Haveit pjesë e “Playwriting for Peace” në Kosovë

Në kuadër të projektit “Playwriting for Peace” që do të mbahet në qytetin e Prishtinës për 5 javë, do të ketë performanca të shumta nëpër pjesë të ndryshme të qytetit ku do të performojnë artistët shqiptar dhe amerikan.

Matt Harmon dhe Emily Russell së bashku me Dafini Krasniqi dhe Anita Uka kanë marrë iniciativën për zhvillimin e aktivitetit “Playwriting for Peace”, një punëtori dhe teatër për të rinjtë kosovarë.

Qëllimi i ”Playwriting for Peace” është të ndihmojë pjesëmarrësit të zhvillojnë aftësitë e tyre dramaturgjike, të eksplorojnë vendin që kanë, artet pamore dhe mediumet e tjera të artit në teatër dhe të ekzaminojnë sesi teatri mund të jetë një mjet për të zhvilluar eupatinë dhe ndërtimin e paqes.

Programi zgjat nga datat 24 korrik deri më 23 gusht nga ora 9:00 deri në 12:00 në lokacione të ndryshme rreth qytetit, qytetaret gjatë këtyre ditëve kanë mundësi të ndjekin shfaqje të llojeve të ndryshme.

Në kuadër të këtij programi do të performonë edhe grupi i njohur artistik Haveit.

Haveit pjesëmarrjen e kanë konfirmuar përmes rrjeteve sociale duke bërë të ditur që do të jene prezentë të mërkurën me 14 gusht për të diskutuar rreth fuqisë së përformancave publike si një formë e aktivizmit në shoqëri. / Insajderi / KultPlus.com

Katër artistet heqin fotografitë e veta nga NewBorni

Katër artiste kosovare, pjesë e kolektivit artistik “HAVEIT” nga Prishtina, kanë hequr fotografitë e tyre nga obelisku i “NewBorn”-it katër ditë pas përurimit të pamjes së re të këtij monumenti me fotografitë e 99 grave kosovare.

Transformimi i “NewBorn” u bë si dedikim për përpjekjet dhe këmbënguljen e 99 grave të Kosovës, duke u treguar historitë e tyre të suksesit përmes portreteve, kuotave dhe pasqyrimit të gjendjes reale.

Por, Hana Qena, Vesa Qena, Alketa Sylaj dhe Lola Sylaj nga kolekitivi artistik “HAVEIT” kanë hequr fotografitë e tyre nga obelisku i “NewBorn” të martën.

Përmes një postimi në rrjetin social Instagram, kolektivi “HAVEIT” ka njoftuar se nuk janë pyetur nga organizatorët që i kanë vendosur fotografitë e anëtareve të grupit në monumentin identifikues të Prishtinës, “NewBorn”.

Ekspozitën me fotografitë e 99 grave kosovare e ka krijuar gazetarja Lauren Peace. Kjo ekspozitë, e quajtur ‘Rimarrje’ ose ‘Reclamation’, përmban një aplikacion të shtuar të realitetit interaktiv që luan videot e 99 grave.

View this post on Instagram

Reclaiming our faces #tiredofnotbeingasked

A post shared by Haveit (@haveeit) on

Haveit, zëri i temave të anashkaluara

Gili Hoxhaj

Në kuadër të ekspozitës “Perceptimet: Burrneshat”, as sot nuk mungoi kafeja e mëngjesit me artistet kosovare, që tash e një javë po ndajnë rrugëtimin e tyre me publikun.  Haveit përbën një nga grupet më të njohura në komunitetin artistik dhe jo vetëm për instilacionet e tyre në kuadër të e ekspozitave e galerive. Temat aktuale shpesh kërkojnë reflektimin artistik për të prekur publikun. Haveit jo në pak raste e kanë marrë përsipër reagimin e shpejtë ndaj këtyre temave. Ato kanë vendosur të krijojnë në zhurmën e atyre ngjarjeve.

Derisa për të ekspozuar në një  galeri lypsen disa procedura dhe një afat i caktuar kohor, ato shpesh kanë zgjedhur rrugën për të shpalosur artin e tyre, kjo si rezultat që disa tema kanë kërkuar reflektim më emergjent. Një rast i ngjashëm ka qenë ai i billboardeve vitin e kaluar që kishte marrë vëmendjen edhe të medieve ndërkombëtare. Billboard të vendosura pranë stacionit policor, kishin ngritur një pyetje thelbësore se edhe për sa kohë do të neglizhohet dhuna ndaj grave. Diana Kastrati dhe Zejnepe Bytyqi janë emrat përfaqësues të grave që janë neglizhuar nga drejtësia dhe si pasojë janë vrarë nga burrat e tyre. “Edhe sa thirrje të humbura?”, ishte pyetja kryesore që kërkonte përgjigje në atë se sa do të vazhdohet të neglizhohen e dhuna ndaj tyre nuk do të merrej seriozisht nga organet kompetente. Ekspozimin e tyre në rrugë e shohin si një formë më të sinqertë të komunikimit me publikun, për dallim nga reagimet në galeri dhe teatër, ku publiku  sillet në një rreth të njëjte njerëzish.

Arbërore Sylaj tha se fillimisht nuk e kishin menduar se do të bëhen një grup artistik, por reagimi që kanë ngjallur punët e tyre, kanë bërë që të vazhdojnë reagimin artistik edhe ndaj shumë temave të tjera.

“Në vitin 2012 kur e kanë vrarë Diana Kastratin, na u është dukur që vendi ku ne jetojmë ka filluar të bëhet i rrezikshëm dhe e kemi parë të arsyeshme të reagojmë dhe e kemi bërë një performancë në rrugë”, ka treguar Sylaj, shkruan KultPlus.

HAVEIT  përbëhet nga: Alketë Sylaj, Hana Qena, Vesa Qena, Arbërore Sylaj. Ky është një grup që përbëhet prej katër grave të cilat kanë tendencë të shkojnë përtej kënaqësive ditore, rregullave të moralit si dhe refuzojnë të pajtohen me çështjet që iu shërbehen të gatshme. E themeluar në vitin 2011, ato tentojnë që të prekin historinë e secilit. Ato kanë mbajtur performansa të shumta rrugore si “Ekzaminimi”, “Je Suis Glamour”, “Pa ujë e me fontanë”, “Dita e Shën Valentinit”, “Përdorni gojën tuaj”, “Shoeining”, “Pushimi i gjatë”, “Rruajtja e Patriarkalitetit “, “Edhe sa thirrje të humbura “, e të tjera.

Ato thanë se performancat e tyre tentojnë të flasin për tema që shpesh anashkalohen. Një nga fotografitë që ka mbetur akoma në mendjen e shumëkujt, është edhe puthja e tyre në mes te sheshit, si formë vetëdijesimi për pranimin e komunitetit LGBTI në hapësirën publike. Ato sot treguan edhe si iu kishte lindur kjo ide.

“Viti kur e kemi bërë puthjen, ka qenë një vit pasi që Kosovo 2.0 prezantoi revistën “SEX, njerëzit sidomos ekstremistët mysliman e priten me shqetësim dhe filluan protestat kundër asaj, dhe pas asaj filloi me u shfaq një urrejtje ndaj këtij komuniteti. Neve na u dok e arsyeshme, sidomos para ditës së  Shën Valentinit, filluam të mendojmë se si gjithçka ka filluar të rregullohet në kryeqytet, me zemra, me lula dhe si personat e komunitetit LGBTI nuk mund të dalin dorë për dore për shkak të frikës që e kanë. Njerëzit na njihnin edhe në rrugë dhe kemi pasur kërcënime të shumta, por megjithatë kemi vazhduar punën tonë”, tregoi Arbërore Sylaj, shkruan KultPlus.

Rruga, si formë e ekspozimit ndaj një komuniteti më të gjerë, Hana Qena, pjesë e grupit artistik Haveit tha se kanë zgjedhur rrugën për t’i ekspozuar idetë e tyre, pasi që aty njerëz të ndryshëm mund të takojnë dhe nuk kanë nevojë të vijnë në teatër dhe galeri për të parë punën tënde, aty ku publiku është më i zgjedhur.

“Nevoja për të mos qenë diskrete, për  të qenë të hapur na ka shtyrë që të dalim në qytet dhe me performu, ku çdo kush mund të reagojë. Ashtu siç është reagimi jonë i menjëhershëm, ashtu është edhe reagimi i tyre”, u shpreh Hana Qena.

Përveç instalacioneve në rrugë, ato thanë se për ta bërë artin e tyre më të qasshëm, ju kanë ndihmuar edhe rrjetet sociale, sidomos Facebook-u.

“Është shumë mirë më e përdorë Facebook-un për faktin që nuk e kap vetëm një grup të caktuar por është një imazh që mund ta shoh çdo kush”, tha ndër të tjera Alketa Sylaj.

Ato pohuan se fillimisht prindërit e tyre nuk është se e kishin kuptuar shumë qëllimin e tyre, por me kalimin e kohës duke e parë impaktin e tyre, thotë se kanë gjetur edhe përkrahjen e tyre dhe në një farë forme kanë ndryshuar bashkë dhe janë edukuar bashkë, përgjatë zhvillimit të tyre artistik. Madje, ato thonë se tani shpesh edhe ju ndihmojnë në punën e tyre.

“Shqetësimet që i kemi na, i kanë edhe prindërit tanë, sepse e dimë ku po jetojmë dhe e dijnë që në këtë vend nuk po ka shumë ndryshim”, tha Hana Qena.

Tutje ato thanë se kjo ka ndikuar që ata të hapin më shumë tema, që më parë nuk i kanë hapur.

“Për tema që nuk kemi folur më herët me ta, tani janë shumë të hapur dhe flasim, dhe kjo ka ndikuar që në një farë forme të rritemi dhe të edukohemi bashkë”, u shpreh Alketa Sylaj.


Grupi Haveit janë të njohura për video instalimet siç janë: “Kur babai qau, nëna mi lau sytë”, “Tager”, “Baby Blues”, “Pushimi i gjatë”, dhe shumë tjera.e HAVEIT gjithashtu kanë mbajtur ekspozita personale në “Stacion” – Qendra për Art Bashkëkohor në Prishtinë, në Galerinë “Motrat”- Prishtinë, si dhe Galerinë “Bazement” në Tiranë.

Ekspozita “Perceptime: Burrneshat” si dhe diskutimet që po zhvillohen janë rezultat i bashkëpunimit në mes të British Council dhe Galerisë.
/ KultPlus.com

https://kosovo.britishcouncil.org/programmes/arts/perceptions

HAVEIT, nesër për kafe e bisedë në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Nesër, me datë 6 Shkurt, ditë e mërkurë, kolektivi “Haveit” do të jenë të pranishme për ju në takimin e radhës “Kafe me artisten”, në kuadër të ekspozitës Perceptime\Burrneshat.

Artistet ju ftojnë të pini kafenë bashkë me to dhe të dëgjoni rrëfimin e tyre për rrugëtimin në botën e artit, sukseset dhe sfidat gjatë karierës së tyre artistike.

Takimi mbahet në orën 10:30 -11:30 në Galerinë Kombëtare të Kosovës 

HAVEIT (Alketë Sylaj, Hana Qena, Vesa Qena, Arbërore Sylaj) është një grup që përbëhet prej katër grave të cilat kanë tendencë të shkojnë përtej kënaqësive ditore, rregullave të moralit si dhe refuzojnë të pajtohen me çështjet që iu shërbehen të gatshme. E themeluar në vitin 2011, ato nuk bëjnë asgjë tjetër përveç se tregojnë historinë e tyre dhe tuajën!

Ato kanë mbajtur performansa të shumta rrugore si “Ekzaminimi”, “Je Suis Glamour”, “Pa ujë e me fontanë”, “Dita e Shën Valentinit”, “Përdorni gojën tuaj”, “Shoeining”, “Pushimi i gjatë”, “Rruajtja e Patriarkalitetit “, “Edhe sa thirrje të humbura “, e të tjera.
Të njohura për video instalimet siç janë: “Kur babai qau, nëna mi lau sytë”, “Tager”, “Baby Blues”, “Pushimi i gjatë”, dhe shumë tjera.

HAVEIT gjithashtu kanë mbajtur ekspozita personale në “Stacion” – Qendra për Art Bashkëkohor në Prishtinë, në Galerinë “Motrat”- Prishtinë, si dhe Galerinë “Bazement” në Tiranë.

Puna e fundit e HAVEIT ishte “Edhe sa thirrje të humbura?” Instalacion në billboard me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Gruas.

HAVEIT janë fituese të çmimit për Demokraci të KCSF për vitin 2018.

Burrneshat e guximshme që sfidojnë botën përmes artit

Alberina Haxhijaj

Galeria Kombëtare e Kosovës sot ka mirëpritur ekspozitën “Burrneshat”. Kjo ekspozitë e cila ka bërë së bashku katërmbëdhjetë artiste nga Britania dhe gjashtë artiste nga Kosova si dhe kolektivin HAVEIT, është inicuar nga Këshilli Britanik, ndërsa veprat e artistëve britanike janë marrë nga koleksioni të cilin e posedon British Council.

Vjehrra e artistes Alije Vokshi qëndron përballë baroneshave të Madame Yevonde në hyrje të Galerisë Kombëtare. “INA”, piktura e cila është pjesë e koleksionit të Galerisë, paraqet një grua e cila mbanë një shami në kokë dhe duart njëra mbi tjetrën. Në anën tjetër një nga zonjat që i qëndron përballë është zonja e Michael Balkon, ajo me një armë në duar është portretizuar si hyjnesha romake Minerva.

Mirëpo, përderisa këto piktura mund të vështrohen për bukurinë e tyre disa hapa më tutje prapa bukurisë fshihet një gjendje e cila sjellë tension dhe reagim. Portretet e pesë vajzave të reja e të grimosura të paraqitura si “Spice Girls” nga  Clare Strand, portretizojnë situatën ku vajzat e reja, edhe pse ndjehen të ngulfatura në mënyrë që të pranohen në shoqëri, vishen dhe sillen si gra të rritura. Në anën tjetër modelja e realizuar nga Alketa Xhafa –Mripa paraqitet si një kukull, të cilën duke e vënë në prizë mund ta ndizesh dhe ta fikësh, ta lësh të flasë ose ta bësh të heshtë. Një vepër kjo e cila erdhi si reagim nga artistja në vitin 2007, një ditë pas 8 marsit, Ditës së Gruas.

“Me simbole të vogla jam munduar që të rrumbullakojë dhe të paraqes gruan shqiptare”, shprehet artistja derisa bisedon edhe me të pranishmit që afrohen për të parë punën e saj.

“Në ekspozitë ka emra për të cilat unë kam mësuar pasi që i kam pasur në literaturë si Tracy Emin apo Sarah Lucas. Prandaj të ekspozojë punën time se bashku me to, e sidomos në Kosovë është nder i madh. Njëkohësisht është kënaqësi edhe me artistët shqiptare,  punët e të cilave i njoh dhe i çmoj”, u shpreh ajo për KultPlus duke cilësuar se akoma ka punë për tu bërë për emancipimin e gruas në shoqëri. Diçka që e kërkon edhe artistja Ann Elliot e cila përmes nallaneve na fton që të ecim në këpucët e saj,  të cilat lënë gjurmët e dikujt tjetër, të një kuratoreje.


INA nga Alije Vokshi

Kjo ekspozitë vë në pah më shumë sesa vetëm çështjen e pozitës së gruas e që vërehet qartë te artistja shqiptare Arbana Hajredinaj me videon “30 %” e që tregon përfaqësimin e grave në Parlamentin e Kosovës. Kjo ekspozitë tregon ofshamën e grave përmes Zake Prelvukaj e cila largon katranin nga lëkura. Ju mëson që të mos kërkoni falje shpesh, sepse atëherë ajo do të humb vlerën përmes Anetha Hamilton dhe karriges së saj, këmbët e të cilës janë kopje e këmbëve të artistes. Kjo ekspozitë tregon se diçka nuk është në rregull përmes gruas që sjellë Tracey Emin, prej vaginës së të cilës nuk kuptohet a po dalin apo po hyjnë monedhat por edhe përmes videos “Nuk dëgjojë asgjë” të Rudina Xhaferit në të cilën ajo çep veshin e saj.

Drejtoresha e Galerisë, Arta Agani – Në prapavijë “Baby Doll On, Baby Doll Off” nga Alketa Xhafa Mripa

Me një aranzhim që i ngjan një beteje,  sipas drejtoreshës së Galerisë, Arta Aganit kjo ekspozitë synon të shfaq ndërrimet mes roleve, ku gruaja nuk është vetëm një formë dhe burri nuk është vetëm një funksion. Ajo tregon se kjo ekspozitë e fragmentuar në disa faza bënë që gratë artiste të ndërrojnë nga njëra fazë në tjetrën, nga forma deri të funksioni.

“Në pjesën e titullar ‘tejkalimi i kufirit gjinor’ e cila gjendet në katin e dytë të Galerisë, artistet e shfaqura tashmë e kanë kuptuar rolin e tyre në shoqëri si gra artiste. Ato me krenari ekspozojnë artin e tyre duke mos kritikuar dhe ankuar. Ato janë në krye të muzeve dhe galerive dhe nuk janë të shqetësuara për barazinë gjinore në art, sepse në këtë fazë ajo duket e parëndësishme”, theksoi Agani. 

Tek ‘tejkalimi i kufirit gjinor’ hynë disa artiste pjesë e kësaj ekspozitë si kolektivi HAVEIT, të cilat edhe në këtë ekspozitë ishin të pranishme duke e rruar patriarkalitetin, pastaj Flaka Haliti me “Bolet e mia” apo artistja Sarah Lucas me vezët e fërguara.

Gillian Wearing- Kopshti

Kjo ekspozitë nuk mund të kalojë vetëm me një shikim pasiv,  theksoi ambasador i Mbretërisë së Bashkuar në Kosovë, Ruairi O’Connell në hapje të kësaj ekspozite.  Sipas tij,  çështja për të cilën duhet të mendojmë e që e përcjellë edhe këtë ekspozitë është sesi trajtohet gjysma e shoqërisë sonë.

“Të gjithë ata që do të vijnë në këtë ekspozitë do të marrin nga një porosi të ndryshme. Porosia që unë mora,  është ajo e guximit dhe e sfidës. Disa nga veprat janë shumë personale dhe disa janë shumë sfiduese. Unë jam i nderuar që i njoh edhe personalisht disa nga artistet dhe nuk me befason që punët e tyre janë reagim i guximit dhe sfidës. Ne duhet që të reagojmë ndaj kësaj, të sfidohemi nga to dhe të mendojmë më ndryshe kur të largohemi dhe jo njëlloj siç kemi menduar kur kemi ardhur”, theksoi ai.

Abigail Lane- Pa titull (Ann Elliot)

Ekspozita “Burrneshat” do të qëndrojë e hapur deri më 24 shkurt./ KultPlus.com

Sarah Lucas – Autoportret me vezë të fërguara

https://kosovo.britishcouncil.org/programmes/arts/perceptions

Blert Morina dhe grupi Haveit fitojnë çmimin për Demokraci 2018

Aktivistit Blert Morina dhe grupit Haveit iu janë ndarë sonte çmimet për Demokraci nga KCSF, për kontributin e tyre në promovimin e të drejtave të njeriut dhe barazisë gjinore në Kosovë.

Blert Morina tha se gjatë rrugëtimit të tij si aktivist i komunitetit LGBTI është përballur me shumë sfida, por gjithashtu ka pasur edhe përkrahje. Njëherësh, ai tha se ky çmim përçon mesazhin se iniciativave të tilla që po përkrahen, pavarësisht orientimit seksual.

Përndryshe, Morinës së fundmi iu refuzua kërkesa për të ndërruar emrin dhe gjininë në dokumente, për çka edhe ka nisur një “betejë” ndaj institucioneve.

“Më duhet ta falënderoj KCSF-në, jo për çmimin që ma kanë besuar, por për mesazhin që ky çmim përçon për çdo person LGBTI. Të gjithë ata që e kanë pas ndjenjën e mospranimit dhe refuzimit, ky çmim dëshmon se iniciativat për të ndërruar jetën e njerëzve vlerësohen dhe përkrahen pa marrë parasysh orientimin seksual apo identitetit gjinor”, ka thënë Morina.

Kurse nga grupi Haveit foli Alketa Sylaj, e cila tha se demokracia është luftë e përditshme. Ajo tha se për ato ka rëndësi të madhe ka që angazhimi i tyre po shpërblehet dhe premtoi se do të vazhdojnë me punën e aktivitetet e tyre, përmes grupit që kanë themeluar tetë vite më parë.

“Ky çmim është krah i fortë për ne, është motivim për të na siguruar se nuk jemi vetëm në betejën e përditshme për më shumë demokraci, andaj duke iu falënderuar, iu sigurojmë se do të vazhdojmë të flasim dhe të jemi krah tjerëve në betejë deri sa të bëhemi ndryshimi që duam ta shohim tek të tjerët”, ka thënë Sylaj.

Drejtori ekzekutiv i KCSF-së, Taulant Hoxha tha se ky çmim vë në pah punën, guximin dhe vetëmohimin e qytetarëve të Kosovës për demokratizimin e vendit. Ai tha se përmes këtij çmimi, ata po frymëzohen nga njerëzit që dalin nga zona e rehatisë dhe angazhohen për çështje që e prekin shoqërinë, transmeton KP.

“Kuptimi i çmimit tonë që shpresojmë që nuk do të jetë i fundit është që t’i frymëzojmë edhe të tjerët që të dalin nga zona e komfortit të tyre dhe t’i sfidojnë institucionet, ta sfidojnë shoqërinë, ta sfidojnë secilin individualisht, sepse nëse secili nuk i bëjmë disa hapa përtej asaj të përditshmes së asaj që jemi mësuar, atëherë ky vend do ta ketë shumë të vështirë që të bëhet”, ka thënë Hoxha.

Kurse nga SDC, foli Patrick Etienne, i cili vlerësoi kurajën e fituesve të këtij çmimi, për të cilët tha se ka admirim të madh.

“Unë vërtetë kam një admirim të madh për ata njerëz që patën guximin të luftojnë përjashtimin, të jenë të guximshëm, të jenë me të vërtetë guximtarë dhe jam vërtetë i lumtur që sonte disa prej tyre mund të shpërblehen dhe më pëlqejnë sidomos ata që do të shpërblehen sonte, kështu që ju falënderoj dhe mendoj se ju me të vërtetë jeni duke kontribuar për të bërë një vend më të mirë për sa më shumë njerëz që është e mundur. Faleminderit”, ka thënë Etienne.

Ndërsa në emër të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Danimarkës (DANIDA), foli Anders Kragh Bingen, i cili i ndau çmimin Blert Morinës bëri thirrje që ky çmim të shërbejë si inkurajim për të vazhduar përpjekjet për respektimin e të drejtave gjinore në Kosovë.

Ky çmim filloi të ndahej në vitin 2015, kur edhe iu nda Fondacionit Lumbardhi.

Çmimi për Demokraci iu ndahet individëve apo organizatave që kanë dhënë kontribut të jashtëzakonshëm në forcimin e demokracisë në Kosovë. Ky çmim ndahet në kuadër të projektit “Promovimi i Shoqërisë Demokratike”, projekt ky i bashkëfinancuar nga Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim dhe DANIDA, ndërsa është zbatuar nga Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF). /KultPlus.com