Pamje që tregojnë se çka iu bëri pandemia njerëzve, si ndryshuan ata për 1 vit (FOTO)

Disa fotografi të shkrepura në ditët para se të niste pandemia Covid19 dhe pasi që ajo bëri mbi 1 vit që u përhap në të gjithë botën, tregojnë për tmerrin, zbrazësin që kanë pasur ata gjatë këtij viti të gjatë e të tmerrshëm.

Në disa pamje shihen personat e shtëpisë së të moshuarve, e rezultatet janë shokuese.

Fytyrat e tyre, thuajse nuk njihen. Ata janë të zbrazët e fytyra që tregojnë për vetmin që kanë pasur gjatë këtij viti.

Në disa fotografi të publikuara në Daily Mail, shihet se sa kanë ndryshuar fytyrat e të moshuarve në Britani të Madhe e të cilët i kishin të ndaluara vizitat gjatë kësaj periudhe, transmeton Indeksonline.

Ndërsa sot në Britani të Madhe kryeministri Boris Johnson do të shpalos planin për rihapjen e shtëpive të të moshuarve, të cilët do të mund të pranojnë vizita nga miqtë dhe të afërmit e tyre nga 8 marsi. / KultPlus.com

Pamje:

Themelohet Qendra gjermane e Inteligjencës Artificiale për pandemitë

Instituti Robert Koch (RKI), i cili kryen studime në fushën e sëmundjeve infektive në Gjermani dhe e informon qeverinë, themeloi një Qendër të Inteligjencës Artificiale për pandemitë.

Presidenti i RKI-sw, Lothar Wieler për gazetën ekonomike “Handelsblatt” tha se Qendra e Inteligjencës Artificiale, ndërtimi i së cilës filloi muajin e kaluar në qytetin Wildau, do të jetë gati për përdorim brenda disa muajve.

Ai tha se qëllimi i tyre është të bëjnë të disponueshme burime të të dhënave të mëdha për hulumtimin e shëndetit publik me teknologji të bazuara në inteligjencën artificiale.

“Me qendrën, RKI dëshiron të analizojë pandemitë në mënyrë më gjithëpërfshirëse, të bëjë llogaritjen e vështirësive të sëmundjeve dhe të zhvillojë sisteme të paralajmërimit të hershëm”, tha Wieler.

Sipas tij, RKI-ja do të përmbledh të dhënat e mbledhura në laboratorë me burime të tjera të të dhënave (të tilla si raportet e motit, raportet në platformat e mediave sociale si Twitter dhe Facebook ose Zyra Federale e Statistikave).

“Në këtë mënyrë, ne mund të mësojmë rreth viruseve që nuk i dinim më parë. Për shembull, përmendja e mutacioneve të reja. Do të jetë e mundur të llogaritet shumë më shpejt se sa të rrezikshëm janë kur bëhet fjalë për këtë gjë”, theksoi ai.

Wieler më tej shtoi se fillimisht do të punësojnë 101 shkencëtarë të të dhënave në qendrën e tyre dhe do të bashkëpunojnë me Universitetin Teknik ”Wildau”. \ atsh / KultPlus.com

Lajm i mirë: Javën e kaluar në botë pati 17 për qind më pak raste, 10 për qind më pak viktima

Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, numri i rasteve të reja me Covid-19 në nivel botëror ka shënuar rënie për të katërtën javë me radhë.

Në përditësimin javor të të dhënave rreth gjendjes me pandeminë, OBSh-ja thotë se javën e kaluar u raportuan mbi 3.1 raste të reja me Covid-19, që është 17 për qind më pak se javën paraprake.

Ky është numri më i vogël javor i rasteve të koronavirusit në nivel global që nga java e fundit e tetorit, rreth 15 javë më parë, shkruan CNN, transmeton Gazeta Express.

Numrin më të madh të rasteve vazhdon ta kenë Shtetet e Bashkuara, me mbi 871 mijë të infektuar për një javë. Megjithatë, kjo shifër është për 19 për qind më e ulët se numri i javës paraprake.

Organizata Botërore e Shëndetësisë gjithashtu njoftoi se edhe Brazili, Franca, Rusia dhe Britania e Madhe janë në mesin e shteteve që raportuan më së shumti raste të reja javën e kaluar.

Nga rajonet e mëdha, Afrika e shënoi rënien më të madhe të numrit të rasteve të reja me 22 për qind më pak, ndërsa rënia më e vogël u shënua në Mesdheun Lindor me vetëm 2 për qind më pak raste se në javën paraprake.

Edhe numri javor i viktimave shënoi rënie për javën e dytë me radhë, me rreth 88 mijë të vdekur javën e kaluar, 10 për qind më pak se në javën paraprake. / KultPlus.com

Si e shkroi arti historinë e fatkeqësive të mëdha, që nga Murtaja e Zezë e deri te Covid-19

Si i kanë portretizuar artistët epidemitë gjatë shekujve, dhe për çfarë mund të na tregojnë veprat artistike, atëherë dhe tani? Emily Kasriel eksploron artin e murtajës nga “Vdekja e Zezë” deri në kohët aktuale të Covid-19.

Ndërsa komunitetet e tyre po përplaseshin me një armik të padukshëm, artistët shpesh janë përpjekur t’i japin kuptim shkatërrimit të rastësishëm, të sjellë nga murtaja. Interpretimi i tyre i tmerreve që ata panë, kanë ndryshuar rrënjësisht me kalimin e kohës, por ajo që ka mbetur konstante është dëshira e artistëve për të kapur thelbin e një epidemie. Përmes këtyre veprave artistike, ata e kanë rindërtuar murtajën si diçka jo aq amorfe, të panjohur ose tmerruese.

Gjatë pjesës më të madhe të historisë, artistët kanë përshkruar epidemitë nga korniza thellësisht fetare, brenda së cilës ata jetuan. Në Evropë, arti që përshkruante “Vdekjen e Zezë”, fillimisht u pa si një paralajmërim i ndëshkimit që murtaja do t’u sillte mëkatarëve dhe shoqërive që shkelnin normat e shenjta të devotshmërisë. Shekujt që pasuan sollën një rol të ri për artistin. Detyra e tyre ishte të inkurajonin ndjeshmërinë me viktimat e murtajës, të cilët më vonë u shoqëruan me vetë Krishtin, në mënyrë që të lartësonin dhe stimulonin kujdestarin e guximshëm. Gjenerimi i emocioneve të forta dhe shfaqja e forcës superiore për kapërcimin e epidemisë, ishin mënyra për të mbrojtur dhe sjellë ngushëllim në shoqëritë që vuajnë. Në kohët moderne, artistët kanë krijuar autoportrete për të treguar se si ata mund të durojnë dhe t’i rezistojnë epidemive, që shpalosen rreth tyre, duke rivlerësuar ndjenjën e dhembshurisë.

Përmes krijimtarisë, artistët kanë luftuar me pyetje rreth brishtësisë së jetës, marrëdhënies me hyjnoren, si dhe rolin e kujdestarëve. Sot, në kohën e Covid-19, këto imazhe historike na ofrojnë një shans për të reflektuar në këto pyetje dhe për të bërë pyetjet tona.

Murtaja si paralajmërim

Në një kohë kur pak njerëz mund të lexonin, imazhe dramatike me një histori tërheqëse, u krijuan për të rrëmbyer njerëzit dhe për t’i bërë përshtypje me pamundësinë e fuqisë së Zotit për të ndëshkuar mosbindjen. Vdekja e murtajës u pa, jo vetëm si ndëshkim i Zotit për ligësinë, por si një shenjë, se viktima do të duronte një përjetësi vuajtjesh në botën e përtejme.

Ky imazh është një nga përfaqësimet e para të Rilindjes së Artit të epidemisë së “Vdekjes së Zezë”, e cila vrau rreth 25 milion njerëz në Evropë, gjatë viteve të saj më shkatërruese. Në këtë dorëshkrim të ilustruar të pikturuar në Toskanë, në fund të Shekullit të 14-të, djajtë gjuajnë shigjeta për të shkaktuar tmerr mbi një grumbull njerëzish. Vrasja përshkruhet në kohë reale, me një shigjetë, që do të godasë kokën e njëres prej viktimave. Simboli i shigjetave, si bartës të sëmundjeve, fatkeqësive dhe vdekjeve tërheq një metaforë të pasur shigjete, në Dhiatën e Vjetër dhe mitologjinë Greke.

Në këtë kuptim të murtajës, apokalipsi shtrihen për përfitimin përfundimtar të njerëzimit

Historiani australian i artit, Dr Louise Marshall, argumenton se, në ilustrime si ky, djajtë janë nënkontraktuar nga Zoti për të shkatërruar njerëzimin për mëkatet e tyre. Njerëzit mesjetarë që panë këtë imazh do të tmerroheshin nga krijesat me krahë, sepse ata besonin se djajtë kishin dalë nga bota e nëndheshme për t’i kërcënuar ata me fuqi të pabesueshme.

Ky portretizim na tregon masakrën e djallit, pa dallim, duke dalë nga atmosfera e korruptuar e reve të errëta për të ndëshkuar të gjithë komunitetin. “Imazhi vepron si një paralajmërim, jo vetëm i humbjes së një komuniteti por edhe i fundit të botës”, thotë Dr Marshall. Në këtë kuptim të murtajës, apokalipsi vendoset për përfitimin përfundimtar të njerëzimit, në mënyrë që të mësojmë gabimin e mënyrave tona dhe të përmbushim vullnetin hyjnor, duke jetuar një jetë të vërtetë të krishterë.

Narrativa e ndëshkimit të murtajës, gjithashtu bën pjesë në historinë e çlirimit të popullit hebre nga Egjipti, ritreguar nga komunitetet hebreje çdo vit në festën e Pashkëve. Ky imazh i njërës prej 10 plagëve të sjella mbi egjiptianët fajtorë vjen nga një Haggadah i ndriçuar i Shekullit 14. Dorëshkrimi u porosit nga hebrenjtë në Katalonjë, për ta përdorur në vaktin e tyre vjetor të Pashkës. Këtu, Faraoni dhe një prej oborrtarëve të tij goditen nga çibanë për mëkatet e tyre, që ishte keqtrajtimi i skllevërve izraelitë, për të cilët, Egjiptianët pretenduan se po shtoheshin si insekte. Profesori i fesë dhe kulturës vizuale, Dr. Marc Michael Epstein, tregon “ndëshkimin ekstrem të zbuluar në detaje të këtij imazhi, tre qentë që lëpijnë plagët e furishme të pronarëve të tyre mëkatarë egjiptianë”.

Veprat artistike të krijuara gjatë periudhave të murtajës, i kujtuan edhe më të fuqishmit, se jeta e tyre ishte e brishtë dhe e përkohshme. Në shumë piktura të murtajës theksohet vdekja e papritur. Përsëritet imazhi i makabritetit, ku të gjithë inkurajohen nga personifikimi i vdekjes, për të kërcyer në varrin e tyre. Ekziston gjithashtu një përdorim i gjerë i orës për të paralajmëruar besimtarët, se ata kishin kohë të kufizuar për të rregulluar punët dhe shpirtrat e tyre para se murtaja t’i merrte ata pa paralajmërim.

Ndjeshmëri frymëzuese e murtajës

Pati një zhvillim dramatik në artin e murtajës me krijimin e Il Morbetto (Murtaja), e gdhendur nga Marcantonio Raimondi në fillim të Shekullit 16, bazuar në një vepër të Raphaelit.

Sipas historianit amerikan të artit të murtajës, Dr. Sheila Barker, “ajo që është domethënëse për këtë imazh të vogël është përqendrimi i tij tek disa individë, të dalluar nga mosha dhe gjinia e tyre”. Këta personazhe janë humanizuar, duke na detyruar të ndiejmë dhembshuri për vuajtjet e tyre. Ne i shohim të sëmurëve duke u dhënë një kujdes kaq të butë, saqë mendojmë se edhe ne duhet të veprojmë për të lehtësuar dhimbjen e tyre. Këtu, një vepër arti ka potencialin të na bindë të bëjmë diçka që mund të kemi frikë ta bëjmë – duke u kujdesur për shpirtrat e atyre që lëngojnë nga sëmundje ngjitëse.

Ky ndryshim në artin e murtajës përkoi me një kuptim të ri të shëndetit publik. Të gjithë anëtarët e shoqërisë meritonin të mbroheshin, jo vetëm të pasurit që mund të arratiseshin në vilat e tyre. Mjekët gjithashtu që largoheshin nga qyteti për sigurinë e tyre, do të ndëshkoheshin.

Kjo temë e ndjeshmërisë u zhvillua më tej në Shekujt 17 dhe 18, me përafrimin më të afërt të Kishës Katolike me një agjendë të shëndetit publik. Arti i murtajës filloi të shfaqej brenda kishave dhe manastireve. Vuajtësit e murtajës tani shoqëroheshin me vetë Krishtin. Dr Barker argumenton, se qëllimi pas këtij identifikimi ishte “për të bindur fretërit të kapërcenin frikën e tyre nga aroma e kalbur e trupit që po vdiste dhe pafundësia e vdekjes, duke mësuar të duan viktimat ngjitëse të murtajës”. Ata që u kujdesën për të sëmurët potencialisht sakrifikuan veten e tyre dhe për këtë arsye u lartësuan, duke u portretizuar si të shenjtë.

Fuqia shëruese

Në Shekullin e 17-të, shumë njerëz besuan se imagjinata kishte fuqinë për të dëmtuar ose shëruar. Artisti francez, Nicolas Poussin pikturoi “Plagën e Ashdod” (1630-1631) në mes të një shpërthimi murtaje në Itali. Në një rekreacion të një skene të largët tragjike biblike, e cila provokon ndjenja tmerri dhe dëshpërimi, Dr. Barker beson se “artisti donte të mbronte shikuesin nga vetë sëmundja, që përshkruan piktura”. Duke zgjuar emocione të fuqishme për një pikëllim të largët, shikuesit do të përjetonin një spastrim, katharsis, duke u çliruar nga ankthi që e rrethon.

Murtaja e lisë e shkatërroi Japoninë gjatë shumë shekujve. Një vepër arti e krijuar në vitin 1892 përshkruan luftëtarin mitik samuraj, Minamoto no Tametomo, që i reziston dy perëndive të lisë, variola madhore dhe variola minore. Luftëtari, i njohur për qëndresën dhe guximin e tij, portretizohet si i fortë dhe i sigurt, i veshur me rroba zbukurimi të kuqe të thellë dhe i armatosur me shpata dhe një mbajtës plot shigjeta. Në të kundërt, perënditë e lisë së ikur, të frikësuar dhe pa ngjyrë, janë shteruara pa ndihmë në cep të figurës.

Navigimi i dhimbjes përmes autoportretit

Artistët modernë dhe bashkëkohorë kanë krijuar autoportrete, për të kuptuar vuajtjen e tyre të murtajës, ndërsa sodisin temat transhendente të jetës dhe vdekjes.

Kur “Gripi Spanjoll” goditi Evropën menjëherë pas Luftës së Parë Botërore, artisti norvegjez, Edvard Munch u bë një nga viktimat e tij. Ndërsa trupi i tij ishte ende duke u ndeshur me gripin, ai pikturoi traumën e tij – të zbehtë, të rraskapitur dhe të vetmuar, me një gojë të hapur. Goja e zbrazët i bën jehonë veprës së tij më të famshme, The Scream, dhe mbase përshkruan vështirësinë e frymëmarrjes së Munch në atë kohë. Ekziston një ndjenjë e fortë e çorientimit dhe shpërbërjes, me figurën dhe peizazhin që përzihen së bashku në një delir të perceptimit. Fytyra e artistit duket si një kufomë ose një gjumë i përshtatshëm, që largohet dhe kthehet natën. Ndryshe nga disa përshkrimet e mëparshme të Munch për sëmundjen, në të cilat ai portretizon të dashurit e personit të sëmurë, duke pritur me ankth dhe frikë, artisti këtu e portretizon veten si viktimë, i cili duhet ta durojë këtë murtajë i izoluar dhe i vetëm.

Akademikja amerikane, Dr Elizabeth Outka i thotë BBC Culture: “Munch nuk është thjesht mbajtja e një pasqyre për natyrën, por gjithashtu ushtrimi i një kontrolli përmes rimagjinimit të saj.” Outka beson se arti shërben si një mekanizëm përballimi, si për artistin ashtu edhe për shikuesin. “Shikuesi mund të përshkohet nga një ndjenjë të thellë njohjeje dhe dhembshurie për vuajtjet e Munch, i cili në një farë mënyre mund të ndihmojë në shërimin e shqetësimit të tyre.”

Në vitin 1918, artisti austriak, Egon Schiele ishte duke punuar në një pikturë të familjes së tij, me gruan e tij shtatzënë. Fëmija i vogël i paraqitur në pikturë përfaqëson fëmijën e palindur të çiftit. Atë vjeshtë, të dy Edith dhe Egon vdiqën nga “Gripi Spanjoll”. Fëmija i tyre nuk lindi kurrë. Schiele u kushtonte shumë rëndësi autoportreteve, duke shprehur ankthin e tij të brendshëm përmes pozicioneve të çuditshme të trupit. Cilësia e tejdukshme e lëkurës është e papërpunuar, sikur të na jepet një vështrim të brendshëm të torturës së tyre, dhe shprehjet e fytyrës janë të prekshme, ndërsa japin dorëheqjen njëkohësisht.

David Wojnarowicz ishte një artist i SH.B.A.-së që krijoi një organ të veprimtarisë së SIDA-s, duke kritikuar me pasion qeverinë amerikane dhe kishën katolike, për dështimin për të promovuar informacione të seksit të sigurt. Në një autoportret thellësisht personal, të patitulluar, ai reflekton mbi vdekshmërinë e tij. Rreth gjashtë muaj para se të vdiste nga AIDS, Wojnarowicz po ngiste makinën nëpër Luginën e Vdekjes në Kaliforni, kur ai i kërkoi shoqëruesit të tij udhëtues, Marion Scemama, të ndalonte. Ai zbriti nga makina dhe me tërbim filloi të gërryente tokën me duar, para se të varroste veten.

Ashtu si në autoportretin e një Munch të prekur nga gripi, Dr Fiona Johnstone, një historian bashkëkohor i artit nga MB, e sheh këtë vepër si David Wojnarowicz duke u përpjekur të pohojë asgjesimin. “Këtu David merr kontrollin e fatit të tij, duke e paragjykuar atë, duke luftuar përsëri kontrollin e sëmundjes së tij, duke kryer varrosjen e tij,” thotë ajo.

Platformat e sotme dixhitale po u mundësojnë artistëve t’i përgjigjen krizës Covid-19 duke shprehur dhe shpërndarë në kohë reale veprimtarinë e tyre krijuese. Artisti i lindur në Irlandë, Michael Craig-Martin ka krijuar një poster lulesh Thank You NHS. Ne jemi të inkurajuar të krijojmë bashkë vepra arti, duke e shkarkuar, ngjyrosur dhe më pas duke bashkëpunuar, duke e shfaqur në dritaren tonë.

Në gjithë vendet e botës, artistët ngadalë po i japin kuptim koronavirusit dhe reagimit të vetë-izolimit në vendet e tyre përmes artit. Historianët e artit bashkëkohor do të presin me padurim punën e tyre. Ne që po jetojmë përmes kësaj murtaje të ditëve moderne, do të angazhohemi me këto imazhe në zhvillim; ata madje mund të rimarrin një farë kontrolli mbi një përvojë që kërcënon aq shumë njerëzimin dhe jetën tonë të globalizuar.

Nga Emily Kasriel

Përgatiti: Albert Vataj. / KultPlus.com

Në botë janë siguruar fondet për artistët, kurse në Kosovë fondet e artistëve janë qesharake

Shkruan: Diellza Beqaj

Covid-19 dhe dëmet që ia shkaktoi Teatrit

Masa e parë kundër përhapjes së pandemisë Covid-19 ishte mbyllja e tërësishme. Të gjitha hapësirat kulturore u mbyllën. Karantina filloj të na pëlqej, madje zbuluam shumë për veten dhe rrethin tonë. E gjitha kjo u shndërrua në makth kur pas ca javësh, më saktësisht “dy javët e famshme” e gjitha filloi të na përplasej për fytyre. Të mbyllur e pa asnjë zgjidhje, ikja jonë e vetme ishte arti dhe kultura.

Netflixi shënoi rritjen më të madhe që nga krijimi dhe web-faqet me material të piratizuar përfitonin qindra mijëra klikime në ditë. Në anën tjetër, teatrot gjithandej filluan të alarmojnë për pasojat që do pësonin. Si mënyrë e vetme e mbajtjes së ndjenjës së teatrit ishte ‘Live Stream’ i shfaqjeve të punuara gjatë viteve. Ndër të parat teatro ishte Teatri Kombëtar në Londër me shfaqjen “One man, two guvnors”.

E shikuar miliona herë, kjo shfaqje rigjeneroi të hyra nga pjesa e donacioneve. Pas kësaj shfaqje, ky teatër vazhdoi edhe me shfaqje tjera si ‘Jane Eyre’, ‘Treasure Island’, ‘Twelfth Night’, ‘Frankenstein’, ‘Antony and Cleoparta’, ‘A street car named desire’, ‘Coriolanus’ dhe ‘The madness of King George’.

Të gjitha këto shfaqje me vlera të larta artistike nga një ndër teatrot më të mëdha në botë do të kushtonin qindra funta për t’i shikuar në teatër kurse gjatë karantinës ishin falas në Youtube. Drejtori artistik i këtij teatri, Rufus Norris në një intervistë për mediet britaneze, theksoi në prill të 2020- tës se nëqoftëse kjo gjendje vazhdon deri në shtator, pasojat do të jenë të pariparueshme.

Për fat të mirë Britania e Madhe krijoi një fond për Artistët e Teatrit (The Theatre Artists Fund ) dhe ky teatër e shumë teatro tjera në Londër morrën një copë ndihmese. Nga 27 janari 2021 vendi është në karantinë përsëri deri më 7 mars por teatrot janë të mbyllur që nga 16 dhjetori 2020 edhe pse filluan punën në fund të shtatorit 2020.

Ndërkohë në New York, ‘Broadway’ mbylli teatrot deri në zbulimin e vaksinës, me shpresën se ajo do të vie në fund të vitit 2020. Kjo nuk ndodhi dhe optimistët presin që më së largu në verë të 2021-tës të hapen teatrot e ‘Broadway’ me kapacitetet e plota kurse plani sipas gjendjes aktuale pandemike në New York nuk sygjeron hapjen deri në fillim të 2022-tës. Kjo po quhet edhe “Epoka e Errët e Broadway” industri kjo që vlen miliarda dhe rigjeneron miliona nga produksionet e mëdha.

Por edhe një fakt shqetësues është që 63% e audiencës së ‘Broadway-t’ janë turistë nga vendet e tjera dhe me masat kundër Covid-19 që hipotetikisht nëse nuk je i vaksinuar nuk mund të udhëtosh jashtë vendit atëherë Broadway do ketë goditje edhe pas hapjes.

Fatmirësisht, egziston platforma ‘BroadwayHD’ ku përmes një pagese krejtsisht modeste mund të shikohen hitet e Broadway. Një risi kjo të cilën e mundëson edhe platforma ‘Disney+’ ku mund të shikohet mega-hiti i ‘Broadway’, ‘Hamilton’.

Broadway mbetet ende i mbyllur deri në vaksinimin e plotë të banorëve të New York-ut e që pritet të ndodhë ndoshta kah fundi i gjashtë mujorit të parë të këtij viti.

Covid-19 goditi edhe teatrot në Kosovë, e një impakt të madh kishte në teatrot private. Në mugesë të audiencës e cila solli edhe problemeve tjera financiare, u mbyll ‘Qendra Multimedia’ e cila mbi të gjitha ishte një adresë e sigurtë për shfaqjen e mendimeve ndryshe dhe të guximshme.

Një nismë e duhur ishte ‘Live-Stream’ i shfaqjeve të punuara dhe repertoari online. Kjo nismë dha një qasje më digjitale ndaj teatrit dhe krijoi një mendim ndryshe për teatrin në Kosovë, ndoshta më modern.

Pas hapjeve të Teatrove në fund të shtatorit 2020 por me kufizimet e reja, shfaqjet ishin të detyruara t’i përmbahen masave si distanca sociale dhe orarit të pazakontë shkaku i Orës Policore.

Tani në shkurt të 2021-tës, teatrot në Kosovë vazhdojnë të punojnë me kapacitete të përgjysmuara. Me një trend të tillë dhe me rrezikun e shpërndarjes së variantit të ri të Covid-19, humbjet do të jenë tejet të mëdha. Nga fillimi i pandemisë e deri tani, pothuajse një vit, në vendet si SHBA, Britani e Madhe, Francë, Australi etj, janë krijuar fonde që kanë qenë ndihmë e madhe për artistët e goditur nga pandemia.

Në Kosovë, fondi emergjent për artistët duke e barazuar kundrejt humbjeve financiare të krijuara është aq i vogël saqë tingllon edhe qesharak.

Teatri është një ndër institucionet, industritë e artet më të goditura nga pandemia e cila po kalon në një nga kohët më të errëta ndonjëherë duke zbehur historinë e tij mijëra vite të vjetër. Shpresa për rikthimin në gjendjen e mëparshme me një repertoar funksional e shikues të shumtë është tek vaksina kundër Covid-19. Përderisa në shumë vende ka filluar vaksinimi, në Kosovë gjithçka është e paqartë. Derisa artistët vazhdojnë të mirren me politikë e jo të lobojnë për vaksinim të menjëhershëm, teatri nuk do të mbijetoj. / KultPlus.com

Facebook po ndryshon politikën, më fuqishëm kundër dezinformatave gjatë pandemisë

Facebook po ndryshon përsëri politikat e saj dhe kompania ka njoftuar disa masa për të luftuar dezinformimin në lidhje me vaksinat, përfshirë vështirësimin e gjetjes së llogarive që dekurajojnë njerëzit të vaksinohen përmes kërkimeve në Instagram, e cila është në pronësi të Facebook.

Siç raporton CNN, Facebook njoftoi të hënën se po zgjeron përpjekjet e saj për të hequr pretendimet e rreme në platformën e saj dhe Instagram në lidhje me coronavirus, vaksinat kundër COVID-19 dhe përgjithësisht rreth vaksinave gjatë një pandemie, transmeton KultPlus.

Kompania njoftoi gjithashtu se do të fillojë të postojë lajme për pandeminë në një sektor të veçantë për shëndetësi, për të ndihmuar përdoruesit të përcaktojnë nëse kualifikohen për vaksinën dhe si mund ta marrin atë.

Njoftimi i Facebook vjen një ditë pasi “CNN Business” raportoi se Instagram vazhdoi të shfaqte në mënyrë të dukshme llogaritë “anti-vaaksina” në rezultatet e tij të kërkimit, ndërsa grupet e Facebook që janë kundër vaksinave janë ende të lehta për t’u gjetur.

Gjetjet kanë shkaktuar shqetësim në mesin e ekspertëve të shëndetit publik amerikan, duke pasur parasysh se Shtetet e Bashkuara janë në mesin e zbatimit më të madh të imunizimit si pjesë e masave për të luftuar pandeminë e coronavirusit, raporton rrjeti televiziv amerikan. / KultPlus.com

Shëndeti mendor dhe emocional i fëmijëve i rrezikuar nga pandemia

Shëndeti mendor dhe emocional vazhdon të jetë diçka me të cilin shumë njerëz vazhdojnë të përballen gjatë pandemisë, dhe ky problem ka filluar të bëhet serioz dhe i pashmangshëm, edhe për fëmijët. Por ekspertët e kësaj fushe thonë se ekzistojnë gjëra të cilat prindërit mund t’i bëjnë për të ndihmuar.

Për pothuajse një vit, pandemia e koronavirusit i ka pushtuar tërësisht rutinat tona të përditshme, dhe ndërsa disa njerëz e kanë pasur të vështirë të përshtaten me realitetin e ri, adaptimi me këto ndryshime mund të jetë i vështirë për fëmijët.

Ekzistojnë dy gjëra që janë shumë të rëndësishme për fëmijët, ato janë struktura dhe socializimi, dhe përgjatë këtij viti ata i kanë humbur te dyja këto gjëra. Pavarësisht se është normale që fëmijët herë pas here të kenë probleme me disa gjëra, është më se e rëndësishme që prindërit të sigurohen për mirëqenien e tyre mendore dhe emocionale. Gjërat për të cilat duhet të jeni të vëmendshëm, janë ndryshimet në sjelljet apo personalitetet e fëmijëve.

Por t’i bësh fëmijët të shprehen dhe të flasin për ndjenjat e tyre, nuk është gjithmonë e lehtë, prandaj ekspertët ju këshillojnë të jeni të qëllimshëm në mënyrën si ua parashtroni pyetjet. Gjithashtu duhet të jeni të vëmendshëm ndaj shenjave joverbale, shikoni a janë të buzëqeshur kur flasin me ju, apo janë kryesisht në disponim të keq. Ata mund të thonë se gjithçka është në rregull, por sipas ekspertëve ju duhet të insistoni të flasin hapur me ju, si dhe të mos i gjykoni në ato që thonë.

Sipas mjekëve, është gjithashtu e rëndësishme që në rast se vëreni që fëmija juaj vuan nga depresioni apo ankthi, të kërkoni ndihmë profesionale për trajtimin e tyre tek këshilltarët shkollor ose profesionistët e shëndetit mendor.

Ndërsa në shtëpi, sugjeroheni që t’i inkurajoni fëmijët të flasin për gjëra pozitive nga jeta e tyre e përditshme, apo gjërat që mezi presin t’i bëjnë në një të ardhme të afërt. / KultPlus.com

Kjo familje po udhëton botën për t’i shpëtuar pandemisë

Një familje hungareze ka marrë një mision të vështirë e të bukur njëkohësisht, të jetojnë në një varkë me vela për t’i shpëtuar pandemisë.

Familja Bosze, nga Hungaria kanë nisur të udhëtojnë botën me një anije 50 metra. Familja përbëhet nga babai, nëna dhe dy vajzat. Gjithçka nisi verën e kaluar, kur ata u nisën nga një port në detin Adriatik në Kroaci për të udhëtuar drejt Italisë dhe Spanjës më pas, ku u ndalën në Kepin Verde.

Ditën e Krishtlindjeve ata mbërritën në Martinique, ndërkohë që aktualisht ndodhen në ishullin Shën Marini në Karaibe.

Babai punon me shkenca kompjuterike dhe shfaqet mjaft i lumtur që kalon kaq shumë kohë me familjen. Vajzat studiojnë online, duke e bërë procesin më fleksibël.

“Moti përcakton drejtimin për të marrë, sepse stinët e uraganeve dhe cikloneve vendosin kufijtë për lundrim në secilin rajon“, shpjegoi çifti, transmeton KultPlus.

Familja Bosze nuk ka një datë kthimi apo një datë kur udhëtimi i tyre do të përfundojë, por diçka e kanë të qartë, pa përfunduar pandemia, udhëtimi nuk do të ndalojë.

“Ne nuk kemi në plan të kthehemi para pesë ose gjashtë vjetësh,” shpjegoi Bosze.

Rruga është për në perëndim: pas Panamasë, ata do të kalojnë Paqësorin Jugor dhe Oqeanin Indian. Ata gjithashtu krijuan një ditar në internet. / KultPlus.com

Ky është plani i Bill Gates për të parandaluar pandemitë e ardhshme

Që kur u bënë me dije rastet e para të Covid-19, Bill Gates ka dhënë këshilla mbi aspekte si ndalimi i përhapjes së virusit, vaksinat dhe përpjekjet që duhet të bëjnë shtetet e ndryshme në betejën kundër koronavirusit.

Tani, bashkëthemeluesi i Microsoft ka prezantuar një propozim për të parandaluar pandemitë e ardhshme. Sipas Bill Gates, na duhet “një skuadër bombarduesish pandemikë”.

“Nuk duhet të lejojmë që pandemitë të na kapin sërish të papërgatitur. Së pari, na duhet të gjejmë vatrat e sëmundjes shumë shpejt dhe kudo që ka vatra. Për këtë, nevojitet një sistem në shkallë të gjerë. Shtylla e këtij sistemi do të jenë testimet. Sapo të zbulohet një patogjen shumë infektues apo i panjohur, “skuadra e bombarduesve pandemikë” do të hyjë në aksion. Do të jenë rreth 3000 ekspertë të gatshëm për t’iu përgjigjur çdo krize të mundshme, në çdo moment, në çdo cep të botës”, u shpreh Gates. / KultPlus.com

Microsoft founder Bill Gates (R) talks next to a container (L) with human feces during the “reinvented toilet expo” in Beijing on November 6, 2018. (Photo by Nicolas ASFOURI / AFP)

Pandemia ktheu shtratin në hapësirë pune

Susan Booth, shitëse pronash në Yorkshire të Britanisë së Madhe, nuk shqetësohet as për t’u veshur. Në vend të kësaj, ajo i bën vetes dy filxhanë çaj (për të kursyer ngjitjen dhe zbritjen e shkallëve), vesh bluzën e saj të preferuar gri, bën laptopin gati dhe nga dritarja shikon diellin duke lindur mbi Swaledale.

“Kur punoj nga shtrati është gjithmonë spontane”, ka thënë ajo.

Booth, e cila deri në marsin e kaluar punonte me orar të plotë në një zyre, e që tani po punon nga shtëpia, nuk qëndron kurrë në shtrat më shumë se për disa orë. Pasi pi filxhanin e saj të gjashtë me çaj, ajo e di kur është koha për t’u ngritur dhe për të vazhduar pjesën tjetër të ditës. Ndoshta kjo është për shkak se është mesi i dimrit dhe të gjithë tani po përpiqen të qëndrojnë edhe më gjatë në shtrat. Kjo është se pas 10 muajve të punës, jetesës, mësimit nga shtëpia, ne kemi qëndruar mjaftueshëm në çdo dhomë të shtëpisë (ose sepse fëmijët tuaj po vrapojnë në tryezën e kuzhinës). Por puna nga shtrati, duket se është në modë.

Tavolinat e shtratit

Një artikull i gazetave sugjeron që ne po blejmë tavolina dhe jastëkë për t’i lënë mbi shtrat, që të mbështetemi. Shitësi online, Etsy, ka thënë se ka pasur një rritje prej 606% në kërkimet për laptop, krahasuar me vitin e kaluar dhe një rritje prej 347% në kërkimet për sirtarë laptopësh, raportoi gazeta “Times”. Në mediat sociale ne po tregojmë se jemi duke u rehatuar me mace, laptop, telefon dhe fletore. Pothuajse 10.000 njerëz kanë përdorur thurjen #workingfrombed në Instagram.

Në mëngjes, ajo kishte zgjedhur një apartament, ndërsa ishte ulur në shtrat dhe kjo duhej përshtatur si me hapësirën në dispozicion ashtu edhe me buxhetin.

Në anën tjetër, shumë praktikues të shëndetit deri tek ekspertët e gjumit dhanë alarm për këtë trend të ri.

“Nëse keni një marrëdhënie të mirë me gjumin, atëherë ekziston probabiliteti që ju do të ndiheni më të relaksuar dhe më të qetë në shtratin tuaj, gjë që është mirë për një periudhë afatshkurtër”, ka thënë Sophie Bostock, themeluese e “The Sleep Scientist”.

Por me kalimin e kohës, kjo mund ta dëmtojë aftësinë tuaj për të fjetur mirë, thekson ajo.

Nëse nuk keni një ditë të mirë në punë, lidhje me stresin, afatet a një bisedë të vështirë me shefin tuaj, ju do të filloni t’i ndryshoni shoqërimet tuaja me shtratin.

“Marrëdhënia pozitive që keni pasur dikur mund të zhvendoset në një marrëdhënie të punës. Pastaj kur shkoni në shtrat.. zhgënjimet , mendimet mund të fillojnë t’i pushtojnë netët tuaja”.

Bëni ndryshime

Bostocku gjithmonë i përmbahet rregullës: “Dhoma ime e gjumit është vetë, për gjumë dhe për asgjë tjetër”. Pra, ajo është me fat, që ka vend në shtëpi që të zgjedhë një dhomë tjetër për të punuar. Disa njerëz nuk kanë zgjidhje.

“Atëherë, çështja është se si mund të bëni psikologjikisht një ndarje midis zonës tuaj të gjumit dhe zonës së punës”, ka thënë ajo.

Ajo sugjeron të hidhni një mbulesë shtrati me ngjyra të ndryshme mbi shtrat, të ndryshoni ndriçimin ose të shkëmbeheni me fëmijët tuaj, duke i lënë ata të studiojnë në dhomën tuaj të gjumit, ndërsa ju të punoni në dhomën e tyre. Nëse duhet të punoni në dhomën tuaj të gjumit, në mënyrë ideale, futeni një tavolinë dhe vendoseni poshtë dritares, shton ajo.

Por, kjo mund të nënkuptojë humbjen e disa përparësive të dallueshme të punës në krahasim me ato të shtratit, argumenton Stephen Morse.

“Në një tavolinë jeni shumë të ngurtë. Ndoshta ai avantazh krijues mund të vijë deri në shtrat. Ju mendoni më qartë kur jeni të qetë”.

Sigurisht që ekziston një mendim që thotë se të kesh një kotje gjumi, mund të rrisë kreativitetin, që Stephen e pranon me gatishmëri. Dhe zonja Bostock pajtohet që ndonjëherë, veçanërisht nëse jeni një punëtore me turne të privuara nga gjumi ose prind i fëmijëve të vegjël, mund të jetë vetëm përtëritja ajo që ju nevojitet e asaj që dikur njihej si një “dremitje e energjisë”.

“Nëse keni nevojë të jeni vigjilentë, atëherë 15 minuta ju japin nivele më të lehta të gjumit, por mos bini në gjumë të thellë”, këshillon ajo. “Një gjumë i shkurtër përmirëson disponimin dhe njohuritë, por jo gjumë të thellë që jep inerci të gjumit. Kur zgjoheni pas 40 minutash nga një gjumë i thellë, mund t’ju duhet një orë për t’u ndier i gatshëm”.

Nuk jemi vetëm ne, që bashkëpunuam edhe në pandemi, duke u kthyer në shtretërit tanë në një situatë jashtëzakonisht të vështirë. Ky zakon ka një histori të gjatë dhe të shquar.

Piktorja meksikane, Frida Kahlo, prodhoi kryeveprat e saj. Shkrimtari amerikan, Truman Capote, pretendoi se ai “nuk mund të mendonte nëse nuk ishte shtrirë”.

Louis XIV i Francës e shndërroi dhomën e vizatimeve në pallatin e Versajës, në një dhomë shtrati dhe u dha audienca dhjetëra njerëzve çdo ditë nga shtrati.

Kryeministri Winston Churchill diktoi letrat i mbështetur mbi jastëkë.

e famshmja, Viktoriane Florence Nightingale, e kaloi gati gjysmën e shekullit të shtrirë në shtrat, por duke zhvilluar politikë spitalore nga dhoma e saj.

Megjithatë, ende nuk është plotësisht e respektueshme. Ju akoma do të hezitoni t’i thoni shefit tuaj se po akordoni takimin, në orën nëntë, me pizhamet tuaja.

Në fakt, kjo mund të jetë pjesë e joshjes, rrëfen Stephen.

“Më pëlqen të jem amerikan në Mbretërinë e Bashkuar, më pëlqen t’i thyej rregullat. Keni shumë rregulla. Kur nuk lëndon askënd dhe është e ligjshme, duhet t’i shkelësh rregullat”. /koha/ KultPlus.com

Ekspertët listojnë tetë gjërat me vlerë që i mësuam nga pandemia

Koronavirusi shërbeu si një dritare drejt gjërave ku shoqëria ka dështuar.

Pandemia nxorri në pah pika të dobëta, nga mundesa e kujdesit shëndetësor dhe mbrojtja e punëtorëve e deri te mënyrat se si qytetat janë projektuar për makina në vend të këmbësorëve. Pandemia tregoi se njerëzit kanë abuzuar me natyrën. 10 ekspertë në shëndetësi, ushqim, drejtësi sociale, mjedis etj., të kontaktuar nga HuffPost si pjesë e bashkëpunimit me komunitetin “This New World”, ndanë mendimet e tyre, transmeton KultPlus.

1. “Në mënyrën më të dhimbshme, pandemitë na tregojnë se çfarë duhet të rregullojmë në botën tonë.” – Aaron Bernstein, drejtor i përkohshëm në Qendrën për Klimën, Shëndetin dhe Mjedisin Global në Shkollën e Shëndetit Publik Harvard T.H.

Stresi që pandemitë shkaktojnë zbulon të gjitha ato pjesë që kanë më shumë nevojë për riparim. Me Covid, ne kemi parë se si pabarazitë ekonomike, shëndetësore dhe sociale mund të shpërthejnë në fytyrën tonë. Në të njëjtën kohë, tani mund të shohim se veprimet që duhen për të adresuar krizën e klimës mund të parandalojnë pandeminë tjetër dhe të promovojnë një botë më të shëndetshme, më të drejtë dhe të qëndrueshme.

2. “Përgjigja jonë ndaj kësaj krize duhet të jetë transformuese.” – Priya Mulgaonkar, planifikuese e qëndrueshmërisë për Aleancën e Drejtësisë Mjedisore në New York.

Pandemia ka nxjerrë në pah pabarazinë e përhapur dhe të dhunshme me të cilën përballen njerëzit me ngjyrë. Një paralele shqetësuese midis Covid-19 dhe ndryshimit të klimës është se sa të papërgatitur janë qeveritë për t’iu përgjigjur katastrofës dhe se si ata me më shumë burime janë shumë më të aftë të përballojnë stuhinë dhe të rikuperohen ndërsa komunitetet me të ardhura të ulëta mbeten të pambrojtura.

Dështimi në përgjigjen tonë ndaj pandemisë reflekton boshllëqet në reagimin ndaj katastrofave natyrore. 2020 ka treguar që duhet të mendojmë më mirë se si duhet të duket rezistenca qytetare dhe se çështjet e klimës, strehimit, shëndetit dhe drejtësisë ekonomike janë të ndërthurura.

3. “Mësimi më i madh për të nxjerrë nga viti i kaluar është se solidariteti në të vërtetë ka rëndësi.” – Bill McKibben, autor, arsimtar, ambientalist dhe themelues i organizatës jofitimprurëse 350.org.

Pandemia duhet të na kujtojë se realiteti fizik është real – Unë jam përpjekur të them këtë pikë në lidhje me karbonin për vite me radhë, që kimia dhe fizika të mos negociojnë. Mikrobi bën të njëjtën pikë për biologjinë. Dhe si përfundim, veprimi i shpejtë përballë një krize ndihmon: Koreja e Jugut kishte rastin e saj të parë të njëjtën ditë me SH.B.A. – dhe një prej këtyre vendeve veproi me shpejtësi për të përkulur kurbën, ndërsa tjetri nuk e bëri. E njëjta gjë, padyshim, vlen edhe për ngrohjen globale.

Por pika më e madhe për të nxjerrë nga viti i kaluar është se solidariteti në të vërtetë ka rëndësi. Ne kemi jetuar në një epokë anti-solidaritet.

4. “Zgjidhjet reale të klimës duhet të ndërtohen rreth drejtësisë.” – Robert Bullard, profesor i shquar i planifikimit urban dhe politikës mjedisore në South Texas College dhe autor i disa librave.

Covid-19 veproi si një raketë që shënjestroi më të prekshmit në shoqëri duke rezultuar në infeksione joproporcionale, shtrime në spital dhe vdekje të njerëzve me ngjyrë. Pandemia zbuloi defekte të rënda në sistemin politik, ekonomik dhe shëndetësor.

Ashtu si në rastin e Covid-19 dhe ndryshimit të klimës, popullatat më të prekshme në përgjithësi vuajnë pengesat më të hershme dhe më të dëmshme për shkak të vendit ku jetojnë, të ardhurave të tyre të kufizuara dhe mjeteve ekonomike dhe mungesës së qasjes në kujdesin shëndetësor. Zgjidhjet reale të klimës duhet të ndërtohen rreth drejtësisë – drejtësia klimatike, drejtësia mjedisore, drejtësia ekonomike, drejtësia shëndetësore dhe drejtësia racore.

5. “Pandemia Covid-19 na ofron një mundësi për të imagjinusar dhe rikrijuar shëndetin publik.” – Lauren R. Powell, presidente dhe drejtoreshë ekzekutiv i The Equitist dhe nënkryetare e kujdesit shëndetësor në Time’s Up Foundation.

Sistemet e shëndetit publik dhe të kujdesit shëndetësor duhet të përqafojnë dhe të punojnë në mënyrë aktive pa diskriminuar. Të mos e bësh këtë do të thotë të ushqejmë qëllimisht patogjenin e sëmundjeve dhe kushteve për të cilat jemi të ngarkuar t’i çrrënjosim.

Pandemia Covid-19, në të gjithë humbjen dhe tragjedinë e saj, na jep një mundësi për të imagjinuar dhe rikrijuar shëndetin publik dhe sistemet e kujdesit shëndetësor që jo vetëm të mësojnë nga këto mësime jetësore, por të evoluojnë për shkak të tyre.

6. “Ne kurrë nuk duhet të harrojmë se punëtorët thelbësorë janë thelbësorë gjatë gjithë kohës.” – Ai-jen Poo, bashkëthemelues dhe drejtor ekzekutiv i Aleancës Kombëtare Amerikane të Punëtorëve të Brendshëm.

Pandemia zbuloi si sa të pasigurt janë kaq shumë punëtorë dhe se shumë prej punëve më të pasigurta, të nënvlerësuara janë thelbësore – thelbësore për shëndetin, sigurinë dhe mirëqenien tonë. Ne kurrë nuk duhet të harrojmë se punëtorët thelbësorë janë thelbësorë gjatë gjithë kohës dhe punëdhënësit duhet të ofrojë siguri për ta.

7. “Ajo që është e nevojshme është që kombet të ndërmarrin veprime agresive që adresojnë nevojat e lidhura të njerëzve dhe natyrës.” – Kai Chan, profesor në Institutin për Burimet, Mjedisin dhe Qëndrueshmërinë në Universitetin e British Columbia.

Viti 2021 është vendimtar për biodiversitetin. Ndryshimi i klimës paraqet një kërcënim të madh për ekosistemet. Kuptohet që pandemia ndërpreu vrullin e disa projekteve të mëparshme për klimën. Por po bëhet e qartë se Covid-19 nuk është një problem i veçantë, por një i ndërlidhur. Shkaku i shumë sëmundjeve, përfshirë Covid-19, është prishja e ekosistemeve. Këto përfshijnë tregtinë e kafshëve të egra që lejuan Covid-19 të kalojë te njerëzit, si dhe ndryshimin e përdorimit të tokës dhe ndryshimin e klimës që sjellin njerëzit dhe kafshët e egra në kontakt të ngushtë.

8. Një gjë që na ka mësuar kjo pandemi është sa shumë i merrnim gjërat si të mirëqena. – Laurie Santos, profesoreshë e psikologjisë në Universitetin Yale.

Unë mendoj se një gjë që na ka mësuar kjo pandemi është se sa i merrnim gjërat si të mirëqena. Unë kurrë nuk kam provuar një ndjenjë frike dhe gëzimi në bërjen e aktiviteteve të zakonshme para Covid, por shpresoj se kur të kthehem tek ata pas pandemisë, do të jetë me më shumë mirënjohje dhe mirëkuptim se sa të dashura janë këto aktivitete që nxisin gëzim. Mendoj se të gjithë ne do të bëhemi pak më vlerësues për gjërat e vogla të cilave nuk u kemi kushtuar vëmendje më parë. / KultPlus.com

Pandemia në Filipine krijoi edhe një restaurant me sfera të tejdukshme

Pandemia e koronavirusit të ri (COVID-19) ka arritur të ndryshojë gjithçka lidhur me jetesën e përditshme të njeriut, përfshirë edhe atë sociale.

Një restorant në kryeqytetin e Filipineve, Manila, në kuadër të masave kundër COVID-19 është duke bërë përgatitje që klientëve t’u shërbejë në sfera të tejdukshme për të ruajtur distancën sociale, transmeton KultPlus.

Me këtë synohet që përveç distancës mes klientëve të parandalohet edhe përhapja e mundshme të ndonjë infeksioni.

Punonjësit e restorantit në mënyrë të rregullt po i dezinfektojnë pjesët e brendshme të këtyre sferave të tejdukshme. / KultPlus.com

Veprat klasike që na ndihmuan t’i japim kuptim pandemisë

Të paktën në Perëndim, pak njerëz të gjallë sot kanë jetuar një vit si 2020 – jo vetëm trazirat  por izolimin, jo vetëm traumën por lodhjen. Më pak e dhunshme se një luftë, më e zgjatur se një katastrofë natyrore, covid-19 ka qenë vdekjeprurëse, çorientuese dhe e panjohur.

Por megjithëse kujtesa e gjallë ka qenë me ndihmë të kufizuar si një udhëzues për bërjen ballë , kujtimet e të tjerëve dhe imagjinata e tyre, kanë dëshmuar të jenë të dobishme për miliona lexues.

Ngushëllimi dhe solidariteti i leximit rrallë kanë qenë më të rëndësishëm sesa këtë vit,  për më shumë njerëz. Të mbyllur dhe të vetmuar, shumë u arratisën në jetë të tjera dhe në botë të largëta. Por shumë kërkuan shkrimtarë që mund t’i ndihmonin të kuptonin pandeminë. Librat më të njohur përfshinin “Ditari i Vitit të Murtajës”, ditari gjysmë-trill i Daniel Defoe (mendohet se bazohet në xhaxhain e tij) i jetës në Londrën e 1665-s, kur murtaja bubonike përfshiu qytetin.

Të njëjtat karakteristika të fatkeqësisë në ditarin e Samuel Pepys-ë: Pepys vë në dukje qasjen e sëmundjes,  por vazhdon të regjistrojë detajet e vakteve dhe argëtimeve të tij, duke shfaqur të njëjtën ndjenjë mosbesimi dhe mohimi,  që u përhap në fillim të vitit 2020. Megjithatë, ai ankohet për zbrazëtinë dhe melankolinë e rrugëve të kryeqytetit.

Shpërthimet imagjinare te “Njeriu i fundit” i Mary Shelley, “Murtaja”  i Albert Camus, “Verbëria”  i José Saramago dhe “Stacioni Njëmbëdhjetë” i Emily St John Mandel – që peshon vdekjen e një individi përballë  fatit të botës – kanë ofruar, nëse jo rehati, të paktën një ndjenjë të freskët perspektive.

Për disa nga këta autorë, sëmundja është një metaforë për probleme të tjera, të tilla si politika ekstreme; në një mënyrë të ngjashme, historitë për llojet e tjera të çrregullimeve duket se mbërthyen  aspekte të pandemisë dhe menaxhimit të saj.

Në “Vezët Fatale” të Mikhail Bulgakov, për shembull, një zhurmë burokratike me synim përpjekjen  për të rritur prodhimin e pulave, sjell në vend të saj  një murtajë gjarpërinjsh gjigantë që pushtojnë Rusinë.

Në një përrallë që gjithashtu përmban sarhoshë të pakujdesshëm në rrugë dhe shkencëtarë të ngathët, autoritetet janë të ngadaltë në pranimin e fatkeqësisë, përpara se të marrin kundërmasa drastike, drakoniane.

Disa lexues dëgjuan një jehonë të ritmeve të vitit në atë që, përballë tij, është një lloj krejt tjetër historie. Mijëra në të gjithë botën ishin të pakënaqur në të njëjtën mënyrë dhe u ngushëlluan në të njëjtën mënyrë, ndërsa ishin zhytur në “Lufta dhe Paqja”.

Lëkundja e sagës epike të Leo Tolstoit midis, nga njëra anë, fushave të betejës së luftërave Napoleonike dhe, nga ana tjetër, salloneve të Shën Peterburgut, reflektonin me ngulm përvojën e lockdown-it; kjo, gjithashtu, kombinoi jetën shtëpiake me vetëdijen për ngjarjet e trazuara jashtë.

Në portretizimin akut të Tolstoit për kolovitjet, emocionet e ekzagjeruara që shkaktohen nga kohë krizash, lexuesit gjetën një pasqyrim të ndjenjave të tyre të paqëndrueshme – afërsia alternative dhe acarimi me të dashurit e tyre, të themi, ose ndjenja e çlirimit nga jeta e zakonshme që regëtinte mes shtypjes së  klaustrofobisë.

Për shpresën se jeta do të vazhdonte – me të vërtetë, tashmë po vazhdonte – The Economist sugjeroi kthimin tek  Aleksandër Pushkin. I karantinuar më 1830-n për shkak të një shpërthimi të kolerës, poeti gjeti një arratisje të çuditshme nga shqetësimet për martesën e tij të afërt, financat e tij të lëkundura  dhe largimet e tij nga censorët caristë.

I kufizuar në një pronë rurale, Pushkini zbuloi një ndjenjë të shthurur të lirisë dhe gjallërisë. Shkrimi dhe imagjinata e tij endeshin nëpër botë; ai përfundoi “Eugjen Oneginin”, romanin e tij të shkëlqyer në vargje. Dhe ripunoi një dramë me vargje “Banket në Kohë Murtaje” marrë skocezi John Wilson,  “Qyteti i Murtajës”. Versioni i Pushkinit ofron këtë mospërfillje, sfiduese të sëmundjes dhe vdekjes:

Ka dalldi në fushën e betejës,

Dhe aty ku gjendet humnera e zezë,

Dhe në të tërbuarin oqean të madh

Mes valëve të stuhishme të vdekjes,

Dhe në uraganin e shkretë,

Dhe në frymëmarrjen  vdekjeprurëse të Murtajës.

Gjithë  ç’kërcënon  të shkatërrojë

Gëzim  të çuditshëm dhe të egër fsheh –

Ndoshta për njeriun e vdekshëm një shkëlqim

Që  jetë të amshuar premton;

Dhe i lumtur kush arrin ta njohë

Këtë dalldi të  gjetur në grindje dhe stuhi …

Ne do të hurbim verën e trëndafiltë

Dhe puthim buzët ku murtaja mund të shtrihet!/theeconomist/ KultPlus.com

OBSh: Kjo pandemi mund të mos jetë më e madhja, duhet të mësohemi

Ekspertët e Organizatës Botërore të Shëndetësisë kanë paralajmëruar se ndonëse pandemia e koronavirusit ka qenë shumë e ashpër, ajo nuk është domosdo e madhja dhe se bota do të jetë e detyruar të mësohet që të jetojë me sëmundjen Covid-19.

Kryeatri i grupit këshillues për strategji dhe çështje teknike rreth rreziqeve të infeksionit në Organizatën Botërore të Shëndetësisë, David Heymann, tha se koronavirusi pritet të bëhet endemi, pavarësisht shpërndarjes së vaksinave në disa shtete.

“Bota ka shpresuar për imunitetin e tufës, se përhapja disi do të ulet, nëse imunizohet një numër i mjaftueshëm i njerëzve”, tha profesori Heymann gjatë konferencës së fundit të OBSh-së për gazetarë për vitin 2020.

Sidoqoftë, zyrtari që gjithashtu punon si epidemiolog në Londër tha se koncepti i imunitetit të tufës është keqkuptuar. “Duhet se fati i SARS-CoV-2 (Covid-19) është që të bëhet endemi, siç janë bërë katër koronaviruse tjera njerëzore, dhe se do të vazhdojë të pësojë mutacion gjatë riprodhimit në qelizat njerëzore, sidomos në zonat me përhapje më të madhe”, tha ai.

“Për fat të mirë, kemi mjete për të shpëtuar jetë dhe kjo, në kombinim me shëndet të mirë publik, do të na lejojë që të mësojmë të jetojmë me Covid-19”, shtoi ai.

Kryetari i programit për emergjenca i OBSh-së, Mark Ryan, tha: “Skenari i mundshëm është që virusi do të bëhet një endemi tjetër që do të mbetet disi si kërcënim, por me nivel shumë të ulët të kërcënimit në kontekstin e një programi efektiv global të vaksinimit”.

Sipas zyrtarëve të kësaj organizate, roli i parë i vaksinës do të jetë parandalimi i sëmundjes me simptoma, sëmundjes së rëndë dhe vdekjes së pacientëve, por pritet të shihet nëse vaksinat do të ndikojnë edhe në uljen e numrit të infektimeve apo nëse do ta parandalojnë përhapjen e virusit nga një person i infektuar te njerëzit tjerë. / Gazeta express/ KultPlus.com

OBSH apel para festave: Krishtlindje në shtëpi, nuk ia vlen rreziku

Shefi i zyrës rajonale të OBSH’së për Evropën u ka bërë apel të gjithëve të qëndrojnë në shtëpi për Krishtlindje duke insistuar se nuk ia vlen të rrezikohen dhe të infektohen me Covid-19.

Në një deklaratë të Hans Kluge, thuhet:

“Ka një dallim mes asaj që ju lejohet të bëni nga autoritetet dhe asaj që duhet të bëni. Ne kemi edhe disa muaj të tjerë sakrifice përpara dhe mund të sillemi tani në një mënyrë që do të na bëjë krenarë të gjithëve. Kur të kthejmë kokën prapa për të kujtuar këto kohë të paprecedenta, unë shpresoj që të gjithë të ndjejmë se kemi vepruar me shpirtin e humanizmit për të mbrojtur ata që kanë më shumë nevojë”.

Kluge thotë se shkatërrimi i shkaktuar nga pandemia ka goditur rëndë komunitetet në Evropë duke paralajmëruar veçanërisht për pasojat te shëndeti mendor. Covid-19 ka detyruar familje dhe komunitete të ndahen, ka falimentuar biznese dhe ka privuar njerëzit nga mundësitë që një vit më parë dukeshin të sigurta.

Nga ankthi për prekjen nga virusi, pasojat psikologjike të izolimeve dhe vetizolimi e deri tek pasojat e papunësisë, shqetësimet financiare dhe përjashtimi social, pasojat shëndetësore të kësaj pandemie do të jenë afatgjata dhe do të shkojnë shumë larg. Ajo që ka rezultuar – thotë ai – është një krizë në rritje e shëndetit mendor në Evropë. / gazetaexpress/ KultPlus.com

Festë në kohë pandemie, çfarë të bëni patjetër në këtë periudhë

Viti 2020 ka qenë viti që lirisht mund të konsiderohet si ndër vitet më të vështira në gjithë botën. Mirëpo, festat e fundvitit prapë se prapë përçojnë emocione të mëdha tek secili, shkruan KultPlus.

Një fundvit tejet ndryshe prej atyre që secili prej nesh është mësuar t’a përjetojë.

Në këtë periudhë të vitit, shumë prej nesh kërkojnë t’i mbyllin me sukses edhe këto javë të fundit dhe të pushojnë. Meqenëse nuk kemi shumë kohë para ditës së madhe të Krishtlindjeve, ka disa gjëra të thjeshta për t’u bërë.

 Cilat janë ato gjëra do të thoni ju?

Dilni në qytet për të shijuar dritat e festave

Dritat e festave janë gjëja më e bukur e kësaj periudhe, kështu që shkoni t’i shijoni. Do t’ju ndihmojë për t’u çlodhur në këtë prag festash.

Bëni ëmbëlsira Krishtlindjesh dhe babagjyshë të Vitit të Ri

Kjo është një nga gjërat më të ëmbla që ju vijnë çdo vit për Krishtlindje. Gatuajini ato me fëmijët.

Dekoroni shtëpinë

A mund të ketë Krishtlindje pa dekorin e duhur? Nuk besoni se është e realizueshme apo jo? Filloni ta mbushni pemën me çdo lloj zbukurimesh.

Dëgjoni këngë Krishtlindjesh sidomos gjatë kësaj periudhe

Sa më shumë afrohen ditët, aq më shumë muzikë Krishtlindjesh duhet të dëgjoni. Asgjë më shumë se ky motiv nuk ju ndihmon të ndiheni më mirë.

Ndihmoni komunitetin

Kjo duhet bërë çdo ditë të vitit, por gjatë kësaj periudhe është edhe më domethënëse.

Ndizni zjarr në oxhak

Ngrohtësia që vjen nga zjarri dhe sidomos nëse je ulur pranë tij është aq e pazëvendësueshme; asgjë nuk të bën të ndihesh më mirë.

Kaloni kohë me njerëzit që doni

Ndonjëherë, mes të gjitha çmendurive që bëjmë në përditshmëri, ne harrojmë të kalojmë kohë me njerëzit që duam. Tani është koha më e mirë dhe e pazëvendësueshme. / KultPlus.com

”Deadliest Enemy” libri që parashikoi pandeminë

Që në vitin 2017, një studim në SHBA kishte parashikuar një kolaps të mundshëm të sistemit shëndetësor për shkak të një pandemie virale, siç është ajo aktuale nga Covid-19, dhe tregonte zgjidhje të mundshme për të parandaluar ose kufizuar atë që ndodhi më pas, në një axhendë prej nëntë pikash.

Bëhet fjalë për ”Deadliest Enemy” një libër nga Micheal Osterholm, epidemiolog me famë ndërkombëtare, i disponueshëm në libraritë botërore që prej 19 nëntorit me titullin “Armiku më vdekjeprurës”.

Osterholm, i cili drejton Qendrën për Kërkimin dhe Politikën e Sëmundjeve Infektive në Universitetin e Minesotës në librin e tij shkruar me gazetarin dhe shkrimtarin Mark Olshaker, nuk ofron një analizë tjetër të pandemisë Covid-19, por përshkruan strategjitë që qeveritë duhet të aktivizojnë për të përballuar epidemitë e ardhshme.

Statistikisht, pandemia më e keqe e epokës moderne shpërtheu në 1918, kur i ashtuquajturi ”gripi spanjoll” shkaktoi 40-50 milionë viktima, por analizat e fundit sugjerojnë se vdekjet mund të kenë qenë edhe dyfish.

“Ai i vitit 1918 ishte një lloj gripi pa precedent historik. Por, a është e mundur që diçka e tillë të përsëritet?”, shtoi Osterholm.

Pyetja që vijon është thelbësore: “Me të gjitha përparimet në fushat mjekësore dhe të komunikimit gjatë 100 viteve të fundit, a do të jemi më të përgatitur për urgjencën?.

Përgjigja është se “sot bota është një vend shumë i ndryshëm nga sa ishte një shekull më parë. Dhe pothuajse të gjitha ndryshimet luajnë në favor të mikrobeve sesa të qenieve njerëzore.

Libri përmend boo-min e popullsisë, terrorizmin, ndryshimin e klimës dhe mungesën e bashkëpunimit ndërkombëtar si shkaqet për mospërballimin e kësaj pandemie. /os/ KultPlus.com

A ndikon karantina e shkaktuar nga koronavirusi tek shëndeti mendor i fëmijëve?

Pandemia e COVID-19 po vazhdon ende anembanë botës, duke shënuar viktima në numër të lartë. Dhe rritja e rasteve të shënuara me koronavirus në shtete të ndryshme, ka bërë që njerëzit të karantinohen sërish në përpjekje për ta parandaluar përhapjen e virusit.

Efektet që kjo situatë i ka në shëndetin mendor, janë vetëm një prej mënyrave të shumta që koronavirusi ka ndikuar tek njerëzit, transmeton Koha.

Vala e parë e vetizolimit në pranverë të këtij viti, shkaktoi probleme të mëdha në shëndetin mendor të njerëzve, duke bërë që të rriturit të kenë më shumë mendime vetëvrasëse. Grup moshat prej 18-24 vjeç konsiderohen më të prekurat prej këtij fenomeni.

Ekspertët mjekësorë kanë bërë të ditur se izolimi shoqëror, papunësia, brengat financiare dhe mungesa e shkollave, konsiderohen ndër faktorët kryesor për shkaktimin e stresit në këtë kohë të pandemisë.

Përveç adoleshentëve dhe tinejxherëve, pandemia ka ndikuar edhe në shëndetin mendor të fëmijëve të vegjël. Sipas hulumtimeve të fundit në Amerikë është zbuluar se vizitat në departamentin e urgjencës në lidhje me shëndetin mendor të fëmijëve 18-vjeçare dhe më të rinj, janë rritur dukshëm këtë vit.

Krahasuar me vitin 2019, përqindja e vizitave në lidhje me shëndetin mendor për fëmijët e moshës 5-11 dhe 12-17 vjeç, është rritur afërsisht për 24-31 për qind.

Mjekët deklarojnë se gjatë kësaj kohe ne duhet t’i njohim dhe t’i adresohemi ndikimit që karantina dhe mbyllja e shkollave e ka në shëndetin mendor të fëmijëve.

Shumë prindër po raportojnë probleme në sjellje të fëmijëve të tyre, të cilat nuk i kanë shfaqur në herët. Kjo mund të jetë si rezultat i vetmisë, ankthit dhe zemërimit, të cilat po i përjetojnë shumë fëmijë.

Po ashtu është vënë re se prej fillimit të pandemisë, tek shumë fëmijë janë shfaqur probleme me gjumin.

Të vegjlit shpesh e kanë më të vështirë se të rritur që t’i shprehin emocionet e tyre, dhe kjo po i shkakton këto manifestime fizike dhe psikike, të cilët lidhen me mirëqenien mendore të fëmijëve.

Fëmijët me probleme ekzistuese mendore janë më të rrezikuar për t’u prekur nga sëmundje serioze psikike.

Prandaj, mjekët si mënyrat kryesore për t’i ndihmuar fëmijët të përballen gjatë këtyre kohërave të pasigurta, i rekomandojnë garantimin e sigurisë fizike dhe emocionale, ndërtimin dhe ruajtjen e marrëdhënieve të shëndosha, si dhe mbështetjen dhe rregullimin e aftësive mësimore. / KultPlus.com

ACI: Njerëzit duan të udhëtojnë, pavarësisht pandemisë

Gjysma e udhëtarëve janë të etur që të ndërmarrin edhe një udhëtim të vetëm brenda tre muajve të ardhshëm, çka tregon një nivel të fortë besimi të sigurisë së mjedisit që ofrojnë aeroportet dhe linjat ajrore.

Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve (ACI) World, me seli në Bruksel, tha se udhëtarët prisnin vendosjen e masave të reja për t’u mbrojtur nga rreziqet shëndetësore që burojnë nga pandemia e koronavirusit (COVID-19) dhe për të zhvilluar një përvojë me më shumë aeroporte pa kontakt.

Studimi i ACI hasi në një rënie të lehtë në frekuencën e përgjithshme të udhëtimeve që pritet dhe një zhvendosje të arsyeve kryesore për të udhëtuar, me një ulje më të vogël të udhëtimeve të biznesit dhe me më shumë për arsye personale.

Drejtori i përgjithshëm i ACI World, Luis Felipe de Oliveira theksoi se ”aeroportet, linjat ajrore dhe partnerët e tyre duhet të vazhdojnë të rrisin nivelin e besimit në udhëtimin e pasagjerëve dhe të sigurojnë dhe komunikojnë masat që po prezantojnë për të mbrojtur shëndetin e pasagjerëve dhe sigurinë e tyre./ atsh/ KultPlus.com

Deutsche Welle: Pandemia rrit numrin e vetëvrasjeve

Pandemia e koronavirusit nxit rritjen e shkallës së vetëvrasjeve, shkruan Deutsche Welle, që shton se kjo pandemi ka të ngjarë të shkaktojë një dëm të tillë në shumë vende, transmeton KultPlus.

JAPONI

Këtë vit, titujt e lajmeve në Japoni janë dominuar gjithnjë e më shumë nga vetëvrasjet e njerëzve të famshëm.

Më 23 maj, ishte vdekja e mundësit profesionist dhe yllit të televizionit të realitetit Hana Kimura, 22 vjeç dhe në korrik, aktorit Haruma Miura, i cili ishte 30 vjeç. Në shtator, aktoret Sei Ashina, 36 vjeçe dhe Yuko Takeuchi, 40 vjeçe, gjithashtu u vetëvranë.

Këtë korrik, vëzhguesit u befasuan kur panë shifra aq të larta, krahasuar me korrikun e 2019. Ndërkohë, në gusht, u kryen 1 850 vetëvrasje, 15% më shumë se në të njëjtin muaj të një viti më parë.

Qeveria japoneze e pa këtë prirje dhe rriti buxhetin vjetor të saj të parandalimit të vetëvrasjeve me afërsisht 40%, në 35 milionë dollarë.

Fillimisht, kërcënimi i koronavirusit forcoi sistemin imunitar të shumë njerëzve dhe kufizimet në jetën publike ulën incidentet e konflikteve ndërpersonale. Midis janarit dhe qershorit, numri i vetëvrasjeve ra me rreth 10%.

Në ndërkohë, megjithatë, pasojat sociale dhe ekonomike të pandemisë janë bërë një stres në shëndetin mendor të shumë japonezëve. Shkalla e papunësisë së vendit u rrit nga 2,4% në 3,0% midis shkurtit dhe gushtit.

Bizneset dhe dyqanet e shumta të vogla janë mbyllur për mungesë të ardhurash, duke i lënë pronarët nën male borxhesh.

“Asnjë klient nuk erdhi në restorantin tim edhe pse unë punova aq shumë për hapjen”, thotë një pronar i dëshpëruar.

Rritja e numrit të vetëvrasjeve është veçanërisht e ashpër në Japoni, sepse vendi ka regjistruar relativisht pak vdekje nga koronavirusi.

Deri më tani këtë vit rreth 1 600 japonezë kanë vdekur nga Covid-19 – krahasuar me më shumë se 13 000 nga vetëvrasja.

Ka pasur gjithashtu një rritje të konsiderueshme të vetëvrasjeve të femrave. Në gusht, numri i vetëvrasjeve të tyre u rrit në 651, një rritje prej 40% krahasuar me vitin e kaluar.

Japonia është një nga vendet e pakta në botë që regjistron dhe publikon menjëherë statistikat e vetëvrasjeve. Sidoqoftë, duket se pandemia po rrit nivelet e vetëvrasjeve edhe në kombet e tjera.

KOREJA E JUGUT

Në Korenë e Jugut, numri i vetëvrasjeve femra u rrit ndjeshëm këtë pranverë. Një studim i lëshuar nga fondacioni shëndetësor amerikan ”Well Being Trust” këtë maj parashikoi 75 000 “vdekje nga dëshpërimi” – një eufemizëm për vetëvrasjen.

INDI

Sipas Fondacionit Indian të Parandalimit të Vetëvrasjes (SPIF), dy në çdo tre terapistë në Indi raportuan më shumë raste të vetëdëmtimit të qëllimshëm dhe përpjekje për vetëvrasje midis pacientëve. / KultPlus.com

Shkencëtarët: Mbroni natyrën ose përballuni me pandemi më vdekjeprurëse se Covid-19

Bota është futur në një “epokë pandemish” dhe nëse shkatërrimi i natyrës nuk ndalet, më shumë të tilla do të përhapen shpejt duke vrarë akoma më shumë njerëz. Kjo sipas një raporti të ri të përgatitur nga shkencëtarë të lartë që veç impaktit në njerëz, pasojat do t’i ndjejë edhe ekonomia globale.

Përhapja e sëmundjeve si Covid-19, gripi i shpendëve apo HIV-i ka ardhur nga kafshët e egra dhe është nxitur nga dëmtimi i tokave ku jetojnë këto specie, duke i sjellë njerëzit akoma më afër me to, sipas ekspertëve.

Në raport thuhet ndër të tjera: Rreziku nga pandemitë po rritet me shpejtësi të madhe. Më shumë se 5 sëmundje të reja rrezikojnë njerëzit çdo vit, dhe secila prej tyre ka potencial që të kthehet në pandemi. Vlerësohet se janë më shumë se 500,000 viruse të panjohura në gjitarë dhe zogj që mund të infektojnë njerëzit.

Peter Daszak, kryetari i grupit të thirrur nga Platforma Ndërqeveritare e Politikës së Shkencës për Biodiversitetin dhe Shërbimet e Ekosistemit, u shpreh:

“Nuk ka mister të madh rreth shkakut të pandemisë së koronavirusit, apo të çdo pandemie moderne. Të njëjtat aktivitete të njerëzve që mund të shkaktojnë ndryshimet klimaterike dhe humbje të biodiversitetit, mund të rrisin rrezikun e pandemive me impaktin që kanë në mjedis.

Ndryshimet në mënyrën sesi ne e përdorim tokën: zgjerimi dhe intensifikimi i agrikulturës, dhe tregtia e paligjshme,…dhe rritja e kontaktit mes njerëzve dhe jetës së egër, bagëtive e patogjenëve. Kjo është rruga drejt pandemive. Është e mundur që të shpëtojmë nga epoka e pandemive, por për këtë duhet ndryshim në mënyrën sesi përgjigjemi. Nga marrja e masave dhe zhvillimi i vaksinave, të kalojmë në parandalim të sëmundjeve.”

Ndërsa, Andy Jones, profesor i shëndetit publik nga Universiteti i Anglisë Lindore, tha:“Humbja e biodiversitetit, ndryshimi i klimës, tregtia ndërkombëtare dhe rritja e pakontrolluar e popullsisë po krijojnë kushte që e bëjnë të paevitueshme një pandemi tjetër globale. Nëse nuk ndërmerren veprime urgjente, pyetja nuk është nëse do të shohim një pandemi tjetër si Covid, por thjesht kur do të ndodhë?” /abcnews.al/ KultPlus.com

Lul Raka: Na pret një dimër i vështirë

Në Kosovë situata epidemiologjike po tregon sinjale të përkeqësimit, pasi të enjten (29 tetor) janë konfirmuar 284 të infektuar me koronavirusin e ri. E nëse vendi vazhdon me këtë trend, Kosovën sipas mikrobiologut, Lul Raka mund ta pres një dimër i vështirë.

“Do të jetë dimër i rëndë. Do ta kalojmë. Bashkë i kemi kalua edhe disa dimra tjerë. Urojmë që ta kalojmë me sa më pak viktima”, ka deklaruar Raka.   

Raka i ftuar në ‘Frontal’ tel Arsim Lani është shprehur se mbyllja totale e vendit mbetet opsioni i fundit. Megjithatë, Raka ka thënë se cilido subjekt afarist, qoftë kafieri që nuk i respekton masat anti-Covid, duhet të mbyllet, transmeton KultPlus.

Ai po ashtu tregon edhe për rastet kur një komunë apo zonë e caktuar paraqet rrezik të përhapjes së Covid-19.

“Kushdo që nuk i respekton masat, duhet të mbyllet. Bordi ka propozuar që të ketë adresim të problemit në mënyrë propercionale. Grupi i parë, nëse janë më pas se 200 raste në 100 mijë banorë brenda një jave atëherë është kategori e gjelbër. Në këtë rast rritet puna e inspektoratit e akterëve të tjerë. Pra rritet mbikëqyrja. Në zonën e portokalltë është nëse brenda një jave janë mbi 200 raste në 100 mijë banorë. Në zonën e portokalltë është Prishtina. Mendojmë se adresimi i masave të parandalimit duhet të jetë proporcional.  Ne kemi propozu që nëse ka përhapje të madhe në komunitet të mbyllen shkollat ku ka raste”, thotë Raka.

 Raka është shprehur se rastet e fundit kanë qenë raste të pritshme. Thotë se këtë situatë ekspertët e kanë paralajmëruar qysh para gjashtë muajve. Thotë se mbyllja totale mbetet opsioni i fundit.

“Ecuria ka shku shumë ma mirë se që e kemi parashikua tek shkollat. Sistemi i tre ngjyrëshit ka shkuar shumë mirë. Përkeqësimi i motit e rritë numrin e rasteve, dhe elementi i tretë është sezoni i gripit. Rritja është e dukshme ditëve të fundit. Rreziku më i madh i përhapjes së Covidit është në kafiteri”, ka deklaruar Raka.

“Ditëve të fundit e kemi pa që edhe në Kosovë që përveç kafiterive, kemi pa që numër të konsiderueshëm të infektimeve me Covid ka pasur edhe në administratë”, ka deklaruar tutje Lul Raka. / KultPlus.com

Një grua u kollitet pasagjerëve në fytyrë, pasi u desh të zbriste nga avioni për mosmbajtje të maskës (VIDEO)

Në një kohë kur shumë vende të botës e kanë bërë mbajtjen e maskës detyruese në ambiente të hapura dhe të mbyllura, shumë njerëz janë të vendosur të mos e mbajnë atë.

I tillë ishte dhe rasti i një pasagjereje në një fluturim të “Easyjet” nga Belfasti për në Edinburg, e cila po qëndronte në bord pa maskë.

Kështu stafi u detyrua ta zbresë ata nga avioni, por siç shihet në videon e mëposhtme, ajo humbi kontrollin. Ndërsa merr çantën e saj, ajo kollitet te pasagjerët e ulur duke iu ulëritur: “Të gjithë do vdesim, nga koronavirusi ose diçka tjetër”, dëgjohet duke thënë ajo në video. / KultPlus.com

12 mijë shkencëtarë nënshkruajnë peticionin: Lëreni koronavirusin të përhapet

Rreth 12 mijë shkencëtarë dhe mjekë në Britaninë e Madhe kanë nënshkruar peticionin kundër masave shtrënguese dhe i kërkon qeverisë të tërhiqet prej tyre dhe të lejojë Covid-19 të përhapet mes të rinjve dhe njerëzve të shëndetshëm.

Deklarata e Barrington u publikua javën e kaluar dhe kërkon që të rinjtë të lejohen t’i kthehen jetës normalisht, ndërsa të moshuarit dhe të sëmurët të trajtohen më me kujdes, transmeton KultPlus.

Letra e hapur e përpiluar nga ekspertët në universitetet e Oxford, Harvard dhe Stanford është nënshkruar deri më tani nga më shumë se 130 mijë persona.

Por, zyra e kryeministrisë insistoi se nuk do të tërheqë asnjë nga masat e vendosura dhe se çështja e imunitetit të tufës kundër Covid-19 nuk do të merret parasysh nga politikbërësit.

Ajo argumenton se nuk ka prova se kjo gjë do të mbronte njerëzit e rrezikuar apo nëse imuniteti i tufës do të zhvillohej.

Koncepti i imunitetit të tufës u përmend, në fillim të marsit, përpara vendosjes së masave izoluese, por u tërhoq shumë shpejt pas reagimit të disa kritikëve. / KultPlus.com