Dramaturgu kosovar ndër gjashtë fituesit e Fondit të Përkthimeve

Ministria e Kulturës, në vijueshmëri të politikave mbështetëse në fushën e letrave, shpall sot listën e fituesve të Fondit të Përkthimit nga Gjuha Shqipe në Gjuhë të Huaj për vitin 2018, përcjell KultPlus.

Fondi për Përkthimin nga Gjuha Shqipe në Gjuhë të Huaj, i themeluar në vitin 2015, dëshmon në të tretin vit për vëmendjen e Ministrisë së Kulturës në promovimin dhe mbështetjen e përkthimit të letërsisë shqipe në gjuhë të huaj. Gjatë këtyre viteve janë mbështetur 11 përkthime të veprave të autorëve të rëndësishëm të letrave shqipe si: Fatos Kongoli, Luljeta Lleshanaku, Bashkim Shehu, Ridvan Dibra, Stefan Çapaliku, Ardian Vehbiu, Mira Meksi, e të tjerë.

Fondi për Përkthimin nga Gjuha Shqipe në Gjuhë të Huaj shërben gjithashtu për mbështetjen e përkthyesve të huaj që përkthejnë nga gjuha shqipe, për nxitjen e interesit të tyre për letërsinë shqipe dhe për lehtësimin e kostove të botimit të shtëpive të huaja botuese.

Gjatë këtyre tre viteve janë vënë në dukje dhe vlerësuar për bashkëpunimin përkthyesit e huaj: Esperanza Roces Gonzales, Evelyne Noygues, Caterina Zuccaro, Lucia Paprckova, Anna Couthures, Valentina Notaro, etj. Edhe pse ky fond u krijua për të ndihmuar me përparësi përkthyesit e huaj që përkthejnë nga gjuha shqipe, nuk kanë munguar dhe mbështetjet për përkthyesit shqiptarë që kanë tashmë një njohje dhe një përvojë të gjatë në përkthimet në gjuhë të huaj. Kjo nisur nga nevoja e ngutshme dhe boshllëku që ekziston në formimin e përkthyesve të rinj të interesuar për të përkthyer nga gjuha shqipe.

Përmes këtij Fondi Ministria e Kulturës kujdeset gjithashtu për të vendosur standardin e respektimit të së drejtës së autorit si një nga kushtet e domosdoshme për t’u përzgjedhur.

Nga 10 aplikime të shtëpive botuese e përkthyesve, u përzgjodhën 6 prej tyre të cilët kaluan me sukses fazën e seleksionimit dhe vlerësimit nga kolegjiumi i ngritur për shqyrtimin e dosjeve.

Brenda 10 ditëve nga dita e shpalljes së fituesve, do të kontaktohen shtëpitë botuese të përzgjedhura për të caktuar afatin e nënshkrimit të kontratës.

Fituesit janë si më poshtë:

1. Shtëpia Botuese: Rubettino Editore
Titulli i librit: “Kinostudioja “Shqipëria e Vjetër” ;
Autori: Gëzim Qëndro
Përkthyesi: Caterina Zuccaro

2. Shtëpia Botuese: Besa Editrice
Titulli i librit: “Piramida e shpirtrave”
Autori: Virgjil Muçi
Përkthyesi: Ada Prizreni

3. Shtëpia Botuese: Edizioni Controluce
Titulli i librit: “Në botën e arbëreshëve të Italisë”
Autori: Eqrem Çabej
Përkthyesi: Silvia Storti

4. Shtëpia Botuese: Rubettino Editore
Titulli i librit: “Loja, shembja e qiellit”
Autori: Bashkim Shehu
Përkthyesi: Paolo Rago

5. Shtëpia Botuese: Plethora Editions
Titulli i librit: “Fluturimi mbi teatrin e Kosovës”
Autori: Jeton Neziraj
Përkthyesi: Eleana Zhako

6. Shtëpia Botuese: Salento Books
Titulli i librit: “Qyteti plak”
Autori: Saimir Muzhaka
Përkthyesi: Valentina Notar

Jeton Neziraj, pjesë e Rezidencës Ndërkombëtare të Dramaturgjisë “Write”

Alberina Haxhijaj

Nga 3 deri më 8 korrik në Itali do të mbahet Rezidenca Ndërkombëtare e Dramaturgjisë. Kështu në qytetin Mandanici edicioni i tretë i “Write” do të bëjë së bashku 8 autorë të cilët vijnë nga Italia, Franca, Bullgaria por edhe Kosova, shkruan KultPlus.

Dramaturgjia kosovare në një mënyrë do të paraqitet në Rezidencën Ndërkombëtare të Dramaturgjisë përmes dramaturgut Jeton Neziraj, i cili është ftuar për të qenë pjesë e edicionit të tretë.

Përveç Jeton Neziraj të ftuar për të iu bashkuar këtij edicioni janë edhe dramaturgët e tjerë të njohur si Chiara Boscaro, Nello Calabro, Barbara Chastanier, Giovanni Greco, Giuseppe Di Bella, Andrea Saitta, Alexander Manuiloff dhe Marco Di Stefano. Autorët pjesëmarrës do të diskutojnë për shkrimet dramaturgjike dhe do të shkruajnë për dy ditë tekste teatrale që do t’i besohen menjëherë një ekipi drejtuesish, aktorësh dhe performuesish për ti vënë në jetë ato.

KultPlus ka biseduar me drejtorin artistik të festivalit Tino Caspanello për të mësuar më shumë për Write – Rezidencën Ndërkombëtare të Dramaturgjisë, e cila fillimisht është një vendtakim për dramaturgët dhe ju mundëson atyre të njohin më mirë njëri-tjetrin, të diskutojnë për punën e tyre, zgjedhjet e tyre poetike dhe artistike.

“Unë i zgjedh dramaturgët fillimisht pasi që kam lexuar punën e tyre apo duke besuar në sugjerimet të cilat i marr. Disa nga dramaturgët i njoh personalisht ndërsa të tjerët i njoh për shkak të rëndësisë që kanë shkrimet e tyre”, tha ai për KultPlus.

Edicioni i tretë i “Write” do të mbahet në manastirin antik sicilian të viti 1100, në Mandanici, një qytet i vogël në provincën Messina. Vendi njihet për pamjen piktoreske që ka, një vend i qetë me një energji të rrallë. Ndërtesa është mjaft e madhe dhe mundëson një akomodim të mirë për pjesëmarrësit.

“Unë pata ftuar Jetonin edhe në edicionin e parë, në vitin 2016 mirëpo ai ishte i zënë dhe nuk pati mundësi që të vinte. Provova përsëri këtë vit dhe isha me fat. Kam lexuar disa nga tekstet që ka shkruar Jetoni dhe e çmojë më të vërtetë punën e tij”, tha Tino Caspanello.

Caspanello kujdeset për pjesën artistike të rezidencës, ai zgjedh shkrimtarët dhe koordinon punimet, ndërsa organizata është kuruar nga Latitudini – rrjeti sicilian i dramaturgjisë bashkëkohore, i kryesuar nga Gigi Spedale.

Tino Caspanello është po ashtu dramaturg si dhe drejtor në kompaninë që ka themeluar në vitin 1993, “Teatro Pubblico Incanto”. Tekstet e tij janë botuar në katër vëllime në Itali, e disa prej tyre edhe në Francë. Shkrimet e tij janë përkthyer në anglisht, polonisht, greqisht, frëngjisht dhe kinezisht./KultPlus.com

Promovohet libri i dramave shqipe të përkthyera në Turqi, theksohet interesimi i lexuesve atje (FOTO)

Gili Hoxhaj

Në Teatrin Kombëtar të Kosovës, Qendra Multimedia nga Prishtina, në bashkëpunim me shtëpinë botuese nga Turqia Mitos Boyut, organizuan promovimin e librit “Antologji e dramës bashkëkohore nga Kosova” [Çagdas Kosova Oyunlari Seçkisi], i botuar sivjet në Turqi, shkruan KultPlus.

Në përmbledhjen “Antologji e dramës bashkëkohore nga Kosova” [Çagdas Kosova Oyunlari Seçkisi] janë përfshi dramat e autorëve: Xhevdet Bajraj, Ilir Gjocaj, Visar Krusha dhe Jeton Neziraj.

Dramaturgu dhe udhëheqësi i Qendrës “Multimedia”, Jeton Neziraj u shpreh se ky promovim aksidentalisht ka qëlluar në dhjetëvjetorin e Himnit të Kosovës ndërsa tha se aksidentalisht mund ta quaj edhe faktin që ky libër botohet me mbështetje të Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, pasi që ky është botimi i parë jashtë Kosovës që financohet nga MKRS.

“Nëse nuk gaboj është hera e parë që Ministria e Kulturës ka financuar një botim jashtë Kosovës dhe e cilësoj si një hap shumë të mirë dhe shpresoj që do të vazhdoj edhe me botime të tjera të kësaj natyre”, theksoi Neziraj.

Sot para publikut në sallën e vogël të Teatrit Kombëtar të Kosovës, erdhi Drejtori i shtëpisë botuese Mitos Boyut, Turhan Yılmaz Öğüt. Mitos Boyut është shtëpia botuese më e madhe në Turqi e cila veprimtarinë e saj kryesore e ka botimin e dramave dhe librave të fushës së Teatrit.

Neziraj e cilësoi botuesin Turhan Yılmaz Öğüt, si një botues legjendar.

“Turhan Yılmaz Öğüt është botues legjendar dhe botuesi më i madhi dramave në Evropë pasi që boton një numër të madh të dramave të autorëve turq dhe jo turqtha ai.

Më herët kjo shtëpi botuese ka botuar edhe librat e Stefan Çapalikut, Doruntina Bashës e Jeton Nezirajt. Botuesi i njohur turk, Turhan Yılmaz Öğüt tregoi se për 25 vite shtëpia e tij botuese ka botuar ekskluzivisht vetëm drama, duke nxjerrë kështu rreth 800 botime, prej tyre 600 janë libra të dramave kurse pjesa tjetër përben tekste teorike që kanë të bëjnë me dramaturgjinë.

“Shtëpitë botuese në Turqi zakonisht hezitojnë që të botojnë vepra të dramës pasi numri i tirazhit është i ulët. Ne në botimet tona bëjnë përpjekje që ta mbajmë gjallë traditën e dramaturgjisë në Turqi. Edhe pse vëllimi i punës tonë duket të jetë i lartë me 800 botime, numri i stafit tonë është i ulët pasi që jemi vetëm tre veta dhe me këtë staf e kemi bërë gjithë këtë punë”, u shpreh botuesi Öğüt.

Botuesi Öğüt theksoi se përpiqen që në shtëpinë e tyre botuese të përfshijnë edhe teatrot e letërsive që nuk i përkasin letërsisë perëndimore por që janë pjesë e letërsisë botërore.

“Për 20 vite me radhë kemi kontribuar që të krijojmë teatro që prodhojnë vepra teatrale. Mund të them se krijuesit modern të kohëve të fundit janë të gjithë ata që ne kohëve të fundit u kemi kontribuar atyre”, tha tutje Öğüt.

Ai tutje u shpreh se një rëndësi të jashtëzakonshme në botimet e tyre kanë autorët e Ballkanit pasi që stili i jetës së tyre është shumë i afërt me stilin e jetës së turqve. Tutje ai theksoi se kjo ndodhë edhe për faktin se ai vet dhe përkthyesja janë me prejardhje nga Ballkanit. Lidhur me interesimin për veprat e autorëve shqiptar, tashmë të përkthyera, botuesi Öğüt u shpreh se interesimi është relativisht i mirë pasi që kanë kapur lexues të rinj që duan ta njohin Ballkanin.

“Krijuesit nga Ballkani pasi që i përkasin stilit të jetës që është e afërt me neve, janë shumë simpatik edhe për neve edhe për lexuesit tanë. Po ashtu kemi përkthyer edhe autorë nga Irani, Japonia, Kina, por numri i përkthimeve nga këto vende është më i ulët. Në të ardhmen do të vazhdojmë të përkthejmë krijuesit nga Ballkanit pasi që unë dhe përkthyesja jemi me prejardhje nga Ballkani dhe ne do të vazhdojmë edhe më tutje me këtë interesim”, tha botuesi Öğüt.

Përkthyesja e librit, Senem Cevher thotë se ka punuar një kohë të gjatë mbi veprat e Jeton Neziraj, ndërsa shpreson se edhe tre autorë të rinj të cilët i ka njohur përmes tij, të gëzojnë famën që ka Neziraj në Turqi.

“Jetoni është një autor mbi të cilin punoj një kohë të gjatë. Për herë të parë e kam përkthyer veprën “Urat” kurse me përkrahjen e tij tani jam njoftuar edhe me tre autorë të rinj, me Xhevdet Bajraj, Visar Krusha dhe Ilir Gjocajn. Unë shpresoj që edhe këta tre autorë do të fitojnë një famë të njëjtë në Turqi. Do të dëshiroja që të dija gjuhën shqipe në mënyrë që të përktheja në gjuhën origjinale”, u shpreh përkthyesja Cevher.

Po ashtu në këtë promovim është folur edhe për interesimin e teatrove turke për inskenimin e dramave shqipe atje.

““Pallati i ëndrrave” nuk do të inskenohet në teatrin shtetëror, pas dy javësh kemi zgjedhje në Turqi dhe nwse diçka do të ndryshoj, ajo mund të inskenohet. Por ajo po ashtu wshtw vwnw nw skenw dy herw nw teatro tw tjera nw Turqi. “Liza fle” është shfaqur po ashtu. Visar Krusha kemi bindjen se brenda dy tri vitesh do të shfaqet në teatrot shtetërore pasi që në Turqi kohëve të fundit kërkohet më shumë komedia. Për dramën e Xhevdetit do të kenë interesim teatrot private pasi që është një monodramë”, u shpreh përkthyesja Cevher.

Ajo tutje tregoi se përkthimin e këtyre veprave shqipe i ka përkthyer në vende të ndryshme të botës. Ajo tutje tregoi se përkthimi i librit të Visa Krushes i zgjatur gjashtë muaj dhe e ka përkthyer në Amerikën Jugore. Veprën e Jeton Neziraj e kam përkthyer në Argjentinë kurs veprën e Ilir Gjocajt e kam përfunduar në Buenos Aires dhe veprën e Xhevdet Bajres në Ugait.

Puna e përkthyeses Senem Cevher është ngushtë e lidhur me teatrin, ku ajo punon si aktore e regjisore dhe fakti që përkthimi nuk është punë primare , ajo u shpreh se përkthen vetëm ato vepra të cilat e entuziazmojnë.

“Profesioni im primar nuk është përkthimi, unë nuk jam arsimuar për këtë. Unë mendoj qe e zotëroj një fluiditet gjuhësor pasi që vij nga teatri pasi qe këtë e vërej në vlerësimet që u bëhet veprave të mija ku gjithkush thotë se përkthimi rrjedh si ujë dhe shumëkush thotë se kjo vjen nga fakti se unë vij nga teatri. Unë pasi ta përfundoj përkthimin, distancohem nga vepra dhe pastaj e lexoj me zë të lart pasi qe edhe dëgjuesi mund ta dëgjoj më mirë. Unë i përkthej vetëm autorët që me entuziazmojnë, unë nuk bëj përkthim me porosi, këtë lë ta bëjnë atë që e kanë punë të parë”, përfundoi Cevher.

Po ashtu kjo vepër do të promovohet edhe në qytetin e Prizrenit. / KultPlus.com

Drama “Burrnesha”, fascinon publikun zviceran në Bernë

Foto: Yoshiko Kusano

Një grua bëhet burrneshë duke u betuar me një betim të parevokueshëm, para dymbëdhjetë fshatrave ose pleqve fisnorë, për të praktikuar beqarinë.

Më pas ajo lejohet të jetojë si një burrë dhe mund të vishet me rroba mashkulli, të përdorë emrin mashkullor, të mbajë armë, të tymosë, të pijë alkool, të marrë punën e meshkujve, të veprojë si kreu i një familje (për shembull, të jetojë me një motër ose nënë), të luajë muzikë dhe të këndojë, të ulet dhe të flasë shoqërisht me burra, shkruan albinfo.ch.

Ky është njëri ndër definicionet për fenomenin e Virgjëreshave të Betuara – Burrneshave, e që si shfaqje teatrale pati premierën mbrëmë në “Schlachthaus Theater” të Bernës.

Me skenar të autorit dhe regjisorit kosovar, Jeton Neziraj, e me regji të Johannes Magger, në këtë shfaqje si kryeprotagoniste vjen edhe aktorja shqiptare që jeton në Zvicër, Albana Agaj, e cila paraqitet në rolin e Burrneshës Sose.

Duke qenë se në vitin 2016 ka takuar dhe ka zhvilluar një intervistë me një burrneshë të vërtetë, Albana, gjatë prezantimit të projektit producentëve dhe disa nga protagonistëve të kësaj shfaqjeje, ata kanë qenë të habitur e mjaft mosbesues me këtë fenomen, se si një femër vendos të bëhet mashkull vetëm për të trashëguar shtëpinë apo tokën e prindërve, në mungesë të meshkujve në shtëpi.

“Fascinuese dhe shumë ekzotike”, i konsideron Burrneshat dhe aktin e tyre regjisori i shfaqjes, Johannes Magger. Ai me këtë rast e cilëson si një rast shumë të rrallë, ku femrat nga të bërit një burrneshë heqin dorë nga individualiteti i tyre, thjesht të ndikuara nga rrethanat, të cilat i imponohen.
Ndërsa autori i shfaqjes, Jeton Neziraj, e kundërshton paksa atë qasjen ku Burrneshat cilësohen ende si ekzotike nga bota perëndimore, sepse sipas tij, ato shpeshherë janë quajtur me cinizëm si një fenomen i një bote të pacivilizuar e patriarkale. Pra eksploatimi i fenomenit të Burrneshave nga ana e studiuesve perëndimore më shumë iu ka shërbyer atyre se sa vetë Burrneshave, transmeton tutje albinfo.ch.

Ndërsa në një sallë të stërmbushur, e me publik me shumicë zvicerane, tek shikuesit shfaqja zgjoi një interesim mjaft të madh, ku nuk munguan reagimet e shumta e herë-herë edhe qeshjet nga situatat nganjëherë komike.

Me pak fjalë ky ishte subjekti i shfaqjes: Zonja Durham, një angleze blogiste me gjendje te mirë, ndodhet në një udhëtim eksplorues në Shqipëri, ku përpiqet të hulumtojë rolet e gjinive në sfondin e kushtëzimeve me bazë kulturore. Në këtë e sipër ajo takon një Burrneshë të re, e cila jeton në një fshat malor të Shqipërisë dhe në komunitetin e atjeshëm ushtron funksionin e një burri. Ndërkohë paraqitet Julian Wood, një burrë transvestit dhe regjisor ambicioz teatri. Ai është në kërkim të aktorëve të përshtatshëm të performancës së tij, me të cilën dëshiron të bëjë revolucion në skenat teatrore të Londrës. Ai është fascinuar nga ajo që ka parë në tekstet e zonjës Durham dhe dëshiron të angazhojë patjetër një burrneshë në shfaqjen e tij. Por ngjarja fatkeqësisht nuk rrjedh sipas skenarit të përgatitur nga ai…

Sworn Virgins:
Idee & Konzept: Forever Productions Stuecktext: Jeton Neziraj
Regie: Johannes Mager
Spiel: Albana Agaj, Gunther Kaindl, Johanna Dähler . (Yoshiko Kusano)

Pos premierës, më 3,4,5 dhe 8 maj, po në “Schlachthaus Theater” do të shfaqen edhe reprizat e radhës së kësaj shfaqjeje. Për të vazhduar më pas në fundin e vitit dhe vitin tjetër me reprizat e tjera në Luzern, Winterthur dhe Zürich.
Me idenë dhe konceptin e Forever Production, Burrnesha – Sworn Virgin, është një bashkëprodhim i kësaj të parës me “Schlachthaus Theater” Bern, “Theater Winkelwiese”, Zürich, “Kleintheater”, Luzern dhe “Kellertheater”, Winterthur./ KultPlus.com

“Peer Gynti nga Kosova” me dy shfaqje në festivalin “Schöne Aussicht”

Shfaqja “Peer Gynti nga Kosova” e autorit Jeton Neziraj dhe me regji të Agon Myftarit, do të jetë pjesë e Festivalit “Schöne Aussicht” që organizohet nga teatri “Junges Ensemble” në Stuttgart të Gjermanisë.

“Peer Gynti nga Kosova“ do të shfaqet me 9 maj nga ora 19:00 dhe me 10 maj, në mëngjes nga ora 10:00.

“Schöne Aussicht” është njëri nga festivalet më prestigjioze të teatrit në Gjermani. Ai ka karakter ndërkombëtar dhe sivjet pos shfaqjes nga Kosova, do të prezentohen edhe dhjetra shfaqje nga Gjermania dhe vende të ndryshme të botës.

“Peer Gyntinga Kosova” është prodhuar nga Qendra Multimedia dhe ka pasur premierën në maj të vitit të kaluar. Në të luajnë aktorët: Bujar Ahmeti, Donikë Ahmeti, Shpëtim Selmani dhe Tristan Halilaj.

Skenografinë e shfaqjes e ka punuar Nicola Minssen, kostumet nga Yllka Brada, kurse kompozimin muzikor Gabriele Marangoni. Dramaturg i shfaqjes ka qenë Stefan Schletter.

“Peer Gynti nga Kosova” është rrëfim për një ëndërr të dështuar. I udhëhequr nga një shpresë e thjeshtë për jetë më të mirë dhe për të gjetur lumturinë, Peeri i ri, para luftës në Kosovë, niset për të kërkuar të ardhmen në ‘parajsën’ e quajtur Evropë. Ajo çka ndodhë me këtë të ri gjatë këtij udhëtimi reflekton eksperiencat e shumë desperadove të rinj të cilët çdo vjet, të mbushur me shpresë, lëshojnë atdheun e tyre. Shpesh, në atdheun e tyre të ri, të keqtrajtuar nga autoritetet, të izoluar dhe larg nga shtëpia, me mungesë perspektive dhe të mospërfshirë në shoqëri, atyre ëndërra u bëhet një makth i madh.

Në dëshirën e tyre për t’u pranuar ata shpesh biejn viktima të shokëve të këqinjë, të cilët ua ofrojnë “sigurinë e munguar”. Peer, personazhi kryesor i kësaj drame, e gjenë vehten të respektuar në një grup shqiptarësh të cilët ia tregojnë atij shkathtësitë kriminale dhe i garantojnë siguri. Megjithatë, pavarësisht kësaj, ai shpejt bie në burg. Gjatë kësaj periudhe në burg, gradualisht fillon procesi i radikalizimit. Religjioni i jep atij kurajo, kuptim në jetë dhe ia forcon vetëbesimin. Këtu drama merret me një problem aktual në shoqëritë tona – radikalizimin religjioz të të rinjëve në burgje. Shumë nga këta të ashtuquajtur ‘luftëtarë të shenjtë’ nga Evropa, të cilët luftojnë në Siri, janë radikalizuar në burgje.

Por pavarësisht seriozitetit të temës, shfaqja asnjëherë nuk bëhet patetike apo didaktike. Në fund, publiku e lë shfaqjen jo vetëm i merakosur dhe kuptimplotë, por edhe i argëtuar në mënyrë perfektë.

“Publiku në shfaqje e ndjenë që ky Peer Gynt modern jo vetëm se dëshiron të tregoj një rrëfim autentik, por edhe të tregoj një rrëfim të vërtetë, si shembull për krejt shpresat për liri, për lumturinë dhe prosperitetin në Evropën e tanishme. Dhe për dëshpërimin.” [Frankfurter Allgemeine Zeitung]./ KultPlus.com

Betohem se prej sot e tutje, burrë kam me u ba me rrnu si burrë, e me dekë si burrë

Në nëntor të vitit 2016, aktorja Albana Agaj udhëtoi për në Shqipëri, ku intervistoi Dranden, një “burrneshë”. Më 1 maj në “Schlachthaus Bern” jepet premiera e “Swor Virgin – Burrnesha”.

“Betohem se prej sot e tutje, burrë kam me u ba me rrnu si burrë, e me dekë si burrë“. Ky është betimi i një ish gruaje e cila diku në malësitë e veriiut të Shqipërisë vendos, sipas një tradite të lashtë, të “bëhet” burrë. Një betim me tension kaq dramatik nuk lë gjakftohtë askë. Aq më pak një artiste, grua si Albana Agaj.

Në nëntor të vitit 2016, aktorja Albana Agaj udhëtoi për në Shqipëri, ku intervistoi Dranden, një “burrneshë”. Nga kjo intervistë dhe pas hulumtimeve intensive të bëra për këtë temë nga Jeton Neziraj, u krijua baza për dramën ”Sworn Virgin – Burrnesha”, tregon Agaj historinë e lidhjes së saj me “Burrneshat”.

Albana me një burrneshë të vërtetë, Dranden, në vitin 2016 në Shqipëri
Ndërsa lidhur me motivin që e ka shtyrë të realizojë shfaqjen më të re, atë për “burrneshat” Albana Agaj thotë për albinfo.ch se “ky projekt realizohet pasi Burrneshat si fenomen gjithmonë më kanë fascinuar. Por shfaqja nuk ka asgjë të bëjë me filmin…”, ka sqaruar ajo duke iu referuar filmit të njohur “Sworn Virgin” të regjisores italiane Laura Bispuri. “Madje as që e kam parë fare atë film sepse nuk dua të ndikohem shumë, duke qenë se unë, në këtë dramë që ka autor Jeton Nezirajn, e luaj pikërisht rolin e Burrneshës”, thotë ajo.

Përse “Burrneshat”?

Me shfaqjen e radhës, Albana me ekipin e saj i “Forever Productions” i rreket një fenomeni i cili në shikim të parë duket sikur qëndron shumë larg nga kultura evropiane perëndimore, shkruan albinfo.ch. “Por në shikim të dytë ne mund të mësojmë nga ky. Sepse Burrneshat nuk janë fenomen ekskluzivisht shqiptar. Të tilla ka edhe në perëndim por ekzistimi i tyre kushtëzohet nga tjera shkaqe kulturore dhe ato jetojnë një identitet të brendshëm e të jashtëm i cili duket se nuk ngjan më me atë të Burrneshave”, thotë veç tjerash Albana Agaj në prezantimin e shfaqjes së pritshme.
Ndërsa subjekti i shfaqjes me pak fjalë është ky: Zonja Durham, një angleze blogiste me gjendje te mirë, ndodhet në një udhëtim eksplorues në Shqipëri, ku përpiqet të hulumtojë rolet e gjinive në sfondin e kushtëzimeve me bazë kulturore. Në këtë e sipër ajo takon një Burrneshë të re e cila jeton në një fshat malor të Shqipërisë dhe në komunitetin e atjeshëm ushtron funksionin e një burri. Ndërkohë paraqitet Julian Eodd, një burrë transvestit dhe regjiosor ambicioz teatri. Ai është në kërkim të aktorëve të përshtatshëm të performancës së tij me të cilën dëshiron të bëjë revolucion në skenat teatrore të Londrës. Ai është fascinuar nga ajo që ka parë në tekstet e zonjës Durham dhe dëshiron që të angazhojë patjetër nje burrneshë në shfaqjen e tij. Dhe, ai e arrin këtë por, në saje të kërkesave të tij jorealiste, shfaqja përfundon me një fiasko…

Kush është Albana Agaj

Pas dramës “Kosovo for Dummies”, është kjo pjesa e dytë e përbashkët e autorit kosovar me produksionin “Forever Productions”, që udhëhiqet nga Albana Agaj. Agaj është aktore e diplomuar e teatrit, e cila prej disa vitesh krijon artin e saj në teatro të ndryshme në Zvicër në Gjermani, Austri e gjetiu. Ka afër dy vjet që drejton edhe një trupë teatrore që mban emrin “forever productions” (foreverproductions.ch).

E lindur në vitin 1982 në Prishtinë dhe e ardhur në Zvicër me familjen në moshën 11 vjeçare, Albana në vitin 2007 ka mbaruar studimet për aktrim në Shkollën e Lartë të arteve në Bernë. Nga viti 2008 deri në vitin 2012 ajo është angazhuar si aktore në teatrin “Theater an der Ruhr” (Mühlheim, Gjermani).

Para dhe pas kësaj ka luajtur me sukses një numër shfaqjesh në disa projekte teatrore në Vjenë, Bernë, Mynih, etj. Në vitin 2006 ajo ka marrë çmimin e parë “Max-Reinhardt dhe çmimin e publikut në takimet e studentëve gjermanishtfolës të aktrimit. Ndërsa në periudhën si aktore në “Theater an der Ruhr”, ajo ka pasur angazhim të rregullt dhe në role të rëndësishme në shumë shfaqje të inskenuara në këtë teatër.

Në vitin 2013 Albana ka themeluar trupën teatrore “Forever Productions”, me të cilën ka realizuar edhe shfqaje që lidhen me Kosovën dhe me shqiptarët. Motivin që e ka shtyrë për të realizuar projekte të tilla ajo e shpjegon kështu: “Si kosovare dhe zvicerane, unë përmes profesionit tim si aktore kam pasur shansin e madh të punoj me dallimet kulturore. Që kësaj nevoje t`i jap më shumë zë, në vitin 2013 kam krijuar trupën teatrore “forever productions”. Kjo trupë e konsideron veten si një sizmograf të fenomeneve dhe konflikteve kulturore. Detyrën tone e shohim në nxitjen, promovimin e një dialogu ndërkulturor”.

Premiera, më 1 maj në “Schlachthaus Theater” Bern

Premiera do të jepet në “Schlachthaus Theater” Bern, më 1 maj 2018, me fillim në orën 19.00. disa shfaqje tjera në po këtë teatër jepen edhe më 3,4,5 maj, secilën herë në orën 20.30 ndërsa e fundit do të jetë shfaqja më 8 maj, me fillim në orën 19.00. Infos & Tickets: www.schlachthaus.ch.

Në teatrot tjerë, që janë pjesë e koproduksionit, shfaqjet do të jepen: Në teatrin “Kleintheater, Luzern më 14, 16 dhe 17 nëntor 2018. Në “Kellertheater” Winterthur më 23, 24, 25, 28 dhe 30 nëntor 2018, nga ora 20.00. ndërsa në “Theater Winkelwiese” të Cyrihut shfaqja “Burrneshat” do të jepet vitine ardhshëm, gjegjësisht më 7, 9, 14, 15 dhe 16 mars 2019, me fillim nga ora 20.00.

Ekipazhi

Ideja dhe koncepti: “Forever Productions”; teksti: Jeton Neziraj; -Regjia: Johannes Mager. Aktorët: Albana Agaj, Gunther Kaindl, Johanna Dähler etj. Shfaqja do të jetë një koproduksion në mes të teatrove: “Schlachthaus Theater” Bern, “Theater Winkelwiese”, Zürich, “Kleintheater”, Luzern dhe “Kellertheater”, Winterthur./albinfo.ch

Shpëtim Selmani, kryetar i Kuvendit në Qendrën Multimedia

Shpëtim Selmani është zgjedhur kryetar i Kuvendit të Qendrës Multimedia më shumicë votash për një mandat 3 vjeçar, shkruan KultPlus.

Gjatë takimit, me shumicë votash, Shpetim Selmani është zgjedhur kryetar i Kuvendit të Anëtarëve të Qendrës Multimedia, në një mandat prej 3 vjetësh. Punimet e Kuvendit të Anëtarëve i ka përcjellur dhe monitoruar edhe Visar Morina, përfaqësues ligjor i INDEP-it. Qendra Multimedia mbështetet nga Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë.

Shpëtim Selmani është njëri ndër autorët më të spikatur të brezit të ri letrar në Kosovë. Shkruan poezi, prozë dhe drama. Me formim është aktor dhe ka luajtur role të ndryshme në teatrot e Kosovës. /KultPlus.com

Në Festivalin e Poezisë në Zvicër edhe Sibel Halimi, Jeton Neziraj dhe Shpëtim Selmani

Një rrugëtim poetik – Kosova prezantohet në festivalin e njohur të poezisë në St Gallen të Zvicrës, shkruan KultPlus. Me shkrimet e tyre në këtë festival do të paraqiten nga Kosova: Sibel Halimi, Jeton Neziraj dhe Shpëtim Selmani, shkruan KultPlus.

“Bern është kudo” është një grup prej dymbëdhjetë autorësh dhe muzikantë zviceranë të cilët i ndërlidhin së bashku tekstin dhe muzikën, duke i sjellë së bashku në skenë. Ndërsa me “Kosova është kudo”, pas shtatë performancave në Kosovë, artistët nga Kosova do të paraqiten edhe në Zvicër.
Mbrëmja do të sjellë së bashku performuesit nga Zvicra: Laurence Boissier, Guy Krneta dhe Gerhard Meister kurse nga Kosova: Sibel Halimi, Jeton Naziraj dhe Shpëtim Selmani.

Në kuadër të prezantimeve Sibel Halimi do të paraqitet me poezinë “Copë” e cila trajton fatin e grave/viktima të dhunës seksuale gjatë luftës. Si dhe me poezitë: Zoti më dashuron mu, Shtëpia qenësia ime dhe Vdekja e bardhë. Festivali nisë më 22
dhe përfundon më 25 mars./KultPlus.com

Shfaqja “Mullinjtë me erë” e Jeton Nezirajt, të shtunën në Heilbronn

Heqja e paragjykimeve, proces që shpesh ngjan me një luftë kundër mullinjve me erë, është në fokus të dramës dhe njëherësh një temë jetësore për Jeton Nezirajn.

Këto ditë në Teatrin e qytetit në Heilbronn është duke u shfaqur drama për fëmijë “Windmühlen” (Mullinjtë me erë), e autorit tashmë të njohur shqiptar nga Kosova, Jeton Neziraj. Teksti të cilin Neziraj e ka shkruar enkas për këtë teatër bën fjalë për një inxhinier gjerman (Müller), i cili ka marrë për detyrë ngritjen e turbinave të fuqishme për prodhim të energjisë elektrike me fuqinë e erës në Kosovë. Pasi që ky projekt duhet të zgjasë disa vite, inxhinierin duhet ta shoqërojnë në Kosovë edhe bashkëshortja dhe vajza, Gisela, shkruan stimme.de. Atyre nuk u pëlqen aspak vendi i ri. Njohuritë e tyre për Kosovën janë të ndikuara nga mediet, të cilat shpesh fokusohen vetëm në katastrofa dhe probleme.

Familja gjermane fillmisht jeton në një ambient të izoluar, në një kuart diplomatësh të huaj, transmeton albinfo.ch. Por një ditë, në lojë e sipër, vajza, (Gisela) hyn në kontakt me fëmijët kosovarë dhe e njeh Kosovën nga një anë krejtësisht tjetër. Ajo shoqërohet me “Danin me sy të larëm”, moshatar i saj.

Gisela, duke sfiduar ndalesën nga babai, përmes mikut të saj të ri, Danit, njihet edhe me fëmijët tjerë duke shëtitur nëpër Prishtinë. Ata kanë kënaqësi nga ky shoqërom ndërsa gjëja që Gisela dhe Dani duan më së shumti është tregimi i rrëfimeve njëri tjetrit. Kështu, ndërkohë që Gisela atij i tregon përralla si “Bukuroshja e fjetur” dhe të ngjashme, Dani i flet asaj për aventurat interesante të Mujës, një heroi të njohur të Ballkanit, përcjell albinfo.ch. Ai është jashtëzakonisht i fuqishëm dhe mund të fryjë aq shumë me gojë sa t`i nxjerrë shtëpitë “me rrënjë”. Një hero i tillë mund t`i hynte fare mirë në punë babait të Giselës, të cilit duket se nuk i shkon aq mirë puna me projektin e tij të turbinave me erë.

Heqja e paragjykimeve, proces që shpesh ngjan me një luftë kundër mullinjve me erë, është në fokus të dramës dhe njëherësh një temë jetësore për Jeton Nezirajn.

Shfaqja për fëmijë jepet këtë të shtunë, më 9 dhjetor, eme fillim në orën 15:00 në Teatrin e qytetit të Heilbronn-it./KultPlus.com

Rezidenca letare “Prishtina nuk ka lum”, nesër sjellë leximin letrar me Elona Çuliq

Qendra Multimedia organizon lexim letrar me shkrimtaren në rezidencë letrare “Prishtina nuk ka lum”, me poeten e re Elona Culiq, shkruan KultPlus.

Elona do të lexoj disa poezi për publikun kosovar dhe do të diskutoj për letërsinë me moderatoren Ardiana Shala Prishtina.

“Poezia, fotografimi, biçikleta, hapësira, njeriu, kafshët, pema, hana, rranja, pra çdo gjë që përbën përditshmërinë e njeriut më grish emocione dhe më plotëson. Eksperiencat në punë dhe si vullnetare në fushën sociale, në vitet 2013 më qasen me praktikën e teatrit social, të cilën sot e praktikoj si trajnere së bashku me kolegun tim. Në këtë lëmi kam krijuar eksperienca performative në vitin 2013 Milano, 2014 Beograd, 2015 Sarajeve dhe 2016 Shkoder”, ka spikatë karakteristikat e veta Culiq. Leximi letrar do të mbahet në ora 19:00, në Monet Arts & Books Gallery.

Programi “Prishtina nuk ka lum” mbeshtetet nga TRADUKI dhe Goethe Institut. Qendra Multimedia mbeshtetet nga Zyra e Bashkimit Evropian ne Kosove./KultPlus.com

“Burrëria” ballkanase në “Jam burr’!?”, në luftë me veten dhe shoqërinë (FOTO)

Qendra Multimedia dhe Katharina Maschenka sollën mbrëmë shfaqjen “Jam burr’!?” për publikun e Teatrin Kombëtar të Kosovës, shkruan KultPlus.

Gili Hoxhaj

Përbërja e perforumuesve lidhet me katër nacionalitete akotrësh: Robert Nuha nga Kosova, Nemanja Mutić nga Bosne-Herzegovina, Jan Novosel nga Kroacia dhe Katharina Maschenka Horn nga Gjermania.

Teatri zhytet në errësirë deri në momentin kur në skenë vijnë duke u rrokullisur një kosovar, një bosnjë-hercegovinas dhe një kroat. I gjithë rrëfimi nis me një himnizim të heronjve, për të nxjerrë në pah trimëritë e tyre në mbrojtje të zonave prej nga ata vinin. Pikërisht kjo për të portretizuar trimërinë e burrave që vjen përmes forcës fizike, e cila edhe tregohet në kohë lufte. Robert Nuha që pasqyron rolin e burrit kosovar, e nis këtë rrëfim duke ngritur zërin në himnizim të figurës së Isa Boletinit. I përcjellë nga loja e mrekullueshme e aktorëve të tjerë, ai pasqyron me shumë origjinalitet rolin tradicional të një burri kosovar i cili asnjëherë nuk qëndron i ulur në ndonjë pozicion tjetër, përveç se në atë këmbëkryq.

Ata herë vijnë duke ecur të tre brenda skenës, e herë duke u rrokullisur pranë njëri-tjetrit. Gjendja e burrave në Ballkan nuk mund të lë pa ndikuar pozitën e gruas brenda këtij realiteti. Ky realitet nuk humbet as në lojën mjaft pasqyruese të aktorëve në një moment, i cili nxjerrë në dritë klishetë e një burri tradicional përmes komunikimit dhe kontrollit ndaj jetës dhe raporteve të gruas me të tjerët. Të tre shfaqen me një dialog në me të dashurën, ku vërshojnë një lum me pyetje se “Ku ke qenë”, “Kush ishte ai?”, “A e njoh unë”, “Çfarë keni bërë së bashku?”, e një varg akuzash në pyetje, të cilat kërkojnë përgjigje të shpejta por për të cilat nuk presin derisa përshkruajnë një dialog të izoluar në llogaridhënie.

Zëri i tyre vije gjithnjë i ngritur. Agresiviteti dhe humbja e kontrollit arrin në nivelin kulmor të këtyre personazheve ku gjenden për rreth një gruaje, e cila flet rrallë por lëviz shpesh për t’i ikur duarve që e hedhin herë në njërin skaj e herë në tjetrin. Ajo vije më shumë si një objekt, se sa si një personazh derisa tenton të preket dhe portretizohet me fjalë të ulëta.

Katharina Maschenka një gjermane e cila u paraqit në mesin e performuesve ballkanas tregoi për KultPlus se ideja e kësaj shfaqje erdhi duke qenë se ajo qe nga viti 2008 kishte kaluar shumë kohë duke lëvizur drejt shteteve të Ballkanit, ku edhe kishte pasur rastin të punoj me më shumë burra se sa gra të këtij rajoni.

“Kam pasur rastin të punoj më shumë burra të Ballkanit, madje shpesh më ka ndodhur të jem e vetmja grua në mesin tyre dhe kështu edhe kam arritur të vërej disa nga sjelljet e tyre, të cilat nuk i kam hasur në Gjermani. Pikërisht këtu ka ardhur ideja t’i sjellë këto ngjarje në skenë. Njëri personazh shfaqet në luftë me agresivitetin e tij, tjetri shfaqet më i kufizuar nga familja e tij tradicionale dhe tjetri i kufizuar nga vetvetja e tij. Unë nuk mund të them se e kam pasqyruar tërë realitetin në këtë shfaqje por disa pjesë të tij, dhe nuk e di nëse kam qenë tërësisht e saktë sepse nuk kam dashur të luaj rolin e moralistes por unë kam dashur që publiku të shoh atë se çfarë dëshiron të shoh dhe kështu ata mund të mendojnë se pse po i shoh gjërat në këtë mënyrë dhe pastaj do mund edhe të reflektojnë lidhur me këtë çështje”, tha Katharina Maschenka për KultPlus.

Njëri nga performuesit e kësaj shfaqje Nemanja Mutić nga Bosne-Herzegovina tregoi për KultPlus se përvoja në të cilën ka kaluar gjatë jetës së tij ka bërë që ky rol te jetë i lehtë, në njërën anë dhe i vështirë, në anën tjetër.

“Ne u munduam të sjellim një shfaqje të sinqertë dhe një realitet të shoqërisë tonë, në mënyrë që t’ia prezantojmë publikut dhe t’i nxisim ata që të mendojnë. Ky rol për mua në njërën anë ishte i lehtë kurse në anën tjetër ishte edhe i vështirë, ishte i lehtë për shkak se unë jam rritur gjatë viteve të 90’ta shpesh duke lëvizur nga Bosnja në Serbi ndonjëherë dhe në Kroaci, përudhë gjatë se cilës unë kam hasur në shumë probleme, disa për shkak të nacionalitetit tim, disa të tjera për shkak të emrit dhe probleme të tjera. Kështu që unë e di se si është të jetosh brenda dhomave mizore të kokës tonë, ku shpesh njeriu e humb kontrollin. Ishte e lehtë dhe e vështirë ta kujtosh këtë periudhë sepse një herë që ti e braktis një realitet, mundohesh të gjesh forma të tjera të komunikimit”, tregoi Mutić për KultPlus.

Përfundimi i shfaqjes mes duartrokitjeve lëviz nga karriget të gjithë të pranishmit që kishin mbushur pothuajse çdo karrige të teatrit. Aktorët kthehen përsëri në skenë të zhveshur nga personazhet, për të hapur një debat me të pranishmit, ku ata rrëfejnë për perceptimet e tyre duke rezultuar me një debat frytdhënës lidhur me veçoritë e burrave ballkanas dhe thyerjen e këtyre sterotipeve.

Kjo shfaqje do të udhëtoi edhe në qytete të tjera të Kosovës ku do të prezantohet për publikun e Ferizajt më 29 Nëntor në teatrin “Adriana”, më pas më 30 Nëntor në Teatrin “Istref Begolli” në Pejë dhe me 2 dhjetor në Kino Kultura në Shkup. /KultPlus.com

Komuna e Prishtinës përgjigjet ndaj kritikave për renovimin e Teatrit Dodona

Renovimi i këtij teatri ka kushtuar gjithsej 60 mijë euro, por sipas reagimeve të artistëve nëpër rrjeteve sociale, ky renovim nuk është adekuat për këtë institucion.

Sarandë Selimi

Ka plotë katër muaj që Teatri Dodona në kryeqytet është në renovim. Ky teatër, tashmë duket se është në fazën e fundit të këtij renovimi madje sipas drejtorit të Drejtorisë së Kulturës në Komunën e Prishtinës Besart Vllahinja, Dodona, do të nis punën javën e ardhshme.

Renovimi i këtij teatri ka kushtuar gjithsej 60 mijë euro, por sipas reagimeve të artistëve nëpër rrjeteve sociale, ky renovim nuk është adekuat për këtë institucion.

Reagimet kanë ardhur edhe para disa ditësh kur Dodona ende nuk kishte përfunduar e tëra, ndërsa sot në rrjetin social Facebook, me një fotografi dhe një mbishkrim ka reaguar edhe dramaturgu i njohur kosovar Jeton Neziraj. Neziraj, ndër të tjera ka thënë se mandatet shkojnë e vijnë por këto pllaka druri do të ngelen si kumbona në këtë institucion.

“Diletantizmi ‘renovues’ në Teatrin Dodona në Prishtinë. Këto ‘iverica’ të skenës në këtë teatër janë dëshmi e improvizimeve e diletantizmit kulturor n’Prishtinë e përtej… Mandatet shkojnë e vijnë por këto pllaka druni kan me ngele si kumbona (ta përdori nje shprehje të Naser Shatrollit) me jau rikujtu secilit prej tyre marrëzitë e masakrat mbi institucionet e kulturës”, ka shkruar dramaturgu Neziraj.

KultPlus, ka kontaktuar sot me drejtorin Besart Vllahinja, për të marrë një përgjigje rreth këtyre reagimeve dhe rreth asaj se kur Dodona do të hapë dyert.

Vllahinja, sa i përket reagimeve ka thënë se nëse flasim për persona të veçantë në relacion me Dodonën, së pari do duhej të shohim edhe konfliktin e interesit në raport me misionin e teatrit. Ndërsa ka shtuar se materiali i përdorur është dizajnuar dhe projektuar nga njerëzit kompetent.

“Nëse flasim për persona të veçantë dhe për relacionin me Dodonën së pari do duhej ta shohim edhe konfliktin e interesit në raport me misionin e teatrit. Nëse merret si shqetësim i përgjithshëm për materialin e përdorur, të them të drejtën ai është dizajnuar dhe i projektuar nga njerëzit kompetent, këtu përfshihet i gjithë procesi i renovimit dhe materialet që janë përdorur. Nëse kjo është shqetësuese ashtu edhe si po pretendohet, ne mund të marrim masa për ta zgjidhur. E them me plot përgjegjësi që të gjitha këto tentative për me e relativizu punën që është bërë lidhur me renovimin e Dodonës, janë të zbehura në krahasim me rezultatin që ne po e presim në procesin e hapjes së teatrit. Hapja e këtij teatri besoj që do të jetë javën e ardhshme nëse marrim edhe raportin pozitiv nga ekspertët, të cilët e pranojnë punën teknike”, ka thënë për KultPlus, Vllahinja.

Kompania e cila ka bërë renovimin e Teatrit Dodona në kryeqytet është “ Ero Project” SH.P.K./ KultPlus.com

Artistët janë fëmijë të botës

Faruk Begolli ishte me gjasë shqiptari i fundit që pas luftës ende voziste “Jugo” në Prishtinë dhe që ende pinte cigare “Drina”. “Jugo” e tij ishte e lodhur dhe e shkatërruar, kishte frena që duhej shtypur fort, por atij i shërbente akoma. “Drinat” ndërsa ia sillnin nga Serbia, kujtdo që i binte rruga andej.

Sivjet janë bërë 10 vjet nga vdekja e tij, shkruan dramaturgu Jeton Neziraj.

Në vitet ‘70 dhe ‘80 ai ishte një prej aktorëve më të kërkuar të filmit në gjithë ish-Jugosllavinë. Ishte ajo kohë kur në qytete të ndryshme krijoheshin klubet e adhuruesve të tij. Ka luajtur në rreth 70 filma artistikë metrazhesh të ndryshme dhe në dhjetëra shfaqje teatri. Në moshën 33-vjeçare, Begolli kishte pas vetes 33 filma, shumica e të cilëve kishin për autorë, regjisorët më në zë të asaj kohe në ish-Jugosllavi.

Akoma takoj njerëz në Beograd që kur ua përmendi Faruk Begollin, u mbushen sytë me lot. Të mos flasim për Prishtinën, ai kujtohet me mallëngjim nga të gjithë, sidomos nga ish-studentët e tij. Më kujtohet që, sa herë që kalonim kufirin Kosovë – Mali i Zi, policët malazez, sapo e shihnin Begollin në automobil, u ndërrohej çehrja, ngazëlleheshin, bëheshin më dashamirës dhe ia kujtonin filmat ku kishte luajtur.

“Kam frikë se me ba me shkue n’Beograd do t’kaj”

Gjatë studimeve për aktor në Beograd, Begolli tregonte sesi qe njohur me dy shokë të tjerë të rinj, të cilët do të mbesin miqtë dhe shokët e tij të përhershëm. Ishin ata Josif Tatiq – Tale apo Jataganac, siç e quan ndryshe Begolli, dhe Laslo Shvirtlih – Laci, të dy këta aktorë nga klasa e Begollit.

“Ishim edhe ka 20 orë bashkë… Shpesh banonim bashk. Krejt çka bënim e bënim bashk. U bëmë të pandashëm… Kjo shoqni e jona asht qysh prej viteve t’60-ta, pra janë ma shumë se 45 vjet n’pyetje”. (Faruk Begolli, 2007).

Faruk Begolli qe martuar me Zoja Gjokoviq, një grua e shkëlqyer, për të cilën ai fliste me shumë respekt. Zoja, tashmë edhe ajo e ndjerë, që ishte balerinë profesioniste në Teatri Popullor të Beogradit, më vonë do ta marrë mbiemrin e burrit – Begolli. Gjatë krejt atyre viteve martesë, ajo ishte, siç thoshte Begolli në një intervistë të hershme, “shtylla e shpisë”. Megjithatë, mbas 17 vjetësh martesë, Begolli ndahet nga ajo.

“N’këto vitet e fundit nuk flas ma për dashuninë, sepse ka ekzistue nji dashuni e vërtetë dhe, si rezultat i saj, edhe nji martesë. Jemi kanë 17 vjet bashkë. Ajo e ka mbajt mbiemnin tem. Por, kur mbaron, mbaron, fatkeqësisht. Kena mbetë shokë. Ndigjohemi n’telefon kohë mbas kohe. Ma së shpeshti jena ndigjue gjatë luftës. Por, mbasi kuptuem që të dy jena mirë, edhe unë e edhe ajo, filluem me u ndigjue rrallë e ma rrallë. Jam i lumtun me at’ dashuni, jam i lumtun që e kam pasë at’ grue. I jam falenderue që m’ka ofrue at’ dashuni t’mrekullueshme, at’ martesë, at’ shoqni dhe at’ copë jete t’mrekullueshme” (Faruk Begolli, 2007).

Mbas viteve ‘90, në kohën e turbulencave politike, kontakti i Begollit me shokët e shkollës ishte më i rrallë, por asnjëherë nuk u shkëput tërësisht. Njëherë, e tërë gjenerata e klasës së tij nga fakulteti qenë mbledhur në një kafe, për të kujtuar kohën e shkuar nga studimet. Nga atje ata e kishin pas marrë në telefon edhe Begollin, dhe të gjithë kishin pas folur radhazi me të:

“U smuva nga qefi. U ktheva shumë mbrapa n’kujtime… Fatmirësisht, nga ajo kohë kam kujtime t’mira. Shoku im, Josif Tatiq m’thirrë vazhdimisht. Kam frikë se me ba me shkue n’Beograd do t’kaj.” (Faruk Begolli, 2007).

Një histori mediale

Shumë njerëz edhe sot e kujtojnë një histori mediale në lidhje me Faruk Begollin. Në vitin 1982, një deklaratë e tij do të shkaktonte zemërimin e shumë njerëzve në Kosovë. Në një emision televiziv, që u kushtohej demonstratave të studentëve shqiptarë të vitit 1981, Begolli, i intervistuar në një kontekst tjetër, deklaroi publikisht se i pëlqente Beogradi dhe se më mirë e ndjente veten në Beograd. Kjo deklaratë e tij, e perceptuar ndryshe nga ç’ishte menduar, krijoi një zemërim të paparë tek njerëzit në Kosovë. Shumë nga ta filluan të shihnin tek ai “tradhtarin e atdheut”. Kjo deklaratë, me preferenca aq të zakonshme njerëzore, në rrethana të atëhershme politike, u keqkuptua dhe u keqinterpretua skajshmërisht. Në lidhje me këtë deklaratë të tijën, mbas disa vjetësh, i pyetur nga një gazetë kosovare, Begolli shpjegon shumë qartë tërë atë histori dhe prapavijën e saj:

“Atë që e kam thënë me atë rast, nuk e mohoj. E kam thënë se në Beograd kam kaluar pjesën më të madhe të jetës. Kam kujtimet e mia, kujtimet e mira, pavarësisht qëndrimeve denigruese të politikanëve të atjeshëm ndaj shqiptarëve. Kur e kam pranuar ofertën e Televizionit të Beogradit, nuk më është thënë qëllimi i atij emisioni. Më është thënë të flisja për mënyrën se si jam afirmuar në Beograd dhe ç`ndjeja unë për Beogradin. Nuk kam pasur haber se me çfarë prapavije politike e kishin planifikuar ata emisionin. Ajo deklaratë imja mandej është montuar dhe është ‘sakatuar’. Sikur të ishte dhënë e plotë, do të duartrokitesha, por ndodhi ashtu siç ndodhi dhe…” (Faruk Begolli, 2007).

Ish-studenti dhe më vonë kolegu i Begollit, aktori Enver Petrovci, edhe sot thotë të mos e ketë kuptuar se pse njerëzit në Kosovë janë ndier të fyer nga ajo deklaratë e Begollit.

“Ishte ajo koha mbas vitit 1981, kur televizionet dhe gazetarët serbë na provokonin vazhdimisht. Faruku ka thënë që e ndjen veten mirë në Beograd, se ndjehet si fëmijë i Beogradit. Pse jo? Nuk e di pse njerëzit e kanë keqpërdorë këtë deklaratë të tijën. As Faruku, por as Bekim Fehmiu kurrë nuk e kanë mohuar se kanë qenë shqiptarë. Me Farukun, në kafe, në rrugë, teatër apo kudo që jemi takuar në Beograd, gjithmonë kemi folur shqip mes vete dhe kurrë serbisht. Më në fund, a ka shqiptar, i cili ka jetuar në Beograd, dhe për të cilin njerëzit këtu në Kosovë nuk kanë paragjykime? Njerëzit, të cilët dikur kanë qenë krenaria jonë, mu nga fakti që kanë bërë emër në Beograd, më vonë janë sharë” (Enver Petrovci, 2007).

Por Begolli edhe shumë vjet më vonë e thoshte të njëjtën gjë për Beogradin dhe dashurinë për të.

“Pavarësisht se dikush mundet me m’keqkuptue ose keqinterpretue, unë edhe ma tutje e due Beogradin” (Faruk Begolli, 2007).

Filozofi Shkëlzen Maliqi konsideron se nami si yje filmi i Bekim Fehmiut dhe Faruk Begollit në Beograd në atë kohë e ka ndryshuar atë perceptimin tradicional paragjykues për shqiptarin si qenie e huaj në hapësirat jugosllave, si i “pakulturuar”, i “prapambetur”, “sharrëxhinj”.

Operacioni Beograd

Në ditët e para të bombardimeve të NATO-s, në Televizionin e Beogradit emitoheshin filmat e Luftës së Dytë Botërore, në shumicën e të cilëve luante edhe Faruk Begolli. Dhe, ndërkohë që në filma ai luante partizanin trim që lufton fashistët gjermanë dhe tradhëtarët e vendit, në realitet ai po priste se kur do të vinin policët serbë që ta largonin dhunshëm nga shtëpia. Dhe, policët do ta largojnë dy herë nga shtëpia, por ai, përsëri, bashkë me motrën e vet, do të kthehet te vëllai, Adili dhe nuk do të pranojë të largohet.

“Një ditë, derisa në televizion jepej filmi ‘Operacioni Beograd’ i regjisorit Zhika Mitroviq, ku unë luaj çlirimtarin e patrembur të qytetit të Beogradit, policët serbë erdhën dhe na larguan nga shtëpia” (Faruk Begolli, 2007).

Shokët e tij, nga Beogradi dhe qytetet e tjera jashtë Kosovës do t’ia dalin ta gjejnë numrin e tij të telefonit. Josif Tadiq – Jataganac, njëri nga shokët më intimë të Begollit, do ta mbajë vazhdimisht lidhjen me të. Ai do ta thërrasë në telefon Begollin çdo të dytën apo të tretën ditë. Jataganac dhe disa shokë të tjerë, duke e kuptuar atë që po ndodhte në Kosovë, do të bëjnë përpjekje të mëdha që Begollin ta “nxjerrin” nga Prishtina. Do t’i hulumtojnë të gjitha kanalet e mundshme dhe madje do të përpiqen të nisin edhe një autobus, i cili do të evakuonte jo vetëm Begollin, por edhe familjen e tij. Përpjekjet e shokëve për ta shpëtuar nga ferri, do ta gëzojnë dhe trimërojnë Begollin, por ai megjithatë nuk do të bindet që të largohet nga Kosova.

Tregimi i luftës ka edhe një episod tjetër të frikshëm. Faruk Begolli, bashkë me të vëllanë, Adilin, po kryenin ritualet e një dite të zakonshme lufte. Në banesën e tyre hyjnë dy policë serbë, të cilët po kryenin regjistrimin e popullatës së paktë që kishte mbetur në Prishtinë. Policët, natyrisht e njohin Begollin.

“…Ishte e tmerrshme. ‘Hajde, e keni lypë Shqipninë…’, na thonin. Në fillim u dridhsha, normalisht. Ata mandej: ‘…ju të dy na keni sulmue neve dhe ne tash ju vrasim’. Nja dy orë ka vazhdue ky lloj maltretimi. Por, dikur po i vike njeriut një fuqi krejt tjetër, më kërciti filmi edhe i lutsha unë: hajde, çomni, ku po doni, çka po doni… Hajde, vramëni…” (Faruk Begolli, 2007)

Por, fatmirësisht, e gjitha kishte përfunduar pa ndonjë epilog tragjik. Policët kishin kërkuar nga Begolli t’ua paguante një drekë. Kishin marrë 200 marka gjermane dhe mandej ishin larguar.

Mbas luftës Begolli rrallë do të dalë jashtë Kosovës. Nuk do të shkojë më në Beograd, por as në Zagreb apo Ljubjanë. Në Sarajevë do të shkojë shumë më vonë, me shfaqjen “Mbreti Lir”.

“Nuk guxoj të mendoj për Beogradin. Shokët më thërrasin. Madje ata mendojnë se unë kam frikë. Por unë e kam ndërprerë një jetë të mrekullueshme. Tash e kam ndërtuar një mur dhe nuk dua më të mendoj, ngaqë e kam dashur shumë Beogradin. Kam frikë. Dua të më mbeten kujtimet e mira që kam.” (Faruk Begolli, 2007)

Për vdekjen e Faruk Begollit në vitin 2007 patën raportuar pothuaj të gjitha mediat në hapësirën e ish-Jugosllavisë por, gjithashtu, edhe disa media të rëndësishme ndërkombëtare. Rrallë mund të gjendet ndonjë personalitet tjetër si ai, për të cilin, pas luftërave të këtyre anëve, të gjitha mediat, serbe, kroate, sllovene, shqiptare, boshnjake, malaziase e maqedonase, të kenë shkruar dhe konstatuar gati njëzëshëm: se është “një humbje e madhe”. Njerëzit dhe artistët si Begolli, me përmasat e tyre të jashtëzakonshme, kapërcejnë mbi urrejtjen e patologjinë nacionalshoviniste primitive. Ata, jo veç me jetën, por edhe me vdekjen e tyre, përçojnë midis njerëzve mesazhe paqeje, mirëkuptimi, dhembjeje të përbashkët, dashurie e miqësie. Duket se kur vdesin artistët e mëdhenj, gjuha e urrejtjes dhe armët, të paktën për një çast, heshtin. Kështu ishte kur vdiq Faruk Begolli dhe kështu ishte kur vdiq Bekim Fehmiu.

Njëzet vitet e fundit të jetës së tij ai ka jetuar në Prishtinë, por po aq vite, ai ka jetuar edhe në Beograd. Edhe fizikisht por edhe shpirtërisht, jeta e tij ka qenë e ndarë mes Prishtinës dhe Beogradit. Edhe dashuria e respekti për të i njerëzve është i ndarë njësoj, ai duhet e respektohet po aq në Prishtinë sa në Beograd. Në këto raportet tona të koklavitura shqiptaro-serbe, të urrejtjeve e nënçmimeve, Begolli është ndoshta përjashtimi i rrallë i së kundërtës, ai është urë lidhëse, nga ato urat e pakta që dy popujt kanë krijuar e ruajtur mes vete. Ai ka jetuar dhe krijuar si një artist, përkundër shumë artistëve të tjerë të këtyre anëve, të cilët, përtej të qenit artistë, kanë dashur të jenë edhe patriotë.

Artistët e mëdhenj janë fëmijë të botës. Atdheu i tyre është arti i tyre që ata lënë trashëgim për brezat. Begolli na ka lënë një trashëgimi të pasur, si artist e profesor. Dhe si njeri. Dhe kur të jemi shëruar nga ethet e nacionalizmit e primitivizmit, shqiptarë e serbë, për Begollin do të duhej të shkruhej: ishte një artist i madh që donte Prishtinën dhe Beogradin, dhe mbi të gjitha e donte njeriun!

(Autori është dramaturg. Ky shkrim është shkruar në kuadër të projektit “Tejkalimi i armiqësisë: ndërrimi i perceptimeve serbo-shqiptare”, i përkrahur nga Ambasada e Zvicrës në Kosovë dhe nga projekti PERFORM që përkrah zhvillimin e shkencave shoqërore në Ballkanin Perëndimor, realizohet nga qendra “Multimedia” nga Prishtina në bashkëpunim me Institutin për Filozofi dhe Teori Shoqërore nga Beogradi)

“Një shfaqje teatri me 4 aktorë…” u prezantua edhe në Gjermani

Hiq më pak se dramaturgun momentalisht më të kërkuar të Ballkanit, Jeton Nezirajn, regjisoren e suksesshme Blerta Nezirajn e bashkë me ta edhe me emra të njohur të skenës teatrale e muzikore të Kosovës, solli shoqata kulturore URACult e.V. në Köln.

Shfaqja e tyre teatrale “Një shfaqje teatri me 4 aktorë…!” e cila është prezantuar me shumë sukses në vende të ndryshme, u prezantua edhe në metropolin pranë lumit Rhein, ku nga publiku në Köln, u prit me entuziazëm si gjithkund, duke e shpërblyer me duartrokitje të gjata.
Për këtë shfaqje është shkruar mjaft por nuk është e tepërt të vlerësohet edhe një herë se aktrimi i Shengyl Ismailit, Adrian Morinës, Ernest Malazogut e Shpëtim Selmanit ishte briliant, si në grup ku u harmonizuan shkëlqyeshëm e poashtu edhe në rolet e tyre të ndara.

Edhe muzicientët Art Lokaj dhe Drin Tashi si pjesë e shfaqjes, me impulsin e tyre muzikor rrumbullakuan një shfaqje të suksesshme. Dhe kjo shfaqje që erdhi nga Kosova për tu shfaqur para audiencës shqiptare në Gjermani, pason ngjarjen kulturore URACult Authentics, që është mbajtur dy javë më herët po nga URACult e.V. në Köln./KultPlus.com

‘55 Shades Of Gay’ shkon në Tiranë

Më datë 18 tetor me fillim nga ora 20:00 në Teatrin Kombëtar në Tiranë shfaqjet ‘55 Shades Of Gay’, një performancë teatrore e Qendrës Multimedia nga Prishtina, shkruan KultPlus.

Me tekst të Jeton Neziraj e regji nga Blerta Neziraj, shfaqja sjellë në kastën e aktorëve Tristan Halilaj, Bujar Ahmeti, Shengyl Ismaili, Semira Latifi, Alketa Sylaj dhe Luan Durmishi (vokal). Skenografia dhe kostumet: Sebastian Ellrich / Muzika: Irena Popovic / Koreografia: Florian Bilbao.

Hyrja do të jetë gratisë por megjithatë organizatorët sygjerojnë që publiku të rezervon ulëset në numrin: 042223022.

Qendra Multimedia nga Prishtina, e konsideruar si ‘njëra nga kompanitë teatrore më interesante nga Evropa Juglindore’ [kazaliste.hr], sjell sërish në skenë, në një trajtim krejtësisht politikisht jo-korrekt, një performancë argëtuese politike dhe provokative, kësaj here mbi çështje që kanë të bëjnë me komunitetin LGBTI.

55 shades of gay është një rrëfim burleskë për politikat rreth LGBTI në Ballkan dhe Evropë. Politikanët lokalë të Ballkanit përpiqen të manipulojnë e mashtrojnë zyrtarët e BE-së, mercenarët humanitarë të NGO-ve ndërkombëtare shpesh shfrytëzojnë terrenin homofob për të vjelur fonde e për të realizuar projektet e tyre sociale e edukative [të tipit të punëtorive e seminareve për mënyrën e përdorimit të kondomëve], ndërsa që zyrtarë të BE–së, duke shfrytëzuar pozitën e tyre superiore financiare e politike, përpiqen t’i nënshtrojnë të gjithë.

Në këtë trini [Manipulim. Abuzim. Nënshtrim], pyetja që shtron shfaqja është:
a është i mundur një çlirim seksual [sexual liberation] në Ballkan? Ose, a mundet Ballkani ta nisë një ‘Pranverë ballkanike të revolucionit seksual’?
Në shfaqje, një çift gay bën kërkesë për kurorëzim në një qytet provincial konservativ dhe thellësisht homofob. Kërkesa bëhet në kohën kur shoqata italiane Don Bosco ka nisur në qytet ndërtimin e një fabrike për prodhimin e prezervativëve, një projekt ky që është përkrahur financiarisht nga Bashkimi Evropian dhe që synon zvogëlimin e papunësisë në atë qytet ku papunësia shkon deri në 90%. Intelektualë, artistë, politikanë, përfaqësues të fesë e bombahedhës profesionistë angazhohen që kjo martesë të mos ndodhë, pavarësisht se martesa e çifteve të së njëjtës gjini lejohet me kushtetutën e vendit, të cilën kryeministri e ka nënshkruar simbas udhëzimeve të BE-së.

55 shades of gay është realizuar nga një kastë e 5 aktorëve të mrekullueshëm kosovarë dhe nga një ekip i artistëve teatrorë eminentë nga Gjermania, Kosova, Franca dhe Serbia.

Kjo shfaqje është financuar nga The Olof Palme International Center dhe Goethe Institute.

Menaxhere e skenës: Lendita Idrizi / Ass. e produksionit: Verona Koxha / Drejtor teknik: Denis Berisha / Ndriçimi: Mursel Bekteshi./ KultPlus.com

‘Peer Gynti nga Kosova’ shkon në Lumbardh

‘Peer Gynti nga Kosova’, me tekst të Jeton Neziraj e regji të Agon Myftarit të mërkurën më 11 tetor, me fillim nga ora 20:00, shfaqet në Kino Lumbardhi në Prizren, shkruan KultPlus.

Shfaqja sjellë një rrëfim për një ëndërr të dështuar. I udhëhequr nga një shpresë e thjeshtë për jetë më të mirë dhe për të gjetur lumturinë, Peeri i ri, para luftës në Kosovë, niset për të kërkuar të ardhmen në ‘parajsën’ e quajtur Evropë.

Ajo çka ndodhë me këtë të ri gjatë këtij udhëtimi reflekton eksperiencat e shumë desperadove të rinj të cilët çdo vjet, të mbushur me shpresë, lëshojnë atdheun e tyre. Shpesh, në atdheun e tyre të ri, të keqtrajtuar nga autoritetet, të izoluar dhe larg nga shtëpia, me mungesë perspektive dhe të mospërfshirë në shoqëri, atyre ëndrra u bëhet një makth i madh.

Në dëshirën e tyre për t’u pranuar ata shpesh bien viktima të shokëve të këqij, të cilët ua ofrojnë “sigurinë e munguar”. Peer, personazhi kryesor i kësaj drame, e gjen veten të respektuar në një grup shqiptarësh të cilët ia tregojnë atij shkathtësitë kriminale dhe i garantojnë siguri. Megjithatë, pavarësisht kësaj, ai shpejt bie në burg. Gjatë kësaj periudhe në burg, gradualisht fillon procesi i radikalizimit. Religjioni i jep atij kurajë, kuptim në jetë dhe ia forcon vetëbesimin. Këtu drama merret me një problem aktual në shoqëritë tona – radikalizimin religjioz të të rinjve në burgje. Shumë nga këta të ashtuquajtur ‘luftëtarë të shenjtë’ nga Evropa, të cilët luftojnë në Siri, janë radikalizuar në burgje.
Por pavarësisht seriozitetit të temës, shfaqja asnjëherë nuk bëhet patetike apo didaktike. Në fund, publiku e lë shfaqjen jo vetëm i merakosur dhe kuptimplotë, por edhe i argëtuar në mënyrë perkfekte.

“Publiku në shfaqje e ndjenë që ky Peer Gynt modern jo vetëm se dëshiron të tregoj një rrëfim autentik, por edhe të tregoj një rrëfim të vërtetë, si shembull për krejt shpresat për liri, për lumturinë dhe prosperitetin në Evropën e tanishme. Dhe për dëshpërimin”, shkruan Frankfurter Allgemeine Zeitung.
Në kastën e aktorëve bëjnë pjesë: Tristan Halilaj, Donikë Ahmeti, Shpetim Selmani, Ernest Malazogu. Ndërsa skenografia nga Nicola Minssen, kompozitor është Gabriele Marangoni, kostumet i ka bërë Yllka Brada e dramaturg Stefan Schletter.

Kjo shfaqje u mundësua me përkrahjen bujare të popullit amerikan përmes Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar – USAID. Përmbajtja është përgjegjësi e Qendrës Multimedia dhe nuk pasqyron doemos pikëpamjet e USAID apo të Qeverisë së Shteteve të Bashkuara. Kjo shfaqje është realizuar nga Qendra Multimedia, përmes Programit Angazhimi për Barazi – E4E, i financuar nga Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar – USAID dhe realizuar nga Qendra e Trajnimeve dhe Burimeve për Avokim – ATRC./ KultPlus.com

“Një shfaqje teatri me 4 aktorë…” me tekst të Jeton Neziraj, turne në Gjermani

Komedia “një shfaqje teatri me 4 aktorë me disa derra me disa lopë me disa kuaj me një kryeministër me një milka e me disa inspektorë vendës e ndërkombëtarë” do të shfaqet në Këln (Kulturbunker Köln-Mülheim, 14 shtator) dhe në Ludvigshafen të Gjermanisë (Theater im Pfalzbau, 15 tetor), përcjell KultPlus.

Kjo komedi ka pasur sukses të jashtëzakonshëm, kudo që është shfaqur, në Kosovë, Kroaci, Zvicër, Maqedoni…

Shfaqja jepet në gjuhën shqipe, me titra gjermanisht.

Shfaqja “Një shfaqje teatri me 4 aktorë…” është shkruar nga Jeton Neziraj, kurse regjinë e ka bërë Blerta Rrustemi – Neziraj. Në të luajn aktorët e njohur nga Kosova, Shengyl Ismaili, Adrian Morina, Ernest Malazogu dhe Shpetim Selmani. Muzikant të shfaqjes jan Art Lokaj dhe Drin Tashi.

Shfaqja në Këln-Mylheim është organizuar nga shoqata URACult e.V.. Në Ludvishafen ndërsa ajo jepet në kuadër të Festivalit Ndërkombëtar të Teatrit Offene Welt.

Kjo shfaqje teatri është një panoramë tragjikomike e realitetit të tanishëm kosovar dhe atij evropian. Aspirata e sinqertë e kosovarëve për në BE konfrontohet, në njërën anë, me rregullat e kërkesat e koklavitura dhe qesharake evropiane dhe, në anën tjetër, me hilen e burokratëve për t’i bërë gjërat ‘të duken ok vetëm në letër’.

Udhëtimi i kësaj shfaqjeje në Gjermani është mundësuar me përkrahjen edhe të Ministrisë së Kulturës të Republikës së Kosovës./ KultPlus.com

Detajet e shfaqjeve:
E SHTUNE, 14.10.17, 19:00 H
KULTURBUNKER KÖLN-MÜLHEIM
BERLINER STR. 20, 51063 KÖLN
https://www.uracult.com/index.php/aktuell/uc-teatri
E DIEL, 15.10.17, 18:00 H
THEATER IM PFALZBAU
BERLINER STR. 30, 67059 LUDWIGSHAFEN
http://www.theater-im-pfalzbau.de/programm/schauspiel/…

‘55 shades of gay’ së shpejti në Tiranë

Para disa ditësh në Teatrin Kombëtar të Kosovës, u dha premiera e shfaqjes ‘55 shades of gay’, me tekst të Jeton Neziraj e regji të Blerta Neziraj. Kjo shfaqje e cila u mirëprit nga audienca e Prishtinës, tashmë pritet të udhëtoj nëpër teatrot e tjera të rajonit.

Destinacioni i parë i shfaqjes jashtë Kosovës do të jetë ai në Teatrin Kombëtar në Tiranë, shkruan KultPlus. 18 tetori është data e rezervuar për të mirëpritur një ekip të mrekullueshëm të aktorëve që e jetësuan këtë shfaqje e që janë: Tristan Halilaj, Bujar Ahmeti, Shengyl Ismaili, Semira Latifi dhe Alketa Sylaj.

‘55 shades of gay’, është projekt i Qendrës Multimedia nga Prishtina e cila konsiderohet si njëra nga kompanitë teatrore më interesante nga Evropa Juglindore. Shfaqja sjellë në skenë një një trajtim krejtësisht politikisht jo-korrekt, një performancë argëtuese politike dhe provokative, kësaj here mbi çështje që kanë të bëjnë me komunitetin LGBTI.

Luan Durmishi (vokal), skenografia dhe kostumet nga Sebastian Ellrich, muzika nga Irena Popovic dhe koreografia është realizuar nga Florian Bilbao./ KultPlus.com

‘Një shfaqje teatri me 4 aktorë…’ shkon në Pejë

Komedia me tekst të Jeton Neziraj e regji të Blerta Neziraj “Një shfaqje teatri me 4 aktorë…” më 20 shtator do të shfaqet në Teatrin “Istref Begolli” në Pejë, shkruan KultPlus.

Kjo shfaqje sjellë në kastën e aktorëve Shengyl Ismaili, Adrian Morina, Ernest Malazogu, Shpetim Selmani. Muzikantë: Art Lokaj (kitarë elektrike) Drin Tashi (bateri).

Pas daljes tragjikomike të Britanisë së Madhe nga BE, vendi i ngelur bosh duhet të plotësohet shpejt, përndryshe BE do të mund shkatërrohet.
Evropa ka kthyer sytë nga Kosova, e cila papritur gjendet para një mundësie historike të cilën ajo medoemos dëshiron ta shfrytëzojë. Por, siç ngjan zakonisht, ekziston edhe një sfidë e madhe. Pos Kosovës, mundësinë për të hyrë në BE e ka edhe Serbia. Njerëz dhe kafshë në Kosovë mobilizohen t’i plotësojnë më mirë dhe më shpejtë se sa Serbia standardet që Evropa ka vënë si kusht. Dokumenti bazë i EU-së, që u dorëzohet autoriteteve kosovare, quhet Kosova dhe 3,000 rregullat e lehta të rrugës evropiane.

Shfaqja nis me fillim nga ora 20:00 ndërsa hyrja është gratis./ KultPlus.com

“Peer Gynti nga Kosova” do të shfaqet edhe në Shkup

Shfaqja „Peer Gynti nga Kosova“, nga Jeton Neziraj, në regji të Agon Myftarit, do të shfaqet në Shkup, në Qendrën Teatrore për Fëmijë (CTC), me datë 15 shtator, nga ora 20:00, shkruan KultPlus.

Në këtë shfaqje të Qendrës Multimedia nga Prishtina, luajnë aktorët: Tristan Halilaj, Donikë Ahmeti, Shpetim Selmani dhe Ernest Malazogu. Skenografia: Nicola Minssen, kompozitor: Gabriele Marangoni, kostimet: Yllka Brada, dramaturg: Stefan Schletter. Shfaqja do të jepet në gjuhën shqipe me titra anglisht.

“Peer Gynti nga Kosova” është rrëfim për një ëndërr të dështuar. I udhëhequr nga një shpresë e thjeshtë për jetë më të mirë dhe për të gjetur lumturinë, Peeri i ri, para luftës në Kosovë, niset për të kërkuar të ardhmen në ‘parajsën’ e quajtur Evropë./KultPlus.com

Dy burra të dashuruar dhe një qytet histerik vijnë në shfaqjen “55 shades of gay” në Teatrin Kombëtar të Kosovës

Arbër Selmani
Fotografitë: Jetmir Idrizi

Tashaniku është një shoqëri e ngarkuar me burrëri. Mashkulli martohet me gruan, plusi me minusin, minusi me plusin, dhe një popullatë e tërë është edukuar në këtë frymë. Edhe makina e shkrimit të Hikmetes beson se është homofobe, madje edhe ka fuqinë e fjalës pos asaj të shtypjes prej gishtave të Hikmetes.

Tashaniku është sinonimi i “bashkimi bën fuqinë”. Pasi qyteti ka mposhtur kolerën dhe disa sëmundje tjera, do ti duhet të merret me martesën e dy burrave. E tmerrshme. E papritur për administratën e Komunës, për Kryetarin, Kryeministrin, për drurin budalla të qytetit që ka parë çuda e çuda por s`ka rastisur të dëgjojë se dy burra kërkojnë martesë. 18 dokumente kërkohen. Certifikata e lindjes, certifikata që as Adriano e as Merlini nuk janë nën hetime, certifikata e nënës së italianit në pink, certifikata, certifikata, certifikata. Qyteti nuk po bindet që dy burra duhet martuar.

Seksi mes tyre, i hatashëm. Vetë Merlini e tregon sa i shkathët në shtrat është Adriano. Merlini, një gay pak hippie dhe i ngurtë, Adriano një gay italian karizmatik dhe dukshëm me epshe eksplozive.
55 hije erdhën mbrëmë në skenën e Teatrit Kombëtar të Kosovës. U bë luftë për tu martuar dy burra, e nuk u shpalos vetëm hija e tregimit të Merlinit – djalit që nuk e pati jetën e lehtë duke qenë mashkull që pëlqen meshkujt, e jo mashkull që pëlqen femrat.

Teksti i Jeton Nezirajt nën regjinë e Blerta Nezirajt solli pesë aktorë në gati dy orë shfaqje. Të qeshësh në mizorinë e një pjese të qytetarëve në Kosovë, a të qash se gjithçka është ndoshta komedi për ata që jeta i ka ulur në karrige të leverdisshme. Alketa Sylaj, Bujar Ahmeti, Shengyl Ismaili, Semira Latifi, Tristan Halilaj – të përcjellë nga Luan Durmishi, përthekuan histerinë e çdo situate.
E çdo situatë provon ta ndalë këtë martesë. Nuk njihet Tashaniku si qytet i bythqirëve. Ky do të ishte fundi.

Aktorja Shengyl Ismaili thotë se e ka marrë me përgjegjësi të madhe rolin.
“Ndoshta më shumë se në çdo shfaqje tjetër, këtu gjithçka e kam marrë me më shumë përgjegjësi, pasi e di se sa problem është diskriminimi i komunitetit LGBT. Jam mundur që do çdo fjalë të jetë e saktë, e qartë për publikun. Unë jam krenare që jam pjesë e shfaqjes dhe qëndroj pas asaj që është thënë sonte” tregon Ismaili për KultPlus.

‘Kaçaniku’ i burrave dhe punëtorët homofobë për të drejtat e njeriut
Salla e madhe e Teatrit Kombëtar të Kosovës ndoshta asnjëherë nuk ka parë komunitetit LGBT më shumë se mbrëmë. Ata të cilët u trajtuan në shfaqje, ata për të cilët Kosova ka hartuar ligje e i ka futur në Kushtetutë dhe në ndërkohë për vite me radhë nuk u mundëson asgjë pos ca politikanëve që me fytyrë të turpit e paditurisë bëhen kinse po i përkrahin, ishin aty, në ulëset e kuqe, të gatshëm për ta parë veten në pasqyrë, diku në një prej hijeve.

Policia e Kosovës po e ruante objektin e Teatrit gjatë gjithë kohës, në rast se dikush do të donte ta shprehte më vullgarshëm mospajtimin se dy burra brenda veç duan të martohen. Veç martesë.
Në ndihmë del Bashkimi Evropian, pasi Tashaniku trulloset prej idesë së fabrikës së kondomave nga Don Bosco, ngjyra ngjyra këta prezervativë. BE-ja e ka kusht për përparim që të martohen dy burra në qytetin ku mendësia e burrit është buka e cdo sofre. Komisionerja vjen, edhe kjo një e çmendur e llojit të saj. Një kontroll rutinore nga një grua që jo shumë kohë më parë ka dhënë donacion marramendës për hapjen e një fabrike buzëkuqësh.

Regjisorja Zana Hoxha Krasniqi, ka veçuar lojën e sidomos aktores Shengyl Ismaili. Sipas saj, shfaqja e sjellë një prej incidenteve më të rënda në shkeljen e të drejtave të njeriut.

“E dimë se bëhet fjalë për Kaçanikun patriarkal e konservativ, aty ku është dorëzuar kërkesa e parë zyrtarë për martesë nga dy njerëz të gjinisë së njëjtë. Mua shfaqja më krijoi ndjenja të përziera. Kam qenë njeriu që ka qeshur më së paku gjatë shfaqjes, sepse për mua kjo ishte një tragjedi e jo tragjikomedi. Madje më dhemb fakti që njerëzit kanë qeshur gjatë shfaqjes” tregon Zana Hoxha Krasniqi.
Sipas saj, megjithatë, shfaqja shpalosë një të vërtetë ironike, që mizogjinia e homofobia është e pranishme dhe e fshehur edhe në petkun e punëtorëve të të drejtave të njeriut në Kosovë, shpesh edhe tek shoqëria civile.

Ngarkim, shkarkim, intelektualë të vonuar dhe martesë
Shfaqja “55 shades of gay – pranvera ballkanike e revolucionit seksual” vjen edhe sonte, me 9 shtator, me fillim prej orës 20:00 në TKK, në reprizën e saj të parë. Aktorët do të jenë aty, histeria do të jetë aty, dhe momenti për ta kuptuar se kush jeton në zonën e rahatisë dhe kush ka problem të puthet në këtë qytet sinqerisht të tmerrshëm.
Për sociologen Linda Gusia, shfaqja ishte e mundimshme, e ngarkuar, dhe me plot stereotipa raciste, homofobe e seksiste.

“Ishte një teprizëm i racizmit dhe homofobisë. Asgjë nuk më sfidoi realisht. Mua mu duk si një mënyrë për ta shoku audiencën dhe kësisoj ma dha një shije të provincializmit. Mua nuk më erdhi fort me keshë me shfaqjen, e cila definitivisht do të duhej me qenë më shumë e kontekstualizume” tregon Linda për KultPlus.

Jonida Maliqi, Agron Tufa, Adem Demaci, Kim Mehmeti, të gjithë angazhohen që qyteti të mos e lejojë martesën. Intelektualët hijerëndë kanë folur, jo dy burra bashkë në shtrat, kurrën e kurrës.
“Për mua ky ishte momenti më i mirë i shfaqjes, kur u thirrën emrat e atyre që haptazi dikur dolën të jenë homofobë. Në aspektin e seksualitetit, mu duk një trajtim infantil i seksualitetit që nuk i bëri mirë komunitetit LGBT. Nuk ishte komedi e sinqertë” tregon Linda Gusia.

Blert Morina nga CEL – Qendra për Barazi dhe Liri, thotë se shfaqja ishte e guximshme.
“Kjo shfaqje ishte e guximshme dhe mesazhet ishin të tilla. Shfaqja paraqiti paragjykimet me të cilat në baza ditore përballet komunitetin LGBT në Kosovë. Arti e ka edhe sarkazmin si armë të fortë dhe kuptohet që ajo do të përdoret në një shfaqje si kjo” tregon Blerti nga një prej organizatave që në Kosovë angazhohet për të drejtat e komunitetit LGBT.

Por kjo nuk është e tëra. Në formën e një mjuziklli, krijohen këngë për çdo situatë. Shefja e Hikmetes – Kryetarja (Kryetari!) ka një zë melodioz i cili tingëllon si Radio Kosova e Lirë në kohë lufte. Në një moment edhe kënga “Rise like a Phoenix” e Conchita Wurst, fitueses me mjekër në Eurovizion para disa vitesh, i përshtatet situatës së qytetit të cilit edhe Hana e Dielli i kanë ndërruar formë, edhe shtrati i lumit i ka dalë tejpërtej, me lajmin se dy burra po preken jo më pak njerëzisht se të tjerët.
Dhe prej ironisë, më se paku skena të dy burrave gay, ka vetë shfaqja. Një puthje, një marrëdhënie seksuale, dhe disa prekje.

Një shfaqje më shumë për politikat rreth komunitetit LGBT, sesa për vetë komunitetin
Regjisorja Blerta Neziraj tregon pas shfaqjes se ajo nuk flet direkt për komunitetin sa flet për politikat që bëhen rreth komunitetit. Gjithçka shtrëngohet e vështirësohet vetëm që dyshja të dorëzohet. Bomba-hedhësi i qytetit dështon në disa raste t`ua marrë jetën turpit të qytetit, dy gejave.

“Kësaj here kam trajtuar komunitetin LGBT, bashkë me Qendrën Multimedia ku punoj që gjashtë vite, në këtë aspektin e teatrit politik që po synojmë gjithmonë ta sjellim. Publiku e priti mirë shfaqjen, dhe për këtë fakt jam shumë e emocionuar. Do të doja që mos t`bëhet zakon edhe prania e Policisë në këto shfaqje sepse kjo disi e pengon edhe publikun dhe e bën të ndihen jo rehat. Shfaqja shpresojmë që do të udhëtojë edhe në qytete tjera dhe shpresoj që njerëzit do ta pranojnë si një prodhim artistik. Ky lloj teatri, teatri politik, ka rol emancipues për shoqërinë” tregon regjisorja Blerta Neziraj, në emocionet e shfaqjes e cila me goxha “ashpërsi” trajton jetën e një komuniteti fort të diskriminuar në Kosovë.

A do të martohet çifti? Çka do të ndodhë më pas ? A është EU-ja (European Union) një shprehje tjetër për “eu, eu” në shqiptarçe? “55 shades of gay – me ekipin e artistëve nga Kosova, Serbia, Franca dhe Gjermania do të rrugëtojë me ju në përditshmërinë e meshkujve që duan meshkuj por si për qejf, një qytet nuk dëshiron që kjo të ndodhë. / KultPlus.com

Një çift gay kërkon të martohet sonte në Teatrin Kombëtar të Kosovës

Qendra Multimedia nga Prishtina, e konsideruar si ‘njëra nga kompanitë teatrore më interesante nga Evropa Juglindore’, sjell sërish në skenë, në një trajtim krejtësisht politikisht jo-korrekt, një performancë argëtuese politike dhe provokative, kësaj here mbi çështje që kanë të bëjnë me komunitetin LGBTI, përcjellë KultPlus.

“55 shades of gay” është një rrëfim burleskë për politikat rreth LGBTI në Ballkan dhe Evropë.

Politikanët lokalë të Ballkanit përpiqen të manipulojnë e mashtrojnë zyrtarët e BE-së, mercenarët humanitarë të NGO-ve ndërkombëtare, e që bukur shpesh shfrytëzojnë terrenin homofob për të vjelur fonde e për të realizuar projektet e tyre sociale e edukative [të tipit të punëtorive e seminareve për mënyrën e përdorimit të kondomëve], ndërsa që zyrtarë të BE–së, duke shfrytëzuar pozitën e tyre superiore financiare e politike, përpiqen t’i nënshtrojnë të gjithë.

Në këtë trini [Manipulim. Abuzim. Nënshtrim], pyetja që shtron shfaqja është: A është i mundur një çlirim seksual [sexual liberation] në Ballkan? Ose, a mundet Ballkani ta nisë një ‘Pranverë ballkanike të revolucionit seksual’?

Në shfaqje, një çift gay bën kërkesë për kurorëzim në një qytet provincial konservativ dhe thellësisht homofob. Kërkesa bëhet në kohën kur shoqata italiane Don Bosco ka nisur në qytet ndërtimin e një fabrike për prodhimin e prezervativëve, një projekt ky që është përkrahur financiarisht nga Bashkimi Evropian dhe që synon zvogëlimin e papunësisë në atë qytet ku papunësia shkon deri në 90%. Intelektualë, artistë, politikanë, përfaqësues të fesë e bombahedhës profesionistë angazhohen që kjo martesë të mos ndodhë, pavarësisht se martesa e çifteve të së njëjtës gjini lejohet me kushtetutën e vendit, të cilën kryeministri e ka nënshkruar sipas udhëzimeve të BE-së.

“55 shades of gay” është realizuar nga një kastë e 5 aktorëve të mrekullueshëm kosovarë dhe nga një ekip i artistëve teatrorë eminentë nga Gjermania, Kosova, Franca dhe Serbia.

Në këtë shfaqje me tekst të Jeton Neziraj dhe regji të Blerta Neziraj, luajnë aktorët: Tristan Halilaj, Bujar Ahmeti, Shengyl Ismaili, Semira Latifi, Alketa Sylaj

Luan Durmishi (vokal), skenografia dhe kostumet nga Sebastian Ellrich, muzika: nga Irena Popovic /dhe koreografia është realizuar nga Florian Bilbao.

Shfaqja “55 shades of gay” vjen sonte premierë në Teatrin Kombëtar të Kosovës në ora 20:00. Repriza e parë e shfaqjes vjen nesër në po të njëjtën kohë. / KultPlus.com

“Carla del Ponte trinkt in Pristina einen Vanilla Chai Latte” do të shfaqet edhe në Prizren

Fondacioni Lumbardhi ka njoftuar se shfaqja “Carla del Ponte trinkt in Pristina einen Vanilla Chai Latte” e realizuar nga Qendra Multimedia (Prishtinë), do të mbahet në sallën e Lumbardhit, përcjellë KultPlus.

Shfaqja e cila vjen në Prizren më datë më 13 shtator në orën 20:00, realizohet në gjuhën angleze me titra në gjuhën shqipe. Hyrja është 2 euro dhe të gjitha të hyrat nga shfaqja shkojnë në kampanjën “Lumbardhi Public Again” në platformën KosovaIdeas.com.

Nё kёtё performancё kosovare-gjermane, koreografi nga Berlini Jochen Roller e bёn regjinё e dramës sё re tё dramaturgut nga Prishtina, Jeton Neziraj. Nё shfaqje, protagonistja kryesore ёshtё Carla Del Ponte e cila udhёton nё Kosovё me qëllim tё ndjekjes sё kriminelëve tё trafikimit tё organeve. Gjatё njё pauze tё shkurtёr, ajo shkon nё Starbucks Café nё Prishtinё dhe befasohet qё pija e saj e preferuar, Vanilla Chai Latte, e ka shijen e njëjtë me atё nё Europё. Ky incident shkakton pёrçartje nё lidhje me liberalizimin e dёshtuar tё demokracive tё vjetra europiane, atraksionin pornografik tё kapitalizmit perёndimor, tregtinё me organe dhe superioritetin e thikave zvicrane.

Koreografi Jochen Roller vё tekstin e Nezirajt nё lёvizje, me pesё aktoret e shquara kosovare tё cilat luajnë me tekstin nё gjuhёn angleze brenda njё koreografie të ritmit të shpejtë. Aktoret transformohen marrёzisht nga Carla Del Ponte në Madeleine Albright, në gruan e trishtuar gjermane, Marina Abramoviq, Nёnёn Tereze, organ-kërkues, organdhurues, Ulay, Bill Clinton, Elez Nikçi dhe në vёllaun e Carla Del Pontes.

“Carla Del Ponte pi Vanilla Chai Latte nё Prishtinё” ёshtё performancё verbuese e njё perspektive nё ndryshim të vazhdueshëm dhe e një koreografie të qëndrimeve tkurrëse. Ështё vallëzim propagandistik mbi këmbënguljen e ideologjisë – e shpejtё, e furishme, tragjike dhe qesharake.

Në këtë shfaqje luajnë aktorët: Agnes Nokshiqi, Alketa Sylaj, Donikë Ahmeti, Lyra Xhoci dhe Vjosa Abazi. / KultPlus.com