Ish-futbollisti i Kombëtares Shqiptare gatuan ushqim për një spital në Francë

Ish-futbollisti i Kombëtares Shqiptare Edvin Murati i cili ka luajtuar edhe në Francë për disa vite me skuadrën kryeqytetase Paris Saint Germain, ka bërë një gjest shumë të vlerësuar për të sëmurët e një spitali.

Ai së bashku me Alain Roche, ish-futbollist dhe Nikola Karabatiq, lojtar i skuadrës së hendbollit të PSG, kanë vendosur të ndihmojnë personelin e restorantit “L’Osteria”, në Francë, për të përgatitur dhe shpërndarë ushqime në spitalin e qytetit.

Ky gjest është vlerësuar nga të gjithë dhe kanë marrë falënderime të shumta.

Rikujtojmë se Murati ka marrë edhe titullin “Mjeshtër i Madh” nga presidenti Ilir Meta. / KultPlus.com

“Yjet mbi qiell na bënin roje e lisat gjelbëronin prej lakmisë” (VIDEO)

Sabri Fejzullahu është një nga këngëtarët më të spikatur të skenës muzikore në Kosovë, shkruan KultPlus

Edhe pse Fejzullahu vazhdon të jetë mjaft aktiv edhe në ditët e sotme, këngët e tij më të vjetra janë hite të jashtëzakonshme.

“Kur pranvera ishte në Prishtinë”, është vetëm njëra nga hitet e tij e cila është kënduar e përpunuar nga dhjetra këngëtar të tjerë.

KultPlus këtu sjell tekstin dhe videon e kësaj kënge:

“A t’kujtohet natë e parë,
shi kur binte në Prishtinë?
Unë e ti si dy këngëtarë
pëshpëritnim për dashurinë!

Unë të doja, ti më doje
lugut t’gjelbërt të Gërmisë;
Yjet mbi qiell na bënin roje
e lisat gjelbëronin prej lakmisë!

S’harrohet dot ngrohtësi e parë
kur pranverë ishte në Prishtinë!
Unë e ti si dy këngëtar
thurnim vargje për ardhmërinë!

S’harrohet dot ngrohtësi e parë
Kur pranverë ishte në Prishtinë.
Unë e ti si dy këngëtar
thurrnim vargje per ardhmerinë.

A t’kujtohet natë e parë,
Shi kur binte në Prishtinë.
Unë e ti si dy këngëtar,
përshpërisnim për dashurinë

Unë të doja ti me doje,
lugut t’gjelbërt të Gërmisë,
yjet n’qiell na bënin roje,
e lisat gjelbronin prej lakmisë.

S’harrohet dot ngrohtësi e parë,
kur pranverë ishte në Prishtinë,
Unë e ti si dy kengetarë
thurrnim vargje per ardhmerinë.

s’harrohet dot ngrohëtësi e parë
kur pranverë ishte në Prishtinë
un e ti si dy këngëtar
thurrnim vargje për ardhmërinë
2x.
Në Prishtinë”

Veç për ty i dashur qaj, pse s’vjen ma s’di çka të baj (VIDEO)

Elina Duni është një nga zërat më unik që ka i gjithë spektri artistik shqiptar, me të cilin po i mban gjallë këngët e vjetra qytetare, shkruan KultPlus.com

“Sytë për ty i kam të njomë”, është vetëm njëra nga këngët e Nexhmije Pagarushës që ka kënduar Duni me interpretimet tashmë të njohura të saj.

Intepretimet skenike të Elia Dunit janë krejtësisht të thjeshta, por një thjeshtësi artistike në të gjitha dimensionet. Këmbëzbathur e plotë emocione, mund të përshkruhet shkurt performanca e saj.

KultPlus, këtu ka sjellur tekstin si dhe videon e kësaj kënge.

Kët natë të leht gjumi smë merr
Vetëm hana m’bën shoqni
Veç për ty i dashur qaj
pse s’vjen ma s’di çka të baj

ëmmm… ëmmm…
Smë lan lotët djal me t’shikju
Eja xhanin me ma qetësu

Dal n’dritare me ndëgju
Zanin tand a mos ta ndij
Era e lehtë me flokët e mia lun
Tuj shpresue se po vjen

ëmmm… ëmmm…
Smë lan lotët djal me t’shikju
Eja xhanin me ma qetsu

Sytë për ty i kam të njomë
Si s’dien dhimbje hiç për mu
E ty Hën t’lus me më ndihmu
Ta gjej djalin që e du

ëmmm… ëmmm…
Smë lan lotët djal me t’shikju
Eja xhanin me ma qetsu

Romanvrasësi

Poezi nga Ismail Kadare

Në presidiume, midis shefash
A nepër mbledhje pak më rrallë,
Ti shfaqesh thjesht e buzëqeshës
Dhe sytë i mbyll dhe flet ngadalë.

Dhe thonë shefat: sa i thjeshtë,
Dhe thonë njerëzit: ç’babaxhan.
Kështu shpërndahet kjo legjendë
N’auditore anembanë.

Kështu shkon dita… Por vjen nata
Kur në tryezë rri, oh, ç’tmerr,
Lëkurën befas heq si maskë
Dhe një fytyrë tjetër del.

Dhe letrat hap, çantën e krimit,
Jo më për prozë lapsin zë,
Por për të shkruar denoncimin,
Për të varrosur prapë dikë.

Dhe shkruan fjalët: “ekuivoke”.
“Ka aludim”, “kuptim dyfish”,
Ndërsa e ndien si spërkat duart
Gjaku i romanit që jep shpirt.

Makbethi tha dikur: s’e prisja
Të kish kaq gjak Dunkani plak…
Por një roman nga plagët shpuar
Nxjerr shumë e shumë më tepër gjak.

Ndaj nga spërkatja e tij nuk mundesh
Nuk mundesh kurrë të shpëtosh dot…
Më kot vë maskën në fytyrë
Dhe buzëqeshjen vë më kot.

Dikur kinezët mu në këmbët
E varrit të heroit q’u tret.
Varrosnin vrasësin që bashkë
Lavdi e turp t’ishin përjetë.

Do të kujtohesh dhe ti mbase,
Por veç nën këmbët e dikujt
Do çajnë shekujt kështu bashkë
Lavdi e tij dhe i yti turp.

Shqipëria hap shkollat vetëm për maturantët, mësimi online do vijojë

Ministrja e Arsimit Besa Shahini ka deklaruar se në Shqipëri do të ketë një hapje të pjesshme të shkollave vetëm për maturantët.

Mësimi do të nisë më datën 18 maj dhe do të mbyllet më 5 qershor (3 javë) me qëllim përgatitjen e maturës shtetërore. Provimet e maturës do të mbahen mes datës 8- 18 qershor 2020. Shahini tha se shkollat do të hapen për 3 javë për maturantët, që këta të fundit të mund të përgatiten më mirë për provimet e maturës në qershor.

Shahini: Kemi vendosur të hapim shkollat për maturantët nga data 18 maj deri 5 qershor për lëndët e maturës shtetërore. Mësimi nga shtëpia do të vijojë nga klasa e parë deri në të 11 deri në fund të majit.

Hapja për maturantët do të zbatohet duke zbatuar rregullat e distancimit social. Arsyeja pse nuk i hapim të gjitha ka të bëjë me numrin e madh të nxënësve që kemi në shumë shkolla. Për shkak të tërmetit një pjesë janë dëmtuar dhe një pjesë kanë kaluar me dy turne. Prandaj vendosëm të hapim shkollat vetëm për maturantët. Me distancë 1.5 metra mes tyre dhe që numri të mos jetë më shumë se 10-12m maksimumi 15. Do të përdorim edhe disa shkolla 9-vjeçare afër të mesmeve.

Shahini foli dhe për ata maturantë e prindër që janë të shqetësuar mbi dijet që kanë marrë fëmijët e tyre në kushtet e vështira të diktuara prej koronavirusit. Në këtë rast dhe nëse këta nxënës kërkojnë të ripërsërisin vitin, atëherë duhet të njoftojnë në shkollat e tyre mbi vendimin e marrë sa më parë të jetë e mundur.

Ministrja po ashtu konfirmoi se nxënësit e tjerë do vazhdojnë mësimin on line, por edhe ata do të përfundojnë mësim dy javë para kohës normale të zgjatjes së vitit mësimor. Pra mësimi do vijojë deri më 29 Maj.

Shahini: Provimet e klasës së 5 dhe të 9  do të anulohen. Klasa e 9 nuk e mban të njëjtën peshë si ato të maturës dhe nuk mund të sigurojmë kushtet për kthimin e nxënësve në shkollë.

Elementi i tretë është që provim i maturës për maturantë kemi vendosur të hapim shkollat vetëm për klasën e 12 për një periudhë 3 javore nga 18- maj -5 qershor. ku do të punohet për mësimet që nuk mundet të zhvillohen online.

Klasa e  1-11 deri në fund të majit dhe ëmsimi online për to do të mbyllet 2 javë më herët”.

Nënë Tereza: “Mos i prisni kryetarët, bëjini gjërat vetë, njëri për tjetrin”

“Të duash do të thotë të bësh gjëra të vogla me dashuri të madhe.”

“Mos i prisni kryetarët. Bëjini gjërat vetë, njëri për tjetrin.”

“Fjalët e mira mund të jenë të shkurtra dhe të lehta për t’u thënë, por jehona e tyre është vërtetë pa fund.”

“Vuajtja është dhuratë e madhe e Zotit.”

“Duhet të flasim më pak. Një vend për t’u lutur nuk është vend për thashetheme.”

“Unë nuk lutem për sukses. Kërkoj plotësinë e fesë.”

“Nëse i gjykoni njerëzit, nuk keni kohë t’i doni ata.”

“Folu butësisht njerëzve! Tregoje mirësinë në fytyrë, në sy, në buzëqeshjen tënde, në ngrohtësinë e buzëqeshjes tënde, gjithnjë të kesh buzëqeshje gazmore! Jep jo vetëm kujdesin, por edhe zemrën!”

“Ne s’mund të bëjmë dot gjëra të mëdha, vetëm gjëra të vogla me dashuri të madhe.”

“Nuk ka rëndësi sa shumë jemi të angazhuar të bëjmë, por sa shumë dashuri vendosim në të.”

“Po prisja të isha e lirë, por Zoti ka planet e Tij.”

“Çfarë mund të bësh për të promovuar paqen në botë? Shko në shtëpi dhe duaje familjen.”

“Ne nuk kemi nevojë për armë dhe bomba që të sjellim paqe në botë. Kemi nevojë për dashuri dhe dhembshuri.”

“Disa njerëz vijnë në jetë si bekim. Disa të tjerë vijnë si mësim.”

“Nëse jeni të dekurajuar, kjo është një shenjë e krenarisë, sepse kjo tregon se keni besim në fuqitë tuaja.”

“Gjithmonë kur takohemi me njëri-tjetrin le të buzëqeshim, buzëqeshja është fillimi i çdo dashurie.”

“Jo të gjithë ne mund të bëjmë gjëra të mëdha. Por ne të gjithë mund të bëjmë gjëra të vogla me dashuri të madhe.”

“Në qoftë se ne të vërtetë duam të na duan, duhet të mësojmë se si të falim.”

“Dashuria fillon duke u kujdesur për më të afërmit.”

“Varfëria më e tmerrshme është vetmia dhe ndjenja e të qenit pa dashuri”

Apple, Google, njoftim në telefon për ekspozimin ndaj koronavirusit

Telefoni inteligjent në xhepin tuaj mund t’ju njoftojë së shpejti nëse keni qenë të ekspozuar ndaj COVID-19.

Ndërsa komunitetet në mbarë botën po shqyrtojnë hapat e parë drejt rihapjes, ekziston frika se kur njerëzit të fillojnë të lëvizin, virusi do të përhapet. Por COVID-19 paraqet sfida unike për të ndalur përhapjen e tij. Disa që janë të infektuar nuk kanë pasur kurrë simptoma; ata që sëmuren mund të përhapin sëmundjen për një ose dy ditë para se të kenë kollë ose të dridhura të trupit, disa nga simptomat e zakonshme të COVID-19.

Kompanitë Apple, Google dhe të tjerë janë duke punuar për një plan për të përdorur telefonat inteligjentë për të informuar ata që janë shkëmbyer me një person të infektuar. Ata e quajnë “njoftim për ekspozimin”.

Një mjet dixhital për autoritetet e shëndetësisë

Muajin tjetër, Apple, prodhuesi i celularëve iPhone, si dhe Google, sistemi operativ Android i të cilit gjendet në shumicën e telefonave inteligjentë të botës, do të bëjnë të disponueshëm programe që do t’i lejojnë pajisjet të shkëmbejnë informacione përmes valëve Bluetooth. Autoritetet e shëndetit publik dhe partnerët e tyre do të ndërtojnë aplikacione që ata do t’i përdorin për të njoftuar njerëzit nëse janë ekspozuar ndaj dikujt që ka rezultuar pozitiv për virusin.

Por a do të funksionojë kjo? Ekzistojnë shumë pengesa përpara. Do të duhet ta shkarkojnë aplikacionin një numër i madh njerëzish që ai të arrijë të funksionojë siç duhet, ndërkohë që shumë njerëz mund të dëshirojnë të sigurohen që privatësia e tyre nuk do të komprometohet, se të dhënat e tyre nuk do të vidhen. Dhe ka edhe shumë sfida teknike, si për shembull, nëse aplikacioni zvogëlon aftësinë e funksionimit të telefonit.

Kjo është e komplikuar sepse është teknologji spekulative e paprovuar“, tha Harper Reed, një sipërmarrës dhe ish-zyrtari kryesor i teknologjisë për fushatën e ish-Presidentit Obama. “Nëse nuk funksionon, mund t’i vëmë njerëzit në rrezik. Por nëse funksionon, një njoftim i hershëm i ekspozimit mund të ndihmojë në mënyrë dramatike komunitetet tona ta kufizojnë dhe ti mbijetojnë COVID-19“.

Ku mbahen të dhënat?

Në mbarë botën, ka një debat mbi teknologjinë dhe politikën. A duhet që autoritetet qeveritare të shëndetësisë të mbledhin të dhëna apo të dhënat duhet të mbeten në telefonat inteligjentë? Apple, Google dhe disa grupe në Shtetet e Bashkuara këmbëngulin se të dhënat duhet të qëndrojnë në telefon – për të mbrojtur privatësinë e njerëzve, por edhe për t’i bërë më pak objektiv sulmi për hakerat të dhënat e tyre.

Disa qeveri janë duke punuar në aplikacione që përdorin të dhënat e sistemit global të pozicionimit (GPS). Teknologjia e kompanive Apple dhe Google nuk shfrytëzon sistemin GPS.

Nëse aplikacioni është privat dhe i sigurt, njerëzit ka më shumë të ngjarë ta përdorin atë, tha Henry de Valence me TCN Coalition, një koalicion i zhvilluesve të aplikacioneve dhe të tjerë që punojnë me teknologjinë dhe politikat që janë në themel të njoftimit të ekspozimit.

Njerëzit duan të jenë në gjendje të ndihmojnë dhe të frenojnë përhapjen e sëmundjes,” tha ai. “Dhe kështu, nëse u jepni atyre një mundësi që nuk përbën asnjë rrezik për ta, por i lejon ata të ndihmojnë veten dhe të tjerët, njerëzit thjesht do të bëjnë një gjë të tillë, pa u dashur t’iu kërkohet.”

Ka ende shumë të panjohura rreth asaj se si do të funksionojë një aplikacion i njoftimit të ekspozimit dhe nëse do të shohë adoptim të gjerë. Por ka shpresë se teknologjia mund të luajë një rol në ngadalësimin e përhapjes së virusit. VOA / KultPlus.com

‘Libri i Karantinës’, rekomandimi nga KultPlus: Përtej së Mirës dhe së Keqes

Në këto ditë karantine, kur virusi Covid-19 është përhapur anembanë botës, qëndrimi brenda shtëpisë është mundësi e mirë për t’u rikthyer te leximi. Dhe kalimi i kohës duke lexuar libra është gjithmonë zgjedhje e mirë.

KultPlus-i vazhdon me rekomandimet për të gjithë juve që jeni të interesuar t’i rrekeni leximit dhe ta shfrytëzoni këtë kohë për t’i zgjeruar njohuritë tuaja.

Rekomandimi për sonte është njëra nga kryeveprat e filozofit gjerman Fridrih Niçe, “Përtej së Mirës dhe së Keqes”.

“Krijesat njerëzore, të trishtuara thellë, tradhëtojnë vetveten kur janë të lumtura. Ato kanë një mënyrë të veçantë për të kapur lumturinë: sikur duan ta shtypin dhe ta mbysin nga xhelozia, ah, e dinë shumë mirë se ajo do t’u ikë.’Si vepra e dytë monumentale e Niçes, pas “Kështu foli Zarathustra”, ky libër mund të shihet edhe i përshtatur me vetë nëntitullin e tij: prelud i një filozofie të së ardhmes.

Kjo pasi autori shpreh, me anë të po asaj gjuhe të zgjedhur e plot metafora të Zarathustrës, të buruara nga zemra e një dashurie vetmitare për njeriun dhe të ardhmen e tij koncepte dhe opinione të ndryshme për historinë natyrale dhe morale, për paragjykimet e filozofëve, për shpirtin e lirë dhe qënien fetare, për popujt dhe shtetet, e së fundi, edhe për të virtytshmit dhe aristokratët.

Në këtë libër, Niçe shtjellon çështjet si morali dhe natyrën njerëzore, si dy nga temat që e kanë preokupuar më së shumti mendimin botëror e në veçanti debatet filozofike. Ky libër ashtu sikurse edhe librat e tij të tjerë i janë nënshtruar intepretimeve të ndryshme dhe po ashtu ka shërbyer edhe si bazë për të ndërtuar mendim në rrafshin filozofik. Kurdo që lexohet Niçe libri “Përtej së Mirës dhe së Keqes”, është i patejkalueshëm. / KultPlus.com

Zëvendësministri i Arsimit bën thirrje që t’u ndihmohet nxënësve që s’kanë pajisje për mësimin online

Zëvendësministri në detyrë i Arsimit, Jusuf Thaçi, u ka bërë thirrje edhe kryetarëve të tjerë të komunave që të ndjekin shembullin e Prishtinës dhe t’i identifikojnë të gjithë ata nxënës që nuk kanë pajisje për të ndjekur mësimin online.

Ai po ashtu iu ka bërë thirrje bizneseve dhe atyre që kanë vullnet të mirë të ndihmojnë këto familje për t’ua siguruar pajisjes e nevojshme.

“Gjithashtu, sipas mundësive financiare dhe procedurave ligjore, komunat me buxhetin e vet t’i pajisin këto familje me këto mjete, në mënyrë që mësimi në distancë të mund të ndiqet nga të gjithë fëmijët e nxënësit, pavarësisht kushteve financiare e ekonomike të familjes”, ka shkruar ai në Facebook.

Statusi i plotë:

Apel për Kryetarët e Komunave

Në çdo komunë ka familje të varfëra që kanë fëmijë e nxënës që duhet ta ndjekin mësimin në distancë, por shumë prej këtyre familjeve nuk kanë pajisje dhe rrjet (TV dhe kabllovik për ta ndjekur mësimin në RTK 4 ose pajisje teknologjike dhe internet për ta ndjekur mësimin në Youtube dhe për të komunikuar me mësimdhënësit).

Prandaj ju bëj apel Kryetarëve të Komunave që ta ndjekin shembullin e Prishtinës dhe:

1. T’i identifikojnë këto familje që kanë nevojë për këtë lloj ndihme.

2. T’i ftojnë bizneset dhe individët vullnetmirë që të ofrojnë falas pajisje (TV e pajisje teknologjike) dhe pako kablloviku ose interneti për këto familje.

Gjithashtu, sipas mundësive financiare dhe procedurave ligjore, komunat me buxhetin e vet t’i pajisin këto familje me këto mjete, në mënyrë që mësimi në distancë të mund të ndiqet nga të gjithë fëmijët e nxënësit, pavarësisht kushteve financiare e ekonomike të familjes.

Pabarazinë që ka krijuar sistemi ynë ekonomiko-politik nuk guxojmë ta lëmë të kulmojë me krey-padrejtësinë që fëmijët e nxënësit e familjeve të varfëra i privon nga e drejta më themelore: shkollimi.

Në maj nis lehtësimi i masave, kthimi në normalitet në tri etapa

Pas dy muajsh qëndrimi në izolim si shkak i Coronavirusit tashmë kanë filluar planet për hapjen e vendit, shkruan KultPlus

Në një opsion i cili po qarkullon parashihet se hapja do të realizohet përmes tri fazave të ndryshme. Secila fazë do të hap segmente të caktuara nga fusha e ekonomise dhe jetës sociale

Këtu keni të gjitha fazat:

“Faza e parë


Të filloj me 4 Maj dhe atë me kthimin e lirisë së lëvizjës së qytetarëve me masa të qarta kufizuese sa i përket distancimit social dhe masave mbojtëse të nevojshme.
📍 Hapja e tregjeve të gjelbërta, dyqaneve zejtare, dyqaneve të vogla tregtare (deri në 200m2) dhe lokaleve ofruese të shërbimeve të ndryshme me kushte dhe rregullativë të paracaktuar qartë për të respektuar distancimin social dhe masat mbrojtëse.
📍 Rifillimi i punës të sektorit të ndërtimtarisë, duke përcaktuar qartë kushtet që duhet ndërmarrë në respektimin e rekomandimeve të Institutit të Shendetit Publik të Kosovës.
📍 Hapja e salloneve të automjeteve dhe automekanikëve.
📍 Hapja e parqeve malore.
📍 Përgatitjet e nevojshme për fillimin e procesit mësimor me prioritet maturantët.
📍 Aktivizimi i transportit urban publik të kontrolluar.

Faza e dytë


Të filloj me 25 Maj pas analizës së situatës epidemiologjike dhe disciplinës së qytetarëve dhe bizneseve dhe të vazhdoj me:
📍 Hapjen e sektorit të hotelerisë dhe gastronomisë
📍 Hapjen e frizerëve, dhe salloneve të bukurisë.
📍 Hapjen e studiove të fitnesit
📍 Hapjen e parqeve me lodra për fëmijët
Duke përcaktuar qartë për këta sektor masat e nevojshme për implementimin e distancimit social dhe rekomandimeve te ISHPK-së.
📍 Hapja e të gjitha dyqaneve tregtare (Përjashto qendrat e mëdha tregtare)
📍 Hapja e qerdheve dhe fillimi i mësimit për ciklin e ulët mësimor
📍 Aktivizimi i transportit publik ndërurban të kontrolluar.

Faza e tretë


Të filloj me 15 Qershor pas analizës së situatës epidemiologjike dhe disciplinës së qytetarëve dhe bizneseve dhe të vazhdoj me:
📍 Hapjen e qendrave tregtare
📍 Hapjen e shkolllave për nxënësit e ciklit të mesëm dhe shkollat e mesme.
📍 Fillimi i aktiviteteve sportive dhe kulturore me kufizime të caktuara aty ku mundet të respektohen udhëzimet e IKSHP-së.
📍 Hapjen e aeroportit për fluturime në destinacionet e mundshme. / KultPlus.com

Artisti turk krijon skena ëndrrash (FOTO)

Imagjinata është më e rëndësishme se dija, ka thënë Einstein. Teksa dituria është e përcaktuar, imagjinata nuk njeh kufij. Dhe kjo thënie është veçanërisht e vërtetë për individë kreativë si ky artist i talentuar nga Turqia.

Huseyin Sahin i ka ngritur kufijtë e asaj që është e mundur me krijimet e tij të këndshme, ndërkaq Bright Side shkruan se janë të mahnitur nga imagjinata e tij verbuese.

Coronavirusi, Rukiqi propozon modelin e Lituanisë për kafenetë në Prishtinë

Kryeqyteti i Lituanisë, Vilniusi, planifikon t’ua ofrojë hapësirën e vet publike kafeneve dhe restoranteve e qytetit për të funksionuar e në të njëjtën kohë duke ruajtur distancën fizike si masë parandaluese për shpërndarjen e koronavirusit. E njëjta i është rekomanduar edhe kryeqytetit të Kosovës nga kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Berat Rukiqi.

Lituania ka regjistruar deri tash 1344 raste me koronavirus e 44 persona kanë vdekur. Shumica e kafeneve dhe restoranteve po funksionojnë me hapësirat e jashtme. Sallonet e ondulimit dhe të gjitha dyqanet tjera do të rihapen këtë javë si pjesë e lehtësimit të masave ndaj shpërndarjes së koronavirusit. Megjithatë, masa e distancimit mbetet në fuqi. Kafenetë e restorantet duhet të kenë tavolina me distancë dy metra njëra prej tjetrës. Kjo fillimisht shfaqi problem për restorantet për shkak të rrugëve të ngushta që e bënë të pamundshme pozicionimin e shumë tavolinave jashtë kafeneve e restoranteve. Tani ky qytet ka vendosur që të zgjerojë hapësirën duke thënë se “siguria publike mbetet prioritet, por masat duhet të ndihmojnë kafenetë të hapen, të punojnë, të ruajnë vendet e punës e të mbajnë gjallë Vilniusin”. 18 nga shumë hapësirat publike të qytetit janë hapur për kafenetë e restorantet, ndërsa më shumë se 160 pronarë biznesesh kanë aplikuar tashmë për leje.

Në një reagim lidhur me këtë artikull të botuar nga “The Guardian”, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Rukiqi, ka thënë se kjo është ide fantastike për komunat, sidomos për kryeqytetin e Kosovës.

“Qe një ide fantastike për komunat, sidomos Komunën e Prishtinës. T’i jepet tërë hapësira e lirë publike, në shfrytëzim kafiterive dhe restoranteve, gjatë tërë verës dhe të mundësohet ruajtja e distancës sociale”, ka shkruar ai në Facebook. Koha.net / KultPlus.com

‘Të blesh një maskë apo ushqim’: Në Azinë e Jugut banorët përballen me zgjedhje të ashpra

Blije një maskë dhe lëre familjen të uritur, ose blej ushqim dhe shko në mes turmës së qytetit pa një maskë – kjo është zgjidhja e ashpër me të cilën po përballet Hayatullah Khan, një punëtor afgan që fitimet ditore i kanë rënë në më pak se 1.50 dollar gjatë pandemisë së koronavirusit.

Sikur shumë azianë jugorë, Khan nuk ka zgjidhje tjetër veçse të lë shtëpinë e tij për punë.

Por, edhe pa problemin e rënies së të ardhurave nga koronavirusi, ai përballet edhe me autoritetet që i thonë se duhet të ketë një maskë.

“Unë kam fituar më pak se 100 afgani (1.21 euro) sot. Çfarë do të bëj?”, i tha ai agjencisë së lajmeve Reuters në kryeqytetin afgan Kabul.

“A duhet të blej një maskë apo ushqim për familjen time?”.

Forma e re e pabarazisë

Mbajtja e maskave në publik tani është e detyrueshme në shumicën e vendeve në Indi, Pakistan dhe Shri Lanka dhe këshillohet nga Afganistani dhe Bangladeshi, duke rezultuar në rritje të kërkesës dhe çmimeve, shkruan Al Jazeera.

Në disa vende një maskë tani kushton deri në 7 dollarë, që ka krijuar një formë të re të pabarazisë në qytete ku miliona njerëz jetojnë në kushte të rënda, johigjenike.

Meenakshi Ganguly, drejtori i Azisë së Jugut për Human Rights Watch, tha se masat e bllokimit të koronavirusit kishin dëmtuar në mënyrë disproporcionale komunitetet e margjinalizuara.

“Sigurisht, vetë koronavirusi nuk bën dallim midis princit ose varfanjakëve, racës ose fesë”, tha Ganguly.

“Por se si ndikon në ata individë ndryshon shumë varësisht qasjes së tyre në ushqim, strehim, shëndet dhe nevojat e tjera themelore”. Klan Kosova / KultPlus.com

Normaliteti pas covid-19

Shkruan: Sead Zimeri

“Normaliteti pas covid-19

Sdo diskutim që covid-19 është fatkeqësi, sidomos për ata që kanë humbur të dashur dhe familjarë të tyre, por edhe për ata që janë rrënuar ekonomikisht.

Por, më lejoni, me ndjesë, t’ua përmend edhe disa të mira.

1. Ngritja e nivelit të higjienës personale. Para covid-19 besoj që shumë pak nga ne i lanim duart kur ktheheshim në shtëpi nga jashtë. Tani na është bërë mani.

2. Njohja më e mirë e anëtarëve të familjes. Jo që nuk i njihnim më parë, por konteksti i izolimit për një kohë të gjatë vetëm me ta të jep një perspektivë tjetër. I sheh nga këndvështrime tjera dhe, shpresoj, edhe i vlerëson më tepër.

3. Covid-19 na ka detyruar të mendojmë më seriozisht për rrezikun që mund të na vijë nga aktiviteti jonë. E provuam çdo të thotë të jetosh pa mundësinë për ta shijuar natyrën. Ndoshta do të bëhemi më të ndërgjegjshëm e do të kujdesimi më shumë për të.

4. E kuptuam më mirë rolin e solidariteit me njëri-tjetrin. Që armiku nuk na dallon as sipas klasës e as sipas besimit apo kombësisë. Para covid-19 të gjithë jemi viktima potenciale. Pa mjekët, zjarrfikësit, infermierët, bukëpjekësit, e të tjerët që punuan për neve ne do të ekspozoheshim shumë më shumë përballë këtij armiku të padukshëm. Ata sakrifikuan që ne të mbrohemi. Ky është solidaritet.

5. E kuptuam edhe rolin dhe nevojën e shtetit, dhe nevojës që shteti të jetë i përgatitur për raste të këtilla emergjente.

6. Ajër i pastër. E kuptuam që ajri që thithim është më i pastër ngaqë e ndotëm më pak. Shtytja për profit dhe ngritja e profitit në vlerë absolute që definon çdo suskses të mundshëm, është prirje destruktive nga e cila duhet të largohemi sa më shpejtë. Konkurrencat me njëri tjetrin gjithsesi janë të nevojshme, por vetëm nëse bëhem brenda një kornize më të gjërë të solidaritetit me njëri tjetrin. Ne jemi të fortë sa më i dobëti mes nesh. Por kur profiti bëhet vlera kryesore atëherë nuk kanë fund pabarazitë dhe padrejtësitë sociale që shkaktohen. Situata ku mijëra fëmijë vdesin nga uria (e nëse vazhdon kështu shfrytëzimi i resurseve të natyrës edhe nga ndotja e ajrit si dhe ngrohja globale) për çdo ditë dhe njerëz që kanë qindra miliarda dollarë në pronësi bëhen normaliteti jonë.

7. Më pak zhurmë. Me aktivitetin tonë industrial kemi ndotur ambientin dhe ajrin, por me makinat, trenet, aeroplanet kemi ndotur edhe veshët. Nëpër qytete njerëzit as dritaret nuk i hapnin dhe as në ballkon nuk dilnin sepse zhurma ishte e padurueshme. Tani me më pak zhurmë, ndjen kënaqësi kur del në qytet. Nuk ka më as kokëdhimbje të shkaktuar nga ajo zhurmë. Nuk e di si është me juve, por për mua zhurma është shumë shpërqëndruese, çorientuese, dhe faktor i madh i stresit. Zhurma është faktor i rëndësishëm në lodhjen dhe rraskapitjen fizike dhe psikologjike të njeriut. Zhurma të dëmton shëndetin. Këtë e kupton sa herë që del në natyrë, pranë ndonjë lumi apo në pyll ku ska njeri.

Ka edhe dobi tjera gjithsesi, por këto janë ato që unë i kam vërejtur. Prandaj thirrjet që situata normale të kthehet sa më shpejtë më trembin. Nuk dua që situata të kthehet ashtu siç ishte. Ishte e dëmshme, e ndotur, shtypëse, po ecnin si dele drejt vetëshkatërrimit, dhe nuk kishim kohë as të mendojmë e as të pushojmë.

Kuptohet unë dua që të dalim nga izolimi, të punojmë, por të punojmë shumë më pak, të ndotim edhe më pak dhe të i lëmë makinat në garazhe. Mund të ecim më shumë, të vrapojmë dhe të shijojmë bukuritë e natyrës me ‘zhurmën’ e saj proporcionale me dëgjimin tonë, e jo me zhurmën që na shurdhon tërë kohën.

Nuk dua që situata të kthehet në normale sepse normaliteti që ishte dikur, nga perspektiva post covid-19 duket qartë që nuk ishte aspak normale, që të gjithë ishim të rraskapitur e të lodhur, kishim harruar të shijojmë bukuritë e natyrës, dhe bukuritë e moralit. Nuk duhet që të jemi solidarë vetëm në raste të rrezikut, por duhet të krijojmë sisteme ku solidariteti dhe kujdesi për njëri tjetrin dhe për natyrën e kafshët është vlera jonë kryesore.

Nuk dua të kthehet situata normale. Dua ta krijojmë një normalitet të ri. Sepse normaliteti i vjetër nuk ishte normal, ishte në shpërputhje të plotë me shëndetin tonë trupor dhe shpirtëror”.

SBASHK kërkesë Kurtit: Mos të pensionohen mësimdhënësit derisa vazhdon mësimi nga distanca

Sindikata e Bashkuara e Arsmimit dhe Shkencës së Kosovës ia ka drejtuar një kërkesë kryeministrit në detyrë, Albin Kurti.

SBASHK-u kërkon nga Kurti që të mos pensionohen mësimdhënësit derisa vazhdon mësimi nga distanca, njofton Klan Kosova

“Nëse pensionohen kuadrot arsimore që kanë plotësuar moshën do të vështirësohej rrjedha e mësimit nga larg ngase në këto rrethana procesi i rekrutimit të kuadrove të reja është tepër i vështirë dhe do të humbeshin ditë të tëra në pritje të afateve të konkursit dhe po ashtu do të kishte probleme në organizimin e punës së paneleve të intervistimit me shkrim e me gojë për kandidatët që konkurrojnë. Po ashtu do kujtuar faktin se kuadrot e reja do ta kishin tepër të vështirë të angazhoheshin suksesshëm në procesin mësimor nga larg ngase do të ishin të panjohur për kolegët në atë shkollë e aq më shumë për nxënësit me të cilët do të duhej ta zhvillonin procesin mësimor. Po ashtu ata do ta kishin tepër të vështirë të krijojnë mundësi për komunikim me prindërit” thuhet në komunikatë.

Kjo është komunikata e plotë e SBASHK-ut:

SBASHK-u është duke vazhduar të mbaj takime nga larg me punëtorët arsimor që nga çerdhet e deri edhe të Universitetet e Kosovës me qëllimin e vetëm që të inkurajojë e përkrah ata në angazhimet maksimale që po bëjnë në realizimin sa më të mirë të procesit mësimor në distancë. Duke analizuar bashkë me ta rrjedhën e mësimit nga larg, SBASHK-u ka marrë obligim nga anëtarësia, që edhe një herë, t’i drejtohet Kryeministrit, z. Albin Kurti me kërkesën konkrete që Qeveria të marr një vendim për t’u lejuar punëtorëve të arsimit që kanë arritur moshën e pensionimit të vazhdojnë angazhimin deri në përfundim të procesit mësimor nga larg.

Duke e argumentuar këtë kërkesë, SBASHK-u cek se procesi mësimor nga larg është duke u zhvilluar dhe se punëtorët e arsimit kanë krijuar një përvojë të mirë të realizimit të procesit mësimor me platformat gjegjëse dhe po mbajnë edhe komunikim të vazhdueshëm me nxënës e prindër duke u angazhuar bashkërisht për rrjedhën e mbarë të mësimit në distancë. Nëse pensionohen kuadrot arsimore që kanë plotësuar moshën do të vështirësohej rrjedha e mësimit nga larg ngase në këto rrethana procesi i rekrutimit të kuadrove të reja është tepër i vështirë dhe do të humbeshin ditë të tëra në pritje të afateve të konkursit dhe po ashtu do të kishte probleme në organizimin e punës së paneleve të intervistimit me shkrim e me gojë për kandidatët që konkurrojnë. Po ashtu do kujtuar faktin se kuadrot e reja do ta kishin tepër të vështirë të angazhoheshin suksesshëm në procesin mësimor nga larg ngase do të ishin të panjohur për kolegët në atë shkollë e aq më shumë për nxënësit me të cilët do të duhej ta zhvillonin procesin mësimor. Po ashtu ata do ta kishin tepër të vështirë të krijojnë mundësi për komunikim me prindërit.

SBASHK-u në kërkesën drejtuar Kryeministrit Kurti ka kujtuar Qeverinë se të gjithë ata që janë pensionuar nga 1 prilli 2020 deri mw sot janë duke mbajtur procesin mësimor me nxënësit e tyre dhe këta mësimdhënës kanë kontribuar mbi 40 vite në sistemin arsimor të Kosovës dhe këtë muaj rrezikojnë të mbesin edhe pa paga edhe pa pensione për shkak të gjendjes së krijuar nga pandemia, pasi që në këto rrethana as nuk kanë marrë vendime të pensionit e as nuk kanë aplikuar për pensione, por janë duke vazhduar punën e mësimdhënësit nga largësia si të gjithë mësimdhënësit tjerë.

SBASHK-u beson se Kryeministri Kurti dhe Qeveria do të marrin një vendim të tillë, i cili kontribuon që të largohen shqetësimet e kolegëve tanë që kanë arritur moshën e pensionimit dhe kështu do të vazhdohej me rrjedhën e mbarë të mësimit nga larg me kuadrot arsimore që edhe e kanë nisur këtë formë të procesit arsimor.

Thesaret e Muzeut Historik Kombëtar, udhëtim virtual në tempullin Fronton (VIDEO)

Muzeu Historik Kombëtar në udhëtimin virtual ditor ka promovuar bukurinë e tempullit Fronton, të shekullit II.

Në kuadër të rubrikës “Thesaret e Muzeut Historik Kombëtarë”, ky institucion përmes një videoje ka zhvilluar një udhëtim virtual në Fronton Tempulli, personifikim i lumit Aos.

Fronton tempulli i vitit 1228, është i realizuar me gur gëlqeror. Lartësia 47,5 cm, gjerësia 65 cm, thellësia 21 cm. Objekti ndodhet i ekspozuar në Pavijonin e Lashtësisë në Muzeun Historik Kombëtar

Fronton Tempulli, personifikimi i lumit AOS, i zbuluar nga Hasan Ceka, në Berat e ka prejardhjen nga Apolonia. Hyji është përfytyruar si një plak i fuqishëm i shtrirë dhe i mbështetur në krahun e djathtë.  Fytyra e plakut është impozante me mjekër dhe flokë të gjatë që lëshohet mbi supe që artisti i ka paraqitur sikur janë të lagështa. Modelimi dhe teknika tregon për rëndësinë e paraqitjes së shumë detajeve anatomike. Identifikimi i figurës me personifikimi e lumit aos është mbështetur në element historic, numizmatik dhe mitologjik. Lumi AOS kishte një rol të rëndësishëm në jetën ekonomike të Apolonisë. Personifikimi i Vjosës ndeshet edhe në monedhat e kohës perandorake të qytetit, çka përforcon më tepër adhurimin që gëzonte lumin. Edhe burimet e shkruara pohojnë rolin mbrojtës që i jepet Aosit në raste lufte. /atsh / KultPlus.com

Java e Europës në Shqipëri, performacë nga 14 artistë nga 14 vende të BE

Delegacioni i Bashkimit Europian në Tiranë ka përgatitur një program për qytetarët shqiptarë për të festuar faktin që të gjithë u bënë bashkë gjatë periudhës së pandemisë.

Kreu i Delegacionit të Bashkimit Europian në Tiranë, Luigi Soreca shprehet se, “muajt e fundit kanë qenë të vështirë për Shqipërinë. Por, ata na kanë bashkuar si kurrë më pare”.

“Në “Europe Week Albania” do të festojmë faktin që të gjithë u bënë bashkë”, thekson Soreca.

“Nën moton “Më të forte sëbashku” kemi përgatitur një program me surpriza që mund ta ndiqni në rrjetet sociale të BE në Shqipëri”, shton Soreca.

Ky program mbahet në kuadër të Javës së Europës 4-10 maj dhe ku do të performojnë 14 artistë nga 14 vende anëtare të BE-së. /atsh / KultPlus.com

Julia Roberts në mesin e yjeve pjesëmarrës të ngjarjes “The Call to Unite”

Julia Roberts dhe Eva Longoria, janë ndër yjet që do të marrin pjesë në një transmetim global 24-orësh, që ka për qëllim t’i ndihmojë njerëzit në këtë pandemi të koronavirusit.

Më shumë se 200 artistë dhe liderë botërore pritet të marrin pjesë në këtë ngjarje e cila titullohet, “The Call to Unite”, dhe ku ata do të ofrojnë biseda, performance dhe këshilla të cilat i ndihmojnë njerëzit gjatë krizës së COVID-19. Ngjarja do të mbahet më 1 maj të këtij viti.


ndër të famshmit e tjerë të cilët tashmë e kanë konfirmuar pjesëmarrjen e tyre janë: George W. Bush, Oprah Winfrey, Josh Groban, Jennifer Garner, Quincy Jones, Mandy Moore, Naomi Campbell, Martin Sheen dhe Alanis Morissette, transmeton Koha.

Në uebfaqen zyrtare të kësaj ngjarjeje është postuar një mesazh ku shkruhej: “Eventi ‘The Call to Unite’ është një transmetim global 24-orësh i cili i fton njerëzit nga anembanë bota ta festojnë njerëzimin. Ne do të qëndrojmë të solidarizuar me të gjitha ata që po vuajnë, kanë frikë apo ndihen të vetmuar në këtë koha, dhe ju ofrojmë shpresë dhe përkrahje teksa së bashku e ndërtojmë një të ardhme të re. përmes kësaj ngjarjeje, liderët global do t’i bashkohen qytetarëve të botës në ndarjen e këshillave, lutjeve, këngëve, mendimeve dhe shumëçka tjetër, me qëllim që t’iu ndihmojnë ta shndërroni dhimbjen e këtij momenti në mundësi të re për të nesërmen.”

Shikuesit do të kenë mundësi të dhurojnë, përfshirë këtu edhe ndihmë vullnetare apo financiare, për të gjithë personat e prekur nga koronavirusi.

Ngjarja “The Call to Unite” do të fillojë të premten, dhe do të transmetohet në platforma të ndryshme digjitale si: Facebook, YouTube, Twitter, Twitch, LinkedIn si dhe në uebfaqen “Unite.us”. / KultPlus.com

Ministria e Kulturës shpall konkursin vjetor për çmime në fushën e artit pamor

Ministria e Kulturës ka hapur konkursin për çmimet vjetore pamore; Çmimin Kombëtar për Veprimtari Jetësore “Muslim Mulliqi” dhe Çmimit Vjetor për të arriturat në fushën e Artit Pamor.

Për çmimet vjetore pamore të drejtë konkurrimi kanë vetëm shtetasit e Republikës së Kosovës. 

Çmimi Kombëtar për Veprimtari Jetësore, “Muslim Mulliqi”, u ndahet personaliteteve të shquara në fushën e artit pamor për të arriturat profesionale, për ngritjen e vlerave dhe për kontributin e veçantë në avancimin e artit pamor. Ky çmim mund të jepet edhe pas vdekjes së autorit.

Ndërsa, çmimi vjetor për të arriturat në fushën e artit pamor, u jepet krijuesve të dalluar për të arriturat gjatë vitit paraprak. 

 Çmimi vjetor për të arriturat në fushën e artit pamor, jepet për këto gjini: për pikturë; për skulpturë; për grafikë; për qeramikë; për vizatim; për dizajn grafik; për fotografi artistike;  për video art dhe art konceptual; për performancë. 

 Propozimet për kandidatët për Çmimet vjetore të artit pamor mund të bëhen përmes propozimeve nga institucione publike të shkencës dhe kulturës si dhe asocoacionet profesioniste të arteve.  

Të interesuari do të ketë kohë një muaj për të bërë propozimet e tyre në Ministrinë e Kulturës. / KultPlus.com

Kështu dukej dikur ish hotel ‘Unioni’: U ndërtua në vitin 1926 nga një arkitekt austriak

Është publikuar një fotografi e vjetër në rrjetet sociale, e ish-hotel ‘Unionit’ në Prishtinë, ku në bazë të kësaj fotografie shihet se ai dikur quhej Skander Beg.

Ndërtesa e ish-hotel ‘Unioni’ ishte projektuar nga arkitekti austriak, Andrea Kramer, ku dhe u ndërtua në vitin 1926 dhe u përdor si bujtinë deri më 1945.

Fillimisht ky hotel quhej ‘Skander Beg’, ndërsa pas vitit 1945 iu ndërrua emri në Hotel Union.

Për emrin e saj ti dikurshëm ‘Skander Beg’ ky hotel ka të vendosura në muret e saj fytyrën e Gjergj Kastriot Skënderbeut dhe ato mund të shihen edhe sot në këtë ndërtesë.

Fotografia e publikuar në rrjetet sociale tregon se si ka qenë më herët ky hotel dhe struktura e jashtme ngjason mjaft shumë me objektin e sotshëm.

Më poshtë mund të shihni fotografitë e ish-hotel ‘Union’ dikur dhe sot. / KultPlus.com

Ahmeti: Nga 4 maji, prindërit e mësimdhënësit do të jenë më afër mësimit e shkollave

Kryetari i Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti ka ndarë sot një lajm të mirë me qytetarët e vendit. Ai është shprehur se një ndryshim i madh po vjen në arsim këtë javë për Komunën e Prishtinës, shkruan KultPlus.

Sipas tij, prindërit, mësimdhënësit, menaxheret e drejtoria e arsimit do të jenë shumë më afër mësimit, shkollave, dhe suksesit të nxënësve.

Krejt kjo planifikohet të fillojë më datë 4 maj.

“Ndryshim i madh në arsim këtë javë në Komunën e Prishtinës. Prindërit, mësimdhënësit, menaxheret e drejtoria e arsimit do të jenë shumë më afër mësimit, shkollave, dhe suksesit të nxënësve. Planifikojmë të fillojmë me 4 Maj. Stay tuned!”, ka shkruar Ahmeti.

Tutje ai është sqaruar që përmes këtij ndryshimi, arsimi, qeverisja e shkollave e komunikimi po dixhitalizohet komplet.

Për më shumë informata do të ju njoftojmë gjatë javës ka thënë Ahmeti. / KultPlus.com

Folklori në kohën e karantinës

Nga Arbnora Dushi

            Në kohë krizash, fatkeqësish natyrore, pandemish, luftërash apo edhe lëkundjesh të sistemeve politike, kur funksionaliteti i veprimtarive të përditshme del nga rregulli, krijohen kushte më të favorshme për lulëzimin e një veprimtarie tjetër, asaj shpirtërore. Mungesat, dhembja për humbjet, pamundësia për lëvizjen e lirë, izolimi në shtëpi, pamundësia për shprehjen e lirë, komunikimi i penguar e të gjitha rrethanat e tjera që e vështirësojnë apo e pamundësojnë natyrshmërinë e shprehjes njerëzore, sikur i japin edhe më shumë krahë kreativitetit shpirtëror, i cili do ta bëjë të pamundurën që ta gjejë rrugën për të dalë në sipërfaqe, për të arritur tek publiku.

            Kjo krijimtari shpirtërore, e cila më shumë se asnjëherë tjetër, në këtë kohë karantine, po gjen shteg, jo vetëm për të depërtuar por edhe për të shpërthyer, e për të na mbushur jetën me shpirt këto ditë, është një formë e shprehjes së folklorit, por të cilën nuk jemi mësuar shumë ta shohim dhe ta kuptojmë si të tillë. Folklori në këto ditë karantine po na shfaqet në një formë tjetër e në një medium tjetër, por që gjithsesi është aty ku jemi ne dhe ku po e krijojmë ne. Sot ne jemi duke qëndruar në shtëpi dhe duke u shprehur në rrjete sociale dhe padyshim se aty është edhe folklori. Është aty, gjithmonë dhe përherë. Se folklori është ai që i jep shpirt jetës së njerëzve, gjithherë, madje edhe në kohë karantine si kjo e tashmja.

            Folklorit, kësaj krijimtarie shpirtërore të pandalshme, të cilës nuk i duhet (domosdoshmërisht) një paradije a një përgatitje paraprake për t’u krijuar, të cilës nuk i duhet as terren dhe as detyrim për ta nxitur të prodhohet, në kohën e karantinës po dëshmon se mund ta krijojë secili edhe duke qëndruar në shtëpi, edhe duke e shkruar, edhe pa audiencë fizike, edhe pa cenzurë preventive, edhe në qytet, edhe në kohën e sotme, dhe mund ta krijojë secili e secila, edhe pa pasë reputacion publik si krijues i njohur. Madje folklori mund të krijohet dhe të bartet edhe pa pasur nevojë të jetë verbal, sepse lehtësisht mund të jetë digjital. Në kohë karantine, e falë teknologjisë për mundësinë virtuale të përhapjes, folklori sot, edhe tek shqiptarët sikur tek çdo popull tjetër në botë, po krijohet e po përhapet në rrjete sociale. Jo që nuk po rrezikohet prej teknologjisë, por po zhvillohet edhe më shumë, siç ka thënë edhe folkloristi amerikan Dundes, që teknologjia nuk e zhduk folklorin, përkundrazi, ajo është një faktor vital në transmetimin e tij duke u bërë kështu burim ekzistues për gjeneratat e reja që ta krijojnë atë.

            A nuk jemi dëshmitarë në këtë kohë karantine, se folklorin e gjejmë edhe pa e kërkuar në dasma e tubime masive familjare, ose në you-tube në performanca të regjistruara, pra a nuk jemi dëshmitarë se kësaj radhe folklori po krijohet dhe po ofrohet për t’u mbledhur edhe pa pasë nevojë të dalim në terren për ta kërkuar?  Më shumë se asnjëherë tjetër në rrethana të natyrshme, sot në rrethana izolimi, po lexojmë barsoleta e anekdota që po qarkullojnë në Facebook: për gjakovarët, për drenicakët, për llapjanët, për protagonistët e politikës (të brendshme e të jashtme), për burrat e për gratë, për shqiptarin-amerikanin-e-gjermanin, e për gjithkë tjetër që pa dallim janë bërë personazhe të komunikimit të përditshëm në shtëpitë tona. Më shumë se asnjëherë tjetër kemi parë, por edhe krijuar, meme (imitimet kulturore që shpërndahen sikur gjenet, nga njëri person tek tjetri dhe bëhen virale, por që sot më shumë me emër të tillë njihet fotografia a pamja me tekst e cila  bart një mesazh, dhe që përhapet në rrjete sociale), të cilat si origjinale ashtu edhe të përkthyera, nuk lënë cep të botës pa arritur. Shpesh me kuptim lokal, por jo rrallë edhe global, këto tipe barsoletash vizuale nuk lënë personalitet e dukuri pa vënë në spikamë apo edhe fshikulluar, duke e bërë kështu të mundur frymën e një humori të përgjithshëm apo bartjen e nje mesazhi të kuptueshëm në gjithë botën.

            Më shumë se asnjëherë më parë, sot në rrethana izolimi, jemi bërë më kreativë me punë artizanale, ku çfarëdo prirjeje të punës së dorës që e kemi pasë apo edhe vetëm e kemi dëshiruar në një kohë, këto ditë e kemi nxjerrë në sipërfaqe dhe i kemi dhënë shpirt. Më shumë se asnjëherë më parë, në këtë kohë karantine, kemi parë e dëgjuar krijime origjinale e imitime këngësh në kushte shtëpie, ku këngëtarë profesionistë nëpërmjet video-kombinimeve kanë realizuar edhe koncerte në nivel botëror. Por hiç më pak nuk mund të themi edhe për amatorë të cilët janë inkurajuar ta provojnë veten nga shtëpia, qoftë vetëm ose me familjarë të ngushtë, për të performuar një pikë muzikore, apo një vallëzim, çfarëdo qoftë ai.

            Folklori në kohë karantine, përveç që po bartet me një intenzitet të shtuar, ai edhe po krijohet duke u furnizuar me temat nga karantina e nga virusi COVID19, pandemia që e ka përfshirë botën. Maskat, dorëzat, distanca sociale e fizike, mjekët dhe infermierët me humanitetin e tyre në vepër, dezinfektuesit, letrat e toaltetit, por edhe teoritë konspirative se ku filloi e kur do të përfundojë kjo pandemi, janë temat më të shpeshta të memeve. Nga mjekët që krahasohen me heronjtë e përrallave e të filmave me shpëtimtarët e njerëzimit e deri tek pikturat e kryeveprave botërore që po i ‘shijojnë’ ditët e qeta në ekspozitat pa vizitorë për shkak të mbylljes së këtyre të fundit nëpër shtëpia; nga talljet me pushimet verore sivjet në ballkone e dhoma me pamje të detit  e deri tek birrat Corona që e kanë ndërruar emrin prej se po luftohet virusi me të njëjtin emër, janë të gjitha meme që po qarkullojnë globalisht për shkak të lehtësisë së kuptimit të imazheve dhe teksteve në anglisht. Por jo vetëm këto, memet në gjuhën shqipe krahas edhe shumë barsoletave me kuptim lokal, që lidhen me pushimet verore në Los Dhomas, Las Kuzhinas e Santa Sallonis apo të tjera që lidhen me traditat shqiptare si mikpritja që pamundësohet  për shkak të karantinës, apo kurorëzimi që tash e tutje do të bëhet me kompjuter për shkak të izolimit të familjeve në shtëpi, e deri tek ato që i nxjerrin në pah tiparet lokale të qyteteve e zonave karakteristike si Gjakova, Drenica e Llapi, duke i rikontekstualizuar në situatat e pandemisë, që të gjitha sjellin risi në lëndën folklorike duke bërë kështu që të lindë një cikël i ri i folklorit. Mund ta quajmë folklori i pandemisë apo folklori i karantinës, i virusit Corona apo sido që ta quajmë, ai do të shënojë një grupim të ri të materialit folklorik shqiptar, i cili tash e tutje do të zë një vend të ri në rendin e cikleve të folklorit, që i ka evidentuar folkloristika shqiptare.

            Praktikat e këtilla të krijimit të një cikli të ri të folklorit, duke e identifikuar atë më kohën e krijimit, siç është kjo e pandemisë, po gjejnë vend në shumë shtete, por edhe shoqata e organizata të folkloristëve nëpër botë, të cilët kanë hapur faqe publike në internet për të mbledhur llojet e këtilla të krijimeve të cilat i quajnë “COVID folklore”. Duke inkurajuar rrjetet e anëtarëve që të dërgojnë materiale online, krahas mundësisë së lehtë të mbledhjes nxitet edhe krijimi, dukuri këto të reja që po lindin dhe krijohen në një kohë të re të zhvillimeve teknologjike. Veç ta mendojmë sa është e ndryshme dhe e lehtë kjo metodë në krahasim me mbledhësit e folklorit (në të gjitha kulturat) që është dashur të shkojnë nëpër fshatra, derë më derë, të mbledhin folklor duke e regjistruar me laps e letër e më vonë me diktafonë, për ta transkriptuar më pas çdo fjalë. Teknologjia ka lehtësuar gjithçka në jetën tonë duke i bërë që të lehtësohen edhe shumë procese e e të lindin dukuri të reja, madje të njëjta dhe njëkohësisht në mbarë botën. Në këtë vazhdë jam e prirur ta shoh edhe iniciativën e kryetarit të Prishtinës, i cili me inkurajimin e garës së qytetarëve për të dërguar barsoleta duke qëndruar në shtëpi, aksion ky që mobilizoi një numër të madh të qytetarëve të Prishtinës të ofrojnë numër enorm të barsoletave për disa ditë, me shkrim ose me video, ishte një formë simpatike e prodhimit dhe e mbledhjes së folklorit në kohë pandemie. Një trend global në nivel lokal!

            Për ta përmbyllur këtu, por për ta hapur si risi në folkloristikën shqiptare, krahas kësaj pandemie që na ka përfshirë edhe neve duke na bërë pjesë me të gjithë bashkëvuajtësit e tjerë në botë, dua ta theksoj edhe folklori shqiptar që po krijohet këto ditë, si asnjëherë më parë, po ndikohet dhe po krijohet sipas trendeve globale. / KultPlus.com

Arbnora Dushi

Bylbyli në Çabrat në kohë murtaje

Nga Jusuf Buxhovi

Ndryshe nga ata që i nënshtroheshin fermanit dhe atmosferës së murtajës, Selamiu këndonte për dashurinë. E bënte këtë sa herë fashitej paksa ulërima e tellallëve, që niste nga Mahalla e Qylit, bartej nëpër Qarshi të Madhe e Namazxha për te Ura e Tabakut.

“Bylbyli këndon në Çabrat,
Vajzë mos kajë me lot,
se dashnia m’ka kaplu,
në këtë botë kena me u bashku…”

Vargje e Selamiut të përcjella me këngë thyenin trishtimin e xhemëve “dekën e kemi hak” me të cilat rendoheshim ditë e natë.
Kjo i kishte sjellë telashe të vazhdueshme Selamiut me njerëzit e hyqymetit, që nuk ia lenin vendin dhe, pos që e shkallmonin sy të tjerëve, kërcënonin se kanë me ia pre edhe gjuhën.
“Në këto kohë mileti ka nevojë për ilahitë për mëshirën, për pendesën dhe jo afshët e xhynaheve…”

(Shkëputje nga romani “Shënimet e Gjon Nikollë Kazazit”, 1982) / KultPlus.com

Parku Kombëtar Detar Karaburun-Sazan, e para dhe e vetmja zonë e mbrojtur detare në Shqipëri

Parku Kombëtar Detar Karaburun-Sazan shënon 10 vjet si zonë e mbrojtur detare.

Parku Detar Karaburun Sazan është e para dhe e vetmja zonë e mbrojtur detare në Shqipëri me biodiversitetin dhe peizazhin natyror ndër më uniket për Mesdheun. Ka vende të mrekullueshme dhe oaze natyrore. Parku është nga zonat më të bukura në Adriatik dhe Jon.

Në bashkëpunim me Ministrinë e Turizmit dhe Mjedisit, me Agjencinë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura AKZM, dhe Administratën Rajonale të Zonave të Mbrojtura Vlorë, UNDP punon për ruajtjen dhe mbrojtjen e kësaj pasurie të rrallë natyrore.

“E gjithë puna 10 vjeçare për Parkun nuk do të ishte e mundur pa mbështetjen e partnerëve tanë ndërkombëtare si Qeveria Italiane dhe Fondi Global i Mjedisit”, thekson UNDP, që ka publikuar edhe një video nga ky park.

“Bashkëpunimi i shkëlqyer me pushtetin lokal dhe me komunitetin e Vlorës, i kanë dhënë punës tonë një vlerë të shtuar. Parku është pasuri e përbashkët, respekto rregullat dhe mbrojeni atë bashkë me ne. Parku je edhe ti!”, thekson UNDP. / atsh/ KultPlus.com