e kënaqësive dhe për më tepër janë të diktuara nga kjo ndjekje.

Si çdokush që nuk është në dashuri, ai mendonte se njeriu zgjedh personin e dashur pas diskutimeve të pafund dhe në bazë të cilësive ose avantazheve të veçanta.

Ashtu si shumë intelektualë, ai ishte i paaftë për të thënë një gjë të thjeshtë në një mënyrë të thjeshtë. 

Dashuria është një torturë reciproke. 

Dashuria është hapësirë ​​dhe kohë e matur me zemër. 

Asnjë mërgim në Polin e Jugut ose në samitin e Malit të Bardhë nuk na ndan ne më saktësisht nga të tjerët se praktikimi i një vesi të fshehur.

Vetëm nëpërmjet artit ne mund të dalim nga vetja dhe të dimë se çfarë sheh një person tjetër.

Intonimet tona përmbajnë filozofinë tonë të jetës, atë që secili prej nesh është vazhdimisht duke e thënë vetë për gjërat.

Njerëzit mund të kenë shumë lloje të ndryshme të kënaqësisë. Kënaqësia e vërtetë e tyre është ajo për të cilën ata do t’i braktisin të tjerët.

Njerëzit dëshirojnë të mësojnë për të notuar dhe në të njëjtën kohë për të mbajtur një këmbë në tokë. 

Lidhjet që bashkojnë një person tjetër me veten tonë ekzistojnë vetëm në mendjen tonë. 

Hijeshia e gruas që po kalon në përgjithësi është në proporcion të drejtpërdrejtë me shpejtësinë e kalimit të saj. 

Vetëm parajsa është parajsë e humbur.

Udhëtimi i vetëm i vërtetë i zbulimit nuk konsiston në kërkimin e peizazheve të reja, por në të pasurit e syve të rinj.

Paradokset e sotme janë paragjykimet e së nesërmes, gjersa paragjykimet më të zhytura në errësirë ​​dhe më të mjerueshme kanë pasur moment të tyre të risive, kur moda u huazonte atyre hirin e saj të brishtë.

Koha në dispozicionin tonë çdo ditë është elastike; pasionet që ndiejm e bymejnë atë, ato që na frymëzojnë e tkurrin atë, dhe zakoni e mbush atë.

Bota nuk u krijua një herë dhe për gjithë kohën për secilin prej nesh individualisht. Janë bërë shtesa ndaj saj në rrjedhën e gjërave tona të jetës për të cilat ne kurrë nuk kemi pasur ndonjë dyshim.

Nuk ka asnjë njeri, sado i mençur, i cili në një periudhë të rinisë së tij nuk ka thënë gjëra, ose nuk ka përjetuar disi vetëdijen nga e cila është kaq i pakënaqur në jetën e mëvonshme, sa po të mundte, do ta shuante nga kujtesa.

Ata vuajtja e të cilëve është për shkak të dashurisë, si themi ne për disa invalidë, janë mjekët e vetes. 

Tre të katërtat e sëmundjeve të njerëzve inteligjentë vijnë nga inteligjenca e tyre. Ata kanë nevojë për së paku një mjek që mund ta kuptojë këtë sëmundje. 

Koha kalon dhe pak nga pak gjithçka që ne kemi thënë gënjeshtër bëhet e vërtetë. 

Koha, e cila i ndryshon njerëzit, nuk e ndryshon imazhin që kemi krijuar prej tyre.

Ne jemi në gjendje të gjejmë gjithçka në kujtesën tonë, e cila është si një laborator mjekësie ose kimik në të cilën shansi drejton dorën tonë ndonjëherë në një bar qetësues dhe nganjëherë në një helm të rrezikshëm. 

Ne jemi shëruar nga vuajtja vetëm duke e përjetuar atë të plotë. 

Ne bëhemi moralë, kur jemi të pakënaqur. 

Ne nuk do të kemi sukses në ndryshimin e gjërave sipas dëshirës sonë, por gradualisht dëshirat tona ndryshojnë.

Ne nuk marrim dituri, ne duhet ta zbulojmë atë për veten tonë pas një udhëtimi që askush nuk mund të na marrë ose të na lërë. 

Ne kurrë nuk duhet të kemi frikë të shkojmë tepër larg, sepse e vërteta qëndron përtej. /KultPlus.com