E punuar me dorë, kjo është pianoja e parë në botë me 108 çelësa dhe nëntë oktava

Njihuni me pianon e parë në botë me 108 çelësa, të punuar me dorë nga një prej krijuesve të fundit të pianos të mbetur në Australi.

Një krijues i pavarur i pianos ka prodhuar pianon e parë me nëntë oktava-dhe tingëllon shkëlqyeshëm.

Prodhuesi australian i pianos Wayne Stuart ndërtoi me dorë instrumentin me 108 çelësa në studion e tij të pavarur në jug të New South Wales.

U deshën 18 muaj për t’u ndërtuar. Pianot zakonisht kanë 88 çelësa dhe shtrihen pak më shumë se shtatë oktava, kështu që instrumenti mbresëlënës i Stuart u shton gati dy oktava mundësive në majë të gishtave të pianistëve.

Duke shprehur entuziazmin për vazhdimin e krijimit të pianove të tij me 108 çelësa, të punuar me dorë, Stuart thotë: “Unë personalisht mendoj se është diapazoni minimal i frekuencës për një piano në shekullin 21. Unë nuk mund të duroja të ulesha në një piano me 88 çelësa tani. Unë do të doja t’i jepja një sëpatë, sepse është thjesht shumë kufizuese”.

Pianoja standarde u shpik në vitin 1700 kur tekniku i instrumenteve italian Bartolomeo Cristofori vendosi se ishte koha për të azhurnuar klaviçin me një mekanizëm çekiç dhe prishës që mund të lejonte rreze dinamike, zhurma dhe qetësi, në instrument.

Prodhuesit e pianos projektuan pianot e reja me më shumë çelësa, në mënyrë që kompozitorët si Haydn dhe Mozart të mund të shkruanin materiale më sfiduese për një tastierë më të plotë në epokën klasike.

Kompozitorët romantikë dhe virtuozët e pianos si Chopin dhe Liszt bënë muzikë që vazhdoi të kërkonte më shumë nga instrumenti, dhe nga fundi i viteve 1880, prodhuesi i pianos Steinway kishte krijuar pianon me 88 çelësa. Modeli i Steinway ka qenë standardi që atëherë.

Prodhuesi australian Wayne Stuart nuk është krijuesi i parë i pianos që prodhon një instrument ndërtimi në gamën e standardit Steinway.

Kjo piano me tela të zgjeruar të basit u shpik në Zelandën e Re për të rritur gamën e ulët të instrumentit disa vjet më parë, ndërsa ky dizajn novator japonez hoqi të gjithë çelësat e zinj për të prodhuar një piano që duket mbresëlënëse dhe luan vetëm në një çelës.

Përveç çelësave shtesë, pianoja ngjan shumë me një piano të madhe standarde të koncerteve.

Instrumenti është porositur për 300,000 AU $ (160,000) nga Anthony Knight, drejtor i ‘Beleura House & Garden’ në Victoria, i cili e përshkruan atë si “pianoja më e mirë në botë”.

Pianoja tani është e sigurt në shtëpinë e saj të re Beleura House & Gardens në Victoria, Australi./ KultPlus.com

Në përvjetorin e vdekjes së Franz Liszt, përkujtojmë operën e papërfunduar të tij, “Sardanapalo”

Sot shënohen plot 135 vite nga vdekja e kompozitorit të njohur, Franz Liszt.

“Është 170 vjet e vjetër, por tingëllon shumë moderne”, është përshkrimi që David Trippett, profesor i asociuar në Fakultetin e Muzikës në Universitetin Cambridge i bën operës së papërfunduar të Franz Liszt, “Sardanapalo”.

Dorëshkrimi i aktit të parë të operës që do të duhej të ishte triaktëshe ka qëndruar në Arkivin e Goethes dhe të Schillerit në Weimar për më shumë se 100 vjet para se Trippett ta rizbulonte duke planifikuar diçka debutuese për të cilën “askush nuk kishte dëgjuar më parë”. Nga viti 1843 deri më 1861, Liszt (1811-1886) ishte udhëheqës i orkestrës që tash njihet si “Staatskapelle” në Gjermaninë Qendrore, në qytetin Weimar. Do të jepet premierë të shtunën Teatrin Kombëtar të Gjermanisë në këtë qytet.

Para më shumë se 10 vjetësh, Trippett që asokohe ishte student në Akademinë e Muzikës në Leipzig, kishte udhëtuar me tren për në Weimar për të parë 111 faqet e operës në arkiv.

Opera e papërfunduar ka sfiduar aftësitë dhe dijen e Trippettit, ka thënë ai. Liszt e kishte shkruar operën në vitet ‘50 të shekullit XIX dhe ishte vështirë e lexueshme dhe e papërfunduar. Kishte punuar goxha shumë dhe e kishte përmirësuar atë, duke e vështirësuar edhe më leximin.

Opera për një kohë të gjatë ishte cilësuar si e pamundur për t’u interpretuar, por profesori i Cambridge thotë: “Muzika duhet të ruhet”.

Trippett ka shpenzuar më shumë se një dekadë duke bërë bashkë pjesët si një puzzle, tri prej të cilave i kanë shkuar vetëm për orkestrim, duke pasur parasysh instruksionet e kompozitorit.

“Orkestrimi është bërë nga unë, por ai është i Lisztit”, ka thënë Trippett. “Muzika është fantastike. Liszt ka provuar të kompozojë një operë moderne italiane”.

Libreto është bazuar në tragjedinë “Sardanapalus” të Lord Byronit për mbretin e fundit të Asirisë antike, një rajon ky që tash është midis Sirisë dhe Irakut.

Sipas Kirill Karabits, dirigjentit kryesor të “Staatskapelle” në Weimar, opera e Liszt hap një kapitull të ri sa i përket historisë së muzikës së shekullit XIX. “Nuk do ta gjeni këtë operë në katalogët a veprat tjera të kompozitorit”, ka thënë. Pas një pune tejet të lodhshme të Trippett, tashmë akti i parë është kompletuar. “Do të dirigjoj diçka që askush nuk e ka bërë më përpara”, ka thënë dirigjenti. “Bëhet fjalë për diçka joshëse, por që duhet të kesh shumë përgjegjësi”. / KultPlus.com

Robert Bisha me koncert në edicionin e parë të festivalit ‘Midfest’

Pianisti, kompozitori dhe multi-instrumentalisti nga Shqipëria, Robert Bisha do të jetë pjesë e edicionit të parë të festivalit ‘Midfest’, që nisi rrugëtimin të enjten dhe pritet të mbyllet të dielën, përcjellë KultPlus.

“Tinguj, dialogë, kujtime, imazhe të Mesdheut” është nëntitulli i edicionit të parë të festivalit që i kushtohet Shqipërisë.

Bisha do të jetë në skenë të dielën me pianon e tij, një mundësi unike dhe e bukur për të hyrë në një marrëdhënie me natyrën dhe artin dhe në të njëjtën kohë të hyni në botën muzikore të Bishës.

Në blogun e tij personal në “La Repubblica”, gazetari dhe kritiku i muzikës në Itali Ernesto Assante shprehet:

“Pianoja solo e Robert Bishës, një muzikant eklektik dhe i shumanshëm, është i zhytur në dimensione herë mistike dhe herë romantike, tinguj bashkëkohorë, akordë të qëndisur me meloditë e thjeshta dhe të thella të bluzit ballkanik. Temat që kompozon Roberti janë frymëzuar nga gadishulli magjepsës, për të prekur më pas brigjet e Lindjes së Mesme të Mesdheut dhe për ta kaluar atë duke shkuar deri në veriun ekstrem të Perëndimit. Në MediFest ai do të luajë këngë të kompozuara për këtë rast. Pjesëmarrësit në koncert, të cilët do të takohen në lindje të ditës së 1 gushtit në gjirin Acquaviva, do të zhtyen në kërkimet muzikore personale të Robert Bishës, të cilat e çojnë atë të krijojë një gjuhë origjinale dhe tërthore që prek xhazin improvizues, ritmet shumë të pasura të Ballkani i zgjeruar të duket si valle shamanike. Temat e ndërthurura me shije të rafinuar dhe me një ndjenjë të thellë shtrirjeje në hapësirë. Kështu shprehet ai mbi kërkimet artistike të kryera për këtë koncert: “Dëshira për t’i bërë homazhe udhëtimit që është të bërë. Homazh për pavetëdijen dhe guximin që e shtynë njeriun të shkojë përtej asaj që dihet. Të emigrojë. Si dhe një homazh për qetësinë që i lejon njeriut të vëzhgojë veten në pikën në të cilën ndodhet. Një homazh për Dashurinë që përgjon marrëzinë e të tjerëve. Për dashurinë që idealizon dhe çon në dhënien e vetes pa kërkuar asgjë në këmbim”.

Robert Bisha është autori i muzikës për dokumentarin “Anija”, fitues i çmimit të filmit David di Donatello. Ai ka bashkëpunuar me artistë të tillë si: Vinicio Capossela, Roy Paci, Michel Godard.

Ai ka qenë disa herë mysafir i festivaleve puliane, përfshirë ‘Notte della Taranta’. Protagonist i disa festivaleve evropiane me projektin e fundit “Frymë” (Respiro), një projekt transversal që bashkon gjuhët bashkëkohore të pianos personale me dinamikën nëntokësore të këndimit iso-polifonik shqiptar. / KultPlus.com

Interpretimi pianistik i Gergely Kovács zotëroi fuqishëm mbrëmë atmosferën në Chopin Piano Fest

Era Berisha

I vendosur thellë në kockat e Gergely Kovacs, me një krenari madhështore qëndronte talenti i tij unik në performimin pianistik që mbrëmë skenën, çelësat e pianos, atmosferën dhe venën kryesore të njeriut, e pushtoi me një thjeshtësi zhurmuese që magjishëm zotëronte vëmendjen e të pranishmëve duke i futur ata në joshjen tunduese të tingujve të cilat rigonin mbi atmosferë në valsin e çmendurisë melodike, shkruan KultPlus.

Hyrja në skenën e Amfiteatrit të Ri të Bibliotekës Universitare për shumë kë që po vinte për herë të parë, do ti dukej e mahnitshme ku përveç hapësirës së gjerë dhe karrigeve të shumta që mundësonin shijimin e performancës së pianistit Kovacs në secilin kënd, dritat e ngrohta, ato me ngjyrë vjollcë dhe ato natyrale në mesin e objektit, ishin disa veçanti të vogla që ndikonin fuqishëm në prezantimin e lojës mjeshtërore të duarve të pianistit, me ç’rast fytyrat e të rinjve po bënin rrotullime sa në një anë e në tjetrën duke vëzhguar atmosferën pak para se të fillonte ajo se çka secili e priste me padurim.

Tash e tri net, hapjen e festivalit Chopin Piano Fest, e nisi drejtoresha organizative e festivalit Besa Luzha, e cila është shprehur se tashmë janë bërë si një familje në këtë festival i cili hap dyert për artin dhe artistët në përgjithësi. Ndërsa, i pranishëm ishte edhe Ambasadori József Bencze nga Ambasada e Hungarisë i cili doli në skenë për një fjalë rasti. Ai kryesisht është shprehur se po ndjehej mjaft i kënaqur që ishte i pranishëm dhe uroi për një natë të këndshme.

Me një besim dhe siguri të plotë në vetvete, para publikut u shfaq pianisti Gergely Kovacs, lëvizjet e së cilit tronditën qetësisht atmosferën qysh në fillim me veprat e kompozitorit të njohur botëror Johann Sebastian Bach. Gjatësia dhe krahët e tij po vinin në pah ende më shumë aftësitë e tij performuese ku pjesa e sipërme e trupit të tij ishte futur brenda një hipnotizimi ku fuqia e pamasë dhe e jashtëzakonshme e melodive dhe tingujve, po goditnin atmosferën brenda sekondave të cilat iknin pamëshirë duke na lënë me ndjenjën që koncerti të mbaronte sa më shpejt e të rifillonte përsëri pa ndaluar.

Efikasiteti i teknikës së Kovacs sa vinte e shtohej në një nivel të lartë që vazhdimisht prodhonte lëvizje të koordinuara dhe të rrjedhshme të cilat jepnin imazhin se rënia e duarve të tij nga shpatullat drejt çelësave po arrinin një shkallë tunduese ku palëvizshmëria e qetësisë melodike dhe kaosi i çoroditur i tingujve, vinin me një grumbull emocionesh të pa përshkruara që rrafshonin komplet mendimet e njeriut duke i lënë ata me një ndjenjë të vetme; padukshmërinë verbuese.

Eleganca e goditjeve të tasteve, shpejtësia e dridhjes së kokës, vështrimi përpjetë, brazda e vetullave, kërcimet e lehta trupore, shkelja e fuqishme e këmbës së majtë në platformë pas çdo përfundimi të secilës vepër, së bashku me këpucët e tij vezulluese që merrnin formë ndryshe ndriçuese sa herë që lëviznin në petale, arrestonin vëmendjen e të pranishmëve me një përkujdesje ku shpërqendrimi ishte dorëzuar komplet në luftën e admirueshme me fokusin e bebëzave të syrit që ishin të mahnitura pas performimit unik të pianistit e të cilat herë mbylleshin në një vetmi melodish e herë të tjera posedonin një dritë që tërë kohës përcjellte stuhinë e tingujve të shpalosur.

Kovacs, përgjatë dy orëve interpretimi të veprave të njohura nga kompozitorë botërorë si: Johann Sebastian Bach, Frédéric Chopin dhe Franz Liszt, dëshmoi talentin përmes lojës së tij pianitsike, qëndrimit të pëllëmbës dhe gishtave të lakuar, me ç’rast tingujt po vallëzonin herë në një ritëm të lartë ku atmosfera kaplohej në befasi të veçantë që vetëm performanca piantistike sjell, e herë në një ritëm të butë ku dinamika e melodive ndizte aortën e njeriut duke manipuluar jo vetëm me zemrën e të pranishmëve por edhe çdo strukturë delikate shpirtërore.

Mbështetja instiktive e audiencës për të dëgjuar lojën madhështore të pianistit dhe tundja e kokës së tyre në ritmin e melodive ishin specialiteti i mbrëmjes ku shpejtësia e rrufeshme e gishtërinjve të tij dhe qetësia e vetmuar atraktive po dhuronte një performancë që ndikonte thellë në një pa përmbajtje entuziaste të shprehjeve të fytyrës, duke e bërë publikun ta përjetoi talentin tërheqës që Kovacs posedonte e që pikërisht ka zgjedhur që ta shpalos në këtë skenë duke na lënë me një zinxhir inspirimi dhe njëkohësisht me momente që do të na vijnë pas një kohë të gjatë e që do të mbërthehen lezetshëm në skajet e kujtesës tonë.

Kështu, krejt në fund, pas dy orë interpretimi që fluturuan papritmas, ishte radha e të pranishmëve që ta mbizotëronin atmosferën në skenë me duartrokitje e brohoritje që sollën buzëqeshjen e pianistit dhe rikthimin e tij rreth tri herë nga prapaskena për të falënderuar publikun për dy minutëshin interpretues të tyre.

Për të treguar më shumë rreth natës së mbrëmshme dhe performancës unike të tij, për KultPlus foli pianisti Gergely Kovacs.

“Jam mjaft i lodhur dhe është duke u bërë shumë nxehtë këtu por unë thjesht e dashurova këtë natë sepse është e mrekullueshme të performosh përsëri live para një audience pas një kohe të gjatë me pandeminë, e posaçërisht me këta njerëz të mirë përreth, reagimet e të cilëve ishin mahnitëse”, thotë Kovacs.

Sipas tij, ai ka vetëm përvoja të mira sepse të gjithë personat janë shumë të mirë dhe të sjellshëm, ndërsa reagimet në publik ishin shumë natyrale dhe atij i pëlqen kur ndodh komunikimi mes performuesit dhe të pranishmëve, duke e bërë atë të ndihet mjaft i lumtur.

“Unë nuk kam asnjë vepër të preferuar, por janë disa pjesë që unë i frikësohem më shumë dhe janë disa pjesë që unë nuk frikësohem fare t’i luaj, por unë e dashuroj këtë repertor në mënyrë të barabartë”, përfundon Kovacs për KultPlus.

Chopin Piano Fest gjatë këtij edicioni do të prezantojë edhe 13 koncerte të tjera në vazhdim. Nata e katërt e këtij festivali, vjen më datë 14 qershor ku do të interpretojnë sopranoja Marjana Leka, tenori Armaldo Klogjeri dhe pianistja Lejla Pula në Amfiteatrin e Ri të Bibliotekës Universitare. / KultPlus.com

Melisa Ibrahimi triumfuese në Rusi, fiton vendin e parë në ‘International Music Competition Moscow’

Pianistja Melisa Ibrahimi është shpallur fituese e vendit të parë në garën ‘International Music Competition Moscow’ që është mbajtur në Rusi, shkruan KultPlus.

Lajmi u bë i ditur nga vetë pianistja, e cila përmes një statusi në rrjetin social Facebook, theksoi se ndjehet shumë e lumtur për triumfin në Rusi

‘Pafundësisht falenderuese ndaj profesoreshës sime Alberta Troni, personi kryesor në arritjet e mia dhe shembulli më i mirë që kam para vetes. Faleminderit familjes për përkrahjen e vazhdueshme’, ka shtuar tutje Ibrahimi. / KultPlus.com

96-vjeçari që shpreson të mos ndahet kurrë nga pianoja

“Pianoja dhe unë jemi një. Jemi të pandashëm”, thotë 96-vjeçari Jegal Sam nga Koreja e Jugut. 96-vjeçari ka 82 vjet që kur ka nisur të bënte hapat e parë me piano.

Ai në moshën 14-vjeçare nisi diçka të cilën e praktikon edhe sot, e nuk e ka në plan ta ndalë. Thotë se madje pianoja njëherë i kishte shpëtuar jetën.

Pas diplomimit ishte bërë mësues muzike. Por më pas nisi lufta e Koresë. Ai ka treguar se në atë kohë policia vetëm kapte djemtë e rinj në rrugë dhe i dërgonte me dhunë në fushëbetejë.

“Edhe unë isha kapur teksa po dërgoja disa libra në një vend. Kur po bëheshin gati të më dërgonin, dëgjova papritmas një zë: ‘Mësues’! dhe polici e pyeti nxënësin më pas: ‘A është ky mësuesi yt?’ Ai u përgjigj: ‘Po ai është mësuesi im i muzikës’. Ai djalë më shpëtoi jetën”, tregon ai, për kohën kur mësimdhënësve nganjëherë u mundësohej t’i shpëtonin dërgimit në luftë.

“Jam 96-vjeçar tani, por jam i bindur se do të vazhdoj deri të mbush 100”, ka thënë ai në një rrëfim për BBC-në. “Nuk është truri im që mban mend notat muzikore, janë gishtat”.

Tani, edhe pse i pensionuar, Sam thotë se dëshiron të vazhdojë me pianon deri në fund të jetës./ KultPlus.com

Shqiptarja që para një shekulli në vend të pajës dërgoi një piano

Në shekullin e kaluar e ndoshta edhe më larg, ishte obligim që vajza që martohej të sjelltë pajë te burri. Kjo lloj dhurate përfshinte veshje solemne, qëndisje, ari, stoli, ndonjëherë edhe para.

Nusja, pos bukurisë vlerësohej edhe për pajën qe sjelltë. Shpesh paja e sajë ekspozohej dhe mysafirtë me ditë të tëra kishin rast ta vlerësonin e komentonin këtë pasuri të sjellë . Këto dhurata e punëdore simbolizonin edhe pasurinë e vajzës të trashëguar nga prindërit, pas ndarjes fizike nga familja. Mirëpo, në të vërtetë kjo as përafërsisht nuk mbulonte pasurinë e cila sipas kodeve të sotme do të i takonte vajzës si pjesëtare e barabartë më vëllezërit në pasurinë familjare.

Për pajën qe sjelltë nusja, në fshat e qytet flitej me javë e muaj. Një vajzë shqiptare ka shkaktuar komente rreth pajës së sajë, jo disa muaj, por disa dekada. Ishte kjo Nevreze Frashëri, e bija e poetit të famshëm Naim Frashërit e cila solli një pajë, jo të zakonshme për kohën. Rreth vitit 1890 Nevrezëja u martua me Xhafer Luarasin, si pjesë të pajës ajo solli edhe një piano. Ishte ajo kohë, kur tërë Shqipëria mund të ketë pasur 4-5 piano, kurse femra pianiste ishte gati e panjohur në këtë vend. Kjo pajë-piano, ishte befasi e madhe për atë kohë, ndaj mbeti e shënuar në gazetat e atyre viteve, por edhe në biografinë familjare të Frasherlinjëve.

Në fotografinë e më poshtë shihen vëllezërit Sami e Naim Frashëri (në këmbë) me familjet, fotografuar në Stamboll rreth vitit 1882. Vajza pianiste e ardhshme, është në anën e majtë në prehrin e bashkëshortes së Naim Frashërit i cili qëndron në këmbë në anën e djathë pranë Samiut.

Naim Frashëri kishte dy vajza. Vajza e parë me emrin Nerqeze i vdesë herët, tre vjeçare, në vitin 1881. Poeti e vajton atë në vjershën “Mbi trupin e bijës sime të vdekur”. Vajza e dytë “pianistja” me emrin Nevreze i lind në Stamboll. Ajo rritet dhe edukohet me një kulturë të gjerë, fliste arabisht, frëngjishte, shqip e turqisht, udhëtonte nëpër Evropë dhe kishte dashuri për arte, sidomos – muzikë.

Sado që ajo bëri bujë me pianon e sajë, duket se muzika as pianoja nuk e ndihmuan në këtë martesë të hershme. Pas tri vitesh ajo u nda nga bashkëshorti Luarasi për shkak të kundërshtimeve që kishte me zakonet e rregullat e familjes së tij, të cilat i dukeshin prapa kohës. Duket se edhe familja e Xhafer Luarasit nuk pajtohej me sjelljet dhe kulturën e natyrën e hapur të nuses, e cila ishte rritur në një familje moderne intelektualësh, për kohën.

Pianistja Nevreze, tani vejushë e re, nuk dëshpërohet nga kjo ndarje. Disa vite më vonë martohet në Stamboll me Shain Kolonjën, atdhetarin veprimtarin e publicistin i cili, një kohë ishte edhe deputet i Korçës në Parlamentin Osman dhe anëtarë i Komisionit të Gjuhës të Kongresit të Manastirit. Pianoja e saj, mbeti shembull e pjesë e historisë së familjes Frashëri, por nuk dihet çfarë ndodhi me të dhe me dashurinë e pianistes për muzikën./ Albumi Akordet e Kosovës/ KultPlus.com

Koncerti i Agron Shujakut e Ledian Shalës, mbrëmë solli perlat e kompozitorëve botërorë


Qendrim Badalli

Përvoja e Agron Shujakut si dhe entuziazmi dhe talenti prej të riut të Ledian Shalës, u gërshetuan mbrëmë në koncertin duo pianistik të dhënë në Sallën e Kuqe në Prishtinë, shkruan KultPlus.com

Një numër i konsideruar i të pranishmëve, disa prej të cilëve kishin marrë me vete edhe fëmijët ngase aty po luante edhe një bashkëmoshatar i tyre, dëgjuan interpretimin e Shujakut dhe Shalës të cilët luajtën veprat më të popullarizuara të Mozart, Ravel, Brahms dhe Kusuma për rreth një orë.

Agron Shujaku, në një intervistë për KultPlus, ka folur rreth përgatitjeve për koncertin si dhe për arsyen se pse ky koncert u realizua në Prishtinë.

“Për këtë koncert kemi pasur përgatitje katër-pesë muaj intensiv. Unë e kam realizuar këtë program edhe më herët por me një pianist tjetër, dhe atëherë nuk kishim mundësi ta realizonim në Prishtinë, prandaj këtë herë e kam pa të nevojshme ta kurorëzojmë në Prishtinë”.

Ai, tutje ka treguar edhe sfidat e muzikës klasike dhe përgjithësisht botës së artit në Kosovë.

“Problemi më i madh në Kosovë është te mungesa e sallave, mungesa e mbështetjes për aktivitetet të tilla, sepse ne e dimë që muzika klasike ka nevojë për përkrahje të vazhdueshme.”

Shujaku, e ka përmbyllur prononcimin duke dhënë një vlerësim për publikun aty si dhe duke theksuar rëndësinë e pjesëmarrjes së publikut profesional në këto aktivitete.

“Mbështetja e publikut është gjithmonë e nevojshme, sidomos e atij profesional sepse ai e bënë barometrin të performancës dhe është njëfarë rregullatori joformal i interpretimeve skenike”.
 
Ky koncert ka përfunduar nën duartrokitjet e forta si shenje vlerësimi për performancën e tyre./ KultPlus.com

“Pianisti i Ri” dhe “Melody” organizuan masterclassin me Adilia Alievën

Qëndrim Morina

Pas tre ditësh intensive dhe shumë produktive të masterclassit me Dr. Adilia Alieva mbaruan aktivitetet në koncertin që u mbajtë në ambientet e Pallatit të Rinisë në Prishtinë, shkruan KultPlus.com.


Kjo masterclass e udhëhequr nga pianistja Adila Alieva u realizua në bashkëpunim me International Piano Competition “Pianisti i Ri”-“The Young Pianist”-Kosovo dhe Shkolla e Muzikes, Artit dhe Baletit “Melody” në Prishtinë.


Gjatë tre ditëve të masterclassit, nxënësit u sprovuan me teknika dhe metoda të reja, të cilat do t’u shërbejnë për një formësim sa më të mirë në piano.


Pianistja e njohur, Dr. Adila Alieva tha që ka qenë kohë e shkurtër për këtë organizim, por që është e kënaqur me njerëzit e interesuar për të qenë pjesë e këtij masterclassi.


“Ka qenë kohë e shkurtër, por që kemi punuar shumë dhe ajo që më rëndësi që ka pasur shumë njerëz të interesuar për të qenë pjesë e këtij masterclassit dhe për të mësuar gjëra të reja”.


Älieva gjithashtu se gjatë këtij masterclasi ka zbuluar shumë sekrete pianistike.


“Kam zbuluar shumë sekrete pianistike dhe mendoj që në të ardhmen do të jetë edhe më mirë sepse është detyrë e jona që dijen ta shpërndajmë dhe se për këtë ekzistojmë”, përfundoi ajo.


Yllka Shyti nga Shkolla e Muzikes, Artit dhe Baletit “Melody” si organizatore, tha se ka qenë previlegj që kjo shkollë ka qenë pjesë e këtij masterclassi të udhëhequr nga një profesoreshë si Adilia Alieva.


“Për ne, si shkollë e muzikës, artit dhe baletit ka qenë një previlegj që me qenë pjesë e një aktiviteti të tillë të udhëhequr nga një profesioniste si zonja Alieva, e cila konsiderohet si një nga pianistët më të mira të shekullit të fundit”.


Organizatori tjetër, Agron Shujaku nga “Pianisti i Ri” tha se kemi pasur fatin që ta kemi prezente Dr. Adilia Alieva.


“Kemi pasur kënaqësinë dhe fatin që kemi pasur anëtar jurie vitin e kaluar dhe kemi biseduar që të organizojmë edhe një masterclass të tillë, për herë të parë me një afat tre-ditor, ku nxënësit mësuan shumë”.


Shujaku tha gjithashtu se nuk kanë pasur ndonjë mbështjetje insitucionale, për shkak të organizimit të shpejtë, por që gjithcka ka shkuar përmes participimit të nxënësve.


Me gjithë këtë Masterclass u ndan të kënaqur të gjithë nxënësit dhe që këto teknika do të jenë fitimprurëse. Nxënësja Arba Gashi tha se do t’i përfill të gjitha ato mësime të marra nga Adilia Alieva.


“Më ka pëlqyer shumë se si na ka mësuar profesoresha dhe do t’i praktikoj të gjitha ato që na ka sugjeruar”, tha ajo.


Krejt në fund Dr. Adilia Alieva ndau diploma për të gjithë nxënësit pjesëmarrës./KultPlus.com

Bledi Luzi, një “mjek” për pianot

 Në kuadër të ciklit “Sekrete mjeshtërie”, Ministria e Kulturës ka publikuar historinë e veçantë të Bledi Luzit të cilit të gjitha rrugët e jetës i lidhen me muzikën si dhe me pasionin e tij për akordimin dhe riparimin e pianove.

Bledi Luzi është biri i një violinisti, që ka studiuar për oboe dhe punon si instrumenstist profesionist në Orkestrinën e Ansamblit Kombëtar të Këngëve dhe Valleve Popullore.

Në fillimet e karrierës së tij ishte kureshtja e përzierë me trashëgiminë, që më vonë do të kthehej në pasion dhe zanat.

“Kam kryer Liceun Artistik dhe më pas Akademinë e Arteve për degën: oboe. Prej 23 vitesh jam instrumentist në Orketrinën e Ansamblit Kombëtar të Këngëve dhe Valleve Popullore. Gjatë kohës që isha student më lindi një dëshirë, ndoshta e fshehur, që të studioja për akordimin dhe riparimin e pianove. Duke ndenjur pranë mjeshtërve profesionistë, u dashurova pas tij dhe sot e vazhdoj si një profesion primar”, shprehet Luzi teksa tregon për fillesat e karrierës së tij.

Luzi pohon se ka qenë një fëmijë mjaft kureshtar dhe me këtë profesion është dashuruar që në momentet e para.

Ai thotë se, “nuk mund të them se është i trashëguar plotësisht, është një profesion pas të cilit u dashurova që në momentin e parë. Edhe im atë ka qenë violinist pranë Ansamblit të Ushtrisë dhe në mënyrë autodidakte është marrë me riparimin e intrumenteve, të violinës, violës… Instrumentistët e oboes, në përgjithësi, kanë qëlluar tepër kërkues, kureshtarë, që duan të provojnë, të hulumtojnë. Unë kam qenë kureshtar që fëmijë”.

Kur flet për punën që i duhet për të diagnostikuar “sëmundjen” e një pianoje, duket sikur zhvendoset në një tjetër dimension.

“Sekretet janë disa, por të rëndësishme janë përqëndrimi dhe përkushtimi maksimal. Janë procese pa fund për riparimin e një pianoje. Janë rreth 9600 detaje. Gjithçka është shumë e imët, si një ekuacion me shumë të panjohura, por është shumë e veçantë dhe e bukur”, tregon Luzi.

Ai tregon se profesioni i tij është mjaft i veçantë në Shqipëri ku thotë se, “për këtë profesion në Shqipëri nuk ka, ndërsa në botë po. Të mësosh më shumë varet nga dëshira dhe pasioni i njerëzve, që merren me të. Sot, në kohët e zhvillimit të teknologjisë, gjithçka është e mundur. Ke mundësi të komunikosh dhe të konsultohesh me kolegë jashtë vendit për çdo lloj problemi apo të mësosh mbi të rejat e fundit”.

Për zanatin e tij për akordimin dhe riparimin e pianove ai ndihet si një kirurg që duhet të kujdeset për 9600 detaje.

“Çdo piano ka sekretet e veta, obsione të ndryshme, në varësi të markës, modelit, vitit të prodhimit etj.  Ndërkohë që problematikat janë nga më të larmishmet. Duke qenë se janë shumë procese, që lidhen me njëri-tjetrin, është e vështirë të gjesh se ku qëndron problemi me vetëm një të parë. Janë si damarët e një trupi, që janë të shpërndara, por edhe të lidhura me njëra-tjetrën”, shpjegon Luzi.

Si një kirurg që kujdeset për pianot ai tregon në detaje dhe sëmundjet e tyre dhe sesi duhet të mirëmbahen ato.

Luzi thotë se, “lidhen shumë me ambientin ku mbahen, me temperaturën, lagështirën.. që janë armiqtë kryesorë. Pianoja si çdo gjë tjetër ka nevojë për mirëmbajtje. Për të qenë i sinqertë, kultura e mirëmbajtjes është shumë e ulët, në një kohë që është prioritare. Në momentin që ti merr një piano, ajo bëhet si pjesë e shtëpisë dhe ka nevojë të mirëmbahet. Me kalimin e kohës ka nevojë për zëvendësime, riparime, kontrolle teknike”.

Bledi Luzi gjatë këtij zanati mjaft interesant i cili kërkon përkushtim dhe pasion ka përjetuar momente të ndryshme për të cilat thotë se,” nuk mund të them se ka shumë momente “dramatike”, pasi me impenjim dhe përkushtim, i gjendet zgjidhja çdo lloj defekti. Do veçoja atë momentin kur e gjen defektin, e riparon dhe çdo gjë del perfekt, lumturia është e papërshkrueshme. Është zanat i lodhshëm, pasi kërkon një punë shumë të imët, kërkon kohë pa limit, duhet të bësh kërkime, hulumtime mbi markën, kontekstin etj., por shumë e bukur, që të jep një kënaqësi shumë të madhe, sidomos kur arrin të shohësh përfundimin dhe të bësh krahasimin mes asaj që ishte dhe që është. Po edhe më pas, kur merr edhe falenderimet e të zotit”.

Luzi vijon se, “shpesh herë na ka ndodhur që instrumentisti të jetë në dilemë nëse duhet ta mbajë apo ta shesë pianon, të investojë për ta restauruar ose jo. Unë gjithnjë u them të mos nxitohen dhe këtë e bëj, jo për të pasur punë, por sepse ndarja me një instrument si pianoja është e dhimbshme dhe sot gjithçka është e mundshme për të sjellë një ndryshim rrënjësor tek një instrument”.

Luzi tregon se më përpara pianot nëpër shtëpia numëroheshin me gishta por tani me ndryshimin e kohërave ato janë shtuar dhe ka një sërë të tillash me firma nga më të ndryshmet që gjenden në shtëpitë e shqiptarëve.

“Më herët piano kishin vetëm muzikantët, kompozitorë, instrumentistë, që ua jepte institucioni apo Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve. Numëroheshin me gishta.. Ndërsa sot kanë ndërruar kohët. Piano nuk kanë vetëm profesionistët, por edhe amatorët, madje përdoren dhe për arredim. Dhe nuk i gjen vetëm në Tiranë, por në të gjithë Shqipërinë”, thotë Luzi.

Ai vijon se, “përpara viteve ’90 gjeje më së shumti pianon çeke “Petrof”, atë gjermane “August Forster”, kishte edhe piano kineze. Por mund të kishte edhe piano të vjetra të trashëguara nëpër shtëpi, të tipit “Hoffler”. Pas viteve ’90 pati prurje të markave nga më të ndryshme”.

Nëse këtë pasion të tij Luzi do ja trashëgonte fëmijëve të tij ai tha se, “me dëshirën më të madhe. Unë kam dy djem, të cilët kanë bërë kurse pianoje, jo për profesion, dhe të dy janë në hapat e duhur për vazhdimësinë e këtij zanati. Ata po e shohin edhe vet përkushtimin tim maksimal, përqëndrimin dhe transportimin në një botë tërësisht tjetër. Është si puna e një mjeku që duhet të bëjë ekzaminimet deri në qelizën e fundit, që të gjejë arsyen e sëmundjes. Dhe deri tani shoh që jo vetëm janë kuriozë, por edhe janë në hapat e duhur drejt këtij profesioni”. /a.a/

Fati i një pianoje në Gaza, si iu shpëtoi bombardimeve izraelite

E vetmja piano në Rripin e Gazës u shfaq në publik për herë të parë pas një dekadë, pas një përpjekjeje të ndërlikuar ndërkombëtare për restaurimin e instrumentit që për pak u shkatërrua nga një sulm ajror izraelit.

Rreth 300 spektatorë morën pjesë në shfaqje të dielën, ndërsa artistë japonezë dhe lokalë performuan për ta. Për shumë njerëz, kjo ishte hera e parë që dëgjonin tingujt e një pianoje të shfaqur drejtpërdrejt.

“Duke luajtur në këtë këtë piano, ndihesh sikur po luan histori”, tha pianisti japonez Kaoru Imahigashi. “Është e mrekullueshme, e kam ndjerë lutjen e paqes për shumë njerëz”, shtoi ai.

Historia e pianos shkon mbrapa në vite, duke pasqyruar në shumë mënyra historinë e Gazës.

Qeveria japoneze e dhuroi aytë rreth 20 vjet më parë, pas marrëveshjeve të përkohshme të paqes midis Izraelit dhe palestinezëve. Në atë kohë, Gaza u parashikua të bëhej Singapori i Lindjes së Mesme.

Fayez Sersawi, një zyrtar i Ministrisë së Kulturës, tha se ishte përgjegjës për marrjen e pianos, e cila u vendos në një teatër të madh në vendpushimin e sapondërtuar të al-Nawras në Gaza veriore. Ai tha se festivalet muzikore ishin një aktivitet i rregullt para fillimit të kryengritjes së dytë palestineze kundër okupimit izraelit në vitin 2000.

Në 2007, vendpushimi mbylli teatrin dhe pishinën dhe uli shumicën e aktiviteteve pasi Hamasi mori kontrollin e Gazës pas fitimit të zgjedhjeve legjislative. Më pas shumë forma të argëtimit publik, duke përfshirë bare, kinema dhe salla koncertesh u mbyllën.

Një bllokadë izraelito-egjiptiane pasuese, që kishte për qëllim dobësimin e Hamasit, si dëmtimet e rënda pas një lufte tre-javore me Izraelin në janar të vitit 2009, e mbyllën krejtësisht vendin turistik.

Piano heshti deri në vitin 2014, kur një sulm ajror izraelit gjatë një lufte të tretë me Hamasin shkatërroi sallën al-Nawras. Piano u gjet mrekullisht pa u dëmtuar tërësisht.

Pas zbulimit të pianos, përfshihet Agjencia Japoneze e Bashkëpunimit Ndërkombëtar, e cila sponsorizon programet e zhvillimit në Gaza.

Ministria e Jashtme japoneze konfirmoi se një piano iu dhurua Autoritetit Palestinez më 1998. Punëtorët nga agjencia e bashkëpunimit morën numrin serial dhe kontaktuan Yamaha-n, prodhuesit e saj. Kompania konfirmoi se instrumenti ishte prodhuar midis viteve 1997 dhe 1998.

“Çdo gjë përputhet”, tha Yuko Mitzui, një përfaqësues i agjencisë së bashkëpunimit.

Grupi belg i OJQ-ve Music Fund, i cili mbështet mësimin e muzikës në zonat palestineze, dërgoi një ekspert francez në vitin 2015 për të rivendosur pianon. Një restaurues gjithashtu belg vizitoi muajin e kaluar Gaza-n dhe riktheu funksionin e instrumentit. Një koncert i kufizuar, privat, u mbajt si provë.

Të dielën në mbrëmje, të gjitha 300 vendet e sallës së teatrit në Shoqatën e Gjysmëhënës së Kuqe Palestineze ishin të zëna.

Kaoru, ishte pianisti që goditi me lehtësi tastierën duke u shoqëruar nga këngëtarja operistike Fujiko Hirai, e cila interpretoi një këngë popullore gjithashtu japoneze.

Nga ana tjetër, 22-vjeçarja palestineze Yasmin Elian, e cila ndoqi koncertin, tha: “më pëlqente mënyra se si ndërvepruan njerëzit”. “Kjo më inkurajon që të mësoj piano”, shtoi ajo.

Gaza ka një shkollë muzikore, “Edward Said Conservatory”, me 180 studentë. Ajo vuan nga mungesa e fondeve dhe operon në disa dhoma me qira në stacionin kryesor të ambulancës së shërbimeve të shpëtimit.

Një grup studentësh nga konservatori bashkëpunoi me artistët japonezë dhe luajti himnin kombëtar palestinez, duke tërhequr duartrokitje të mëdha nga audienca.

Ismail Daoud, një dirigjent i cili kryeson shkollën, tha se është e vështirë të sillni pianon në Gaza, por se shkolla e tij “ka nevojë të madhe për të”.

Në vitin 2009, një grup ndihme me bazë në Uashington, Anera bleu dy piano për në Gaza dhe ndihmoi në koordinimin e kalimit të tyre përmes kufirit të mbyllur të Izraelit në atë kohë.

Tani, Ministria e Kulturës ia ka dhënë konservatorit pianon japoneze – “vendit ku i përket dhe ku duhet të jetë”, tha Daoud. “Ringjallja e pianos është si ringjallja e popullit palestinez”, shtoi ai, përcjellë TeSheshi./ KultPlus.com

Dëmtohen instrumentet muzikore në Sallën e Kuqe, futen në hapësira të ngushta për shkak të Panairit të Librit

Sot e pesë ditë në kryeqytetin kosovar po mbahet Panairi i Librit, që ka zënë vend në Pallatin e Rinisë në Prishtinë, shkruan KultPlus.

Ky pallat, përveç të tjerash është edhe një nga vendet kyçe që kumbojnë vepra të mëdha muzikore, pasi që, aty thuajse çdoherë mbajnë koncert Filharmonia e Kosovës dhe koncertet e festivaleve të ndryshme që ndodhin në Prishtinë.

Pasi që, ky pallat është edhe i koncerteve, aty padyshim që ka instrumente muzikore, të cilat me ardhjen e librave janë gjuajtur në qoshe të ndryshme të Pallatit të Rinisë, dhe krejt kjo tregon dëmtimin e tyre.

Një piano, është futur në një pjesë prapa skenës së vogël të sallës së kuqe dhe mbi të përpos mbeturinave, është vënë edhe një karrige. Një gjest të tillë e dënuan qytetarët, duke e fotografuar dhe publikuar në rrjetin social Facebook. Me këtë rast ka reaguar edhe Besa Luzha, drejtoresha e Festivalit Chopin Piano Fest.

“Qe qysh kujdesen për instrumentet muzikore në sallën e kuqe. Prandaj na duhet një sallë vetëm për koncerte e ku nuk mbahen aktivitete të tjera nga njerëz që kështu i trajtojnë instrumentet e ndjeshme muzikore”, ka shkruar Luzha./ KultPlus.com