Dua Lipa përthekon vitin si vajza më e suksesshme në historinë shqiptare

Suada Qorraj

Me gjithë të këqijat që bota këtë vit i përjetoi, ishte Dua Lipa ajo që e përvetësoi me sukseset e saj të njëpasnjëshme. Ky vit pa asnjë mëdyshje mund të quhet ‘’Viti i Dua Lipës’. Ajo përgjatë këtyre 12-muajëve solli shumë projekte të reja, mori pjesë në ngjarje të rëndësishme e u bë figura kryesore e shumë revistave të njohura botërore, ndërsa në anën tjetër çmimet që ajo fitoi ishin të shumëta, shkruan KultPlus

Janari i viti 2020 e gjeti Dua Lipën si një nga këngëtaret e para shqiptare që arriti t’i ketë 2 miliardë klikime vetëm me një video në Youtube. Ishte kënga e saj ‘New Rules’, që arriti të bëhej pjesë e kësaj liste të ngushtë të këngëve që kanë mbi 2 miliardë klikime në YouTube.

Por, ky muaj nuk përfundoi këtu për këngëtaren sepse ajo publikoi këngën e saj të parë të parë për këtë vit “Physical”,  pjesë të albumit ‘Future Nostalgia’.

Lipa muajin shkurt e filloi duke marrë pjesë në Festivalin e famshëm “Sanremo”, në Itali. E përcjellur edhe nga valltarë, Dua Lipa ka shkëlqyer me performancën e saj, e ky festival tashmë nuk është një ëndërr e parealizuar për shqiptarët.

Këngëtarja shqiptare këtë muaj e vazhdoi me realizimin e një klipi së bashku me ‘Vogue Magazine’, ku prezantoi disa prej koleksioneve të ‘Javës së Modës’ në New  York. Përmes këtij klipi Dua ka synuar të tregojë se si është një ditë e një artisti.

Dua bashkëpunimet e saja nuk i ka ndalur as në muajin mars, ku për markën e njohur të veshjeve ‘Pepe Jeans’, ajo ka paralajmëruar edhe lansimin e koleksionit të ri ‘pranverë/verë 2020’.

Lipa përgjatë këtij viti pati edhe një numër të madh të triumfeve. Ajo u nderua me çmimin “Best Britisht Act”, në edicionin e sivjetmë të ndarjes së shpërblimeve “Global Awards” e cila u mbajt në Londër. Në vetëm dhjetë ditët e para të muajit mars këngëtarja shqiptare arriti që për herë të parë në karrierën e saj muzikore të pozicionohet në vendin e tretë top listës “Billboard” të 100 këngëve më të mira në Amerikë. Dua Lipa e ka arritur këtë sukses me hitin “Don’t Start Now”, që është pjesë e albumit të saj “Future Nostalgia”.

Muajin mars, Lipa e përmbylli me publikimin e këngës ‘Break my heart’, këngë kjo që ka gëzuar një sukses të madh që nga koha e publikimit. Marsi ishte pikërish muaji kur Dua publikoi albumin e saj të dytë, Future Nostalgia, i cili po del të jetë shumë i suksesshëm që nga koha kur edhe është lasnuar, me anë të së cilit ka kryesuar listat më të njohura.

Ishte kënga “Don’t start now” e cila bëri bujë të madhe dhe gjithçka filloi me këmbë të mbarë për Duan, ndërsa në listën e publikuar nga ‘Spotify’ në muajin prill, Lipa ka kryesuar në listën e këngëtareve vajza, ku dhe ka lënë pas artistet si Billie Elish e Taylor Swift.

25 vjeçarja përgjatë këtij viti ka thyer edhe rekorde të shumta, kënga e saj ‘IDGAF’, e cila është  publikuar vite më parë ka arritur shifrën e 1 miliardë dëgjimeve në platformën digjitale ‘Spotify’, çfarë e ka bërë atë femrën e parë që ka arrirë këtë sukses.

Në mars të vitit 2020, këngëtarja lansoi albumin e saj “Future Nostalgjia”, i cili ka bërë namin në tregun muzikor. Në vetëm 4 muaj, albumi ishte shitur rreth 1 milion herë nëpër botë dhe është bërë albumi i parë më i shitur për 2020-ën nga një artiste femër.

Këngëtarja nuk i la anash projektet muzikore as në muajt e ngrohtë të verës, pikërisht në muajin korrik ajo solli këngën me titull “Halucinate”, videoklipi i së cilës ishte realizuar në formatin animacion, ku dhe ilustronte temën e këngës.

Dua Lipa në këtë vit u bë edhe këngëtarja e parë shqiptare që u nominua për të garuar për çmimin “Mercury Prize” të vitit 2020, përalbumin e saj të vlerësuar dhe të renditur në vendin e parë për javë me rresht në Mbretërinë e Bashkuar, “Future Nostalgia”.

Lipa në korrik lansoi edhe një këngë tjetër të albumit Future Nostalgia,  “Un Dia (One Day)”, pjesë e të cilit është edhe aktorja e njohur nga seriali ‘La Casa de Papel’, Tokyo.

Lipa në këtë vit solli edhe një nga bashkëpunime e shumëpritura, atë me yllin botërorë Madona dhe Missy Eliot. Këtë projekt muzikor që titullohet ‘Levitating’, Lipa e ka konsideruar një ëndërr të bërë realitet.  “Gjithmonë ka qenë një ëndërr e imja që të punoj me Madonna dhe Missy Elliott dhe të sjellim një këngë bashkë. Kjo më duket se pabesueshme,” ka thënë Lipa gjatë një paraqitjeje në ‘Ash London Live’.

Dua Lipa arriti që të rrëmbej një çmim edhe në “MTV Video Music Award 2020”, ku u nderua në kategorinë “Kënga më efektet më të mira vizuale”, për hitin e saj të padiskutueshëm “Physical”.

25 vjeçarja përgjatë këtij viti ka bashkëpunuar edhe me artistë nga vende të ndryshme, një ndër to është edhe artistja belge Angele, me të cilën kanë sjellë hitin e padiskutueshëm ‘Fever’.

Bukuroshja me prejardhje kosovare, Dua Lipa, ishte nominuar në dy kategori të “American Music Awards”, por arriti të triumfojë në njërën prej tyre. Ajo e fitoi çmimin “Kënga më e mirë pop/rock” për hitin e saj të padiskutueshëm, “Don’t Start Now”.

Lipa një dominim të jashtëzakonshëm e ka pasur edhe në ndarjen e çmimeve Grammy, ku ka rrëmbyer 6 prej tyre; “Regjistrimi muzikor më i mirë i vitit”, “Kënga më e mirë e vitit”, “Albumi më i mirë i vitit”, “Performanca më e mirë POP”dhe “Albumi më i mirë POP”.

Këngëtarja në nëntor të këtij viti mbajti edhe performancen e saj të drejtpërdrejtë ‘Studio 2054’, ku dhe ju bashkëngjiten një numër i madh i të ftuarve, si Miley Cyrus, Kylie Minogue e shumë të tjerë.

“Future Nostalgia”, “Levitating”, “Break my Heart”, “Phycial”, “Neë Rules”, “Don’t start now” ishin disa prej këngëve që zëri i magjishëm i Lipës i jetësoi në koncertin e saj ‘Studio 2054’, duke i bërë artdashësit e saj të kenë momente të paharrueshme.

Këngëtarja e famshme shqiptare sukseset e saja për këtë vit nuk i ndali me kaq, ajo arriti që të rrëmbej çmimin “Artistja ndërkombëtare femër” në NRJ Music Awards.

“Faleminderit shumë NRJHITMUSICONLY Faleminderit për çmimin artistja ndërkombëtare femër!! Momente surreale që kurrë nuk do t’i harroj! Faleminderit për gjithë dashurinë dhe mbështetjen!! Shpresoj që jeni kënaqur me performancat tona!!”, kishte shkruar Lipa në Instagram pas marrjes së këtij çmimi.

Dua u shfaq e magjishme edhe në ngjarjen e rëndësishme muzikore, Biboaed Women 2020, ku krahas një performance të jashtëzakonshme të këngës “Boy will, be boys”, ajo arriti të fitoj çmimin “Women In Music for the Powerhouse”, e që padyshim përbën edhe një sukses tjetër të saj.

Shqiptarja për gjatë këtij viti ka qëndruar me javë të tëra në top listat botërore. Madje edhe në këtë fundvit ajo ka kryesuar në listën e ‘Bilboard’. Këngëtarja u radhit numër 1 në ‘Top Artist’, si dhe numër 1 ‘Dance/Mix Shoë Airplay Artist”.

Ky vit, padyshim mund të quhet edhe viti i këngëtares shqiptare Dua Lipa dhe sukseseve të saj të njëpasnjëshme që dëshmuan se ajo posedon një zë të jashtëzakonshëm, por dhe një talent të madh.

Lidhja e ngushtë e Duas me Kosovën

Dua Lipa pavarësisht sukseseve të mëdha që arritur, ajo asnjëherë nuk harron Kosovën e shqiptarët, vendin nga ajo vjen e ku ka lindur. Madje ajo shpesh herë këtë e bënë duke kujtuar edhe disa figurat më të rëndësishme të artit e muzikës në vendin tonë.

Lipa, si shumë personalitete të shquara, pas vdekjes së ikonës së muzikës shqiptare Nexhmije Pagarusha kishte shprehur ngushëllimet e saja. 25 vjeçarja në atë kohë kishte postuar fotografinë e bylbylit të këngës shqipe në rrjetin social Instagram.

Këngëtarja që përherë na bënë krenar nuk harron as datat e rëndësishme të vendit. Me rastin e festës së pavarësisë në profilin e saj kishte zënë vend një foto që paraqiste flamurin shqiptar dhe atë të Republikës së Kosovës.

“12 YEARS INDEPENDENCE 💙 #njikombnjiflamur”, kishte shkruar ajo.

Posted by Dua Lipa on Monday, February 17, 2020

Lipa në maj të këtij viti kishte zhvilluar një bisedë virtuale me kryetarin e Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti ku dhe kishte premtuar se do të rinovojë amfiteatrin e Prishtinës, ku më vonë do të përdoret nga të gjithë qytetarët e Prishtinës, sidomos për aktivitetet të kulturës, që do të ndodhin në Prishtinë.

Zhurma e madhe që u bë në kohën kur kërkohej që edhe Kosova të vendosej në hartën e Apple, bëri që edhe Dua Lipa të nënshkruaj peticionin ‘Put Kosovo on The Map’.

Ajo krahas nënshkrimit të këtij peticioni, e kishte ndarë atë edhe me 48 milionë ndjekësit e saj në Instagram, ku dhe kishte shfrytëzuar edhe një herë zërin dhe famën e saj për ta ndihmuar Kosovën. E jo shumë pas kësaj Dua Lipa kishte suprizuar më një postim që ngjalli reagime të shumta. Ajo kishte publikuar fotografinë e njohur të flamurit që kohë më parë ishte valëvitur mbi stadiumin e Beogradit.

Por këngëtarja nuk e ndal me kaq ajo kishte reaguar për herë të dytë duke sqaruar se postimi i saj nuk ngjallte urrejtje, por si çdo herë tjetër ajo po përkrahte vendin prej nga vinte.

“Kurdoherë që postoj për Kosovën, qoftë për muzikë apo ushqim, kam parë një rezistencë të ashpër ndaj idesë së kulturës autentike kosovare. Ne meritojmë të jemi krenarë për etninë tonë. Unë thjesht dua që vendi im të përfaqësohet në një hartë, gjithashtu dua të flas me krenari për rrënjët e mia shqiptare. I inkurajoj të gjithë që ta dëgjojmë dhe të mësojmë nga njëri-tjetri”, kishte reaguar 25 vjeçarja.

20 qershori shënoi ditën ndërkombëtare të refugjatëve. Personazhe të famshme nga e gjithë bota kishin përkujtuar në rrjetet e tyre sociale se ata që vuajnë më së shumti në mungesë të kushteve elementare, janë refugjatët në vende të huaja.

Edhe artistja shqiptare me famë botërore, Dua Lipa, është një nga yjet e famshëm të tregut ndërkombëtar, e cila rrjedh nga një familje refugjate. Familja e saj u shpërngul në Mbretërinë e Bashkuar nga Kosova, në vitet ‘90.

Ka qenë babai i këngëtares, Dukagjin Lipa, ai i cili në një sërë fotografish prekëse të publikuara në rrjetin social, ku shfaqen refugjatët nga lufta e fundit në Kosovë dhe ata sirianë që Dua vizitoi një vit më parë në Liban, kishte  shkruar disa fjalë për refugjatët.

“Dje ne kujtuam kohën kur para 21 vitesh mbi 1 milion shqiptarë të Kosovës u nxorën nga shtëpitë dhe u larguan nga vendi i tyre, si shkak i fushatës brutale të spastrimit etnik nga forcat serbe në Kosovë. Në të gjitha “Ditët Botërore të Refugjatëve”, dhe në çdo ditë tjetër ne do të jemi pranë refugjatëve dhe njerëzve të shtypur në vuajtjen e tyre. Shpërndani dashuri, jo luftë.”

Ky postim është shpërndarë më pas nga Dua Lipa, e cila u ka treguar mbi 47 milionë njerëzve që e ndjekin në Instagram, situatën e tmerrshme në të cilën ndodhej vendi i saj dikur dhe padyshim peripecitë e saj si emigrante.

Dua Lipa çdo herë ka folur me krenari për vendin dhe prejardhjen e saj. Këngëtarja ka promovuar shumë shpesh vlerat më të bukura të Kosovës dhe nuk ka hezituar të tregoj për historinë e këtij vendi. Ylli botëror përfaqëson dijnitetshëm Kosovën në secilën hapësirë ku ajo shkel. Edhe këtë vit, si në çdo vit tjetër, Dua na bëri krenarë për dymbëdhjetë muaj rresht./ KultPlus.com

Mark Dedvukaj, 20 vite pune për shqiptarët dhe një jetë të tërë për shkencën

Xhemile Hysenaj

Me dy prindër shqiptarë, njëri nga Shkodra dhe tjetri nga Mali i Zi, Mark Jagg Dedvukaj është një histori suksesi që nuk duhet humbur. Ka 50-të vite që jeton në Kanada ku tashmë edhe ka dëshmuar suksesin e tij në shkencë dhe jo vetëm. Ka qenë vetëm 9 vjeç kur ai dhe familja e tij janë shpërngulur në Kanada dhe qysh atëherë ai ka filluar të shfaqë interesim në fizikë, kimi, histori e matematikë. Ai është tejet krenar më rrënjët e tij shqiptare dhe gjatë gjithë jetës së tij ka ndihmuar emigrantët shqiptarë në Kanada. Mark Jagg Dedvukaj, për herë të parë për KultPlus rrëfen mbi jetën e tij si një shqiptar i suksesshëm në Kanada.

KultPlus: Kush është Mark Jagg?

Kam 50-të vite që jetoj dhe veproj në Kanada. Kam lidhje familjare me heroin kombëtar shqiptar Ded Gjon Luli Dedvukaj. Babi im ka jetuar në Shkodër ndërkaq nëna ime në Mal të Zi. Në vitin 1969 familja ime emigori në Kanada, në atë kohë unë isha vetëm 9 vjeç

Pasioni, kurioziteti dhe edukimi im mbi shkencën filluan në moshë shumë të hershme. Me kalimin e viteve, studimet e mia përfshinin fusha të ndryshme si ato në histori, filozofi, fiizkë, matematikë, inxhinieri mekanike dhe politikë. Deri tash kam botuar, ndërtuar dhe prezantuar shpike të ndryshme shkencore të mbështetura nga aplikacione matematikore. Kjo gjë ka bërë që pastaj të fitoj njohje brenda komunitetit të shkencës ku shpesh herë kam qenë i ftuar edhe si folës në forumet e tyre.

KultPlus: Na flisni më shumë rreth shërbimeve tuaja në komunitetin shqiptar të Kanadasë?

Kam qenë shumë i vogël kur jam shpërngulur në Kanada dhe kam pasur vështirësi me gjuhën shqipe, kështu fillova të mësoj në vitin 1997 në kohën kur edhe fillova të ndihmoj emigrantët shqiptarë me rregullimin e dokumenteve dhe gjërave të tjera që ndihmon në lejeqëndrimin e tyre në Kanada. Në fillimet e mija, 14-të raste u fituan menjëherë me ndërhyrjen time. Shërbimi im ka qenë vetëm prej vullnetit të mirë, pasi shërbimet e mija nuk i bëja me përfitime financiare.

KultPlus: Ju keni qenë për më shumë se 15-të vite vullnetar në Parlamentin Kanadez. Si ka qenë përvoja juaj atje dhe cila saktësisht ka qenë detyra juaj si vullnetar në atë parlament?

Në vitin 1999, jam ftuar nga ministri i Multi-Kulturalizmit, Toni Ruprecht, i cili më kërkoi të isha vullnetar në Parlamentin Kanadez dhe kështu kam vazhduar deri në vitin 2015. Përgjatë kësaj periudhe kam qenë i angazhuar në agjenda të ndryshme politike të cilat kryesisht kanë rezultuar mjaft të suksesshme. Gjatë viteve që punoja në Parlamentin Kanadez, më saktësisht në vitin 2007, kam krijuar një organizatë që kishte për qëllim mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, ‘SaveOurChildren’.

KultPlus: Keni qenë nismëtar i ngritjes së flamurit shqiptar në Parlamentin Kanadez. Si keni arritur të realizoni një gjë të tillë?

Në vitin 2007, unë prezantova Ceremoninë e Ngritjes së Flamurit Shqiptar për Komunitetin Shqiptar në Ontario, Kanada. Nga ajo ditë e tutje në çdo 28-të Nëntor flamuri shqiptar ngrihet përpara Parlamentit Kanadez. Ne krenohemi shumë për identifikimin e trashëgimisë dhe origjinës së kulturës sonë shqiptare. Gjithmonë u kujtoj shqiptarëve se: Ku do që jemi ne në botë, patriotizmi asht’ bashkëkohor, nuk ka rëndësi se nga cila pjesë e Shqipërisë jemi, një flamur, Kuq e Zi na bashkon të gjithëve. Sepse, feja jonë asht’ shqiptaria dhe çdo gjë tjetër vjen pas kësaj.

KultPlus: Na tregoni më shumë për lidhjen tuaj me komunitetin shqiptar?

Shumë shqiptarë në Kanada tashmë kanë krijuar identitetin e tyre në karrierë si profesionistë dhe pronarë biznesi, mjekë, avokatë, stomatologë, Inxhinierë, e shumë të tjera. Mirëpo, traditat e familjes shqiptare vazhdojnë të jenë primare në edukimin e fëmijëve të tyrë. Kanada është një vend i madh me shumë kultura të ndryshme dhe një vend që siguron barazi e tolerancë për çdo kulturë. Kjo gjë ka bërë që ruajtja e kulturës dhe vlerave shqiptare të jetojë edhe përtej Tokës së Shqiponjave.

KultPlus: Kur keni filluar rrugëtimin tuaj në botën e shkencës?

Edhe pse me përkushtim të madh punoja në Parlamentin Kanadez, unë kurrë nuk e harrova pasionin tim, pasi vazhdoja me kërkimet shkencore. Në moshën 19 vjeçare, vendosa të ndërtoja copë për copë një makinë të diskutueshme që miratonin ligjet shkencore. Kam kaluar 19 vjet me kohë të pjesshme duke zhvilluar një makinë të mrekullisë për të demonstruar ligjet e energjisë së ftohtë, duke përdorur forcën e Gravitetit dhe Elektromagnetizmit. Shkurtimisht, shkenca ishte e gabuar. Zbulimi arriti në përfundimin se çdo forcë më e lagur e nxehtë dhe e ftohtë duhet të konsiderohet nga Ligjet e Natyrës si një forcë për të bërë punë.

KultPlus: Keni qenë fitues i një çmimi tejet të rëndësishëm. Na tregoni më detajisht rreth zbulimit tuaj që ‘rrëmbeu’ atë çmim?

Termit ‘Evolucion’ i kishte munguar përfaqësimi matematikor. Në Dhjetor 2019, botova 2 artikuj shkencorë, në Mars 2020, mora një çmimin ‘Certificate and Merit award for Publication With Journal of American Academic Research JAAR’. A bëri shkenca gabime me ligjet e vëzhgimit dhe simetrikën e teorisë së kohës, e cila shpjegon se si koha dhe evolucioni bashkëjetojnë së bashku dhe ndajnë dimensionin e 4-të – ky vëzhgim i ri ishte vëzhguar nga komuniteti i shkencës për 240 vjet.

Formulimi i ri Ev / T = 1D paraqet algoritme matematikore, të cilët deklarojnë kështu: Koha regjistron të gjitha ngjarjet dhe evolucioni lë gjurmë kimike në provat fizike. Kjo na lejon të gjurmojmë historinë e elementeve dhe bën që Koha & Evolucioni të jenë dëshmitarë pri-mordial të çdo ngjarjeje në Univers. Kjo ide e re ishte një mjet revolucionar për zbatimin matematikor në shkencë. Një shembull i thjeshtë shpjegon: Si përfaqëson koncepti i ri historinë e marrëdhënieve matematikore.

Këtu është një shembull i thjeshtë: 1) Mendoni për datën tuaj të lindjes – kjo bëhet ekuacioni juaj i lindjes. 2) tani kthehu nëntë muaj më parë – kjo krijon ekuacionin tënd të evolucionit njerëzor. 3) vendos evolucionin me kalimin e kohës (Ev / T = 1D) midis këtyre dy ekuacioneve njerëzore.
Koncepti na tregon një histori të mahnitshme që kap një moment pasionant në harkun kohor të saktë të prindërve, i cili gradualisht ju krijon 9-muaj më vonë. Ky shembull i thjeshtë ndihmon ekuacionet e kimisë në mënyra më komplekse. Ai gjithashtu paraqet aplikacione të reja për ilaçet alternative të valëve elektro nga telefoni juaj celular: të tilla si Aspirina, Morfina ose vitaminat.

KultPlus: Cili është mesazhi juaj për të gjithë ata që ëndërrojnë një karrierë të suksesshme, qoftë në shkencë apo në ndonjë fushë tjetër?

Përvoja ime përgjatë jetës më ka mësuar se atje ku ka pasion, do të ketë arritje, dhe nëse beson te vetja, do të kesh sukses. Ngritja e të gjitha kombeve vjen me edukim intelektual. Prandaj, e ardhmja është në duart e të rinjve, atyre që ne u mësojmë – dituria është fitorja. / KultPlus.com

Alketa Xhafa: Në Kosovë artistët mbesin jashtëzakonisht të izoluar nga politikat e regjimit me viza

Suada Qorraj

E rritur në një ambient ku arti ishte pjesë e përditshmërisë së saj, Alketa Xhafa – Mripa sot ka arritur të jetë një nga artistet që po përfaqëson në mënyrën më dijnitoze Kosovën jashtë kufijve. Ajo është bërë zëri i tregimeve të shumta që tregojnë jetën e grave, përjetimet e tyre gjatë luftës, por edhe dhunën që sot është ende pjesë e shoqërisë tonë.

Në një intervistë për KultPlus, Alketa Xhafa – Mirpa ka shpalosur rrugëtimin e saj në art që në fillet e para, arsyet se pse pikërisht në artin e saj trajton tema me rëndësi shoqërore, por pa lënë anash edhe sukseset e shumta që ka pasur në këtë vit.

KultPlus: Tash e një kohë arti dhe ju jeni bërë një, a mund të na rrëfeni më tepër rreth filleve tuaja në art? Si ishte rrugëtimi që nga fillimi e deri sot?

Alketa Xhafa – Mripa: Gjatë fëmijërisë e jetës në një sistem tjetër nga sot, jam rritur poashtu përballë një arti ndryshe që frymonte në shtëpinë time. Krahasuar me format tradicionale që shoqëria i njihte dhe praktikonte, të tilla si piktura, skulptura ose vizatimi, babi im, piktor, përdorte gjithçka në veprat e tij, nga rrobat e përditshme, lojërat/ kukullat e mia  e deri tek enët e kuzhinës.

Figurën e tij e përjetoja si revolucion, për një kohë e shoqëri të kontrolluar nga shteti. Çka ai bënte ishte tërësisht e tija. Puna dhe vepra e tij ma krijuan e zhvilluan dashurin për artin, por edhe rëndësinë e të qenit ndryshe në një kohë kur konformiteti vlerësohej më shumë, e madje edhe imponohej. Për shkak të rrethanave socio-ekonomike të kohës ai po dilte me diçka të re, një medium të ri, që ishte misterioz. Më kujtohet si e vogël më thoshte se gjëja më e fortë dhe më e rëndësishme që askush nuk mund të ta marrë është krijimtaria/origjinaliteti, mendimet dhe idetë e tua brenda mendjes. Mendja është unike. Askush nuk mund të përfaqësojë të njëjtën ide në të njëjtën mënyrë! Origjinaliteti ishte mënyra e tij për ta ndrequr realitetin.

Rrugëtimi im nuk ka qenë i lehtë, pavarësisht ekspozimit tim ndaj artit dhe rritjes në një ambient familjar ku arti ka pasur rëndësi primare, ai ka qenë edhe revoltë, pakënaqësi ndaj sistemit, padrejtësive. Gjenerata ime në përgjithësi jemi rritur e edukuar përballë një opresioni që na ka mundësuar t’i shohim gjërat nga një këndvështrim i qëndrueshëm, por edhe rebel. Nga ky rrugëtim arti është transformuar në një gjuhë të cilën kam zgjedhur ta flas, nevojë për t’i bërë të dukshme gjërat që fjalët nuk kanë fuqi t’i thonë. Rrugëtimi dhe rritja ime artistike më kanë orientuar vazhdimisht në motivin e veprës time e cila vazhdimisht synon t’i vë në pah të vërtetën, të humburën, dhe të harruarën.

KultPlus: Arti juaj gjithmonë ka prekur tema si emigracioni, refugjatët e dhunimet e bëra gjatë luftës. Pse pikërisht jeni fokusuar në këto tema, cila ka qenë arsyeja që ju ka shtyrë t’i vendosni në qendrën e artit tuaj?

Alketa Xhafa – Mripa: Frymëzimi im për të trajtuar tema që më prekin nga një sens individual e kolektiv vije çdo herë nga jeta e përditshme: gjëra që më nxisin, që më ngacmojnë, tema që nuk fliten e rikrijojnë padrejtësi ndaj komuniteteve të ndryshme, shpesh të margjinalizuara e të heshtura nga politikat shoqërore. Arsyeja çdo herë mbetet e njëjtë, për t’i zbuluar konfliktet e brendshme e të përjetuara në shoqëri, për ta transformuar me fuqinë e artit një element të heshtur e të padukshëm të cilin arti e bën më së miri, e zhvendos në një nivel të ri dhe kontribuon në pjesëmarrje, vetëdije e qasje kolektive ndaj trajtimit të problemit. Unë e kam kuptuar dhe përjetuar si artiste por edhe si qytetare aktive, rëndësinë që arti dhe artistët kanë për t’i luftuar e triumfuar padrejtësitë.

KultPlus: Përgjatë këtij viti instalacioni juaj “Thinking of You” ka udhëtuar në shumë vende të botës duke paraqitur kështu historinë e dhunimeve të grave në luftën e fundit në Kosovë. A mund të na tregoni se sa e rëndësishme ishte për ty kjo vepër dhe udhëtimi i saj në vende të ndryshme?

Alketa Xhafa – Mripa: Rëndësia e veprës “Thinking of You” mbetet e përjetshme dhe pesha e saj në artin tim çdo herë e më shumë bëhet më fuqishme, sepse forma përmes së cilës është realizuar fillimisht në Kosovë po reflektohet më shumë e më shumë ndërkombëtarisht, duke i dhënë kështu vëmendje neglizhimit e padrejtësive që ky komunitet fatkeqësisht edhe sot përjeton. Komunitete të tjera në botë që punojnë në zbardhjen dhe luftimin e padrejtësive të ngjashme kanë mirëpritur këtë instalacion duke i dhënë hapësirë realizmit në kontekst lokal, gjë që për mua është një arritje komplete e artit si mision sepse përtej mediumit artistik ka udhëtuar bashkë me të edhe tregimi për gratë e dhunuara dhe krimet e kryera nga forcat serbe në Kosovë.

KultPlus: Ky vit për ju ka qenë i mbushur me aktivitete të shumta e njëra ndër to ishte edhe instalacioni me titull “Kurrë s’je e re për me pri e me pru drejtësi”. Fillimisht a mund të tregoni se si ju lindi ideja që të krijoni një instalacion të tillë?

Alketa Xhafa – Mripa: Synimi çdo herë në një projekt të tillë mbetet të shfaqet potenciali i grave dhe vajzave të reja përmes artit publik si mekanizëm fuqizues, ku merr vëmendje edhe fuqia e aktivizmit për të përshpejtuar ndryshimet shoqërore përmes përfshirjes së grave dhe vajzave.

Me këtë projekt amplifikohen zërat e grave dhe vajzave të reja në udhëheqjen dhe nxitjen e një bote që është e rëndësishme për to dhe brezat e ardhshëm. Në këtë aktivitet janë ftuar gra e vajza të reja të ngrisin zërin për të drejtat e tyre dhe të thyejnë kufijtë e ndërtuar nga stereotipet dhe paragjykimet. Falë aktiviteteve të tilla ku arti shërben si hapësirë dhe platformë e sigurtë, zërat e vajzave dhe grave jehojnë përtej parashikimeve e planifikimeve të shoqërisë e patriarkatit.

KultPlus: Sipas jush ku dallon arti në Londër me artin që zhvillohet në Kosovë?

Alketa Xhafa – Mripa: Dallimet janë të dukshme nganjëherë krahasimi mund të jetë banal sepse në Kosovë mungon shumë mbështetja institucionale për artistët por edhe hapësirat ku arti gjen më shumë rrugë e kanale për t’u zhvilluar. Njëkohësisht artistët në Kosovë mbesin jashtëzakonisht të izoluar nga politikat e regjimit me viza, qasja në programe e fonde ndërkombëtare pothuajse nuk ekziston. Por kjo nuk ka pamundësuar që arti që zhvillohet në Kosovë të mos ketë dimensione të artit që zhvillohet në Londër.

KultPlus: Cili është roli i artistëve në shoqëri sipas jush?

Alketa Xhafa – Mripa: Artistët janë vizionarë dhe aktivistë, ata luajnë një rol të jashtëzakonshëm, veçanërisht në kohëra të vështira. Por roli i tyre është çdo herë më i zbehur e i pamundur pa përkrahjen e shoqërisë dhe komunitetit, e institucioneve përkatëse.

KultPlus: A mendoni se shoqëria jonë ka punuar mjaftueshëm për të mundësuar sjelljen e drejtësisë ndaj grave të dhunuara në luftën e fundit në Kosovë?

Alketa Xhafa – Mripa: Shoqëria dhe njerëzit në Kosovë, duke përfshirë aktivistë, komunitetin artistik e shoqërinë civile kanë treguar solidaritetin e duhur dhe gatishmërinë për ta përkrahur komunitetin e grave të dhunuara gjatë luftës por kjo përkrahje nuk mjafton asnjëherë krahas përjetimeve të tyre gjatë luftës, dhe përgjatë njëzet viteve të fundit. Mbështetja duhet të zgjerohet në mekanizma institucional dhe të merr më shumë vëmendje në trajtimin juridik të krimeve të luftës, sidomos për ata që ende mbesin të lirë dhe të padënuar për krimet e kryera. Vëmendja shoqërore duhet të jetë e përbashkët me institucionet dhe fuqinë politike në vend, në mënyrë që padrejtësitë të trajtohen në mënyrën e duhur. Përkrahja për gratë e dhunuara duhet të mbetet e përjetshme dhe fryma e njëjtë e përkrahjes të përcillet ndër breza.

KultPlus: Sipas jush a ka shënuar shoqëria kosovare progres në aspektin e emancipimit të gruas?

Alketa Xhafa – Mripa: Po, por jo dhe i burrave për gratë. Shoqëria kosovare ka nevojë të edukojë sa më shpesh e më shumë burrat qysh në fëmijëri të hershme mbi të drejtat e grave dhe barazinë gjinore.

KultPlus: Cilat janë planet e juaja në të ardhmen, çka do të presim nga Alketa?

Alketa Xhafa – Mripa: Momentalisht jam duke punuar në një libër shumë të veçantë e për të cilin jam dedikuar plotësisht. Libri përfshin tregimet mbi gratë shqiptare në Kosovë, pionere të profesioneve të ndryshme të cilat kanë ndërtuar themelet e shoqërisë sonë dhe i kanë hapur rrugë emancipimit të gruas. Qëllimi i këtij libri artistik s’është vetëm informativ, por do të realizohet në nder të kontributit të grave të cilat kanë thyer paragjykimet dhe pritshmëritë e një shoqërie që vazhdimisht i kufizonte ato në role tradicionale dhe brenda familjes. Ky projekt shpresoj do të shërbejë  në edukimin e gjeneratave të reja mbi historinë dhe vlerat e shoqërisë sonë falë kontributit të grave./ KultPlus.com

Mariposa Fa, fotografja e autoportreteve që përjetëson figurën e gruas përmes dhimbjes, trishtimit e nostalgjisë

Xhemile Hysenaj

Autoportrete, korba, lule e portrete, janë këto personazhet e fotografisë së Mariposës. Mjafton një shkrepje përmes së cilës fotografja përjetëson dhimbjen, lumturinë, nostalgjinë e trishtimin. Ajo tash e pesë vite ka krijuar një lidhje tejet të ngushtë me artin e fotografisë që tashmë është bërë një me të. Ngjyrat, imazhet e mesazhet që ajo shfaq në fotografinë e saj shkojnë përtej gjithçkaje. Një artiste e rrallë dhe tejet e veçantë në fushën e fotografisë. Ajo për herë të parë për KultPlus, ka rrëfyer për raportin e saj me artin, fotografinë, artistin në përgjithësi dhe figurën e gruas në artin e saj.

KultPlus: Na tregoni fillimisht për fillet e juaja në artin e fotografisë, kur e keni kuptuar se është fotografi ajo përmes së cilës ju do të shfaqnit artin tuaj?

Ka pesë vite tashmë që shkrepi fotografi në cilësinë e një autodidakteje. Kam kaluar nëpër një periudhë shumë të vështirë shëndetësore dhe ideja t’i ngrijë ato emocione, ishte pikërisht ajo çfarë më duhej në ato momente. Prandaj fotografia për mua mbi të gjitha mbetet terapia më efikase e shpirtit.

KultPlus: Na flisni për një ditë tuajën të zakonshme, cila është rutina juaj si fotografe?

Si fotografe për fat të mirë nuk kam rutinë fare, për shkak se fotot i bëj instiktivisht. Një ditë e zakonshme mundet me pasë një dritë shumë të mirë, prandaj e kam të pamundur të mos e përjetësoj atë dritë-hije të momentit. Poashtu e dua shumë vizatimin, pikturën, reciklimin e rrobave, dhe sinqerisht çdo ditë kam diçka të re për të krijuar.

KultPlus: Çfarë saktësisht i frymëzon shkrepjet e juaja?

Çdo gjë që më jep një ndjesi interesante më frymëzon, mirëpo burimi kryesor i frymezimit tim ka të bëj me gruan dhe pozitën e saj në shoqëri . Për mua kjo temë mbetet më e rëndësishmja në të gjitha aspektet.

KultPlus: Në fotografitë tuaja, ngjyrat që dominojnë janë kryesisht ato të errëta, na flisni ma shumë për lidhshmërinë tuaj si artiste me këto ngjyra?

Unë mendoj se nuk janë ngjyrat ato që janë të errëta mirpo shpesh herë zhanri i imazhit të cilin e paraqes në publik. Fotografitë që i bëj nuk kanë frikë ta shfaqin nostalgjinë, trishtimin, dhimbjen apo edhe përditshmërinë e një gruaje të zakonshme, e pse jo edhe në intimetetin e saj. Ndoshta është e kaluara ime që flet më shumë në atë që krijoj, mirpo jam shumë e lumtur që janë pranuar mirë nga publiku ashtu siç janë.

KultPlus: Ajo çfarë ju bënë më të veçantë juve si fotografe, është fakti se ju vetë jeni protagoniste e fotografive tuaja. Na tregoni pse pikërisht autoportrete dhe sa është e vështirë një realizim aq profesional i tyre?

Autoportreti më jep përgjegjësi të madhe për mesazhet që dua ti përçoj. Është një fije shumë e hollë në mes asaj se çfarë fotografoj dhe asaj çfarë jetoj në përditshmëri. Fillimi ka qenë shumë më i vështirë sepse paragjykimet ishin shumë prezente. Ka pasur momente që ky presion më ka bërë të dyshoj në punën që bëja. Falë përkrahjes dhe shtytjes që më kanë dhënë shumë fotografë, sot, më e vendosur se kurrë më parë, vazhdoj të jem pranishme në botën e artit të shkrepjes.

Pastaj është edhe nga ana shpirtërore që autoportreti më ka mësuar ta jetoj një lloj ‘Autoportreti’, ma dhuron lirinë të cilën e jetoj duke u shfaqur ashtu si jam. Njëkohësisht i zhveshi edhe ata që percjellin punën time duke i pranuar ashtu siç janë. Për mua kjo është magjia e fotografisë!

KultPlus: Përpos autoportreteve, çfarë preferoni më shumë të fotografoni?

Fotografoj çdo gjë që ma ngacmon syrin, apo më mirë të them, e ngacmon mënyrën se si i shoh unë gjërat. Për shembull i dua shumë korbat, portretet apo lulet. Çdo gjë që ekziston në rrethin ku jemi, mund ta kete formën e duhur për të mbetur në një imazh.

KultPlus: Ky vit ka bërë që shumë artistë të inspirohen nga situata aktuale, duke e kthyer këtë inspirim në krijimtari. Si po e përjetoni ju si artiste këtë periudhë dhe sa ka ndikuar situata pandemike në artin tuaj?

Sigurisht që ky vit ishte i rëndë për të gjithë, mirpo inspirimi për të bërë foto nuk ka munguar. Në gusht u hap ekspozita ime e parë personale ” NGA PLANETI GRUA” në Galerinë ODA në Shkodër, ku kuratore dhe nikoqire ishte fotografja e njohur Rozafa Shpuza. U prit shumë mirë nga publiku dhe kisha shumë kritika pozitive sa i përket punës. Në të vërtete nuk e kam pritur se do të ketë aq shumë visiztorë, për shkak të pandemise. Ishte një befasi shumë e këndshme. Shpresoj që viti i ardhshëm të sjellë një situate më të qetë dhe sigurisht që do të ketë evente tjera.

KultPlus: Arti konsiderohet të jetë mjeti më i mirë për të shpalosur brendësinë e një artisti. Çfarë saktësisht tentoni të përçoni ju përmes fotografisë?

Mundohem të zbuloj para publikut dicka të sinqertë e të thjeshtë. Besoj që është mënyra më e lehtë që dikush ta shoh vetën në këto fotografi dhe të identifikohet në to. Mundohem të jem gjithmonë autentike, dhe shpresoj të jem në atë rrugë. Ska gjë më të bukur sesa kur të njihet puna nga njerëzit që kanë përvojë të gjatë në këtë drejtim. Dhe ska gjë më të çmuar kur merr mesazhe nga njerëzit që kalojnë momente të vështira dhe më falënderojnë që nga një imazh imi, kuptojnë që nuk janë vetëm.

-Një grua më shkroi një ditë, pasi që kishte pa një foto timen, dhe me tha: Kam imputim në dy këmbët, dhe duke pa këtë foto, më bëri të mos ndihem aq e vetme, të faleminderit shumë. Ky mesazh më ka prekur shumë.

KultPlus: Cili mendoni se është roli i artistit në shoqëri?

Artistët dhe krijimtarët e çdo fushe, e kanë rolin kryesor në shoqëri. Vetëm përkushtimi dhe puna e tyre e mirëfilltë, arrijnë ta hapin mendësinë e një populli.

KultPlus: Si e shihni figurën e gruas në art, e kryesisht në artin e fotografisë?

Gruaja jo vetëm që është inspirimi kryesorë për kryeveprat e mëdha në historinë e artit, por është edhe krijuese po aq e rëndësishme në të gjitha sferat e jetës. Mendoj që shumë fotografe kanë lënë gjurmë dhe vazhdojnë me plot kreativitet dhe cilësi ta pasurojnë artin e tetë. / KultPlus.com

Rrugëtimi i Mikit, shqiptarit sipërmarrës në Japoni, historia e të cilit shkon përtej frymëzimit

Suada Qorraj

I lindur në Pejë në verën e vitit 1964, Mithat Haxhiislami më i vogli fëmijë i familjes, që të tjerët e quanin edhe Miki, arriti që përgjatë jetës së tij të udhëtoj në shumë vende, e të bëhet edhe sipërmarrës në  Japoni.

Në një intervistë për KultPlus Haxhiislami ka rrëfyer rrugëtimin e tij, që nga 1989 e deri më sot, arsyes së migrimit jashtë atdheut, martesës së tij, por edhe për sukseset të cilat sot, më shumë se kurrë janë bërë pjesë e pandashme e jetës së tij.

KultPlus: Ju jetoni tash e 18 vite në Japoni, për gjithë këto vite keni mësuar e madje edhe jetuar së bashku me këtë kulturë. A mund të na tregoni disa nga specifikat e kësaj kulture që ty të kanë bërë përshtypje që herën e parë kur keni shkuar në Japoni?

Micky Haxhiislami: Saktësisht, më 19 janar 2021 bëhen plot 18 vite që nga shpërngulja ime me familje nga Londra për në kryeqytetin japonez, Tokion. Fal 14 viteve të kaluara në Londër më parë, si një qytet tjetër i madh metropolitan, dhe fal suksesit tim profesional aty, nuk e kam pasur fare vështirë të kyçem shpejt në jetën japoneze, edhe pse prap se prap, ky shtet është i veçantë dhe i vetmi si i tillë në këtë planet.

Specifikat kryesore të kësaj kulture që më kanë lënë mua shumë përshtypje janë: respekti ndaj njëri tjetrin, sidomos ndaj seniorëve; respekti ndaj punëdhënësit dhe kolegëve; vlerësimi i kohës maksimalisht; shërbimet e nivelit më të lartë në botë; cilësia e çfarëdo produkti qe e blen, dhe vetëdijesimi i qytetarëve për mbrojtjen e ambientit dhe pastërtisë të qyteteve/vendbanimeve të tyre.

Tokyo, 15 Tetor 2013. Fotografia: Micky Haxhiislami

KultPlus: Sa ka qenë e vështirë për ju që të familjarizoheni me Japoninë dhe kulturën e këtij vendi?

Micky Haxhiislami: Për mua nuk ka qenë vështirë aspak të adaptohem në këtë kulturë, pasi që vite më parë e kam vizituar rregullisht Tokion çdo vit, dhe jam familjarizuar mjaft mirë me jetën atje. Gjithashtu edhe personaliteti im, kujdesi i madh ndaj çdo detaji dhe vlerësimi i kohës maskimalisht, dy shprehi tipike kryesore japoneze, më ka ndihmuar jashtëzakonisht shumë që ta përballoj lehtë kulturën e këtij vendi unik.

KultPlus: Por kush ishte Micky Haxhiislami para se të shkonte në Japoni? Cilat janë rrugët profesionale e personale që ai ndoqi në atdheun e vet dhe cila është arsyeja që ju emigruat jashtë vendit?

Micky Haxhiislami: Mithat Haxhiislami, i quajtur MIKI qysh nga fëmijëria edhe i lindur në Pejë më 7 qershor 1964. Fëmiu më i vogël nga 5 fëmijët e çiftit bashkëshortor Islam Haxhiislami dhe Nanije (Lleshi) Haxhiislami (dytë të ndjerë).

Shkollën fillore e kam kryer në vendlindje kurse të mesmen në Prishtinë -shkolla e mesme e mjekësisë -drejtimi ‘teknik i dhëmbëve’. Pas shërbimit të detyruar ushtarak u regjistrova pranë fakultetit te mjekësisë-dega e stomatologjisë.

Pas përkeqësimit të situatës në Kosovë – në vitin 1989 iu vërsula rrugës së kurbetit. Shtegu i kësaj rruge filloi me Kroaci, Zvicër, Gjermani, Holandë dhe pastaj në fund të po këtij viti ndalova në Londër,  ku edhe jetova dhe punova deri në janar të vitit 2003. Aty kisha një periudhë të suksesshme dhe isha mjaft mirë i sistemuar me punë dhe banim.

Fillimisht si edhe shumica e shqiptarëve në migrim, pasi që kualifikimet e mia nuk pranoheshin, dhe në pamundësi të vazhdimit të studimeve shkaku i kostos jashtëzakonisht të lartë për shtetasit jugosllav, kam punuar në restorante dhe bare. Më pas, në vitin 1992 fillova ti mbikëqyri disa apartmane të cilat ishin në pronë të një familje të pasur angleze. Pas një viti, mora përsipër menaxhimin dhe lëshimin me qira të gjitha apartmaneve që ishin në pronë të kësaj familje dhe miqve të tyre. Ishin gjithsej 170 apartmane nën menaxhimin tim në fillim. Ky numër u ngrit përmbi 1700, në janar të vitit 2003, kur edhe u largova nga Londra. Në vitin 1995 ndodhi një gëzim i madh  për mua, pasi që arrita ta rregulloj statusin tim britanez, e cila ma mundësoi menjëherë edhe blerjen e banesës së parë, pastaj edhe të shtëpisë në Wimbledon, pjesë e Londrës te cilën unë e adhuroj.

KultPlus: Ju jeni i martuar dhe keni krijuar familje me një grua japoneze. A mund të na rrëfeni pak më shumë rreth njohjes tuaj, takimit të parë e deri tek momenti që vendosët të jetonit së bashku?

Micky Haxhiislami: Gjatë vitit 1996 pata fat të njihem me një vajzë japoneze shumë të këndshme dhe inteligjente, e quajtur Kasumi, fëmijë/vajzë e hasretit, me të cilën u martova dhe s’bashku kemi një fëmijë të mrekullueshëm-çun, tani 22 vjeçar, me emrin Len, i cili tani është student i vitit të katërt pranë Keio University, universiteti më i vjetër privat në Japoni, i themeluar në vitin 1858, ku edhe studion Letërsinë Franceze.

Kasumi faktikisht ka qenë një ndër disa qindra qiraxhinjë japonez, që kanë jetuar në ndërtesat nën menaxhimin tim. Unë gjate viteve ‘90 isha specializuar ne gjetjen e klientëve japonez, pasi që ata janë thesar për çdo pronar: të pastër, qiranë e paguajnë gjithherë me kohë dhe janë kryesisht pa ankesa. Ndërsa Kasumi për më shumë, shpesh edhe më ndihmonte kur kisha klient tjerë nga Japonia të interesuar ne banesat tona, kjo ju shpjegonte atyre për cilësinë e banesave tona si dhe shërbimet dhe kujdesin që ne iu ofrojmë klientëve tanë. Kjo më pat bërë shumë përshtypje, dhe si falënderim unë e ftova Kasumin për darkë një natë, dhe ja kështu filloi edhe lidhja jonë në vitin 1996. Vitin tjetër do bëhet plot një çerek shekulli prej që ne jemi bashkë.

Micky dhe gruaja e tij Kasumi. Fotografia: Micky Haxhiislami
Micky, gruaja Kasumi dhe djali Len. Fotografia: Micky Haxhiislami

KultPlus: Ju tash e një kohë administroni grupin e Facebook-ut “Albanian Vintage Photography, people, cities, culture and history”, a mund të na tregoni se si ju lindi ideja që të krijoni një grup të tillë ku promovohet kultura dhe historia shqiptare?

Micky Haxhiislami: Faktikisht, ideja lindi nga miku im nga fëmijëria, Merkur Beqiri, në prill të vitit 2011, dhe që nga atëherë ne së bashku e administrojmë faqen në fjalë në Facebook, tani më mjaft të mirënjohur me emrin “Albanian Vintage Photography, people, cities, culture and history”, e cila merret kryesisht me postime të fotove të vjetra nga gjitha trojet shqiptare. Kjo faqe tani mbledhë më shumë se 35 mijë anëtarë dhe qindra mijëra përcjellës çdo ditë nga të gjitha anët e botës, jo vetëm nga shqiptarët, por edhe nga shumë nacionalitete tjera që janë kureshtar të mësojnë për të kaluarën shumë të pasur të kombit tonë. Sot në këtë faqe kemi arrite ta krijojmë një arkivë të pasur me më shumë se 100,000 foto të vjetra nga gjitha trojet shqiptare. I lus lexuesit e juaj që të bëhen pjesë e këtij komuniteti të madh dhe s’bashku t’vazhdojmë të mësojmë për të kaluarën. Mos harroni se pa e njohur të kaluarën në mënyrë të mirëfilltë, ne nuk mund ta ndërtojmë të ardhmen tonë në mënyrë prosperitive dhe të qëndrueshme.

KultPlus: Sa e vështirë është për ju menaxhimi i këtij grupi, por njëkohësisht edhe sigurimi i informacioneve që botoni çdo ditë?

Micky Haxhiislami: Kjo tani vetëm se mu ka bë rutinë, dhe nuk ballafaqohem fare me vështirësi në menaxhimin e saj si dhe mbledhjen e fotove dhe informacioneve përkatëse, pasi që edhe ma ushqen shpirtin thellësisht, mirëpo sa i përket kohës, të cilën unë e vlerësoj jashtëzakonisht shumë, mi mera çdo ditë s’paku 1 orë. Por këtë investim të kohës time unë e cilësoj si diçka tepër të vlefshme, pasi që kemi bë një lloj revolucioni në edukimin e gjitha gjeneratave në lidhje me historinë e të kaluarës tonë shumë të pasur përmes fotove të përcjella me informacione të shkurta, për te cilat ne shumë pak kemi ditur më parë.

Ura e Prizrenit, shtator 1863, nga fotografi Josef Szekely/ Albanian Vintage Photography, people, cities, culture and history. Fotografia siguruar nga Micky Haxhiislami

KultPlus: Ju tashmë keni edhe një biznes tuajin në Japoni, na shpjegoni rrugëtimin tuaj se si erdhi deri tek hapja e këtij biznesi e deri në ditët e sotme?

Micky Haxhiislami: Siç e ceka edhe më lartë ne janar te vitit 2003 unë vendosa të marr një hap tjetër të madh sfidues në jetën time, iu vërsula lindjes së largët vendlindjes së zonjës sime Kasumit, kryeqytetit japonez, Tokios, ku menjëherë e themelova kompaninë time private, e cila merret kryesisht me shitjen e produkteve innovative japoneze, për kujdes shëndetësor. Më pas, në shkurt të vitit 2004 morra një ofertë nga drejtori gjeneral i kompanisë medicinale Japan Medical Co Ltd., si menaxher i departamentit të tyre ndërkombëtar. Kjo ma mundësoi që t’mësoj thellësisht mënyrën e punës në një kompani puro private japoneze.

Fabrika në Kinë. Fotografia: Micky Haxhiislami

KultPlus: Si quhet biznesi që ju tashmë e keni në Japoni?

Micky Haxhiislami: Më 1 shtator të vitit 2010, departamentin në fjalë e shndërrova në kompani të pavarur me emrin Intermedico Japan Co., Ltd., të cilën e udhëheqë edhe sot. Kjo kompani është e specializuar kryesisht në prodhimin dhe shitjen e produkteve medicinale, kujdes shëndetësor dhe atyre kozmetike. Qëllimi ynë kryesor është që të zbulojmë, prezantojmë dhe shesim me sukses ne tregun ndërkombëtar produktet e reja dhe unike japoneze të cilat e mbrojnë dhe rrisin cilësinë e jetës. Thjeshtë, mirremi me punën më të vështir, ndërtimin e kulturës së marrjes së barnave, nga ajo orale në atë transdermale.

Që nga viti 2004 kemi ndërtuar një partneritet të shkëlqyeshëm me fabrikat tona, të cilat ndodhen në Japoni, Kinë, Tajlandë dhe Korenë Jugore. Për momentin prodhimet tona ndodhen në shitje në më shumë se 40 shtete te ndryshme të botës.

KultPlus: Një nga produktet/brendet e juaja quhen “FRECOPAD, iREST & iFACE” te cilat tani gjinden ne shitje ne shume vende te botes, i keni sjelle edhe në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoni Veriore. Si po pranohen këto brende/produkte në trojet shqiptare?

Micky Haxhiislami: Produkti jonë me i suksesshëm është “kompresa freskuese”, apo siç quhet në anglisht ‘cooling gel sheet’ apo ‘cooling patch’, nën brendin tonë privat ‘FRESCOPAD’, që shitet tani me miliona copë për çdo vit anë e mbanë botës. Ky produkt vendoset në ballë dhe është totalisht pa asnjë efekt anësor dhe plotësisht efektiv kundër temperaturave të larta, etheve, kokëdhimbjes, migrenës, dhimbjes së dhëmbit, lëndimeve sportive, si dhe për largimin e sikletit nga ngrohja gjatë ditëve dhe netëve të nxehta të verës.

Kemi gjithashtu edhe shumë produkte/brenda tjera innovative siç janë maska kozmetike me akullxhel për fytyrë (iFACE), nën sy (iREST), sy (iKOOL), mjekër (CHINUP PATCH), thembra (HEELCARE), etj., të cilat poashtu janë shumë efektive dhe pa asnjë efekt anësor, si dhe ato për terapi me ngrohje siç janë WARMEX që vendosen përmbi të brendshmet, si dhe ato THERMALPAD të cilat vendosen direkt në lëkurë, ne burimin e dhimbjes.

Këtë vit e themeluam kompaninë tonë edhe në Prishtinë, me emrin “Intermedico Japan Europe LLC”, me qëllim që ta mbulojmë tregun Evropian nga Kosova me produktet tona të dëshmuara në shumë shtete të botës. Fillimisht kemi startuar me 3 produktet/brendet tona më të suksesshme: FRESCOPAD, iREST dhe iFACE. Edhe pse menjëherë u ballafaquam me pandemi, kohën më të vështirë në histori të njerëzimit, prap se prap shitja e produkteve dalëngadalë po ngritët, dhe ne ndjehemi mjaft te lumtur për këtë gjë, sidomos duke e pasur parasysh se në shumicën e rasteve kemi blerje të përsëritshme nga klientët e njëjtë, kjo do të thotë shumë. Sigurisht që kemi nevojë për më shumë shitje, mirëpo pasi që e nënshkruam edhe kontratën me “Posta e Kosovës”, blerja e produkteve tona për nevoja personale tani është mundësuar në më shumë se 37 shtete të botës, diçka qe ne kurrë më parë nuk e kemi bë, pasi që si prodhues kemi punuar vetëm me distributor të mëdhenj, dhe nuk jemi marë fare me shitje me pakicë.

Për më shumë informata në lidhje me produktet tona, i lusim lexuesit e juaj ta vizitojnë faqen tone www.intermedicojp-eu.com ku mund të bëhen më familjarë me beneficionet e tyre, si në gjuhën shqipe ashtu edhe në atë angleze./ KultPlus.com

Me partnerët në Kinë./ Fotografia: Micky Haxhiislami

Pula Petrovci: Dera jonë në Beograd ishte e hapur për shumë shqiptarë

Ardianë Pajaziti

Ishte vetëm 9 vjeçe. Motra e saj e kishte marr përdore dhe po e dërgonte në drejtim të Shkollës së Muzikës, dhe nuk e kishte kuptuar se hapat drejt atij objekti do të jenë hapa vendimtarë të profesionit të saj jetësor.

Valbona Pula Petrovci, sot një mjeshtre e pianos, profesoreshë në Fakultetin e Muzikës, udhëheqëse dhe themeluese e Shkollës së Muzikës “Amadeus” (Shkolla e parë private e muzikës e themeluar në Kosovë që nga vitit 2002) dhe ligjëruese në AAB, tregon për KultPlus për këtë rrugëtim jetësor i cili kishte shumë sakrificë e mund.

“Motra ime kishte një shoqe që shkonte për piano, dhe asaj i kishte mbete shumë peng që nuk ishte regjistruar vet, dhe duke e vuajtur këtë ‘gabim’, ajo vendosi të më dërgonte mua”, tregon Pula për hapat e parë drejt këtij instrumenti, që vazhdon të mbetet prehje, lumturi e ngushëllim për çdo moment të jetës së saj.

Pula Petrovci kujton se as ajo dhe as familja e saj nuk e kishin menduar se loja në një piano do të shndërrohej në një profesion jetësor, dhe së dëshira e nënës së saj që të shihte Valbonën me mantel të bardhë, mund të zëvendësohej me lojën në tingujt e një pianoje. 

Valbona Pula Petrovci kujton angazhimin e saj të madh për të ndjekë paralelisht edhe Shkollën Fillore por edhe atë të Muzikës, njësoj për të vazhduar edhe në shkollën e mesme, ku Pula ka përfunduar edhe gjimnazin dhe shkollën e mesme të muzikës, në drejtimin e pianos.

Dhe brenda kësaj periudhe, ajo pos që shkollohej, në të njëjtën kohë po provonte magjinë e skenës, kohë në të cilën, sipas Valbona Pula Petrovcit, këto paraqitje vulosnin dita ditës se shkollimi i saj në këtë instrument nuk ishte hap i gabueshëm dhe se mund të shërbejë edhe për hapjen e portave të reja.

Dhe një portë e tillë duhej të hapej. Valbona Pula Petrovci kishte ardhë në fazën e studimeve, porse Fakulteti i Muzikës nuk kishte drejtim të pianos.

Se Shkolla e Muzikës nuk kishte drejtim të pianos, dhe se një vajzë e re prishtinase dëshironte të studionte pikërisht në piano, ishin fakte të vitit 1976, por që me vendim të Pajazit Nushit, atëherë ministër i Ministrisë së Arsimit dhe me angazhimin e profesorëve si Engjëll Berisha, Vincenc Gjini e Mark Kaçinari , ishte marr vendimi që drejtimi i pianos të hapej edhe në Prishtinë.

“Drejtimi i pianos është hapur me mua, isha studentja e parë dhe e vetme në këtë instrument, por jam mirënjohëse për vizionin e Pajazit Nushit, i cili bëri këtë hap që t’iu jepte kurajo edhe gjeneratave të ardhshme”, ka thënë Pula Petrovci, e cila shpjegon se duke qenë studentja e parë dhe e vetme e një drejtimi sfidues, shpesh e ka detyruar të punoj shumë më shumë, në mënyrë që të argumentonte se një drejtim i tillë ishte i domosdoshëm për të rinjtë e Kosovës. 

Duke qene studentja e parë që hapi drejtimin e pianos, Valbona Pula Petrovci bartë mbi supe edhe një titull tjetër, e diplomuara e parë në këtë instrument po në Universitetin e Prishtinës.

Dhe përvoja e saj gjatë studimeve vlerësohet të jetë briliante, për shkak se për pedagog kishte një pianist rus, një ndër më të mirët e asaj kohe, dhe Pula Petrovci shpjegon se krejt boshllëkun e shkollimit të saj në këtë instrument përgjatë fillores dhe shkollës së mesme, e plotësoi me përkushtimin e madh të Evgeni Koroliov.

“Por këtë profesor e pata vetëm në vitin e parë, pastaj, ai konkurroi në një konkurs ndërkombëtar dhe zuri vendin e parë, konkurs që i dha mundësinë të pranohej si profesor në Universitetin e Hamburgut. Duke vlerësuar angazhimin tim si pianiste, bashkë me gruan e tij më ofruan që të shkoj bashkë me ta në Gjermani, por unë e refuzova. Në rrethanat që ishim, mu duk e pamundur të shkoj e të studioj jashtë, dhe vendosa ti vazhdoj studimet këtu”, tregon Pula Petrovci, e cila vazhdon rrëfimin se edhe më pas ka pas fat me profesorë të tjerë të huaj, prej të cilëve mori mjeshtërinë e një pianisteje.

Dhe përderisa gjatë studimeve ajo përjetoi shumë paraqitje skenike në gjithë Jugosllavinë, ndoqi shumë shkolla verore në shtete evropiane, Pula Petrovci në shtatorin e vitit 1980 diplomohet në Fakultetin e Muzikës, drejtimi i pianos, dhe po në tetor të atij viti punësohet në Shkollën e Mesme të Muzikës. Akoma pa kaluar një vit i plotë nga punësimi i saj në Shkollën e Mesme të Muzikës, Valbona Pula Petrovci punësohet në Fakultetin e Muzikës, e cila vazhdon të jetë aktive edhe në ditët e sotme, si profesoreshë e rregullt e instrumentit të pianos.

Por përderisa stabilizohet edhe në mësimdhënie, situata politike e asaj kohe ka ndikuar në zbehjen e aktiviteteve koncertale, dhe sipas Pula Petrovcit, gjenerata e saj, mu në kulmin e veprimtarisë ballafaqohet me këtë situatë që stopon shkëlqimin e tyre në skena prestigjioze.

Njohja me Enver Petrovcin më ndryshoi krejt jetën

Përderisa po vazhdonte punën e saj si profesoreshë dhe po prezantohej herë pas here edhe me koncerte solistike por edhe me koncerte të tjera të shumta, në të njëjtën kohë, një djalë nga Kosova po bënte karrierën prej një aktori të madh, por jo në Kosovë, por në Beograd.

Enver Petrovci e kishte shok vëllain e Valbona Pula Petrovcit, përderisa kjo e fundit e njihte vetëm si aktor të suksesshëm.

“Enveri kishte një rol të një pianisti në një shfaqje në Beograd, dhe për të mos qëndruar në Beograd që ta mësojë lojën e pianos, ai kishte vendosë që të vinte në Prishtinë për ta ushtruar këtë pjesë pianistike,  dhe në të njëjtën kohë të qëndronte edhe me familjen e tij. Me këtë rast e kishte pyet vëllain tim se nëse mund ti ofroja disa orë të pianos, në mënyrë që të ushtronte atë pjesë për shfaqje, unë pranova”, tregon Pula Petrovci për këtë takim, i cili nuk ngeli takim me vetëm disa orë të pianos, por vazhdoi edhe me shumë takime të tjera.

“U takuam, më kujtohet që kur luajta pak për të në piano, i erdhi keq, sepse më tha që është fillestar dhe nëse është e drejtë që një profesioniste si Pula të shpenzojë kohën me të. Por natyrisht që nuk e refuzova. Por ajo që më pengoi, ishte vetëbesimi i tepruar, se kur e pyeta se nëse ka njohuri për pianon, më tha pa hezitim ‘jo, por mësoj”. Më provokoi ajo përgjigje, sepse unë kisha një jetë të tërë që luaja në piano, dhe prap kishte gjëra që mund të mësoja”, tregon Pula Petrovci për këtë takim, e cila shpjegon se edhe pas përfundimit të orëve të pianos, pjesë që njëmend e kishte zotëruar Petrovci, ata të dy vazhduan takimet e shumta që rezultuan të krijojnë një miqësi të ngushtë.

“Një kohë të gjatë mbetëm shokë të ngushtë, shumë përjetime private, por edhe këshilla i ndanim me njëri tjetrin, por pa ndonjë shkëndijë sentimentale. Më vonë, Enveri filloi të më vardisej, dhe pas një lidhje nëntë muajshe ne vendosëm që të martoheshim. Mirëpo, ky vendim ma ndërroi komplet jetën time, sepse unë duhej të transferohesha në Beograd, dhe natyrisht për mua fillonte një jetë krejt ndryshe”, ka thënë Pula Petrovci.

Pula Petrovci filloi jetën me Enverin, por bashkë me Enverin dhe me Valbonën u transferua edhe pianoja e fëmijërisë së Valbonës. Punën në Prishtinë nuk e kishte ndërprerë, dhe përgjatë krejt qëndrimit të saj në Beograd, ajo ka udhëtuar një herë në javë Beograd- Prishtinë dhe anasjelltas që të mbaj mësimet në fakultet.

“Ishte shume sfiduese, sepse tashmë kishim edhe vajzën e madhe, por përgjatë këtyre shtatë viteve sa kam qëndruar në Beograd, asnjëherë nuk kam munguar në mësim”, ka thënë Pula Petrovci, por që në të njëjtën kohë, largimi nga Kosova, krijimi i familjes dhe angazhimet e tjera kishin zbehë pjesën koncertale, zbehje që vazhdonte të shtresonte mungesën e saj në skena pianistike, për të cilën kishte investuar aq shumë.

“Ato vite, kanë qenë vite që Enverin e kam parë në mëngjes dhe kur ka ardhë në mbrëmje. Ka qenë jashtëzakonisht i zënë me role. Ka pas raste që kam luajt edhe rolin e asistentes për t’ia kujtuar se cilën shfaqje ka në mbrëmje, aq shumë shfaqje ka pas përgjatë muajit në repertor”, ka thënë Pula Petrovci, duke kujtuar suksesin e tij në ish Jugosllavi por edhe në aspektin ndërkombëtar.

Duke peshuar se cili duhet të sakrifikohej, Pula kujton se kishte menduar që ajo duhet të sakrifikoj nga karriera e saj, pasi që, Enver Petrovci tashmë ishte një yll i madh.

Por ky vendim, Pula Petrovcin e bën të ndihet mirë edhe sot, sepse, sipas saj, suksesi i Enver Petrovcit e kërkonte një vëmendje të tillë edhe nga ana e familjes.

Shtatë vjet në Beograd, ishin vite shumë kualitative

“Në Serbi, në atë kohë kemi pas një tretman shumë korrekt, ndoshta edhe pse jemi shoqëruar me njerëz të nivelit të lartë artistik, dhe ato shtatë vite në Beograd, i konsideroj si shtatë vite shumë kualitative, pikërisht për shkak të rrethit të ngushtë që jemi shoqëruar”, ka thënë Pula.

Dhe, derisa Enver Petrovci bënte jetën e një aktori të madh në mes të Beogradit, Valbona Pula udhëtonte çdo javë për në Prishtinë për të mbajte ligjëratat, shtëpia e tyre me qira në Beograd ishte shndërruar në një derë të hapur për çdo shqiptar që kalonte nëpër Beograd, apo që kishin nevojë të qëndronin më shumë.

“Në fund të viteve të 80-ta dhe fillim të viteve të 90-ta shumë shqiptarë kanë udhëtuar në Beograd, qoftë transit apo për më gjatë. Ata që qëndronin më gjatë, kryesisht kanë qenë për probleme shëndetësore. Dhe dera jonë ka qenë e hapur për shumë shqiptarë. Për shtatë vite sa kam qëndruar në Beograd, mund të them se nuk di nëse janë tre muaj prej asaj periudhe që kemi qenë vetëm familja jonë, pjesa tjetër ka qenë vazhdimisht me mysafirë. Edhe tash takoj shumë njerëz që më thonë se kanë qëndruar në shtëpinë tonë, por nuk i mbaj në mend, sepse kemi pranuar shumë shqiptar”, kujton Pula Petrovci, e cila shpjegon se disa vite me vonë kishin blerë edhe banesën e tyre në Beograd, dhe atëherë ishte më e lehtë të priste edhe mysafirë.

Por jo gjithçka ishte vaj në atë periudhë, pas përkeqësimeve politike në vend, ajo kujton se kanë pas shumë situata të pakëndshme, pikërisht nga propaganda e tmerrshme që bëhej nëpërmjet medieve. “Ka pas raste që kemi fjetur me tavolinë prapa derës, sepse na ka shkuar mendja deri te më e keqja. Edhe pse, në aspektin profesional nuk kemi pas ndonjë problem”, ka kujtuar ajo, duke specifikuar edhe rolin e Enver Petrovcit në rolin e Car Lazarit, rol që kishte krijuar edhe zhurmë mediatike, duke vënë në thumb regjisorin e shfaqjes se si ka vendosë që këtë rol t’ia ndaj një aktori shqiptar, por edhe të Enver Petrovcit se si ka vendosë të luaj një figurë serbe.

Nuk dëshiroja që vajzën time ta regjistroja në shkollë në Beograd, për këtë arsye u kthyem në Prishtinë

Familja Petrovci në vitin 1992 kishte marë vendimin që ta lëshonte Beogradin dhe të kthehej në Prishtinë.

“Arsyeja e parë e kthimit ishte përkeqësimi i situatës politike, por arsyeja tjetër ishte edhe vajza jonë e madhe. Nuk dëshiroja ta regjistroja në shkollë atje, dhe vendosëm të ktheheshim. Vajzën e kemi regjistruar në shkollë, një muaj pa i bërë tetë vjet, gjë qe e kemi vonuar”, ka thënë Pula Petrovci, e cila ajo tashmë e kishte më të lehtë punën në Universitet, pasi që nuk kishte nevojë më të udhëtonte, përderisa Petrovcit i ishte bërë ftesa për të themeluar teatrin “Dodona”.

Përderisa kjo familje po provonte të ringjitej në vendin prej nga edhe kishin dalë, telashet dhe provokimet nga të tjerët nuk kishin të ndalur. Roli i Car Lazarit në Beograd nuk ishte kuptuar nga disa vetëm si një rol, dhe ky angazhim i aktorit po i nxirrte në pah pasojat. Pula Petrovci kujton se roli i Car Lazarit nxorri në pah absurditete dhe një propagandë denigruese ndaj Enverit, ku pos të tjerave ajo kujton edhe kohën kur për shkak të këtij roli, rektorati i asaj kohe nuk pranoi që Enver Petrovci të merrte pozitën e dekanit, edhe përkundër vendimit unanim të Këshillit Mësimor të Universitetit. Por, sipas Pula Petrovcit, shpesh herë janë provokuar edhe fëmijët e tyre, duke kujtuar se shumë shpesh, vajza e tyre Hana është kthyer duke qarë nga shkolla, pasi që fëmijët e kanë fyer duke i thënë se babain e ka ‘shka’. “Njerëzit që kanë bërë karrierë në Beograd kanë qenë në shënjestër, nuk ka qenë e lehtë”, ka thënë Pula.

Banesën në Beograd na uzurpoi një serb nga Mitrovica, ma vodhën edhe pianon e fëmijërisë

Dhe përderisa kjo familje ballafaqohet me probleme në Kosovë, jo lehtë kalojnë edhe me Beogradin, banesën që e kishin poseduar atje, Pula Petrovci tregon se ia kishte uzurpuar një serb nga Mitrovica.

“Shtatë vjet ka zgjatë gjykimi deri sa e kemi rikthyer banesën, por vuajtja më e madhe që më është shkaktuar nga ai uzurpim është zhdukja e pianos sime, piano që e kam pas nga fëmijëria. Atë më nuk e kam gjete”, ka thënë Pula Petrovci.

Pula Petrovci kujton angazhimin e tyre përgjatë viteve të 90-ta, Petrovci në teatrin “Dodona” e Pula Petrovci në Fakultet të Muzikës, por paraqitjet skenike në piano, në atë periudhë ishin pothuajse të pamundura. Viti 99 kur shënoi edhe përfundimin e luftës, Pula Petrovcin e gjeti në moshën 42 vjeçare.  Ajo kujton se magjinë e skenës pianistike ka vite që nuk e përjeton, pikërisht për shkak të angazhimeve të shumta që ka, prej kthimit në Kosovë e deri në ditët e sotme.

Lëvizjet e saj Prishtinë- Beograd, krijimi i familjes, përkushtimi ndaj tyre, rrethanat politike, lufta në Kosovë janë një varg i arsyeve që kanë ndikuar që nga një pianiste skenike të fokusohet në rolin e pedagogut, punë që e bën me një përkushtim shumë të madh.

“Nuk ishte e lehtë të kyçesha në aktivitete koncertale, sepse dalja në skenë bartë një përgjegjësi të madhe, më mungon shumë skena, po në anën tjetër kam një satisfaksion të madh, së paku që përvojën time po e barti te studentët e mi”, ka thënë Pula Petrovci.

Ajo pas luftës ka përfunduar edhe magjistraturën për piano, në Shkup të Maqedonisë, përderisa kujton se përgjatë karrierës së saj, mund të numërohen rreth 60 paraqitje skenike, dhe pas kësaj ka themeluar edhe Shkollën e Muzikës “Amadeus”, institucion që e menaxhon prej asaj periudhe.

Një jetë e tërë me rënie dhe ngritje, me një përkushtim të madh për familje, sidomos për tre fëmijët e saj, për Pulën është një jetë sfiduese por që nuk do ta kishte ndërruar në asnjë variant.

Jeta me Enverin nuk ka qenë e lehtë, por ka qenë atraktive

“Jeta me Enverin dhe angazhimet e tij nuk ka qenë e lehtë, por ka qenë atraktive. Nuk e kisha ndërruar për asnjë jetë. Natyrisht që çdo grua dëshiron që familja ti funksionojë si një sahat, gjë që na kanë munguar për shkak të profesionit të Enverit, por ka qenë një jetë ndryshe, jo jetë si te familjet e zakonshme. Ajo çka më ka munguar, është prania e tij, sepse ka qenë gjithmonë i zënë”, thotë Pula Petrovci, e cila shpjegon se duke parë angazhimin e tyre në botën e artit, ajo mendon se fëmijët e saj janë tremb nga këto profesione. Dy fëmijët e mëdhenj nuk merren me art, përderisa vajza e vogël ka përfunduar aktrimin, dhe Pula Petrovci thotë se goxha i ka ngjarë Enverit.

Duke iu falënderuar profesioneve që i kanë ushtruar, Pula thotë se kanë takuar njerëz me shumë kualitete e me bagazhe profesionale,  dhe mu për këtë fakt janë shumë të pasur, edhe pse, pikërisht për shkak të profesioneve kanë pas shumë ngufatje e mbrëmje pa gjumë.

Pula Petrovci që nisi profesionin e pianistes si e vogël, që barti këta tinguj për një jetë të tërë, në fund të kësaj interviste thotë se tingujt e këtij instrumenti vazhdojnë të jenë profesioni, relaksi dhe ushqimi i saj shpirtëror. /  KultPlus.com