“Marsejeza”, historia e himnit të Francës

Më 30 qershor të vitit 1792 në Paris, këndohet për herë të parë Marsejeza, si këngë lufte.

Konventa e miratoi atë si himnin kombëtar më 14 korrik 1795, e humbi këtë status nga Napoleon Bonaparti, vetëm për t’iu rikthyer pak kohë pas Revolucionit të korrikut të vitit 1830.

Pastaj “Marsejeza” u njoh si himn i lëvizjes revolucionare ndërkombëtare nga Komuna e Parisit në vitin 1871.

Tetë vjet më vonë u rishpall himn kombëtar i Francës, dhe vazhdon të jetë./ KultPlus.com

Një zyrtare e lartë e Ministrisë së Arsimit kapet duke vjedhur në një dyqan në Bruksel

Një zyrtare e lartë e Ministrisë së Arsimit, është kapur duke vjedhur në një dyqan në Bruksel gjatë javës. Policia belge është përfshirë në skandal, e ministri Shyqiri Bytyqi e ka suspenduar menjëherë zyrtaren.

Kryeqendra evropiane, Brukseli, është destinacioni më i shpeshtë i vizitave të zyrtarëve qeveritarë, raporton KTV.

Atje shkojnë shumë shpesh delegacione të tëra për takime zyrtare e pak turizëm.

Gjatë kësaj jave, ministri i Arsimit, Shyqiri Bytyqi, ka udhëhequr një delegacion të MASHT-it që ka marrë pjesë në takimin e 7-të ministror në kuadër të Platformës së Ballkanit Perëndimor për Arsim, Trajnim, Hulumtim dhe Inovacion.

Një zyrtare e lartë e MASHT-it, emër i njohur për redaksinë, për një moment gjatë vizitës është ndarë nga pjesa tjetër e delegacionit.

Pasi që është vonuar, delegacioni është alarmuar dhe ka nisur ta kërkojë.

Kjo zyrtare në këtë kohë kishte shkuar për të bërë shopping. Në njërin prej dyqaneve në qendër të Brukselit, ajo është kapur duke vjedhur.

Sipas burimeve të KTV-së, zonja ka blerë disa gjëra në dyqan e disa të tjera i ka futur në çantë. Vlera e gjërave të vjedhura ishte 40 euro.

Lëvizjet e saj janë përcjellë vazhdimisht nga sigurimi i dyqanit dhe gjithçka është kapur gjithashtu nga kamerat e sigurisë.

Sigurimi e ka pritur, derisa zyrtarja kosovare ka provuar të dalë nga dyqani me rrobat e vjedhura dhe e kanë ndaluar duke ia marrë ato.

Sigurimi e ka ftuar Policinë e cila e ka intervistuar zyrtaren e MASHT-it, e cila më pas është liruar dhe i është ribashkuar delegacionit.

Në një komunikim elektronik, ministri Shyqiri Bytyqi, i ka thënë KTV-së se zyrtarja në fjalë është suspenduar menjëherë pas rastit në pritje të informacioneve të tjera zyrtare./ KultPlus.com

Ansambli “Shota” merr çmimin e parë në “Vitosha Folk Fest 2018”

Ansambli kombëtar, “Shota” ka korrur përsëri suksese në festivalin “Vitosha Folk Fest 2018”.

Ata kanë arritur që të rrëmbejnë tre çmimet kryesore, duke filluar me çmimin e parë, koreografia më e mirë dhe muzika më e mirë.

Këtë e ka bëtë të ditur, Ylber Asllanaj përmes një postimi në “Facebook”

“Në konkurrencë jashtëzakonisht të fortë, në festivalin “Vitosha folk fest 2018”, ansambli ynë kombëtar i këngëve dhe valleve “SHOTA” edhe njëherë dëshmoi se është institucioni kulturor më reprezentativ në vend, duke rrëmbyer çmimet më të rëndësishme të këtij festivali ndërkombëtar me traditë siç janë :

Best Koreografi

Best Music dhe

Festival 1-st Prize

Me admirim të madh i uroj nga zemra të gjithë ata të cilët me përkushtim djersë e sakrificë kontribuan që të arrihet ky sukses i rëndësishëm i shtetit tonë!

Urime nga zemra Trupës Artistike të ansamblit dhe gjithë atyre që i gëzohen sukseseve të KOSOVËS!” shkruhet në postim./ KultPlus.com

Ekskluzive: Edhe Jean-Claude Van Damme bën shqiponjën, përshëndetë Adnan Januzaj

Aktori i njohur me famë botërore Jean-Claude Van Damme sapo ka postuar në faqen e tij zyrtare një fotografi me shqiponjë, shkruan KultPlus.

Dhe mbishkrimi i kësaj fotografie i është dedikuar Adnan Januzaj, i cili shënoi gol për ekipin e Belgjikës, por që i njëjti nuk ka bërë shqiponjën sikurse e kanë bërë Xhaka e Shaqiri.

“Një falënderim masiv për Adnan Januzaj që shënoi dje golin e fitores në kampionatin botëror të FIFA-s për ekipin e Belgjikës”, ka shkruar Jean-Claude Van Damme./KultPlus.com

Grupi gjerman e kallë sheshin në Triesta të Italisë me valle shqipe (VIDEO)

Në triesta të Italisë, grupi gjerman prej pesë anëtarësh FABULA AETATIS (Official), për mrekulli e kanë interpretuar përmes instrumenteve të tyre muzikore këngën shqiptare “Gajdexhiu”, si dhe një pjesë të këngës “E lutë nana bijën”, transmeton Albanienshow.

Në një moment, pra në minutën 02:04 të kësaj video, njëri nga anëtarët e këtij grupi e bën me duar shqiponjën️.

Ky supër interpretim është transmetuar LIVE në faqën zyrtare të grupit gjerman FABULA AETATIS (Official).

Me 2 korrik hapet skena e re e teatrit ‘Turbina’

Me anë të një postimi në Facebook, kryeministri Edi Rama bën me dije se në 2 korrik do të hapet salla e re e teatrit “Turbina”.

“Të hënën mbrëma 2 korrik hapet në Tiranë skena e re Turbina, një tjetër investim i qeverisë për artisët e dashamirët e Teatrit, Baletit, Muzikës e Arteve Pamore”, shkruan Rama në Facebook.

“The Son”, filmi boshnjak që pret të ketë Kosovën brenda tij

Në mesin e 30 projekteve që janë financuar kësaj here nga Eurimages është edhe “The Son” me regji nga Ines Tanovic.
Ky do të jetë filmi i dytë i metrazhit të gjatë i regjisores nga Bosnja.

Lajmi i mirë është se filmi do të mund të jetë një bashkëproduksion edhe me Kosovën.

Vjosa Berisha ka aplikuar në Qendrën Kinematografike të Kosovës që të jetë bashkëproducente e filmit.

“Më është ofruar mundësia që të jem pjesë e këtij projekti dhe patjetër se më ka tërhequr. Regjisorja Tanoviç është një regjisore shumë e sukseshme, dhe projekti ka një temë sociale që është interesante, e aq më shumë për mua është tërheqës fakti që rolin kryesor do ta ketë aktori Uliks Fehmiu. Nëse projekti ka sukses në QKK, Kosova do të ketë mundësi të bëj bashkëprodhimin e parë me Bosnën” tregon Berisha.

Filmi ka marrë mbështetje prej 125 mijë eurove nga Eurimages, ndërsa janë ndarë gjithsej gati 7 milion euro për projekte të ndryshme filmike, dokumentarë dhe një animacion.

Prezantimi i Vjosa Berishës për ta arritur këtë sukses kinematografik do të jetë nesër, kur edhe do të dihet nëse Kosova mund të jetë pjesë e këtij projekti të suksesshëm boshnjak. / KultPlus.com

“Në emër të asaj-rrëfim për një rrugëtim jete”, libri më i ri i Magbule Kelmendit

Libri është botuar nga Shtëpia Botuese “Faik Konica” dhe i dedikohet një adoleshenteje, e cila nga ndjenja e madhe e dashurisë, viktimizohet në prostitutë në rrugët e botës, e trafikuar nga i dashuri i saj.

Ky libër me autore Magbule Kelmendi, konsiderohet të jetë një shoqërues i mirë për cdo lexues, pa dallim moshe, por libri u dedikohet më të vlefshmëve të jetës, fëmijëve! Librin mund ta gjeni te DEA shop./KultPlus.com

A është e vjedhur ‘This is America’ nga Childish Gambino?

Kënga ka goditur qysh në orët e para të lansimit.

“This is America” nga Childish Gambino po i sjellë artistit famën e kërkuar prej kohësh.

Së fundmi, duket se këngëtari po akuzohet se e ka vjedhur këngën, ose është inspiruar dukshëm goxha si shumë nga një këngë e mëhershme.

Ngjashmëria mes dy melodive vërehet. Kënga “American Pharaoh” është lansuar në mars të vitit 2016 ndërsa ajo e Gambinos në maj të këtij viti.

“Mendoj se kënga ime e ka inspiruar këtë artist, që nga hera e parë që e dëgjova këngën” ka reaguar Jase Harley, këngëtari i këngës për të cilën po thuhet se është vjedhur nga Gambino.

Gambino nuk ka reaguar ende. / KultPlus.com

Alban Skenderaj dhe Young Zerka sjellin ‘Deja Vu’ (VIDEO)

Këngëtari i njohur Alban Skenderaj dhe Young Zerka, kanë lansuar bashkëpunimin e tyre “Deja Vu”.

Teksti dhe melodia është punuar nga vetë ata.

Kënga është nën produksionin e Lorenc Aliaj i njohur si Avaxus dhe të Alban Skenderajt.

Videospoti është realizuar nga Fullmoon Production.

Këngës së shpërndarë në Youtube, i kanë bashkëngjitur edhe tekstin. / KultPlus.com

Mel Gibson dhe Jean Claude Van Dam mbërrijnë në Shqipëri

Dy aktorët Mel Gibson dhe Jean Claude Van Dam kanë zbarkuar në Shqipëri.

Report Tv ka mësuar se dy ikonat e kinematografisë amerikane, kanë zbritur paraditen e sotme në Rinas. Gibson e Van Dam, pritet të nisin ditën e nesërme xhirimet e një filmi aksion.

Ky lajm pritet të ekzaltojë qindra fansa të dy aktorëve që janë shumë të dashur edhe në Shqipëri.

Pjesë e filmit pritet të jetë dhe bashkëjetesa fetare në Shqipëri. / KultPlus.com

‘Sonte më lajmëruen se ka vdekë një njeri, prandej jam i trishtueshëm’

Martin Camaj

Sonte më lajmëruen se ka vdekë një njeri
Prandej jam i trishtueshëm, Lule.
Dashunia ashtë e vetmja shtyllë guri
Kur andej gardhit fluturojnë
Shëgjetat e akullit.
Dy zemra bashkë janë ma rrufeprojse
Se dy shpata tu për tu
Me teha përjashta
Ideja e sosjes, Lule,
kur je ti pranë ik si shpend i egër
andej kah vjen terri.

Të hënën fillon Festivali i Arkitekturës në Prishtinë

Të hënen duke filluar nga ora 15:00 do të fillojë Festivali i Arkitekturës në Kosovë.

Me datë 2 korrik do të hapet kësisoj ekspozita mbi konzervimin e Bibliotekës Kombëtare.

Ekspozitën dhe festivalin do ta hapin Bekim Ramku – drejtor i festivalit, Fazli Gajraku – drejtor i Bibliotekës dhe Antoine Wilmering – përfaqësues i Getty Foundation.

Në mbrëmje me fillim prej orës 19:00 fillon cikli i ligjëratave të hapura për publikun në ambientet e Kino Armatës, me ligjëratat e Valentin Kunik, Guillame de Morsie, Ibai Rigby dhe Charlotte Malterre-Barthes.

Me datë 3 korrik vazhdojnë aktivitetet me puëntori, ekspozita dhe ligjërata tjera.

Programin e plotë të festivalit mund ta gjeni në këtë link. / KultPlus.com

Zbulohen datat e testit të dytë të Maturës

Ministri i Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, Shyqiri Bytyqi, ka marrë vendim për datat e mbajtjes së provimit të Maturës Shtetërore 2018, në afatin e dytë.

Sipas këtij vendimi, maturantët e mbetur për afatin e dytë të maturës, do t’i nënshtrohen provimit më datë 28 gusht 2018 (pjesa e parë) dhe më 1 shtator 2018 (pjesa e dytë), transmeton KP.

Këtë vendim, Bytyqi e ka marrë pas sugjerimeve nga Komisioni Shtetëror i Maturës lidhur me dinamikën e planifikuar të organizimit të Provimit të Maturës Shtetërore. / KultPlus.com

Të vraftë perëndia

Lefter Çipa

Të vraftë perëndia
Se një herë s`mu fale,
Për hallet e mia,
S`pate shpirt të qaje.

Ti e di, për tyja,
Mbaj mbi supe male,
S`di nga vjen fuqia,
Fuqi kaq e madhe.

Moj, ti e vrafsh veten,
me duart e tua,
pa ty po të mbetem,
jetën, s`kam ç`e dua.

Shpejt, më djegtë prushi,
Më rrëmbeftë flaka,
Si kallamé gushti,
Në gushë të rafsha.

Si qiri je ndezur,
Si fleta më dridhesh,
Dhe prapë duke qeshur,
Nga flaka më ngrihesh.

Nga sytë e përplasur,
Nga fjala e dehur,
Ndaj po ta them hapur,
Zvarrë më ke hequr.

Veç ta dish një ditë,
Syri do të qajë,
Unë përmbi gjinjtë,
Do të ndez cigarë.

Cigarja djegtë mua,
Ty të të zhurisë,
Sa shumë të dua,
E dinë perënditë.

‘Udhë të mbarë’ thotë Cute Babulja (VIDEO)

Shpesh i kujtojmë këngët e realizuara vite më parë, lidhur me emocione dhe me periudha të ndryshme të jetës sonë.
Mes tyre kujtojmë edhe grupin Cute Babulja.

Plot këngë nga grupi kanë ardhur nëpër vite, dhe gjenerata janë rritur me këngët e dyshes Genc Salihu dhe Enes Bajramliqi.

Cute Babulja është formuar në vitin 2004. Sot të dy artistët kanë karrierat e tyre përkatëse.

Megjithatë, kënga “Udhë të mbarë” është një ndër këngët unike të grupit. Në vitin 2005 me videoklipin e këngës grupi shënon edhe suksese në VideoFestin Muzikor të atij viti.

Po e sjellim kësisoj sot në rubrikën e retrospektivës muzikore këtë këngë dhe videoklipin e veçantë që dikut se asnjëherë nuk bëhet monoton, njëjtë sikur në dëgjim e edhe në shikim. / KultPlus.com

Aktori shqiptar në serialin amerikan

Nijazi Isufi i njohur tashmë me emrin artistik, Mason Alban (Mejson Alban) është aktori i ri shqiptar i cili luan në serialin amerikan Ray Donovan në rolin e një gangsteri shqiptar në New York.

Në moshë të re, ai së bashku me familje, kishte migruar në tokën e premtuar në Amerikë, si refugjatë i luftës së fundit në Kosovë.

Disa vjet më vonë, aktori me prejardhje nga Vushtrria, Nijazi Isufi, ka arritur të depërtojë në industrinë amerikane të filmit, pas disa roleve që kishte luajtur në disa teatro atje, shkruan 21 Media./ KultPlus.com

Nisma e të Rinjve për të Drejtat e Njeriut organizon debatin “E Drejta për Tubim në Kosovë”

Nisma e të Rinjve për të Drejtat e Njeriut (YIHR KS) me datë 2 korrik do të organizojë debat mbi “Të Drejtën e Tubimit në Kosovë” duke filluar nga ora 18.00 në Muzeun e Kosovës, shkruan KultPlus.

Paneli do të bashkojë aktivistë nga shoqëria civile dhe organizata të ndryshme për të diskutuar mbi temën në fjalë.

Panelistë të diskutimit i cili do të moderohet nga Arbër Selmani, do të jenë Rron Gjinovci dhe Fitim Salihu.

Ky debat organizohet në kuadër të serive të debateve mbi të Drejtat e Njeriut që YIHR KS do të organizojë përgjatë vitit. Këto tema do të trajtojnë çështje lokale dhe globale të të drejtave të njeriut, duke identifikuar shkeljet dhe përpjekjet për mbrojtjen e tyre.

Debati përkrahet nga Civil Rights Defenders (CRD) në kuadër të projektit “Young Human Right Defenders”./KultPlus.com

Zhanina

Poezi nga Ilnisa Agolli.

Pra, Zhaninë akoma qante.
Zhaninë kur qante,
shante.
Zhaninë nuk kishte dy sy!
Zhaninë gjithmonë ikën, Zhaninë luan me frikën.
As të pa, as “natën e mirë” nuk të tha.
Por ti e dije që ende ishte aty
një sy e fshehu nën picetë
e la aty
për “Harrimin”
jo, ty.
Pra, Zhaninë do të kthehej
Zhaninë prapë do të shante
Zhaninë nuk kishte dy sy
Zhaninë nuk donte të ikte
dhe ti as e pe.
Patjeter, që veç vetullën ngrite
dhe e le…
Hodhe verë
Filloi të afrohet dhe picetën e la të bjerë.
Dukesh i pirë!
Pak zë lëshove
ndërsa një palë geta të
grisura mbi të sajat sy hodhe.
U përmende.
Me duar drejt trupave lakuriq u the:
“- Zhaninë ku është? Aa qe?”
Nuk ishe i qartë.
Kërkon cigaret
bërtet
je kaq i dehur
Thërret:
“Sa sy ka ajo, ku është bushtra?
Gjeje ! – i thua kamerierit – e dua tani
Gjeje qorr, gjeje se vetem ti sheh!
Do ta vras
do ta fsheh.”

Të nesërmen kishte shi
nuk dole
pas mesnate t’u duk sikur fole
“Zhaninë, ku je ?”

Pra, e bëre.
Ti e the!
Ti ashpër e kërcite gojës
Pse më nxeh? Pse?
Zhaninë…fle ?

Por, Zhanina nuk qante
Zhanina kur qante,
shante./KultPlus.com

Dinastia e Baronëve Sina nga Voskopoja dhe ndikimi i saj në Vjenë, Austri

Nga Pjeter Logoreci

Gjersa së bashku me ish presidentin Alfred Moisiu po vizitonim bustin e Aleksandër Moisiut të vendosur në Vjenë, vërejta që rrugica Moissigasse (ku ndodhej busti, vepër e skulptorit të talentuar durrsak Qemal Kërtusha), kryqëzohej me rrugicën Sinagasse. Emri Sina ishte i njohur për mua pasi miku im Gaqo Qyfeku, gjatë një takimi në Tiranë, më kishte treguar për disa familje të emigruara nga Voskopoja, të cilat ishin shumë të njohura në Austri, ndër to edhe familja SINA. Menjëherë mendova se nuk ishte e rastësishme që zyrtarët e bashkisë së Vjenës i kanë vendosur këto dy emra së bashku. Ideja e tyre është historikisht dhe gjeografikisht funksionale, pasi të dy këto figura (Moisi dhe Sina) kanë lidhje me Shqipërinë.

Me qëllimin e evidentimit dhe të ndriçimit të figurave të rëndësishme me origjinë nga trevat shqiptare, që patën aktivitet në Austri / Vjenë, të cilët ishin të njohur në mbarë botën e përparuar dhe atë shqiptare si: Karl Gega, Aleksander Moisiu, Gjergj Pekmezi, Kolë Rrota, Federik Shiroka…etj, dëshiroj të sjell për lexuesin shqiptar informacione mbi prejardhjen dhe aktivitetin e një ndër familjeve më të famshme në gjiron finaciare, tregtare e industriale në Austri, të familjes SINA.

Të njohim familjen Sina….

Në mesin e “Patrizëve” më të pasur të Vjenës, qendrës së perandorisë së fuqishme Austro-Hungareze, vendosej edhe familja me origjine nga trevat shqiptare SINA. Historia e dinastisë së kësaj familje fillon me zotëruesin e madh të tokave, financuesin dhe ndërtuesin më të rëndësishëm, ajkën e perandorisë austro – hungareze nën Franc Jozefin I, Freiherr Simon Georg von Sina (1753 – 1822) (1).

“Familja Sina ka ardhur nga Voskopoja, vendi i origjinës së tyre, që sot është një fshat po me këtë emër në Juglindje të Shqipërisë, ndërsa dikur ishte një krahinë e begatë nën perandorinë osmane. …Këtu përshkoheshin rrugë të rëndësishme tregtare që e kthyen Voskopojën në një qendër të rëndësishme ekonomike dhe kulturore, me disa kisha, biblioteka si dhe me shtypshkronjën e saj. Qyteti ishe një qendër e Aromuneve….., të cilët tradicionalisht ishin nga zanati tregtarë, udhëheqës të karvanëve me mallra apo ustallarë lëvizës”, shkruan zonja J. Ecker në studimin e saj mbi familjen Sina.

Njohja e familjes SINA, jashtë kufijve të perandorisë osmane (Shqipërisë), fillon me Simon Gjergj Sinën të vjetrin, i cili nga çereku i tretë i shekullit të 18 vendosi kontakte tregtare me Vjenën. Ndër dokumentet e pakët që janë gjetur, ka paqartësi për kohën e lindjes së Simon Sinës, filluesin e historisë së suksesshme të kësaj dinastie, paqartësi të cilat vijnë nga periudha kohore nën perandorinë osmane si dhe vendndodhja administrative ku u lindën dhe filluan aktivitetin e tyre personazhet e kësaj familje.

Për të kuptuar qartë arsyet e lëvizjes së familjes Sina nga vendlindja duhet ti referohemi një studimi të autorit Max Demeter Peyfuss i cili është marrë me studimin e prejardhjes, lëvizjes, kulturës, dhe aktivitetit të Vllehëve të pasqyruara këto në librin e tij „Çështja Vllahe“:
… fiset e vllehëve, kanë lëvizur rregullisht në grupe të mëdha për arsye politike apo ekonomike duke krijuar koloni të mëdha në vendbanimet shqiptare të Maqedonisë. Ato filluan të qarkullonin në të gjithë Ballkanin si tregtar, transportues e shoqërues malli. Në shumë qytete të gadishullit ballkanik ato njiheshin si mjeshtra artizanë, ndërtues shtëpish, argjendar. Në Shqipëri fiset vllehe gjendeshin të përqendruar në zonën e Myzeqesë, në qarkun e Permetit dhe në Korcë….

Lëvizjet dhe aktiviteti tregtar i Vllehëve filloj të lulëzoje sidomos pas paqes së Beogradit të vitit 1739, me aktivitetet e tyre tregtare drejt Selanikut, Serbisë, Hungarisë deri në Vjenë, ku krijuan edhe baza të mëdha për magazinimin e mallrave me shumicë.

Për familjen Sina, kjo lëvizje u kushtëzua veçanërisht pas trazirave, plaçkitjeve dhe zjarrvënieve që ndodhen në Voskopojë në shtatorin e vitit 1769, por edhe më vonë me shkatërrimet e vitit 1788, për të cilat u bë përgjegjës Ali Pasha. Për të mbrojtur aktivitetin e pasurinë e tyre, ato u detyruan të largoheshin drejt zonave perëndimore të gadishullit. Simon Sina (i vjetri) pas vendosjes në Nish në vitin 1782 u martua me Irene Czippe me të cilën pas një viti pat një fëmijë: Gjergj Sinën (1782-1856). Gjergji ishte 10 vjeç kur i vdiq nëna dhe kur i ati vendosi të transferohej me familje në Vjenë.

Shumë familje të larguara nga Voskopoja në atë kohe u vendosën në Vjenë, ku ju bashkëngjiten komunitetit grek që gjendej në qytet. Edhe pse ishin shtetas të perandorisë osmane, bashkësia ortodokse e vllehëve nga Voskopoja filloj të shihej nga popullsia e Vjenës si …“grekët”. Quartieri ku ishte vendosur komuniteti grek i asaj kohe ishte në qendër, nga pjesa verilindore e qytetit të Vjenës dhe vendasit shpreheshin për të ardhurit me humor: ….Ballkani fillon sapo mbaron zona e Rennweg-ut (atëkohë një lagje periferike e Vjenës).

Sipas studiuesve, Simon Sina i vjetër, fillimisht njihej si bashkëpronar i disa shoqërive tregtare të mallrave me shumicë, por në vitin 1798 ai krijoj firmën e tij për tregtimin e mallrave si dhe një bankë tregtare, e cila u morë fillimisht me aktivitetet dhe lëvizjen e parave të bizneseve të tija. Kjo periudhë, quhet si koha e artë e rritjes së pasurisë së dinastisë dhe rreshtimit të familjes në serën e patrizëve të qytetit. Ndërkohë, në vitin 1802, Simon Sina martohet për herë të dytë me Katharina de Gyra me të cilën pat një djalë (1804), Johann Sinën (1804-1869).

Pjesëtarët e familjes Sina ruajtën traditën e vendit të tyre, atë të trashëgimit të emrave dhe po të vërehet, ato kanë përdorur për fëmijët pasardhës emrat e gjyshave të tyre, si psh: Simon Gjergj Sina (plaku), Gjergj Simon Sina, Johann Simon Sina, Simon Gjergj Sina (junior), Gjergj Simon Sina (junior).

Punën në Vjenë, Simon Sina e filloj me importin e pambukut me shumicë nga Maqedonia, ku dërgonte në këmbim pëlhurë dhe punime metali apo qelqi. Ai ishte i pari tregtar që futi në kufijtë e perandorisë osmane si mjet këmbimi (pagese) monedhën Taler me figurën e Maria Theresës, që ishte mjeti zyrtar i pagesës i perandorisë austro-hungarezë.

Një vështirësi e madhe për punën e përditshme të bizneseve të tij ishte statusi i shtetësisë së tij, pasi ai ishte shtetas i perandorisë osmane. Për këtë, shpesh ai detyrohej të përdorte për blerjet e objekteve të mëdha (shptëpive), emra të personave nga rrethit familjar i gruas së tij. Meqenëse ishte zotërues i madh tokash në pjesë të ndryshme të Evropës (Hungari, Rumani, Serbi) dhe tregtar me pasuri të madhe, në vitin 1818 familja e tij mori statusin e ARISTOKRACISË hungareze, që e lehtësonte shumë në aktivitetin e tij tregtar. Simon Sina i vjetër vdiq në moshën 69 vjeçar në vitin 1822, duke lënë pas një pasuri dhe një karriere të pashoqe.

Në numrat e tjerë të kësaj gazete do të keni mundësinë të ndiqni dhe shkrime të tjera për dinastinë Sina dhe projektet gjigande në infrastrukturën dhe jetën ekonomike të Austrisë, që vazhdoj burri më i suksesshëm i kësaj familje, Gjergj Simon Sina./KultPlus.com
Vjenë, 7 qershor 2015

Shënime:
1. Freiherr – titull nderi për aristokratet, i barabarte me titullin Baron, Kont.

Referencat: A. Deak, M. Peyfuss, J. Ecker

“Histori në çati” me regji të Gazmend Nelës, hapë Festivalin PriFest

Në edicionin e dhjetë jubilar, PriFest ka vendosur që fokusin ta drejtojë në kinematografinë e Kosovës. Për hapjen dhe mbylljen e festivalit, PriFest ka përzgjedhur dy filma nga Kosova, me qëllim që të vazhdojë promovimin edhe më të madh të krijimtarisë vendore.

Edicioni i dhjetë i PriFest-it, që mbahet nga 17 deri 22 korrik, do të hapet me filmin “Histori në çati” (The Rooftop Story) të regjisorit Gazmend Nela, derisa filmi përmbyllës i festivalit do të jetë “Kthimi” (The Return) i regjisorit Kastriot Abdyli. Filmi i regjisorit Abdyli është edhe koproduksioni i parë zyrtar në mes Kosovës dhe Maqedonisë.

Sikur edhe çdo edicion, PriFest ka një program të veçantë Focus, ku prezanton krijimtarinë filmike të një shteti apo autori të veçantë, siç ishin në vitet e kaluara bashkëpunimet me Francën, Italinë, Japoninë, Amerikën Latine, Indinë, etj.

Këtë vit, PriFest ka në Focus: Kosovën

Janë plot 11 filma nga Kosova të përzgjedhur për t’u shfaqur gjatë ditëve të festivalit në kategori të ndryshme, më shumë se çdo herë tjetër. Të gjithë filmat, me përjashtim të filmave “Martesa” dhe “Me dasht me dasht me dasht” të cilët do të shfaqen në kategori jo-garuese, 9 filmat e tjerë do të shfaqen për herë të parë në Kosovë (disa nga ta edhe në botë) në kuadër të PriFest-it. Që të gjithë 11 filmat janë bërë nga regjisorë vendor, prej atyre me një përvojë më të madhe e deri te emrat më të rijnë, ndërkohë që shumica e këtyre filmave janë përkrahur nga Qendra Kinematografike e Kosovës.

Por, kjo nuk është e tëra. Brenda programit special Focus: Kosova, do të bëhet promovimi i Kosovës në shumë aspekte.

Kosovo ready to roll (Kosova e gatshme për xhirim) – është moto që do të përcjell tërë platformën e zhvillimit të industrisë së filmit PriFORUM, duke i dhënë rëndësi të veçantë promovimit të vendit për mundësi të xhirimit të projekteve filmike ndërkombëtare në Kosovë.

Do të organizohen prezantime të lokacioneve për xhirim në mbarë Kosovën për kineastët ndërkombëtarë, mysafirë të festivalit, si dhe prezantimi i projekteve filmike të Kosovës që janë në fazën e post-produksionit brenda programit PriView – Works in Progress. Poashtu do të promovohen kapacitetet e kompanive të produksionit, kapacitetet njerëzore, ekipet filmike si dhe aktorët kosovarë të gatshëm për angazhim në produksione filmike të huaja (Kosovo Raising Stars).

‘Jemi shumë entuziast që në edicionin jubilar, do të kemi në fokus vendin tonë, Kosovën. Me një numër rekord filmash që do të shfaqen brenda javës së PriFest, audienca jonë do të ketë kënaqësinë e shijimit të veprave vendore kinematografike, disa prej tyre do të shfaqen madje për herë të parë te ne, pa filluar ende udhëtimin në festivalet ndërkombëtare, pra janë premiera botërore. Kjo na bën krenarë, dhe njëkohësisht e përmbush misionin tonë të festivalit, që përveç shfaqjes së kinemasë botërore në Kosovë, është edhe promovimi i kinematografisë vendore. Posaçërisht më gëzon fakti që nga 11 filmat e Kosovës, 3 janë bërë nga regjisore femra. Shpresoj që në vitet në vijim ky numër do të rritet.

Më gëzon poashtu fakti se do të prezantojmë edhe kapacitetet që ka Kosova për të mirëpritur produksionet e huaja filmike. Do ta bëjmë këtë në bashkëpunim me Shoqatën e Producentëve të Kosovës, Qendrën Kinematografike të Kosovës dhe një përkrahje të madhe do ta kemi nga Swiss Contact, një organizatë që e promovon Kosovën si vend turistik, kësaj radhe do të jetë partner i yni për të promovuar lokacionet e xhirimit që ka Kosova duke organizuar dy ekskursione brenda festivalit për vizitë të këtyre lokacioneve. Do të ketë edhe shumë befasi të tjera që do t’i shpalosim në ditët në vijim’, theksoi Vjosa Berisha, drejtoreshë e PriFest.

Lista e plotë e filmave të Kosovës që do të shfaqen sivjet në PriFest:

1. ‘A Prishtina Story’ (Një histori Prishtine), në regji të Burbuqe Berishës,
2. ‘Rooftop story’, (Histori në çati) në regji të Gazmend Nelës,
3. ‘The Return’ (Kthimi), në regji të Kastriot Abdylit
4. ‘Klithma’, në regji të Korab Lecajt,
5. ‘Martesa’, në regji të Blerta Zeqirit,
6. ‘Bini’, në regji të Erblin Nushit,
7. ‘Forgive me’ (Më fal), në regji të Besim Ugzmajlit,
8. ‘Gjumë dhe dashuri’, në regji të Arsim Halitit,
9. ‘Me dasht’ me dasht’ me dasht’’, në regji të Ilir Hasanajt,
10. ‘The Wheel’ (Rrota), në regji të Doki Qerimit.
11. ‘Dielli’, në regji të Mjellma Istrefit.

Audienca e PriFest, mes datave 17-22 korrik do të mund t’i përcjellë filmat në hapësirat e Teatrit Kombëtar (dy salla), Kinemanë nën qiellin e hapur te Sheshi “Zahir Pajaziti” si dhe në hapësirën tonë më të re,“Kino Armata”. Gjithashtu, sikur në edicionet e kaluara, edhe sivjet PriFest ofron mundësinë e blerjes së kartelave “All in One”, të cilat kushtojnë 10 euro dhe mundësojnë përcjelljen e të gjithë filmave të festivalit. Për të marrë këtë kartelë mund të na shkruani në [email protected] apo të thirrni në zyrën e festivalit (+38343714944), ndërsa biletat e filmave, të cilat kushtojnë 3 euro, mund t’i gjeni në biletarinë e Teatrit Kombëtar gjatë ditëve të festivalit./ KultPlus.com

Dy dekada pas ekspozitës “Përtej” në Beograd, sa kanë arritur ngjarjet kulturore të shkojnë përtej diskursit politik mes Kosovës e Serbisë

Gili Hoxhaj

Kanë kaluar plot dy dekada që nga koha kur artistët kosovarë, dy vite para se të shpërthente lufta në Kosovë, kishin paraqitur artin e tyre në Qendrën për Dekontaminim Kulturor në Beograd. Ekspozita “Përtej” me kurator Shkëlzen Maliqi, në verën e vitit 1997 kishte përmbledhur vepra të artit bashkëkohor nga Kosova, ku përfshihen piktura dhe instalacione nga Sokol Beqiri, Mehmet Behluli, Masksut Vezgishi dhe një instalacion muzikor nga Ilir Bajri.

Si aspak të lehtë e përshkruan këtë vendim Shkëlzen Maliqi, në zyrën e Fondacionit Soros në Prishtinë e cila po mbështeste financiarisht atë, me dyshime disa ia kishin drejtuar pyetjen “A e keni menduar mirë se çka po bëni dhe ku po shkoni?”. Maliqi tregon se këtë problem nuk e kishin dhe artistët, ata i brengoste vetëm hapësira se si do të dukeshin veprat e tyre aty.

“Tekembramja, arti ynë dhe e shënjestron ndërgjegjen e Beogradit”, ishte përgjigja kyçe e artistëve.

Dy dekada më pas, Shkëlzen Malqin e ndajnë vetëm një javë që nga ndalimi në kufirin e Mërdares, pa arritur të jetë pjesëmarrës në një diskutim që kishte për qëllim pikërisht bashkëpunimin kulturor. Njëzetë vite pas ekspozitës “Përtej”, Eliza Hoxha kalon kufirin Kosovë-Serbi me ekspozitën e përgjysmuar, pasi që tri fotografi i ndalohen në kufirin serb. Edhe ekspozita “Përtej”, ishte pritur pozitivisht në mesin e qarqeve artistike në Beograd, ndërsa mediat e kontrolluara nga regjimi në Serbi e shihnin si provokim, e në Kosovë kjo ekspozitë sulmohej nga kritikët të cilët argumentonin se artistët kosovarë që po i ekspozojnë punimet e tyre në Beograd po i mundësojnë Serbisë të përdorë justifikime për qëndrimin e tyre se situata në Kosovë është normale.

Disa nga të pranishmit e ekspozitës “Përtej” në Beograd, kishin shpresuar se ekspozita të tilla do të shndërrohen në traditë të bashkëpunimit dhe kontakteve më të thella.

“Emri i kësaj ekspozite tregon se kjo i ka tejkaluar pritjet tona që i kemi pasur për këto punime. Kjo ekspozitë po na jep një këndvështrim të ri. Mendoj se skena jugosllave ka qenë për një kohë të gjatë e privuar nga ekspozita të tilla, shpresoj që në të ardhmen do të ketë edhe ekspozita të tjera të tilla, të cilat intonojnë një të ardhme homogjene e artistike që në skenën jugosllave dhe evropiane kanë munguar”, shprehet njëri nga pjesëmarrësit.

“Përshtypja e parë kur hyra këtu qe ajo se ekspozita ishte e mrekullueshme, përndryshe në këtë hapësirë nuk është e lehtë të bësh ekspozitë”, shprehet një tjetër i pranishëm në videoincizimin që u shfaq mbrëmë, e i parapriu diskutimit. Një bashkëpunim i tillë do të mundësonte një urë komunikimi mes dy shtetesh”, ishin përshtypjet e një pjesëmarrësi tjetër.

Me rrëfimin e Shkëlzen Maliqit e Borka Pavicevic lidhur me ekspozitën e 97-ës, nis edhe libri “Rasti i Studimit Përtej”, i cili ngërthen një kronologji të ngjarjeve kryesore politike që kanë ndikuar në të dy shtetet, një kronologji kulturore e bashkëpunimeve të ndryshme që kanë ndodhur në mes kulturës së pavarur dhe botës së artit në të dyja shoqëritë, si dhe fragmente të intervistave me disa figura kyçe, ndërsa përmes fotografive edhe i vizualizon këto ngjarje e momente. Publikimi i këtij libri është pjesë e projektit “Përtej/Beyond/Preko 20 Vite” që është një bashkëpunim në mes Kosovo 2.0 dhe Center for Cultural Decontamination (CZKD).

Mbrëmë në Qendrën “Multimedia”, Kosovo 2.0 solli diskutimin se a kanë kontribuar këto bashkëpunime në ndërrim të diskursit të përgjithshëm në të dyja shoqëritë dhe sa kanë arritur ngjarjet kulturore të shkojnë përtej diskutimeve të marrëdhënieve politike në mes të dy shteteve.

Ky diskutim u moderuar nga kryeredaktorja e Kosovo 2.0, Besa Luci dhe fotografja Majlinda Hoxha ndërsa në panel diskutuan Shkëlzen Maliqi – filozof, kritik i artit dhe kurator i Përtej ’97, Borka Pavicevic – dramaturge, aktiviste kulturor dhe drejtoreshë e CZKD-së, Aleksandar Pavlovic – studiues dhe hulumtues i marrëdhënieve serbo-shqiptare, Jeton Neziraj – dramaturg dhe drejtor i Qendrës Multimedia dhe Lura Limani – kryeredaktore e Prishtina Insight.

Filozofi dhe kuratori i ekspozitës “Përtej ‘97”, derisa foli për ekspozitën theksoi se në atë kohë kjo ekspozitë në Kosovë ishte cilësuar si një bashkëpunim me “armikun”, ndërsa shtoi se kjo ekspozitë e ka afirmuar skenën e Kosovës pasi që ajo u prezantua më vonë edhe në vende të tjera.

“Ka tri vite që me Borken kemi biseduar, kemi bashkëpunuar shumë këto 10 vitet e fundit po ky ka qenë një nga projektet më të rëndësishme për skenën bashkëkohore në Kosovë. “Përtej” është njëfarë shifre se po e bëjmë një ekspozitë në Beograd në kushtet më të vështira të mundshme. Kur kemi shkuar në Beograd, shumica e kanë pritur një ekspozitë si në kohë të Jugosllavisë, me shumë si një lloj zhurme folklorike, nuk e kanë pasur idenë që në Kosovë mund të ndodhë diçka e tillë”, u shpreh Maliqi në fjalën e tij, duke kujtuar edhe momentin kur u pengua ta kaloi kufirin serb pa asnjë arsyetim, ndërsa shtoi se qysh para dy dekadash me ekspozitën “Përtej”, e kishin krijuar një moment utopik kinse është kapërcyer ai moment historik dhe kanë kaluar në një të ardhme ku ekziston paqja, edhe pse nuk kanë mundur t’i ikin krejtësisht realitetit të vrazhdë.

Borka Pavicevic, dramaturge, aktiviste kulturore dhe drejtoreshë e CZKD-s, atmosferën e ekspozitës së artistëve kosovarë e përshkruan si një prej atyre ngjarjeve ku atmosfera është nën sipërfaqe, e padukshme në fillim, që është lloji më i tensionuar dhe emocionues i një nisme: kur jo shumë zbulohet dhe madhështia është e heshtur.

“Historianët e artit Jovan Despotiviq dhe Dejan Sretenoviq po silleshin në oborrin e CZKD-së ndërsa unë, mikpritësja, isha shumë e zemëruar sepse nuk kishim asnjë gazetar, asnjë konferencë për shtyp, gjithçka ishte e minimizuar, e qetë, një mungesë para diçka-je të madhe. Unë nuk e kuptoja në fillim dhe synimi ishte të parandalohej një reagim paraprak dhe më vonë të shkaktohej një “skandal”, që ishte përsëritur dhe do të përsëritej me vite të tëra, para dhe pas ky ishte “provokim”, ose një ngjarje kulturore dhe artistike që ishte synuar qysh në gjenezë, kur ishte quajtur “temë e ndjeshme””, shkruhet në monografinë Rasti i Studimit “Përtej”.

Pavicevic tutje shkruan se “Përtej” ishte ekspozita e parë që ishte krijuar nën “çelësat” e përfaqësimit, por nga një përzgjedhje e lirë artistike e Shkëlzen Maliqit. Ekspozita u prodhua nga Dodona, një qendër kulturore dhe teatër në Prishtinë.

“Hapja e ekspozitës ishte festive dhe e lavdishme. Kishte plot njerëz- ishte ngjarje e jashtëzakonshme artistike dhe politike”, kështu e përshkruan Pavicevic hapjen e ekspozitës.

Aleksandar Pavlovic, studiues dhe hulumtues i marrëdhënieve serbo-shqiptare, thotë se kanë kaluar 20 vite nga kjo ekspozitë bashkëkohore kurse sot pyetja kryesore që duhet të shtrohet është nëse gjërat kanë ndryshuar.

“Është diçka komorative për këtë situatë, kjo ka qenë ekspozitë e artit bashkëkohorë para 20 vitesh, ndërsa tani pyetja shtrohet nëse gjërat kanë ndryshuar. Nuk jam i sigurt se mund të matim dëmin e shkaktuar nga një politikan i caktuar, një dron, apo një shqiponjë, apo një tren. Dëmet e tilla nuk mund të zhbëhen për 10 vjet. Nuk mendoj se është detyra jonë që të ndryshojmë gjithçka. Mendoj se gjëja më e mirë është që njerëz si Jetoni apo Borka kanë krijuar hapësira të caktuara kulturore të cilat mund të zgjerojnë audiencë të caktuar dhe kjo është për t’u vlerësuar”, ka thënë Pavlovic gjatë fjalës së tij.

Dramaturgu Jeton Neziraj mbrëmë tha se pasi që ka parë videon e ekspozitës dhe pas dëgjimit të shpjegimit të Shkëlzen Maliqit, për mënyrën e perceptimit të atij bashkëpunimi, tha se i është krijuar përshtypja se mënyra e perceptimit të këtij bashkëpunimi deri më sot nuk ka edhe shumë dallime dhe akoma ekziston termi i “tradhtarit”. Ai u shpreh se kohëve të fundit po shihet një lloj përpjekje politike për ta penguar këtë lloj bashkëpunimi ndërsa Qendra për Dekontaminim Kulturor në Beograd mund të cilësohet si Ambasadë Kulturore e Republikës së Kosovës në Beograd.

“Bashkëpunimi i cili është parë me entuziazëm dhe është promovuar prej skenës kulturore të pavarur në mes dy vendeve, ka filluar të ngushtohet, këtu e marr edhe shembullin e Teatrit “Bitef”, deri në një far periudhe ka qenë një hapësirë të cilën ne edhe “Mirëdita, dobar dan” e ka cilësuar si një lloj hapësire ku i ka prezantuar shfaqjet, në 2015 këto mundësi janë limituar dhe interesi prej disa artistëve dhe institucioneve kulturore atje është reduktuar dhe Qendra për Dekontaminim Kulturor ka mbetur si një lloj oaze gati e vetme e bashkëpunimit. Ndoshta kjo lidhet me zhvillimet politike, një klimë e re e cila këtë lloj bashkëpunimi jo që nuk e favorizon se nuk e ka favorizuar kurrë por edhe e pengon, kjo bazuar edhe në faktin se këtë vit ndodhën dy incidente të orkestruara dhe të miratuara politikisht”, u shpreh Neziraj në fjalën e tij.

Krejt në fund të këtij diskutimi, Lura Limani, kryeredaktore në Prishtina Insight u shpreh se arti dhe diskursi politik nuk duhet të shfaqet si i reduktuar përkundër rezistencë pasi që vet arti është konflikt dhe ajo çfarë ndodhë në skenën politike veç shtrihet në një sferë tjetër./ KultPlus.com

Euroimages mbështet skenarin “Exil” të Visar Morinës

Në mesin e 30 projekteve të përzgjedhura nga Euroimages, është edhe skenari “Exile” i regjisorit kosovar Visar Morina, shkruan KultPlus.

Visar Morina, një regjisor tashmë i dëshmuar, me “Exile” ka fituar edhe disa çmime të tjera ndërsa Bordi i Menaxhimit të Fondit Euroimages i Këshillit të Evropës, në mbledhjen e tyre të 151-të të mbajtur nga 18 deri më 22 qershor 2018 në Montreal, pranoi të mbështeste 23 filma fiksion, 6 dokumentarë dhe 1 projekt filmi të animuar për një shumë totale prej 6,447,783 €. “Exile”, nga Euroimages, ka marrë gjithsej 199, 174 euro.

“Exile”, është një skenar që flet për një burrë 45 vjeçar i cili punon në një firmë farmaceutike dhe në një moment e krijon ndjenjën që kolegët e tij po tentojnë ta largojnë nga puna.

“Filmi ka të bëjë shumë me “bullying” (ngacmimin) ndërsa jam shumë i gëzuar për këtë nominim që na ka ardhur”, pati treguar Morina më herët për KultPlus./ KultPlus.com

NgomFest ‘pushton’ Kalanë e Prizrenit

Alberina Haxhijaj

Kalaja e Prizrenit edhe sivjet mirëpret edicionin e 8-të më radhë, të Festivalit NgomFest, i cili pritet të tundë gurët e kësaj kalaje, shkruan KultPlus.

Edicioni i 8-të i NgomFest sivjet nisë nga 12 e deri më 15 korrik.

Publiku dhe ndjekësit e festivalit NgomFest janë mësuar që të rrugëtojnë së bashku me festivalin, duke u zhvendosur nëpër hapësira të ndryshme si skena në Shatërvan, skena në Marash e të tjera. Mirëpo edhe në këtë edicion ky festival ka zgjedhur Kalanë e Prizrenit, e cila mbanë copëza të historisë dhe trashëgimisë sonë.

Kujtojmë se Festivali “bredhacak” i Prizrenit i cili në fillimet e tij ishte i njohur për zhvendosjen nga një lokacion në tjetrin, për herë të parë ishte vendosur në kala në edicionin e tij të 6-të. Edicion i cili përveç muzikës përcolli edhe mesazhin kryesor të festivalit e që është mbrojtja e monumenteve historike.

Edhe ky edicion si të tjerë do njihet për veçantit e tij theksoi për KultPlus Ulpiana Emra, nga stafi organizativ i festivalit.

“Ajo që tashmë është bërë e zakonshme edhe është veçantia e këtij festivali është vendndodhja në kalanë e qytetit të Prizrenit si dhe periudha kohore e cila e përfshin edhe lindjen e diellit në mëngjes, ku audienca jone përpos që mund të kënaqet me muzikën do e shijojë edhe një pamje të mrekullueshme”, tha ajo.

E përpos këtyre dy veçantive normalisht do të ketë edhe artist të njohur të cilët do e argëtojnë publikun për 3 net radhazi. Ndër ta janë: Nick Warren, Insolate, Deepbass, GJIKO, The Black Room, Bottlecap, dhe shumë të tjerë që do të bëhen publik së shpejti.

“Gjithashtu kemi edhe artistë të ri për të cilët skena jone gjithmonë është e hapur. Ata deri më tani kanë aplikuar që të jenë pjesë e këtij festivali dhe mendoj që është një mundësi shumë e mirë për promovimin e tyre si artistë”, u shpreh ajo.

Në kala, në kuadër të festivalit do të vendosen dy skena “Skena Kryesore” ku artistë të ndryshëm do të performojnë deri në ora 2:00 të mëngjesit dhe “Skena e Lindjes së Diellit” ku publiku mund të shijojë pamjen që ofron kalaja gjatë lindjes së diellit ndërkohë që argëtohen me muzikë.

E për gjithë këtë punë festivali i është mirënjohës të gjithë atyre që e kanë ndihmuar në edicionet e mëparshme por edhe në këtë edicionin.

“Në krahasim me vitin e kaluar këtë vit kemi pak më shumë përkrahje nga ana e institucioneve. Shpresojmë që kjo përkrahje të rritet çdo vit e më shumë për faktin se edhe ne dëshirojmë që të zhvillohemi më tepër si festival e të sjellim më shumë risi”, tha për fund Ulpiana Emra.

Biletat për këtë edicion tashmë janë në shitje dhe bileta 3 ditore kushton 10 euro, si dhe oferta: 3+1 Gratis ./ KultPlus.com

Biletat mund të blihen në dy pika në Prizren, tek Kafja Jeme si dhe Qarshia. Gjithashtu për të interesuarit jashtë Prizrenit është mundësia e rezervimit të biletës nëpërmjet emailit: [email protected] /KultPlus.com