Diptihi teatror ‘Pa Mua’ shfaq premierën, shpaloset rëndësia e fjalës dhe gojës

Suada Qorraj

Skena e vogël e teatrit kombëtar të Kosovës tashmë ishte mbushur me një numër të madh të njerëzve të cilët të entuziasmuar dhe me padurim prisnin që të fillonte premiera e shfaqjes ‘Pa mua’. E vetme në skenë, aktorja Donikë Ahmeti që në fjalët e para të monologut të saj, ktheu publikun nga vetja, dhe theu heshtjen që për pak minuta kishte kapluar sallën, shkruan KultPlus.

‘Një gjë e vogël, e lindur para kohe…gati e pa gojë’, është një nga frazat që shoqëroi shpesh monologun e Donikës, por edhe që shënoi një ndër pikat kyqe të këtij monologu, historinë e gruas që në një mënyrë të papritur e në moshë të shtyrë i kthehet goja.

E ulur në një karrige, teksa shkruante në makinën e saj të shkrimit, nxirrte e shqyente fletën, madje edhe tavolina e saj lëvizte sa në njërën anë, e në tjetrën të skenës. Goja që tashmë ishte kthyer, shpesh herë fliste një gjuhë që kuptohej lehtë, por edhe një të atillë që nuk kuptohej kur dëgjohej.

Historia e gruas që i është kthyer goja, fillon nën petkun e kostumeve të zinj, që më pas vishet nën petkun e bardhë, e të lidhur që i pamundësonte lëvizjen në tërë skenën. Por, nuk përfundon këtu, ngase petku i bardhë zhvishet, e vie prap i ziu, që pas një kohe dhe shënon përfundimin e monologut të Donikës, dhe lojës së saj të mahnitshme të saj por, jo edhe të shfaqjes.

Regjisorja e pjesës së parë të diptihit teatror, Shkurtë Aliu  ishte jashtëzakonisht e kënaqur me lojën e bërë nga personazhi i vetëm i kësaj shfaqjeje. Madje ajo thekson se ishte e shqetësuar nëse salla do të arrinte të zinte brenda publikun që sonte kishte ardhur.

“Procesi për përgatitjen ka zgjatë dy muaj për shkak se kjo është një shfaqje diptihi, pra dypjesëshe pjesa e parë e imja, kurse e dyte e Alban Beqiraj. Unë isha pak e shqetësuar sepse pati një numër të madh të njerëzve dhe nuk e dija në do i zinte salla. Kurse me lojën e aktores, pra Donikës jam jashtëzakonisht e kënaqur”, deklaroi Aliu për KultPlus.

Publiku që për dyzet minuta qëndroj nën heshtjen e magjepsjes u udhëzua për të ecur më pas mu në skenën që minuta më parë kishe marrë jetë, drejt një korridori të ngushtë, që të dërgonte në skenën e madhe të teatrit kombëtar të Kosovës. Diptihi teatror vazhdonte rrjedhën e vet, tashmë me një kastë më të madhe aktorësh.

Kurse petku i bardhë nuk kishte mbetur në skenën e vogël, ai së bashku me rrëfimin e ri, të lidhur po aq ngushtë me të vjetrin, qëndruan pezull, mbi skenë, në ajër, por edhe të shtrirë për tokë. Por, edhe goja ishte ajo që nuk u harrua as këtu.

Pikërisht tre protagonistë ishin mbledhur që të rrëfejnë sipas tyre jetën e një gruaje që nuk është më. Madje ata edhe prezantojnë vetën, mamia që ka asistuar në lindjen e saj e saj, mësuesi i shkollës fillore, që i mësoi Abc-në dhe varrmihësi që i përgatiti banesën e fundit.

Të tre aktorët, Rajmonda Ahmetaj, Afrim Muçaj dhe Labinot Rraci paraqesin në mënyre alternative historinë e kësaj gruaje të munguar, asaj që një ngjarje tronditëse i patë marrë gojën. Dhe vite më pas, pa pritur i erdh sërish fjala dhe ajo e lëshon me ngulm e pa nda.

Krahas lojës së aktorëve publiku kishte përballë edhe një ‘kuti’, që herë luante rolin e ekranit ku shfaqeshin video e zëra, me të cilat përshtatej jo e zakonshmja dhe jo e natyrshmja që mbanë në vete teksti i kësaj pjese teatrale.

Diptiht teatror i luajtur që u luajt përballë publikut është bazuar në pjesën teatrale “Pa mua”, të autorit Samuel Beckett. Mirëpo pjesa e dytë e këtij diptihi ‘Unë Pa Mua’, nuk ishte një interpretim i Beckett, por një adoptim i mënyrës së jetesës së personazheve të tij, të munduar si shumica e njerëzve  dhe po aq këmbëngulës.

Mamia, mësuesi dhe varrmihësi janë banorë të asaj varfërie sublime, me të cilën vetë vepra e Beckett-it e ka dërguar ekspresivitetin në pika, kulmore, enigmatike, sa dhe njerëzore.

Regjisori i pjesës së dytë të diptihit teatror, Alban Beqiraj në një prononcim për KultPlus tha se ndonëse shfaqja ishte planifikuar për vitin që lam pas, si dhe me një orar të çakorduar të provave, ai në fund u nda shumë i kënaqur me shfaqjen.

“Meqenëse shumica e produksioneve që janë planifikuar të shfaqen vitin e kaluar janë shtyrë për fundvit ose sikur shfaqja jonë në fillimin e këtij viti.  Procesi i provave ka qenë më i çakorduar me orar të ndryshëm duke marrë parasysh edhe produksione të tjera. Si ekipë kemi qenë të kompletuar dhe jam ndarë shumë i kënaqur”, pohoi Beqiraj.

Ndërkaq aktori, Afrim Muçaj tha se përgatitja e kësaj shfaqjeje ka qenë mjaft e lodhshme sepse edhe vetë pandemia ka ndikuar në shumë procese. Gjithashtu ai ka shtuar se teksti ka qenë mjaft sfidues, por që rezultati në fund ishte i kënaqshëm.

“Pandemia ka ndikuar sepse ne kemi filluar vitin e kaluar mirëpo për shak të telasheve që i ka shkaktuar na ka vonuar deri më sot. Por me punë intensive kemi arritur që sot ta servojmë para publikut. Ka qenë e vështirë, një punë e lodhshme padyshim sepse ka orë të tëra ku ne prej orës 9 në mëngjes deri në ora 11 të natës kemi qenë në prova, ka qenë një tekst pak ma i çuditshëm sesa ata që jemi mësuar të i shohim, jo shumë i zakonshëm kështu që ka qenë edhe kjo super sfiduese, fillimisht me e mbajt në mend si tekst e pastaj me e interpretu, kështu që jam i lumtur me të thënë të drejtën, realisht jam shumë i lumtur me rezultatin në fund mendoj që ja kemi dalë”, tha Muçaj

Krejt një fund ai pohoi se ndenja e aktorit para një publiku siç ishte ai në këtë shfaqje është çdo herë e jashtëzakonshme.

Edhe për aktorin Labinot Rraci procesi për përgatitjen e kësaj shfaqjeje krahas problemeve të zakonshme, i janë shtuar edhe problemet me pandeminë, që edhe e kanë ngadalësuar më tepër procesin.

Ndërkaq aktorja, Rajmonda Ahmetaj që në shfaqje kishte rolin e mamisë, për KultPlus deklaroi se koha e përgatitjes së shfaqjes nuk ka qenë e mjaftueshme sepse ndryshe prej të tjerave kjo është më eksperimentuese.

“Procesi fatkeqësisht nuk ka qenë i mjaftueshëm sa i përket një shfaqjeje se kjo që është më jo eksperimentale, ndoshta nuk është real natyraliste ashtu siç janë shfaqjet e tjera ku e kanë një dialog më të lehtë për ta mbajtur në mend. Këtu ka qenë një dialog me i koklavitur dhe më i thellë sesa në shfaqjet e zakonshme. Na është dashur më shumë kohë që ta studiojmë tekstin”, tha Ahmetaj.

Diptihi teatror “Pa mua” do të shfaqet edhe nesër në po të njëjtin në teatrin kombëtar të Kosovës, për sjellë po të njëjtat emocione dhe duartrokitje të shumta nga ana e publikut./ KultPlus.com

Nga “Toka Jonë” te “Cifti i lumtur”, gjurmët e pashlyeshme të aktores Antoneta Fishta në teatër dhe kinematografi

Përkujtohet sot 99 vjetori i lindjes së aktores së mirënjohur, Antoneta Fishta.

Artistja ka lindur më 22 janar të vitit 1922 në Vjenë të Austrisë. Për shkak të humbjes së prindërve të saj, ajo kthehet në Shqipëri ku rritet nga murgeshat dhe ndjek studimet në shkollën normale “Donika Kastrioti” dhe diplomohet për mësuesi, profesion të cilin ajo e ushtroi në rininë e saj.

Me vendosjen e saj përfundimisht në Shkodër dhe mëqënëse pasioni që ajo kishte që në fëmijëri nuk i ishte zbehur, aktorja Fishta si fillim bëhet pjesë e grupeve artistike në Shkodër.

Ajo u bë pjesë e teatrit “Migjeni” të Shkodrës duke interpretuar si fillim në shfaqjet “Çështja Ruse”, “Portreti” dhe “Ishulli i paqes”, shfaqje këto që nxorën në pah talentin e madh të artistes dhe që më pas do t’i besoheshin role të rëndësishme në vepra të tjera të vëna në skenën e teatrit “Migjeni”.

Në këtë teatër, artistja ka interpretuar më tepër se 70 personazhe nga më të ndryshmet. Por përveç teatrit, ajo u bë shumë shpejtë pjesë edhe e kinematografisë shqiptare duke interpretuar edhe këtu rreth 12 role të cilat kanë ngelur gjatë në memorien e publikut.

Ndër shfaqjet dhe filmat që ajo ka interpretuar dhe ka lënë gjurmë janë “Shtrëngata e Ostrovskit”, “Tirani i Padovës”, “Toka Jonë”, “7 shaljanet”, “Këshilli i ndrikullave”, “Detyrë e posaçme”, “Shtigje lufte”, “Çifti i lumtur”, “Nusja dhe shtetrrethimi”, “Radiostacioni”, “Flaka e maleve”, “Rruga e lirisë” dhe shumë e shumë role të tjera.

Artistja është vlerësuar shumë herë me çmime dhe medalje të mara në festivale të ndryshme teatrorë dhe kinematografikë.

Antoneta Fishta ka lënë gjurmë të pashlyeshme në artin shqiptar dhe për shumë breza me radhë do të ngelet një figurë dhe model i rëndësishme në artit shqiptar.

Ajo u nda nga jeta më 26 tetor 2016 në Itali në moshën 84 vjeçare./ atsh/ KultPlus.com

“I dashtun teatër, mramë t’pashë n’andërr”

Poezi nga Gabriela Mujaj

Elegjia

I dashtun teatër

Mramë t’pashë n’andërr

me mure t’lyeme në t’kuq

e dyshemeja bamun varr

sa e kish hap gojën nji dragua

I dashtun teatër

mramë t’pashë andërr

m’the nuk shkoj

shpirtin pezull e kam

m’kanë vra natën

Teatër i dashtun

Nji pjesë që Zoti e ka shkru

që tek ti s’u lujt kurrë

thotë se natën

veç i paburri e nxjerr shpatën.

Pra natën djajtë ecin qytetit

e ditën kjajnë me heq barrë vetit.

Teatër…

Rrnojat e tua nojherë

nig’johen si kumonë e trishtë

Si zanat pertej

e shpirtnat që s’kanë paqë

Ti…je fikë e koritë

oh paç dritë…

*

Nji natë edhe ata t’panë n’andërr

por kurrë se kallzuen,

tullat e tua mbajshin n’shpinë

xhelat’t e tu.

Do e marrin arratinë

e at’herë

ti prehu i qetë

e paç dheun e lehtë

Ty… t’kjajnë

tana pjesët që s’u lujtën

e tana luftnat që u vujtën

si e fundit tragjedi!/ KultPlus.com

Fushë Kosova bëhet me teatër

Qyteti i Fushë Kosovës shumë shpejt do të bëhet me teatër profesionist. Në muajin nëntor, saktësisht me datën 9, Kuvendi Komunal pritet që ta votoj themelimin e këtij teatri, shkruan FaktePlus.

Iniciativën për themelimin e teatrit e kanë marrë artistëve që jetojnë në Fushë Kosovë; aktori Brahim Basha, Kastriot Saqipi- Kaqa regjisor dhe Basri Shala aktor.

Iniciativa e tyre ka gjetur përkrahjen e shumicës absolute të artistëve që jetojnë në këtë komunë. Po ashtu artistët kanë pasur përkrahjen e pakontestueshme nga kryetari i komunës, Burim Berisha. /KultPlus.com

Dino Mustafiç vjen në Tiranë me shfaqjen“Nëna dhe fëmija”, rikthehet në skenë Ema Andrea

“Nëna dhe fëmija” vepër e autorit Jon Fosse rikthen si regjisor në Tiranë Dino Mustafiç. Premiera mbrëmjen e së shtunës në Tulla Center sjellë në role aktoren Ema Andrea dhe Matia Llupa.

Një projekt teatror që vjen në jetën artistike të Tiranës dhe ka angazhuar dhe të tjerë artistë të njohur. Projekti i MAM Fondation këtë herë ka në qendër veprën e autorit Jon Fosse. Premiera është më datë 28 tetor në ora 20:00, dhe vazhdon të dielën në mbrëmje për të vijuar dhe net të tjera. “Nëna dhe fëmija” do të vazhdojë dhe në muajin nëntor nga e hëna deri të enjten për publikun.

Jon Fosse është një nga shkrimtarët norvegjez me të përkthyer dhe më të interpretuar pas Henrik Ibsen. Sot dramat e tij janë pjesë e rëndësishme të repertorit të gjithë metropoleve teatrale europian. Për mendimin e shumë kritikave ai është një nga personat më inteligjentë të dramës dhe letërsisë bashkëkohore: dramaturg, poet, eseist, shkrimtar romanesh, etj. Duke lexuar veprën dramatike të Jon Fosse në mënyrë psikologjike, por tekstualisht dhe në kuptimin hapësinor gjithmonë lëvizim në hapësirë indiferencash, provincash, vetmisë, izolimit shpirtëror.

Shfaqja merret me njerëz, të cilët vuajnë nga izolimi total, vetmia dhe vështirësi komunikimi. Ata janë të burgosurit e përjetshëm të cilët ngarkojnë veten dhe të tjerët. Por ata nuk janë krijesa indiferente, por janë plot shqetësim shpirtëror, e cila mund të quhet aftësi parandjenje. Karakteret të Fosses janë të ngecur në mendimet e veta, dhe prandaj fjalët të shprehura në fakt janë monologje, të cilët ndonjëherë shkasin dhe bëhen komunikim. Atmosfera e sikletshme e tregon sekretin, i cili është i mbytur në të kaluarën dhe çdo komunikim është pak nostalgjik, zbulon ose mbetet i shtypur në egon e karakterit. Por në atë ndjesi melankolike dhe boshllëku as nëna as fëmija egzistencialisht nuk gjejnë qetësinë dhe heshtjen e dëshiruar, nuk janë në gjendje të bien në paqe me demonat (shpirtrat) personal të cilët i përndjekin. Hapësira në dramat e Fosses zakonisht është një banesë në të cilën dikush sapo ka hyrë për të banuar, dikush tjetër ka lëvizur nga ai vend, sikur kërkohet vend i përshtatshëm për sekrete, për të filluar nga e para.

Mamaja tek “Nëna dhe fëmija” jeton në “këtë banesë” prej shumë vitesh, ka ikur nga një provincë në qytet. Por provinca, fushëbeteje (arena) e ngjarjeve traumatike të rinisë së saj, të cilat flenë brenda saj deri në momentin kur i shfaqet djali para derës dhe ia kthen dobësinë e saj të kaluarën. Vepra që pritet të vijë premierë është me skenografi nga Klod Dedja, kostumografe Berina Kokona, kompozitor Ilir Bajri, as. regjisore Melissa Becoviç dhe koreografia nga Gjergj Prevazi. Dramtarugue është Zejlka, Udoviciç Plestina.

Regjisori në teatër

Regjisori Dino Mustafiç rikthehet në Tiranës me këtë shfaqjes pas dramës “Equus” në Teatrin Kombëtar. Ka krijuar shfaqje në teatro të shumta në: Paris, Sofie, Bratislavë, Beograd, Zagreb, Tiranë, Ljubljanë, Shkup, Prishtinë, Podgoricë, Rijeka, Trieste, Split, Maribor, Nova Gorica, Cetinje, etj. Shfaqjet e tij janë luajtur në Amerikë, Afrikë, Azi, dhe janë interpretuar në gjithë të ndryshme, kanë marrë çmime të shumta në festivale kombëtare dhe ndërkombëtare në: Meksiko, Kairo, Aleksandri, Romë, Firence, Venecia, Madrid, Frankfurt, Mynih, Bogota, Bratislavë, Oslo, Vjenë, Toronto, Guadalahara, Paris, Nicë, Londër, Stokholm, Stamboll, Sibiu, Vrana, Vratsa, Blagoevgrad, San Jose, Budva, Rijeka, Udine, Zagreb, Novi Sad, Subotica, Nikshiq, Beograd, Ljubljanë, Shkup, Bursa, Modena, Selanik, Skien, Ulaanbaatar, Chisinau, etj. Shfaqja “Nata e Helverit” e dhënë në teatrin Kamenog 55 ka hyrë në historinë e teatrit boshnjako-hercegovinas, si shfaqja më e vlerësuar, me 23 çmime ndërkombëtare. Ka vënë në skenë më shumë se 100 pjesë teatrale të autorëve klasikë dhe bashkëkohorë. / KultPlus.com

Fillon Festivali i 11-të teatror ndërkombëtar “Skupi”

Me shfaqen “Shtëpia e Bernarda Albas” nga Frederiko Garsia Lorka në interpretim të Teatrit “Andon Çajupi” nga Korça, në Suli Han, sonte fillon Festivali i 11-të teatror ndërkombëtar “Skupi”.

Edicioni i sivjetmë i festivalit që do të zgjat deri më 18 tetor, është nën moton “Për frymë të shëndoshë”, ndërsa të gjitha shfaqet, përveç asaj së sontme, do të jenë në kinema “Frosina” në Qendrën Kulturore Rinore (QKR).

Përveç nga Shqipëria, në festivalin “Skupi” do të marrin pjesë edhe teatro nga Kosova, Rusia Izraeli, Serbia, Irani dhe Bullgaria.

Programi vazhdon nesër me shfaqen “Bisha” e teatrit “U Mosta” nga Permi, Rusi, ndërsa pasnesër është drama “Martiri” në realizim të Teatrit të qytetit nga Gjakova.

Të dielën shfaqe do të realizojë Teatri nga Beogradi, ndërsa më 17 tetor ai nga Teherani.

Festivali përfundon me shfaqen bullgare “Shërbëtoret” e Teatrit kombëtar “Ivan Vazov” nga Sofja. / KultPlus.com