Ministrja Dumoshi përuron objekte të reja kulturore në Ferizaj

Ministrja për Kulturë, Rini dhe Sport, Vlora Dumoshi sot ka qenë në qytetin e Ferizajt bashkë me zëvendësministrat Halil Matoshi e Qazim Rrahmani dhe është pritur nga kryetari i kësaj komune Agim Aliu. Me këtë rast është përuruar kompleksi i fushave të tenisit dhe është vënë gurthemeli i Pallatit të Kulturës, shkruan KultPlus.

Nëpërmjet një postimi në profilin e saj në facebook, ministrja Dumoshi ka bërë të ditur se fushat e tenisit janë një investim në vlerë prej 100 mijë eurove.

Tutje ajo ka treguar se Pallati i Kulturës që sot ju vu gurthemeli, është i pari i këtij lloji në Kosovë.

“Bashkë me Kryetarin dhe aktorët e Teatrit të Ferizajt vëmë edhe gurthemelin e vendit ku po ngrihet Pallati i Kulturës, i pari i këtij lloji në Kosovë për nga kapaciteti dhe shtrirja e veprimtarive, gjithashtu i përkrahur financiarisht nga MKRS”, ka shkruar Dumoshi.

Ajo ka bërë të ditur se në Pallatin e Kulturës do të zënë vend qendra rinore, teatri dhe biblioteka e këtij qyteti.

Qëndrimin në Ferizaj, Vlora Dumoshi e ka vazhduar duke vizituar palestrën sportive “Bill Klinton”, për shqyrtim të nevojave dhe përmirësimeve të duhura./KultPlus.com

“Me ekzistu është vet kuptimi” nga Sibel Halimi promovohet në Ferizaj

“Me ekzistu është vet kuptimi” thotë sociologia dhe autorja Sibel Halimi në librin e saj të fundit i cili pritet të promovohet këtë të premte në ambientet e bibliotekës “Sadik Tafarshiku” në Ferizaj, shkruan KultPlus.

Përgjatë promovimit të veprës më 16 tetor, dashamirët e artit të Halimit do të kenë rastin të bashkëbisedojnë me të dhe në fund të dëgjojnë interpretime artistike të poezive nga vet ajo.

Vepra “Me ekzistu është vet kuptimi” është botuar nga Qendra Multimedia, projekti është mbështetur nga programi Kultura për Ndryshim që financohet nga Bashkimi Evropian, menaxhohet nga Zyra e BE-së në Kosovë ndërsa implementohet nga Qendra Multimedia e Goethe-Institut.

Në ditët në vazhdim, libri pritet të promovohet edhe në Prishtinë e vende të tjera.

Sibel Halimi është sociologe dhe njëherit autore e librave poetik “Kopshti i mëkateve” dhe “Qenia nuk banon këtu” si dhe një sërë hulumtimesh në fushën e studimeve sociale dhe gjinore./KultPlus.com

Dy projekte të mëdha pritet të nisin në Ferizaj, pallati i kulturës dhe stadiumi i ri

Ministrja e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Vlora Dumoshi, e shoqëruar nga zëvendësministri Halil Matoshi dhe një pjesë e stafit të MKRS-së, ka vizituar sot Komunën e Ferizajt, ku është takuar me kryetarin e kësaj komune, Agim Aliu, me të cilin kanë diskutuar për projektet që janë në interes të përbashkët në fushën e kulturës, trashëgimisë, sportit e rinisë.

Bëhet fjalë për projekte që do të përmbushin kërkesat e qytetarëve të kësaj komune nga fusha e trashëgimisë ku u diskutua për futjen e festivalit të këngës “Kosovarja këndon” në kuadër të trashëgimisë shpirtërore, ndërkaq në 50 vjetorin e teatrit të Ferizajt që po shënohet sivjet, ministrja ka thënë se objekti i teatrit do të restaurohet me përkrahje të ministrisë.

Edhe në kuadër të përkrahjes së drejtpërdrejtë organizata që veprojnë dhe merren me kulturë në Ferizaj, çdo vit përfitojnë nga thirrja që bën MKRS-ja për përkrahje të projekteve kulturore. Këtë vit i kemi mbështetur 12 organizata të komunës së Ferizajt, u shpreh mes tjerash ministrja.

Edhe në kuadër të sportit sqaroi ministrja, MKRS-ja është prezent me investime kapitale, siç është projekti i palestrës sportive në Greme të Ferizajt, kompleksin e fushave të tenisit, pishinën gjysmë-olimpike, por projekti më i rëndësishëm të cilin e paralajmëroi ministrja është ndërtimi i stadiumit të ri të Ferizajt.

“Bashkë me kryetarin Aliu u pajtuam që të nisim procedurat për projektin e ndërtimin të një stadiumi të ri të Ferizajt. E dimë që është stadiumi i vjetër është në Ferizaj dhe ne do të mundohemi që të punojmë edhe aty ashtu që t’u japim mundësi sportistëve dhe komunitetit që të zhvillojë gara. Por është vlerësim dhe kërkesë e Ferizajt që të ndërtohet stadiumi i ri me standarde ndërkombëtare”, shpjegoi ministrja.

Nga ana e tij, kryetari Aliu e falënderoi ministren dhe MKRS-në për përkrahjen e projekteve që realizohen në Ferizaj.

“Ferizaji ka një jetë të pasur me aktivitete kulturore dhe sigurisht që nuk do të ishte kështu nëse do të mungonte përkrahja e MKRS-së ngase këto nuk do të ishin të mundura pa pasur mbështetjen e ministrisë”, ka theksuar kryetari Aliu.

Ai tregoi se mes tjerash me ministren Dumoshi kanë biseduar që shumë shpejtë të vënë gurthemelin edhe të pallatit të ri të kulturës, i cili sipas kryetarit Aliu, pritet të jetë objekti i parë i atij lloji në Kosovë.

Mst. Projekti i muraleve, atraksion që është përkrahur nga MKRS-ja

Në vizitën e sotme në Ferizaj, ministrja Dumoshi dhe stafi i MKRS-së, bashkë me kryetarin Aliu kanë parë për së afërmi Festivalin e Muraleve, i cili ka për qëllim promovimin e artit vizual të jetës kulturore në Ferizaj.

“Në Ferizaj po qëndrojnë 15 artistë duke filluar nga SHBA, të Barcelonës dhe nga shumë vende tjera, të cilët përveç vizatimeve ose pikturave të cilët ata i bëjnë, ata mishërohen edhe me traditën tonë”, tha ministrja, duke e konsideruar këtë lloj bashkëpunimi dhe shkëmbimi të artistëve edhe si një lloj diplomacie kulturore, sepse këta artistë kur të kthehen në vendet e tyre, do të tregojnë për përvojën të cilën kanë kaluar në vendin tonë.

Edhe kryetari Aliu tha se Festivali i Muraleve i ka dhënë një impuls më të madh jetës kulturore në Ferizaj dhe ky festival ka kaluar përtej kufijve të Kosovës duke pasur një rëndësi edhe më të madhe sa që kishte vite më parë dhe për këtë falënderoi edhe ministren për përkrahjen e këtij festivali. / KultPlus.com

“Katërmbëdhjetë autorë”, vepra e cila u dogj në Ferizaj nga pushteti jugosllav, sot gjen ribotim

Pushteti jugosllav ndjekte, persekutonte e vriste njerëzit, mirëpo qëllimet ishin edhe më të thella. Ata u kujdesën që të dëmtonin e asgjësonin atë që mund ta ngriste popullin në dije dhe të mbetej trashëgimi kulturore për brezat në vazhdim.

Jo botime librash dhe jo gjuhë shqipe, protestonte kështu sistemi jugosllav. Kësisoj, ata mendonin se mund ta ndalnin “pushkën” e shkrimtarëve, lapsin e tyre, shkruan KultPlus.

Pikërisht ky fat e ka ndjekur përmbledhjen “Katërmbëdhjetë autorë”, që sipas Zyrafete Shalës, kryetares së klubit “De Rada” në Ferizaj, ky është libri i parë i “ekzekutuar” në Jugosllavi.

Afrim Demiri, Bardh Frangu, Biser Mehmeti, Borisav Bojkoviq, Fitnete Tuda, Gani Bytyçi, Ismet Aliu, Jovan Sariq, Kemajl Aliu, Menduh Leka, Sami Vranovci, Shqipe Azemi, Xheladin Rexhepi dhe Ymrane Abdullahu ishin emrat e autorëve të cilëve botimi i kësaj vepre që ata vet e shkruan i kushtoj shumë. Ani pse në këtë përmbledhje nuk do të shkruheshin vetëm emrat e shkrimtarëve shqiptarë dhe prezent ishin edhe një serb e një rom, pushteti jugosllav nuk e kurseu as krijimtarinë e tyre.

Botuesi klubi letrar “De Rada” dhe financuesi shoqata “Melodia” ishin dakorduar për 1000 kopje në tirazhin e parë të veprës, në kohën kur kaluan 40 vite që nga ngadhënjimi mbi fashizmin.

Vepra poetike e cila ende mbante erën e shtypshkronjës, menjëherë pas botimit në OPLG “Ramiz Sadiku” në Prizren, u përballë me zjarrin e urrejtjes nacionale, duke u djegur në oborrin e Gjykatës Themelore në Ferizaj më 1985, me vendimin e kësaj të fundit përgjatë pushtetit jugosllav.

Nga vepra e cila ishte “pengesë” e regjimit, kishin mbijetuar vetëm disa sosh të ruajtura fshehurazi nga individ të ndryshëm. Mirëpo, pretendimi i autoriteteve serbe që nëpërmjet djegies do të arrihet ndalimi i qarkullimit të tërësishëm të veprës mbeti i dështuar.

35 vite pas botimit dhe 50 vite pas themelimit të Klubit letrar “De Rada”, më në fund ky libër gjen dritë te lexuesit.

Për KultPlus, kryetarja e Klubit Zyrafete Shala tregon se vepra e përkrahur nga Komuna e Ferizajt, përkatësisht Drejtoria për Kulturë, Rini dhe Sport vie pa asnjë ndryshim në ribotimin e saj.

“Gjithçka, duke filluar nga kopërtina, radhitja, fotografitë e autorëve, lloji i shkronjave, madje edhe gabimet teknike janë identike me botimin e parë. I vetmi element që e dallon botimin e tanishëm nga ai mëparshmi është shtojca në fund të librit ku janë dhënë sqarime rreth historisë së veçantë të tij’, thekson Shala për ribotimin e përmbledhjes, redaktor i së cilës është Hajrullah Hajra.

Libri i cili është bërë bashkim i krijimtarisë së 14 autorëve prej nga mori edhe titullin, ka pasur tematikë të ndryshme në secilën pjesë poetike.

“Disa prej tyre madje qëndrojnë brenda kornizave të ideologjisë së asaj kohe dhe për nga përmbajtja nuk japin ndonjë element që do të ketë mundur të nxisë veprimet që u ndërmorën pas botimit”, përshkruan Zyrafetja.

Pasiqë kjo vepër nuk ishte kundër pushtetit dhe me motive armiqësore, sipas Shalës ekziston një arsye tjetër e djegies së saj.

“Arsyet për ndalimin dhe djegien e librit duhet kërkuar te synimet e pushtetit për të penguar veprimtarinë krijuese shqipe, por edhe gjetjen e pretekstit për përndjekjen e autorëve dhe udhëheqësve të klubit”.

Numri i poezive me të cilat janë përfaqësuar autorët brenda librit është i ndryshëm, nga disa autorë është përzgjedhur vetëm një poezi e të tjerët dy e më shumë, madje dy autorë janë me nga nëntë poezi. Mirëpo, ajo që mbetet interesante në vepër, është gjuha e përdorur nga dy autorët e huaj.

“Poezia e autorit serb është paraqitur në gjuhën serbe, ndërsa dy poezitë e autorit rom janë në gjuhën shqipe, edhe pse, siç thuhet në biografinë e tij, ai ka shkruar në gjuhën serbe”, thekson Zyrafete Shala.

Ani pse disa individ ishin kujdesur për ta ruajtur veprën, 35 vite pas, gjetja e saj ishte proces i vështirë. Shala rrëfen se si atë e kishte parë vite më parë në Bibliotekën e Qytetit në Ferizaj te këndi i krijuesve ferizajas, mirëpo pikërisht kur nisën punën e ribotimit të saj atë nuk e gjeti. Disa faqe të skanuara i kishin siguruar nga Sulejman Dërmaku por librin e plotë e kishin në duar falë njërit autor në kuadër të 14-ve, Biser Mehmetit.

Libri që sot u ribotua pa asnjë vështirësi, atëherë do të nxjerrte telashe për shkrimtarët dhe të gjithë të përfshirët në të. Rahmi Tudën i cili ishte kryetarit i klubit “De Rada” do ta priste shkarkimi nga pozita udhëheqëse në klub, e pastaj papunësia totale. Të tjerët, ashtu siç tregon Shala, do të iu nënshtroheshin bisedave informative.

“Termi ‘bisedë informative’ në kohën e pushtetit serb ishte një eufemizëm prapa të cilit qëndronin seancat në hetuesi që në fakt kishin të bënin me keqtrajtimin fizik dhe psikik. Ne që kemi jetuar në atë kohë i kujtojmë edhe rastet kur ‘bisedat e tilla informative’ kanë përfunduar me fatalitet”, rrëfen Shala duke kujtuar politikat serbe.

Djegia e kësaj vepre për ferizajasit nënkuptonte drejtpërdrejtë cenimin e shprehjes së lirë. Kuvendi i Komunës së Ferizajit më 11 korrik 2014 ka marrë vendim që sheshi në të cilën u dogj libri të emërohet si “Sheshi i fjalës së lirë”.

“Duhet theksuar se ky emërtim është bërë me iniciativën e Organizatës INPO, ata kanë bërë kërkesë drejtuar Kuvendit të Komunës së Ferizajt që në shenjë nderimi për të kaluarën, sheshi ku u dogj libri “Katërmbëdhjetë autorë” të marrë këtë emër si shpagim moral e institucional ndaj sakrificës së të gjithëve”, shpjegon Shala rrjedhën historike të këtij sheshi, teksa tregon se kjo organizatë ka pasur poashtu kërkesën e ndërtimit të ndonjë monumenti në shesh, por që ende nuk ka gjetur realizim.

14 autorëve pushteti serb kishte tentuar t’ua ndal krijimtarinë, por atë nuk e kishin arritur dot. Madje disa nga ta sot kanë kaluar kufijtë për lëminë letrare.

“Ata kanë arritur të bëhen emra të njohur jo vetëm brenda qytetit tonë, por edhe në mbarë Kosovën e disa edhe në Shqipëri. Veprat e tyre të mëvonshme janë shpërblyer nëpër konkurse të ndryshme dhe kanë ndikuar në pasurimin e letërsisë bashkëkohore shqipe”.

Shala tutje vazhdon duke theksuar se dëshmia më e fuqishme për qytetërimin dhe të kaluarën e një populli është kultura e tij, sipas saj këtë më së miri e dinë shqiptarët, të cilët kanë pasur paradoksin e të qenit popull i lashtë me kulturë të shkruar shumë vonë. Në këtë këndvështrim, kontributin e “Katërmbëdhjetë autorë” ajo e ndërlidh me kulturën historike.

“Botimi i këtij libri ‘të persekutuar’ dhe ‘të ekzekutuar’ në radhë të parë është kontribut për të kaluarën e popullit tonë, qytetit dhe klubit “De Rada”. Mirëpo, përveç vlerës historike ky libër është edhe pasuri kulturore, sepse na sjellë tablonë e preokupimeve të krijuesve të një brezi dhe propozimet estetike të asaj kohe”, vlerëson Shala.

Për të mbetet dëshpëruese ‘mos kujdesi’ i 14 autorëve për fatin e librit, sepse sipas saj për këtë drejtim më shumë është kujdesur organizata INPO sesa vet krijuesit. Libri pritet ta ketë promovimin në edicionin e dytë të Panairit të Librit “Ferizaj 2020” gjatë muajit shtator. Kjo vepër do të mbetet dëshmi e gjallë e të kaluarës represive të serbëve mbi shqiptarët, përndjekjes së fjalës shqipe dhe asaj të lirë, krijimtarisë artistike të atëhershme, të gjitha këto të sjellura në një version historik brenda kapakut të librit për gjeneratat e reja. /Medina Pasoma/ KultPlus.com

Anulohet organizimi i edicionit jubilar të 50-të të Festivalit Mbarëkombëtar të Teatrove në Ferizaj

Këshilli Drejtues i Teatrit “Adriana” në Ferizaj bashkë me menaxhmentin e institucionit të Teatrit dhe në konsultë me Drejtorinë e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, pas analizës së situatës epidemiologjike në vend, shtrëngimit të masave mbrojtëse ndaj COVID-19 përmes së cilave ndalohen tubimet publike, rrjedhimisht edhe aktivitetet kulturore përkatësisht veprimtaria teatrore, mori vendim që të anulohet organizimi i edicionit jubilar të 50-të të Festivalit Mbarëkombëtar të Teatrove që mbahet pikërisht në këtë teatër.

Ky vendim, rrodhi nga diskutimi i gjatë mes anëtarëve të Këshillit Drejtues dhe menaxhmentit të Teatrit, padyshim me konsultën e përhershme edhe me institucionet lokale dhe ato shëndetësore, vendim ky i dhembshëm por i domosdoshëm kur mirëfilli dijmë se është pikërisht Festivali i Teatrove, kryengjarja kulturore e Ferizajt për vitin përkatës kalendarik.

Duke qenë e tillë, shtrëngohemi që edicionin jubilar, 50 vjetorin e Festivalit të Teatrove në Ferizaj ta shtyjmë për vitin e ardhshëm 2021, për ta përgatitur ashtu siç meriton, dinjitetshëm, me pjesëmarrjen e gjerë të publikut fantastik ferizajas dhe jo vetëm si dhe me mirëpritjen e trupave teatrore nga gjithë gjeografia shqiptare.

Teatri “Adriana” dhe Këshilli Drejtues shprehin keqardhjen para publikut, artdashësve, trupave teatrore, për këtë vendim të diktuar nga situata epidemiologjike në vend. / KultPlus.com

Sot nis Festivali i Teatrove në Ferizaj

Për të 49-tin vit me radhë, sot Ferizaj ngre siparin e festivalit më prestigjioz kombëtar të teatrove.

Shumë aktorë tashmë kanë ndarë datën për t’u prezantuar para publikut në hapje dhe gjatë gjithë netëve të Festivalit të Teatrove. “Shumë zhurmë për asgjë” me regji nga Zana Hoxha, “Një letër e humbur” me regji nga Kushtrim Bekteshi, “Zona e pritjes” me regji nga Fatos Berisha, “UN Inspektori” me regji nga Erson Zymberi, “Erdhi Godoja” me regji nga Shkëlzen Berisha, “Ditë vere” me regji nga Naser Shatrolli dhe “Kanuni i gruas” me regji nga Arlinda Morina janë shfaqjet e loja brilante e aktorëve që janë përgatitur për këtë edicion të festivalit.

Drejtori i Teatrit “Adriana”, Fatmir Hyseni bëri të ditur se janë bërë të gjitha përgatitjet për të filluar mbarë edicionin e 49 të Festivalit të Teatrove dhe se trupat e aktorëve nga pothuajse e gjithë gjeografia shqiptare duke nisur nga Gjakova, Tetova, Shkodra, Gjilani, Podujeva, Prishtina, për të përfunduar tek nikoqiri, Ferizaj, janë gati për t’i dhuruar publikut, momente të veçanta artistike e cilësi të lartë të shfaqjeve teatrore.

Ai tutje bëri të ditur edhe jurinë e këtij festivali që përbëhet nga emra të dëshmuar të artit skenik si Haqif Mulliqi, Shengyl Ismajli dhe Mevlan Saraçi.

Organizimi i këtij edicioni të Festivalit të Teatrove nuk kufizohet vetëm në shfaqjet, pjesë të konkurrencës zyrtare, por edhe në aktivitete përcjellëse, ku për këtë edicion është programuar promovimi i librit të të ndjerit, profesorit universitar, Bekim Lumi, kontributit të tij të veçantë për artin e kulturën kombëtare.

Të gjitha shfaqjet fillojnë nga ora 20:00 në Teatrin “Adriana” në Ferizaj. /KultPlus.com