Poezia e Vlora Konushevcit botohet në Amerikë: Po e vendosim historinë tonë në harta ndërkombëtare

Poetja Vlora Konushevci ka bërë të ditur se ka dalur në shtyp antologjia me titull “Alternative War” nga shtëpia botuese “B Cubed Press” në Shtetet e Bshkuara të Amerikës, ku prezantohet ajo dhe poezia e saj për luftën në Kosovë, shkruan KultPlus.

Konushevci ka bërë të ditur lajmin përmes një postimi në llogarinë zyrtare “Facebook”, ku edhe ka treguar emocionet që i ndjeu në publikimin e poezisë së saj.

“Ndoshta s`mund të bëjmë shumë, por mund të bëjmë çdo ditë ngapak që shtetin dhe historinë tonë ta vendosim në harta ndërkombëtare për të mirë”, shkroi ajo.

Kosova përmendet edhe në njoftimin e botuesit ku ndër tjera thuhet: “Alternative War” është një përzierje e fantashkencës dhe ngjarjeve aktuale. Lufta dhe pasojat e saj i lidhin fort këto histori në një vëllim të përpiluar me shumë kujdes. Autorët që janë luftëtarë, diplomatë, politikanë, mësues e shumë çka tjetër, këtu rrëfejnë copëza të historisë së tyre.

Linkun në Amazon për blerje të librit është në vijim si dhe poezia e autores në anglisht mund ta shihni duke klikuar KËTU. /KultPlus.com

May be an image of text that says 'Cubed Press Presents Alternative War Debora Godfrey Bob Brown'
Libri në të cilin përmendet lufta në Kosovë

Unë, bija jote Kosovë

Poezi nga Vlora Konushevci

Unë, bija jote Kosovë t’i njoh tokat djerrë,
t’i njoh shtëpitë e zbrazuna, shpresat shtjerrë,
t’i njoh britmat e krimbat që dheun kalb ta kanë,
t’i njoh gratë që shpirtin gjallë ta mbajnë;
ta di lemerinë e nanave që errësu e ka diellin,
dhimtat që rrafshu e kanë bregun,
varret ku lulëkuqet çelin
ma mirë se kushdo tjetër të njoh, Kosovë.
Unë bija jote. / KultPlus.com

Arbër Selmani dhe Vlora Konushevci botohen në revistën e njohur amerikane “Songs of Eretz Poetry Review”

Poezitë e dy autorëve të njohur nga Kosova, Arbër Selmanit dhe Vlora Konushevcit, janë botuar në revistën e njohur amerikane “Songs of Eretz Poetry Review”, misioni i të cilës është të sjellin pak më shumë poezi dhe art të mirë në botë, shkruan KultPlus.

Vlora Konushevci është bërë pjesë e revistës përmes tri poezive të saj në gjuhën angleze: “Fllanzat”, “Kokrra rrushi” dhe “Letër nga karantina”, ndërsa Arbër Selmani me poezinë “Kur vdiq baba”, një poezi e cila po pëlqehet jashtëzakonisht shumë nga lexuesit.

Ajo që i bën poezitë e kësaj reviste unike është se e paraqesin poetin po aq sa poezinë. Secila poezi paraqitet me mendime, çiftëzohet me vepra arti (me përjashtime të rralla si për poezitë konkrete), dhe shoqërohet me bio të poetit, shënime të poetit (nëse poeti dëshiron), nganjëherë edhe një shënim të një redaktuesi.

Revista Letrare “Songs of Eretz Poetry Review”, është krijuar në vitin 2014 në SHBA. Ajo ka publikuar poetë dhe autorë me letra kredenciale mbresëlënëse, duke përfshirë: Poetin Laureat aktual të Shtetit, tre ish-poetë laureat të shtetit, dy ish- poetë laureat lokal, fitues të Çmimit Brams Stoker, fitues të Çmimit Emerson, fitues të Çmimit Pushcart, fitues të Çmimit të Poezisë William Stafford etj.

Shumica e poetëve të botuar në këtë revistë letrare kanë publikuar botime në revista të tjera prestigjioze. Shumë prej tyre gjithashtu janë poetë tashmë me një bagazh të pasur letrar. Ndërkaq të tjerët janë poetë dhe shkrimtarë të ardhshëm, zëri i të cilëve sapo ka filluar të dëgjohet. Kjo revistë letrare përfshinë poetë dhe shkrimtarë nga të gjitha shtetet e ShBA-ve, ndërkaq nga arena ndërkombëtare poetë që kanë kontribuar në “Songs of Eretz Poetry Review”, janë nga: Australia, Kanada, Kina, Anglia, Franca, Greqia, India, Irlanda, Izraeli, Italia, Holanda, Zelanda e Re, Pakistani, Filipinet, Rusia, Skocia, Spanja, Turqia, Vietnami dhe tashmë edhe Kosova. / KultPlus.com

‘Kam mësue prej nanës se secilës shpi që ja kaloni pragun duhet me i ofru shërim’

Nga: Julia Kasdorf
Në shqip: Vlora Konushevci

Kam mësue prej nanës qysh me i dashtë
të gjallët, me pasë gjithnji vazo afër
nëse duhet nxitue për n’spital
me lule bozhuri t’freskëta prej lendine
milingonat të ngjituna ende për sythe. Kam mësue
me i ruejt qypat e thellë që mbajnë sallata frutash
për nji shpi të tanë në zi, me i coptue dardhat e pjeshkat
e reçelit, me hjek lëkurën e rrushit e
me teh thike farat e çiftimit me i nxjerr.

Kam mësue me shku në të pame edhe kur
të ndjerin njoftë se kam, me i shtrëngue duert e djersituna
të gjallëve, me i shikue në sy e me ofru ngushëllim,
sikur atëherë me e pasë kuptue dhimtën.

Kam mësue se çkado që flasim s’ka randësi,
njerëzit mbajnë mend se jemi kanë aty.
Mësova me besu se e kam fuqinë me lehtësu
dhimtë të trishta fizikisht si nji engjull.
Si nji mjek, mësova me kriju dobi prej vuejtjes
së tjetrit, e kur t’ arrini njiherë me e ba këtë punë
kurrë ma me refuzu s’keni me mujt.

Secilës shpi që ja kaloni pragun duhet
me i ofru shërim; nji ambëlsinë çokollate që e gatuni vet,
bekimin e zanit tuej, prekjen tuej të çiltër./ KultPlus.com

Vlora Konushevci boton ‘Lavdi vetes’: Ia dedikoj sakrificës e punës shekullore të grave

Xhemile Hysenaj

‘Lavdi vetes’, një vëllim poetik i ndarë në katër cikle e që për herë të parë vjen nga Vlora Konushevci si një thirrje e përkrahje për të gjitha gratë, në shenjë mirënjohjeje ndaj sakrificës e punës shekullore të tyre, të cilat rrallë kush i duartroket. Një vëllim poetik që qysh në poezinë e parë të merr pas vetes e nuk të lëshon për asnjë moment. Konushevci për KultPlus ka shpalosur më detajisht raportin e saj me poezinë e me letërsinë në përgjithësi.

KultPlus: Ky është libri juaj i parë, na flisni më shumë rreth temës që trajtohet në, pse pikërisht ndahet në katër cikle dhe sa kohë ju ka marrur realizimi i tij?

Libri ndahet në katër cikle: Lavdi Vetes, Lavdi Dashnisë, Lavdi Mësimeve dhe Lavdi Jetës, ngase kujtoj që këto janë katër shtyllat kryesore të cilat përthekojnë gjithçka që jeta merr dhe jep për këto katër dekada të jetës sime.

Realizimi teknik ka marr pak më shumë kohë se sa që unë kisha dashur, por janë gjëra që eventualisht marrin një epilog dhe e rëndësishme është që përfundimisht e pa dritën ky libër dhe tani do ta bëjë rrugëtimin e vet.

KultPlus: Sa e konsideroni të rëndësishëm botimin e këtij vëllimi poetik?

Unë me krijimtari dhe me përkthim merrem prej dy dekadash. Përkthimin letrar e bëjë me dashurinë më të madhe.

Për secilin krijues, botimi i një libri është rëndësishëm, sepse paraqet rezultatin e një tundimi artistik që merr formë me poezinë. Gjithsesi, rëndësinë e përcakton edhe më shumë lexuesi. Libri duhet ta bëj rrugën e vetë në komunikim me lexuesin, të cilit unë së paku nga ana ime jam përpjekur t’i dalë hakut. Këto poezi nuk janë vetëm përjetim i imi, gjithsesi që ka universalizëm në to, ndaj lexuesit në mos krejt, mund ta gjejnë një copë vete aty.

KultPlus: Si e shihni zhvillimin e letërsisë dhe artit në përgjithësi në Kosovë, a ka shkrimtarë që premtojnë, cilët janë ata sipas jush?

Si një vend në i dalë nga lufta e në tranzicion maratonik, si një vend qe sapo ka hyrë në adoleshencë, mendoj se janë: muzika, filmi, letërsia e sporti, ato të cilat ia kanë përmirësu dhr afirmu imazhin vendit tonë në arenën ndërkombëtare. Sa i përket artit letrar në veçanti besoj se Kosova ka shumë krijues nga brezi i vjetër, e sidomos nga brezi i ri që janë në nivel me krijuesit e vendeve që kanë një traditë letrare. Një mangësi që duhet përmendur me këtë rast është fakti se Kosovës i mungon Fondi i Përkthimit Letrar, i cili kishte ndihmuar përkthimin e shkrimtarëve e poetëve tanë në mënyra që bota të njihet me shpirtin e madh krijues të këtij vendi.

KultPlus: Na flisni për dallimin në mes grave dhe burrave që bëjnë letërsi, nëse konsideroni se ekziston një dallim i tillë?

Letërsia, cilado gjini e saj është më mirë të shijohet, duke e abstahuar autorin apo autoren e në veçanti gjininë. Nga ana tjetër do të thoja se ndjeshmëria e narracionit, bota shpirtërore dhe stili i komunikimit i grave krijuese për mua si lexuese grua është më i bukur në kuptim të bashkëndjesisë dhe empatisë me të ngjashmen

KultPlus: Secili shkrimtar/e ka muzën e vet, në momente bllokimi ku e gjeni ju inspirimin, në çështje sociale, apo personale?

Arti i krijimit letrar është akt vetmitar dhe nuk bëhet dhunshëm. Poezia të vjen vet dhe natyrshëm ndoshta në momentet më të papërshtatshme p.sh. teksa pret te dentisti, ose në radhë për të paguar faturat. Mbase, krijuesit janë më të vëmendshëm ndaj fenomeneve që i rrethojnë, qoftë ngjarjet e ditës, qoftë një aromë e njohur apo nje bërthame molle në tokë të cilat pastaj ta ndezin një shkëndijë që shpesh herë lidhet edhe me ndonjë përvojë personale.

KultPlus: Cili është mesazhi që tentoni të përçoni përmes ‘Lavdi vetes’ dhe sa mendoni se do të arrini të përçoni këtë mesazh?

Këtu dua ta sqaroj pak veç titullin i cili është ngucakeq me qëllim. Fjala “lavdi”, përdoret kur shpreh mirënjohje ndaj ndonjë akti të lartë. Tek ne kryesisht përdoret për të nderuar heronjtë, por në këtë rast me “vetes”, lavdinë ia dedikoj jo Vlorës, por gjinisë sime në shenjë mirënjohjeje ndaj sakrificës e punës shekullore të grave, të cilës rrallë kush i duartroket. Në libër është edhe poezia me të njëjtin titull që i referohet verzioneve të vetvetes, të cilat nuk ekzistojnë më tutje, pra lavdi edhe për to. E poezinë secili e shijon, e përjeton dhe e interpreton në mënyrën e vet, këtë ua lë lexuesve pa dashur t’ua imponoj një mendim të caktuar e specifik.

KultPlus: Çfarë konsideroni ju të jetë roli i letërsisë në Kosovë dhe cili mendoni se do të duhej të ishte roli i një shkrimtari/e?

Roli i letërsisë dhe lëvruesve të saj është i madh në kultivimin e vlerave letrare, kulturore dhe atyre historike. Një shkrimtar/e reflekton mbi shoqërinë dhe botën e tij/saj, por në të njëjtën kohë frymëzon dhe udhëzon lexuesin. Ndikimi i letërsisë në shoqëri është i pamohueshëm sepse paraqet një lloj pasqyre për atë shoqëri dhe i mundëson lexuesit ta njoh më mirë botën. Në anën tjetër i mundëson lexuesit të shoh se si funksionon shoqëria në një periudhë të caktuar apo vend të caktuar, konstruktet shoqërore, politike etj. E në fund të ditës letërsia është ajo që e ruan gjuhën e çdo civilizimi.

Lavdi vetes

Arkitektura e vetes asht plot
hije e maska që i lamë mbas,
simbas Jungut. Për të rilind në prill
si perëndeshë e pranverës me Pashkët.

Hijen e parë e kam lanë
në albumin e fotografive të shkollës
së mesme, bashkë me dashninë
e zhgënjimin e nji çike të përhumbun.

Lavdi!

Hija e dytë më ka ra shpejt, kohë
sakrilegjesh kur çdo gja e shejtë u kthy
përmbys, shkollat u banë shtëpi
e shtëpia nën tytën
e automatikëve mbeti shkret.

Lavdi!

Hija e tretë ishte ma kambëngulëse
e fortë guaskë me sy fantazme të nji lufte civile.
E provoi shijen e mashtrimit të Trojës
e kuptoi që dashnia asht ma e fortë se deka
shpërtheu si flutur krahëhapun
.

Lavdi!

Nuk lindim tabula rasa, trashëgojmë
instikte e modele të paraardhësve tanë,
simbas Jungut. Vargu i gjatë i grave të fisit
më buzëqesh n’secilin hap!

Tana paraardhëseve,
tana hijeve të vetes
rilindjeve, rilidhjeve,
shtëpisë së tanësisë së qenies
lavdi!

KultPlus: Cila është vepra apo periudha letrare tek e cila e gjeni veten më shumë, apo që ka pasur më shumë ndikim në formimin tuaj si shkrimtare?

Veten e gjej në periudhën aktuale, ngase i përkas këtij brezi por frymëzimin më të madh e kam pasur në vazhdimësi nga Rilindasit tanë dhe nga periudha e romantizmit në Britani të madhe. Si e bija e një shkrimtari, padyshim që ka diçka në poezitë e mija nga babi. Mbase, delli krijues edhe mund të bartet!

KultPlus: Na flisni për rolin që gruaja ka apo do të duhej të kishte në artin apo më saktësisht në letërsinë që zhvillohet në Kosovë?

Viteve të fundit kur fillova të interesohem për shtëpitë botuese shpejt e kuptova që shumica e tyre preferojnë të botojnë autorë të mëdhenj, kryesisht burra, ndërkaq për një poete të re që aspiron të zhvillohet tutje, ambienti është mjaft dekurajues. Prandaj e krijova platformën “Poetetshqiptare”, si përgjigje ndaj kësaj qasje tradicionale në kontekstin e kulturës kosovare.

Unë besoj se është thelbësore për shoqërinë tonë që të ripërcaktojë rolet gjinore, ngase duke e njohur anën shpirtërore dhe krijuese të grave, duke i parë ato si subjekte thelbësore që kontribuojnë në këtë shoqëri do ta krijojmë shoqëri më humane. Vargjet e poeteve shqiptare janë thirrje e fuqishme për ndryshime shoqërore, duke pasur gratë në qendër, në të gjitha dimensionet e saj. Ato mishërojnë guximin dhe dëshirën për ndryshime në mënyrë që ta forcojnë shoqërinë. Prandaj, besoj që sa më shumë t’i njohim vlerat e grave dhe vajzave, aq më shumë shoqëri konkurruese do të kemi. Thjesht, ngase barazia gjinore përbën kodin kulturor të shoqërisë bashkëkohore.

KultPlus; A do të presim libra të tjerë nga ju, nëse po, a mendoni të debutoni edhe në prozë apo vetëm në poezi?

Poezia është shtëpia ime, pas kësaj edhe përkthimi letrar. Këtë vit besoj se do të publikohet edhe një antologji me poetët e Ballkanit, përfshirë Kosovën të cilat i kam përkthyer, e pastaj siç thoshte babi jem i ndjerë: “Tu pa tu ba”.

KultPlus: Cili është mesazhi juaj për ata që pretendojnë të krijojnë letërsi?

Ata që pretendojnë të krijojnë letërsi dua të besoj që nuk ka forcë që i ndal, sepse është një thirrje e brendshme, e cila s’mund të heshtet. Në anën tjetër “fati është perëndi e egër”, prandaj uroj që të mos ndalen as para pengesave të vogla e as atyre të mëdha, sepse letërsia ka vend për të gjithë e kurrë nuk bëhet tepër! / KultPlus.com

E përhitura

Poezi nga Vlora Konushevci

Sa dëshira të heshtuna i ke? Sa të shtypuna a të shkëmbyeme si salvetat dikur në kuti bonbonjerash!  Sa prej tyne as vetes s’guxon me ja tregu,
ato që i sheh në andërr e çohesh tue u përfalë, zotin lutë me t’ruejt!

Sa herë e ke sabotu lumturinë tande, je rrudhë si livore lisi
e ke mashtru fëmijën se ajo lodër s’asht në shitje
burrin se je e dërmume për seks
veten se dëshirat tua presin si deka!

Në zanin tand ndigjoj dyert që mbyllen e dashtun, peshimin milimetrik
të dëshirave por ashtu peshohen veç shpenzimet në fund të janarit.
Dinjiteti copëtohet edhe tue ja ndal zanin lumturisë*.

Nuk je perëndi, je veç njeri prej mishi e gjaku
Olimpi asht i rezervuem për legjenda
të çmenduna edhe ato, veç mite kot.

Nuk çohet jeta teheve, e dashtun, asht ditë e bukur me u çmend sot!
Me i vu cak qiellit e me çjerrë në dysh currik përpjetë
prej gazit, jo prej vajit,
atdheu jonë asht gjuha e dashtun, idenë e pritjes me nda 
n’midis si bukën, e të përhiturën sundimtare
me ba! 

*Mos qesh shumë se të del idhnim, urtësi popullore , në mjekësi 
nihet si fobi prej lumturisë, tregues i çrregullimit mendor – ankthit. / KultPlus.com

“Mbas çdo lufte dikush duhet me i shty rrënojat, me kalu vagonat e mbushun me kufoma”

Wisława Szymborska

Fundi dhe fillimi

Përktheu Vlora Konushevci

Mbas çdo lufte

dikush duhet me i hjek plehnat.

Në fund të fundit

gjanat s’mundet vet me ra në vend.

Dikush duhet me i shty rrënojat

anash me lirue rrugën,

që me mujt me kalue

vagonat e mbushun me kufoma.

Dikush duhet me u zhyt

në llum e në hi

n’fundërrinën e shtratit,

në gotat e coptume

në copat e përgjakuna.

Dikush duhet me e bajt naj tra

me forcu naj mur.

Dikush duhet me lustru naj xham,

me rivendos naj derë.

Fotogjenike s’asht hiq,

kërkohen shumë vjet.

Tana kamerat kanë ikë

mbas nji lufte tjetër.

Kanë me na u dashtë urat prapë,

edhe stacionet e reja hekurudhore.

Mangët kanë me na u kputë

tu i përvjelë.

Dikush, me fshisë në dorë,

e kujton të kalumen.

Dikush tjetër e ndigjon

dhe pohon me krye hala n’vend.

Por ka të tjerë në afërsi

që nisin me blue qysh

dikujt i duket e mërzitshme

krejt kjo.

Prej kaçubeve

hala del najkush e nxjerr prej dheut

argumente të ndryshkuna

e i çon ato tek grumbulli i plehnave.

Ata që e kanë ditë

çka ka ndodh aty

duhet me hap rrugën

për ata që kanë ditë ma pak.

Edhe ma pak se pak.

Edhe përfundimisht ma pak se hiq.

Në barin që asht rritë

mbi shkaqet dhe efektet

dikush duhet me u shtri

me nji fije bari n’gojë

me i venerue retë./ KultPlus.com

Muzeu i dhimtës

Poezi nga Vlora Konushevci

Në tavolinën e bukës
dreka shtru
pesë karrika thatë
nji për mungesën
nji për dhimtën
nji për vuejtjen
nji për heshtjen
nji për t’voglin e nanës
Ferdonije
e ajo fillikall
në shtëpinë muze.

Dhimta nuk asht koncept abstrakt
në shtëpinë e nanës ajo
i ka sytë, gojën edhe trupin
por kambë nuk ka, me ikë s’mundet
çdo ditë rritet me të reshunat
e pikëllimit si det pa breg,
mbështjellë në celofan
i ka përpi krejt rrezet e diellit
tu e lanë shtëpinë e mbytun
n’shkreti e plagë.

Aty s’ka as edhe nji tingull
veç gjamës së nanës
në ditë t’ Bajramit
kur lutet e lutet
veç për nji trohë drejtësi,
strehë dhimtës i ka ba
për nji mijë vjet
e ata që dhimtën ia ngjitën
jetojnë lirshëm
kanë edhe adresë.
.
Photo: Artan Korenica / KultPlus.com

Letër nga karantina

Shkruan: Vlora Konushevci

Letër nga karantina

S’po muj me i duru ma teshat e ngushta
nanë, as mendjet e ngushta,
e kam kalu mëngjesin tu i heq pluhnat
me nji leckë që binte
erë mjalte. T’kish qenë e dielë kisha dalë
n’Gërmi, e kisha kry edhe pazarin
por asht ditë pune, n’muzeun e andrrave
t’ngrime.
Qyteti po lahet n’klithmat e plogështa
të qeverisë për mos me u përpjekë me njani-tjetrin,
me nejt përskunroj e me dalë jo pa nevojë.
Sot pranvera ka ardhë,
dita ma e gjatë e vitit asht.
Bota po përballet me murtajë,
tragjedi taman në kuptimin Grek.

Tezja Emine ish dekë
s’kam mujt as me shku me pa.
Po të ikin copat nanë
plotë shkëlqim si me kanë
t’filigranume. Asht veç nji ditë pune
sot, e enjte mas nji përvjetori të zymtë.
Breza të tanë që i mbijetuen luftës,
kampeve, urisë, gjenocidit shpëtuen
për t’u përball sot jo veç me pandeminë
por edhe me veten, me monstruozitetin
e prodhuem përmes lirisë së zgjedhjes.
Asnji të mirë tokësore
s’ja falëm botës! I falëm veç vaj, heshtje dhe ikje
si fund i terruem prej hinit t’flakëve
që ja vumë vetes.

Platforma “Poetet shqiptare” një dritare e hapur për krijimtarinë letrare të grave

Jeta Zymberi

Me një angazhim vullnetar, poetja Vlora Konushevci për t’i dalë në krahë poeteve shqiptare, zgjodhi datën 8 Mars për të lansuar platformë online të poeteve shqiptare, shkruan KultPlus.

“Poetet shqiptare” është platformë online kushtuar krijimtarisë letrare të grave si rrjedhojë e mungesës së diversitetit në peizazhin letrar të hapësirës shqiptare.

Pabarazia gjinore është e theksuar edhe në fushën e botimeve, ndaj kjo platformë do të shërbejë për publikim online të krijimtarisë letrare të grave shqiptare.

Platforma përbëhet nga disa rubrika si: Muzat, Bulëzat dhe Yllëzat. Sipas bagazhit që ka poetja ashtu edhe ndahen në rubrika.

Në këtë platformë, aktualisht janë të përfshira 55 poete. Natyrisht, kjo në vazhdimësi do të plotësohet me autore të reja. Secila nga to janë të prezantuarave nga 4 poezi dhe nga një biografi të shkurtër.

Poetet  që janë përfshirë në këtë platformë, po ndihen të nderuara që tashmë ju është krijuar kjo hapësirë e munguar deri më tani.

Ndërsa themeluesja e kësaj platforme, Vlora Konushevci ka treguar për KultPlus se platforma është konceptuar si një përgjigje ndaj qasjes tradicionale në kontekstin kulturor kosovar, sipas të cilës hapësira e botimeve në njëfarë mënyrë i favorizon burrat.

“Ky raport duhet ndryshuar. Shoqërisë kosovare i duhet një ridefinim i marrëdhënieve ndërgjinore. Ajo duhet ta njohë më shumë anën shpirtërore të grave, duke mos i konceptuar ato si objekt, por si subjekt përmbajtësor. Gratë kanë çfarë t`i ofrojnë kontekstit kulturor tonit, ndaj e vetmja që duhet është ta kenë hapësirën për veprim. Kjo platformë është në këtë frymë. Është një dritare e hapur ku secila nga krijueset, pavarësisht moshës e ka mundësinë të prezantohet me krijimtarinë e vet. Puna e secilës i nënshtrohet vlerësimit të publikut, i cili ka mundësi pastaj të lexojë poezitë e grave e vajzave krijuese”, ka thënë Konushevci për KultPlus duke treguar tutje se kjo do të ndihmojë edhe në njohjen më esenciale të botës së grave e vajzave kosovare.

“Sa më shumë që i njohim vlerat e grave e vajzave do ta kemi një shoqëri më konkurrente ku barazia gjinore nënkupton edhe përpjekjen për rritjen e nivelit kulturor.”

Krijimtaria e poeteve shqiptare, tashmë mund të gjendet online (www.poetetshqiptare.com) , e qasshme për të gjithë, përmbledhur në një vend, në një adresë. 

Platforma për poetet shqiptare mirëpret paraqitjet nga gratë krijuese, qofshin ato me përvojë apo në fillet e karrierës. Kjo platformë ka për qëllim të shërbej si strehë e vargjeve të tyre. / KultPlus.com

Vlora Konushevci

‘Copa paqeje’, poezia fituese e konkursit ‘Poezi për paqe’

Poezia fituese e konkursit ‘Poezi për Paqe’ organizuar nga KultPlus dhe UNWomen. Poezia është shkruar nga Vlora Konushevci, e cila mbrëmë e pranoi çmimin nga juria në natën finale të konkursit e cila u mbajt në KultPlus Caffe Gallery.

Në pranverën e vitit ’99 behari
pat harru me çel, tjerat mjegullueshëm i kujtoj
veç territ, shiut, ftohtit e autobombave që
natën shpërthenin n’ Tophane,
podrumin e Rakovicëve në fund të sokaxhikut,
sytë e nanës hamall për lugatët dhe
tankun matanë rrugës.

Në nji çantë shpine pata tregëtu
copa paqeje në fotografitë që i pata mbledh
si guacat në bregdet, me ma kujtu veten se lufta thojshin
të banë me harru kush je.
Bluzës që e mbaja vesh nana ja pat qepë dy jastëk të vegjël
brenda tyne numrat e telefonit
të lirisë, me u gjetë se lufta thojshin
t’i humbë gjurmët.

Çanta jem, mbretnesha e paqes, e kunorëzume
me buzqëshjet në albumin e fotografive,
shtypej, tërhiqej e shtrydhej vagonëve të trenit
për Bllacë, buklore si nji lule e egër plotë jetë,
dimnake e ngulitun pas meje, sfidonte
ngufatjen në vagona si mburojë beteje,
si streha e Rakovicëve, si dielli flakërues
në ledinën fëtyrënamët
t’kufinit.

Si lahuria që u këndon trimave
gjallshëm mbretnesha jem u hap
pasi e pritëm paqen n’kufi
copat e saj i shpuplova
tek ata që
copat e paqes jau kishin djeg,
i ndava
siç i ndan nana kuleçtë e bukës
për t’vegjlit e vet.

Fotografitë nga UNWomen

“Vjosa nuk ka dalë prej zarfit”

Nga Vlora Konushevci

Rruga e shkurtë prej parkingut deri tek zyra ime është e shtruar me kalldrëm siç ka qenë prej se mbaj mend. Muzeu etnologjik ende e ka një tabelë informuese përpara pa ndonjë joshje nga jashtë. Eci rrugës teksa dëgjoj pazarxhinjtë t’i rrëfejnë njëri tjetrit për natën e kaluar siç bëjmë rëndom edhe ne me të njohurit tanë. Bie erë e rëndë vende- vende, nga pemët e perimet e kalbura. Rrugica tjetër e ngushtë e po ashtu me kalldrëm është po ajo e njëjta. Objekti i RTK-së është në anën e djathtë ndërkaq në të majtë janë “dyqanet e nuseve”. Para se të filloj vargu prej hiq më pak se katërmbëdhjetë dyqaneve të nuseve është një kafene e vogël ku kryesisht pinë kafen e mëngjesit shoferët e taksive bashkë me pazarxhinjtë.

Diskutimet e tyre që mi zë veshi janë nga më të ndryshmet por sot ishte ndryshe. Sot ata diskutonin mbi kandidimin e Vjosa Osmanit por me vetëpërmbajtje e një entuziazëm tjetër, çuditërisht, nga ai që e shpërfaqin kur flasin për gratë. Më kujtohet kur javën e kaluar kështu kalimthi i dëgjoja po të njëjtit duke diskutuar për çmendurinë e grave në një dasmë diku në Suharekë, apo para dy javësh për rastin tragjik në Gjermani kur një kosovar kishte vrarë ish gruan dhe të dashurin e saj. Ky i fundit përcillej me një entuziazëm shtazor e miratim se ende paska burra “trima” që ua tregojnë grave vendin. Por, sot ishte ndryshe! 

Nominimi i Vjosa Osmani tregon demokratizim të LDK-së dhe plotësim të një ideali bashkëkohor për çka duhet të përgëzohet. Kosova ka disa Vjosa edhe në partitë tjera, por LDK është partia e parë në historinë e Kosovës që nominon një grua për kryeministre dhe ky është një hap i madh, në sytë e mi, për Kosovën ku nën-përfaqësimi i grave, nën-përfaqësimi i gjysmës së popullatës së saj është evident në të gjitha strukturat vendimmarrëse. Duke qenë se ne nuk kemi ndonjë histori të bujshme të grave në pozitat udhëheqëse na mungojnë edhe studimet për të bërë krahasime. Por, studimet dhe hulumtimet në Evropë dhe më tej kanë treguar se pjesëmarrja më e madhe e grave në politike sjell rezultate të dobishme dhe politika më të favorshme për vet gratë dhe shoqërinë. Veç kësaj studimet kanë treguar se fuqizimi i grave në arenën politike dhe vendimmarrëse çon në përfitime edhe më të gjera shoqërore siç është ulja e mortalitetit të foshnjave, arsimim më cilësor dhe gjithëpërfshirës dhe shkallë të ulët të korrupsionit, kancerit që e ka kapluar këtë vend. 

Ish presidentja, edhe pse e dalë nga zarfi ka shërbyer larg më mirë se të gjithë presidentët e pasluftës në Kosovë. Por, Vjosa nuk ka dalë nga zarfi dhe nuk i ka dajtë e fortë, pra është një tjetër model i gruas prej asaj që kryesisht (me disa përjashtime) i është servuar elektoratit nga partitë për të përmbushur kuotën gjinore. Vjosa e ka barrën dhe përgjegjësinë si gruaja më e votuar në zgjedhjet e kaluara të Kosovës edhe të besimit dhe shpresës së elektoratit që e ka votuar. Ka dëshmuar se i qëndron besnike parimeve të saj pavarësisht fiskulturave politike ditore. 

Efekti “Vjosë” po arrin t’i ulë paragjykimet gjinore edhe në kafenetë e vogla të pazarit të madh të shtruar me kalldrëm. Nëse Vjosa arrin ta mobilizoj elektoratin dhe të qeverisë vendin ajo do ta ketë barrën jo vetëm të udhëheqë si model, por edhe përgjegjësinë ta modifikoj dhe rikrijoj rolin e gruas në politikë rrjedhimisht edhe të rrisë pritshmërinë e popullit dhe të vet grave për gratë që duan të jenë pjesë e qeverisjes së vendit. / KultPlus.com

Tue vra atdheun

Poezi nga Vlora Konushevci

Atdheun kemi vendos me e vra, 
tue hangër për s’gjalli. 
Me ikë, me ikë, s’ka jetë këtu 
kori gazmor refreni i shekullit.
Liria ma pelim se robnia 
Me ikë, me ikë, s’ka jetë këtu 
Liria s’hahet, e zaptume 
bijon armatë lypsarësh. 
Atdheu vrahet
tu ja përzanë andrrat, 
tu ja vu lakun n`valvula të zemrës, 
shtrëngue fort, astmën trashëgu e ka. 
Tue ba pacient kronik e të përgjumun, 
zbehun, shpresën amulli e ka. 
Tu i ba bashkë sarhosha, katila, kusarë e rezila
përditë 
përnatë 
gjakun e bajrakut me pambuk tu ja pi. 
Kqyreni shqiponjën qysh e ka ulë kryet, 
krahët vetes ja ka shkulë 
tu e nxjerr gjakun me e ly flamurin si Nositi që ushqen t`voglit e vet. 
Shqiponja ka me jau hangër kryet 
sa t’forcohet edhe najditë, 
zullumi veç prej s’trashit kputet!

Lutje për mbijetesë

Poezi nga Audre Lorde.

Përktheu: Vlora Konushevci

Për neve që jetojmë brigjeve
që luhatemi  n’teh  të vendimeve
të vendosun e të vetmuem
për neve që s’mundemi me u qefleis
mas andrrave kalimtare të lirisë
që dashunojmë korridoreve ku vijnë dhe shkojnë
në orët ndërmjet agimeve
tue shiku brenda dhe jashtë
përnjiherë përpara e përmbas
tue kërku nji të tashme që mbarështon
nji të ardhme
si buka në gojën e fëmijëve
njajt andrrat e tyne nuk do t’reflektojnë
vdekjen tonë;

Për neve
që na asht shtypë frika brenda
si nji vijë e zbehtë në tepe të ballit
tue u mësu me pas frikë edhe prej gjinit t’nanës
sepse me këtë armë
këtë iluzion të njifarë sigurije të gjetun
t’fortit kanë shpresu me na e mshel gojën
Për të gjithë neve
këtë dakik e këtë triumf
Nuk o kanë e shkrume me mbijetu.

Edhe dielli kur lindë tutemi
Se nuk ka me mbet aty
kur dielli perëndon tutemi
se s’ka me lindë në mëngjes
kur barkun e kemi plotë tutemi
që s’ka me u tretë
kur barkun e kemi thatë tutemi
që kurrë ma s’kemi me hangër
kur t’na dashunojnë tutemi
që dashnija ka me u shu
kur jemi vet tutemi
që dashnija s’ka me u kthy ma kurrë
edhe kur flasim tutemi
që fjalët tona s’kanë me u ndigju
as me u mirëpritë
edhe kur jemi të heshtun
ne vazhdojmë më u tutë

Pra, asht ma mirë me fol
tue kujtu
që nuk o kanë e shkrume me mbijetu.

Unë gjinia e dobët

Nga Vlora Konushevci

Më kujtohet që e kam pas pyet mamin cila ka qenë gjëja e parë që ke menduar kur të kanë thënë se ke lindë një vajzë, “Ah moj nanë që edhe ti këtu paske me ardhë” – me pati thënë. Natyrisht se atëherë s’ më është dukur ndonjë gjë e madhe mbase edhe nuk e kam kuptuar drejt. Përkundër faktit që lindja e vajzave nuk festohej e gazmohej, lindja ime është festuar tri javë, kështu më kanë thënë, ngaqë gjyshja ime, rahmet pastë, s’kishte pasur vajza dhe unë isha vajza e parë në familje. Por ama “pushkë nuk kanë qit” as për mua dhe dyshoj të ketë ndodhur për lindjen e ndonjë vajze tjetër, siç rëndom ka ndodhur për lindje të djemve, ngase vajzat konsideroheshin e vazhdojnë të konsiderohen gjinia e dobët.

Më kujtohet kur gjyshja mllefosej shumë, më bijtë e saj, thoshte: “Kudër u bafsh e nanë mos u bafsh”, as këtë nuk e kuptoja atëherë. Duhet të keni parasysh se nuk ka qenë gjyshe e zakonshme, por një grua me vullnet të hekurt me energji të pashtershme, një punëtore e jashtëzakonshme, një tregtare e vet formuar, pa shkollë, që kishte shëtitur siç thoshte ajo “shtatë dërzhava” për të siguruar mirëqenien e familjes e shkollimin e bijve përderisa fliste pothuajse të gjitha gjuhët e rajonit. Ajo pra, gjinia e dobët!
*******
Unë, gjinia e dobët, shkova në spital diku rreth orës pesë të mëngjesit… Gjatë natës isha bërë qull pak nga djersët pak ngaqë më kishte shpërthyer uji për të cilin unë mendoja se është urinë, ndërkaq dy tre ditët e fundit, meqë termini i lindjes afrohej, isha kujdesur, si një grua e mirë, që perdet të jenë të pastra bashkë me xhamat, dyshemeja, mobilet dhe gjithçka të shkëlqej. Në spitalin e gjinekologjisë, QKUK, mjeku im më takoi për një kontrolle të shpejtë sepse ndërrimi i tij po përfundonte duke më siguruar se gjithçka është ok, dhe se do të më fus në sallën e lindjes prej nga do të dal shumë shpejtë, pasi të më japi induksion për dhimbje, për tu hapur pra dhjetë centimetra….

Pas diku tridhjetë e më shumë orë dhimbje, tri induksioneve, i fundit me dozë të dyfishtë, pas një kolapsi fizik, mendor e shpirtëror, e pasi Malit iu ngadalësuan të rrahurat e zemrës stafi vendosi të më fuste në operacion ngaqë foshnja ishte në rrezik e kanali im i lindjes tregohej fort kryeneç, nuk po hapej pra.

Më kujtohet që më lidhën duart e këmbët, dhimbja më zinte frymën e anesteziologu duke më shpuar me gisht këmbët e duart që më ishin bërë brumë nga edema (ënjtja) thoshte: “S’guxoj unë kësaj me i jap anestezion, kjo nuk çohet ma”, ani që unë nuk kisha tension të lartë, por mungesë proteinash, askush s’ma vente veshin.

Më kujtohet që në kujdesin intensiv, një vend i ftoftë e pa pikë drite, diku gjysme ore pas lindjes, ende pa u kthjellur, një motër më dha Malin në duar dhe tha: “jepi djalit gji”. Kaq sa i përket para-përgatitjes; kaq sa i përket momentit magjik kur ti e sheh fëmijën tënd për herë të parë dhe dashurohesh që për mua është koncept i panjohur; kaq sa i përket udhëzimeve për gjidhënie; motra iku. Desha ta thërras prapa por e pash se nuk kisha zë, mbeta fillikat vetëm, ethe, temperaturë, edhe frymëmarrjen e kisha sfidë, gjakderdhja më kishte dal mbi mbuloja e shihja tek vizatoheshin lloj lloj figura mbi to, e në anën tjetër edhe lëvizjet më të vogla ishin tmerrësisht të dhimbshme.

Më kujtohet që gjatë kohë pas lindjes kam qenë në depresion pa e ditur që jam në depresion, me të qara të përditshme, ankth e frikë. Gjatë kohë pa gjumë, në një lloj gjendje paniku që nuk më ka lënë të shijoj periudhën e foshnjërisë së Malit as edhe një pikë. Më kujtohet që jetoja me frikën se Mali do të vdes nëse unë shkoj qoftë edhe në WC…dhe i detyroja njerëzit që i kisha afër t’i rrinë te goja për të parë në merr frymë deri të kthehem unë.

Më kujtohet kur unë dhe Mali u mësuam të navigojmë përfundimisht fushë betejën, gjinjtë dhe gjidhënien, lehtësimin dhe shkarkimin, shija bitter-sweet – si shwepsi – që të mbetet pasi foshnja të ngopet e ti me padurim pret me e pa ngjyrën e “kakës” për të kuptuar gjendjen e brendshme;

ndjenja e përgjegjësisë…..

veç unë mundem me ia ndal vajin veç unë….

veç unë mundem me ia falë qetësinë veç unë…

veç unë mundem me e fut në gjumë veç unë….

Unë vdes për ty, jetoj për ty, jam në gjendje me vra për ty, me vjedh për ty, me rrotullu botën për ty, me u izolu, me
ikë në fund të botës për ty, unë, gjinia e dobët!

Më kujtohet ndjenja e fajit, e marrës… Çka kam që nuk jam e lumtur? Pse po qaj? Çka s’është në rregull me mua. Njerëzit vinin, shkonin, kisha përshtypjen që të gjithë gëzoheshin veç meje. Marre me qajtë, sshhht – qesh, duku normal, duku bukur e lumtur, fshihe dhimbjen, fshihe frikën… S’ka lidhje që hormonet i ke të tërbuara e nuk i kontrollon dot emocionet, s’ka lidhje që ende po gjakderdhë, që po të kullojnë gjinjtë e mban erë fermentimi, s’ka lidhje që je me varrë e penjtë ende si ke heq… shuj mos e bë të madhe, s’je as e para as e fundit, kujtoje gjyshën, mamin, shuj….

Unë gjinia e dobët!!!!

Pirdhu – që kishin me thënë vëllezërit tonë matanë Drinit.

Çka do që ti bënë, unë e bëjë duke gjakderdhë!

Konushevci: Njerëzit i zëvendësojmë aq lehtë, luajmë me veten si me pas qenë figura shahu

Duhet me pas mënyra ma t’ mira të jetesës. Tek seriali “Sex and the City” personazhi kryesor në nji moment konfuziteti e pyet veten: “Në nji botë ku mundesh me pas lidhje pa pas seks, ku mundesh me pas seks pa pas lidhje, e në fund edhe pasi seksi të përfundon me i mbajt shumicën e partnerëve seksual si shokë, çka në fakt e definon nji lidhje?”

Kanë jetu njerëzit edhe ma herët, kanë punu e janë shkollu e besa besa kanë çu dashni e kanë ba qef edhe në kohëra shumë ma t’ errëta. Mundet me qenë kjo veç nji nostalgji, përmallim për kohërat e shkuara ashtu qysh veç ato që kanë ikë dijnë me na rrëmby, veç pse s’janë ma se jo për tjetër! Mundet me qenë kjo veç nji dëshirë për pak njerëzi, fisnikëri e dashni mes njerëzve!

Kanë jetu njerëzit edhe ma herët por s’di që kanë qenë najhere të rrethum me kaq shumë hije t’ mashtrimeve, t’ iluzioneve e vet-kënaqësisë. Me çfarë lehtësie heqim dorë nga çdo gja që nuk na jep kënaqësi të atypëratyshme, aq lehtë i zëvendësojmë njerëzit aq lehtë luajmë me veten si me pas qenë figura në nji lojë shahu, por që në nji lojë të tillë e sigurt jam që ishim mendu ma shumë.
Me e pas dijtë Krishti që vijmë në këtë pikë jo që nuk ish gozhdu me i la gjynahet tona por dyshoj që edhe kish ece mesh nesh. S’ka mbet asgja e shenjtë veç dashnisë së nanës për fëmijë të saj…
Në nji kohë kur asht aq e lehtë me heq dorë prej njani tjetrit, kur asht aq e lehtë me gjet kënaqësi të atypëratyshme në diçka apo dikë tjetër, çka në fakt e definon nji marrëdhanie të shëndosh shoqërore, kolegiale, familjare e dashurie?

Përkushtimi, angazhimi e qëndrueshmëria duhet me ju kthy kësaj shoqnie. Duhet me pas mënyra ma t’ mira qysh mundemi me e torturu njani tjetrin, për shembull me ja nxan frymën njani tjetrit me përkushtim e dashni, kjo kujtoj që asht nji prej mënyrave ma t’mira të jetesës. Se jeta t’ shkel pa pardon, nji herë, e dy e tri e katër e veç njerëzit e njerëzishëm, ata për të cilët asht gozhdue Krishti, munden me t’çue prapë në kambë!/KultPlus.com

Prej cilës botë je ti?

Poezi nga Željko Krznarić. Përktheu Vlora Konushevci.

Prej cilës botë je ti
emrin e cilës lule e mban,
pse nuk je sikur gratë tjera
që kalojnë sikur era
emrin e të cilave as nuk e kujton,
puthjet e të cilave i harron
me mëngjesin e parë?

Prej cilës dashuri je ti,
prej cilit libër,
prej cilit roman
kur kështu, pa asnji plan,
e pa mend
zemrën në copa ma ndanë
e netët në ditë mi kthen?

Çfarë gruaje je ti
kur gjysma e jetës në ty më rri,
që më banë me vuajt
pse e gjithë kjo shumë shpejtë po shkon,
e vjeshta po afron
e lotët po më shihen për herë të parë?

Ti veç prej qiellit ke mujt me ardhë
se udhët e tjera unë i di
e me tjerat aty kam qenë n’vetmi.

Prej cilës botë je ti,
prej cilës lule e ke marrë atë temjan
që unë me të dashtë
e kurrë mos me të lanë?

Ti që i ki duert ma t’pafajme se t’mijat

Poezi nga Vesna Praun.
Përktheu Vlora Konushevci.

Ti që i ki duert ma t’pafajme se t’mijat
e je e ditun si ngutia.
Ti që di me ja lexu vetminë n’ballë
ma mirë se unë,
e që ja tremb hijet e lodhshme
t’ngurrimeve prej ftyrës
njajt si i tremb flladi i parnverës
hijet e reve qe lundrojnë mbi kodër.

Nëse përqafimi yt e trimnon zemrën
e kofsht e tua e ndalin dhimbjen,
nëse emni yt asht strehë
e mendimeve të tij, e fyti yt
mriz i prehnajës së tij,
e nata e zanit tand pemishte
e paprekun prej stuhive.

At’herë rri
e banu ma besnikja prej tan’ atyne
që e kanë puth para teje.
Kij frigë prej rankimeve që afrohen
tek çerdhet e pafajme t’dashnisë.
Banu e butë me andrrën e tij
përfundi nji mali të tanë
buzë detit që gjëmon.

Shetit bregut të tij. Le t’takojnë
delfinët e piklluem.
Hallavitju pyllit të tij. Hardhucat miqësore
nuk kanë me t’ba zarar.
Edhe gjarpnijtë e etun që unë zbutun i kam
t’përulun para teje kan’ me ndejt

T’knofshin zogjt që unë i kam nxe
netve t’ngricave të mëdha.
T’përkdhelt djaloshi që unë e mshefa
prej shpiunave rrugëve t’shkreta.
Ju ardht era luleve
që unë me lotë i vadita.

Unë nuk e mbërriva moshën ma t’bukur
t’burrnisë së tij. Pjellorinë e tij
nuk e shtrëngova n’gjinin tem
që asht shkretu prej shikimeve
t’atyne që i rrahin bagëtinë n’pazar
e hajnave lakmitar.

Unë kurrë s’kam me i kap për dore
fëmjët e tij. E përrallat
që për ta i kam gatit dikur moti
ndoshta ua tregoj tuj vajtue
arinjëve t’vegjël e t’mjerë.
t’braktisun në pyllin e zi.

Ti që i ki duert ma t’pafajme se t’mijat,
banu e butë me andrrën e tij
që ka mbet e padjallëzueme.
Por m’lejo me ja pa ftyrën
kur e shënjojnë ngadale
vitet e panjohuna.
E m’trego ndonjiherë najgja rreth tij,
se mos t’i pyes t’huajt
që çuditen me mue, apo t’afërmit
që e mshirojnë durimin tem.

Ti që i ki duert ma t’pafajme se t’mijat,
mbështetju aty tek kryet
edhe banu e butë me andrrën e tij!

Vesna Parun, e lindur në vitin 1922, është një nga poetet më të shquara të letërsisë kroate të gjysmës së dytë të shekullit të 20-të. Përmbledhja e saj me poezi me titullin: “Bljesnula je naglo i u punom sjaju zbirkom Zore i vihori” e botuar në vitin 1947, ka shënuar datën e zhvillimit e poezisë së re të Kroacisë. Pas kësaj kanë pasuar edhe shumë përmbledhje tjera me poezi, siç janë: “Crna maslina” 1955, “Ropstvo” 1957, “Ti i nikad” 1959, “Koralj vraćen moru” 1959 e shumë të tjera.
Vargjet e saja janë përkthyer në shumë gjuhë të huaja si në gjuhën angleze, ruse, çeke, sllovake, sllovene etj.

Ajo vdiq në vitin 2010 në Stubičke Toplice në Kroaci.