‘Pamje revolucioni’, shfaqja që flet për revolucionet e munguara dhe ato që presin të shpërthejnë

Xhemile Hysenaj

‘Pamje revolucioni’ erdhi mbrëmë në skenen e vogël të Teatrit Kombëtar, duke shpalosur para publikut se revolta jo gjithmonë është aq e pastër sa duket, se brenda vetes ngërthen edhe krisje e lëkundje që shpiejnë deri në thyerjen totale të revolucionit si ide. Kjo shfaqje, e cila erdhi pikërisht në 13 vjetorin e Pvarësisë së Kosovës, jo rastësisht e pati premierën pikërisht në këtë ditë, pasi historia e popullit tonë numëron shumë revolucione, që u manifestuan herë me luftë e herë me rezistencë, shkruan KultPlus.

‘Pamje revolucioni’ me tekst të Tino Caspanellonit e cila erdhi nën regjinë e Kaltrim Balajt, është epilogu i një revolucioni i cili ndodhë në hapësirë të padefinuar. Të bllokuar atje, tre revolucionarët e fundit provojnë në mënyrë të dëshpëruar për të mbajtur gjallë ëndrrën. Dhe kur realiteti nxiton ta arrijë ëndrrën, atëherë ‘kështjella magjepsëse’, fillon të bie, për të hequr dorë nga revolucionet dhe për të treguar brishtësinë e një utopie.

Tre të rinj, të magjepsur pas një ideali, stoik në revoltën e tyre, aq të sigurt në vendimt e tyre saqë askujt nuk do t’i shkonte mendja për ndonjë thyerje në mes. Mirëpo, si shpesh herë, ndodhi thyerja e kësaj revolte aq të fuqishme. Një revoltë që dështoi dhe nuk shkoi deri fund.

‘Pamje revolucioni’, siç tregon edhe regjisori Balaj, ka hasur në vështirësi gjatë realizimit duke pasur parasysh situatën pandemike. Madje ai tregon se vazhdimisht kanë pasur frikë për ndonjë infektim të mundshëm, por që nuk ka ndodhur.

‘Për mua ky tekst është një nga tekstet më aktuale, jo vetëm për ngjarjet dhe zhvillimet aktuale në Kosovë por edhe si tërësi. Ne historikisht, ndoshta edhe brenda familjes kemi revolta. Pasi revolta fillon nga ne. Çuditërisht revolucionet janë të tilla vetëm kur shpërthejnë duke përmbysur sisteme, ndërsa me kalimin e kohës ato sërish çuditërisht shndërrohen në sisteme’, ka theksuar regjisori për KultPlus.

Revolucioni që zë vend në këtë shfaqje, nuk përfundon. Brenda këtij revolucioni, të revoltuarit hasin në revoltën e njëri tjetrit.

‘Jo pa qëllim shfaqjes i është përshtatë skenografia dhe gjetjet të cilat konsistojnë në idenë që reevolucioni ose rruga drejt tij ka gjithmonë edhe shtrembërime brenda’, ka potencuar tutje Balaj për KultPlus.

“Pamje revolucioni”, flet për revolucione të munguara, revolucione të dështuara e për revolucione që presin të shpërthejnë. Çuditërisht revolucionet janë të tilla vetëm kur shpërthejnë duke përmbysur sisteme, ndërsa me kalimin e kohës ato sërish çuditërisht shndërrohen në sisteme. / KultPlus.com

Pezullohen procedurat e zgjedhjes së udhëheqësve të Teatrit Kombëtar të Kosovës

Këshilli Drejtues i Teatrit Kombëtarr të Kosovës bashkë me Ministrinë e Kulturës Rinisë dhe Sportit, kanë vendosur që të pezullojnë procedurat e rekrutimit për dy pozita udhëheqëse në Teatrin Kombëtar.

Ky vendim është marrë për shkak të gjendjes së krijuar me pandeminë dhe për ruajtjen e integritetit të procesit shkaku i parafushatës zgjedhore. /koha/ KultPlus.com

‘Të vdekurit mbajnë zi për atdheun’, si revoltë për mizoritë nëpër të cilat ka kaluar vendi jonë nëpër shekuj

Xhemile Hysenaj

Teatri Kombëtar i Kosovës, me një lojë të mahnitshme nga aktorët, mirëpriti një udhëtim teatror nëpër dramat e shkrimtarit të njohur, Beqir Musliu. Me motive të përmbledhura në katër dramat e tij, iu dha jehona një bote të shkuar kohë më parë, ku kalorës me kuaj prej druri kalëruan nëpër mite, legjenda e trauma tonat, shkruan KultPlus.

Nën regjinë e Erson Zymberit, para publikut u paraqit përmbledhja e Musliut me katër drama, teatrologjia ‘Shtrigani i Gjel-Hanit’.

Shtriga, kalorës të vdekur, zana mali, dasmorë, mbretër gjakatarë e shumë të tjerë, jehuan në skenën e teatrit. Aktorët si: Shengyl Ismaili, Ermal Sadiku, Majlinda Kasumoviq, Afrim Muçaj, Semira Latifi, Arta Selimi e Shpetim Kastrati, me një performancë përtej të jashtëzakonshmes, i dhanë frymë të paparë personazheve të dramave të Musliut. Tradita që vinte me të shkuarën dhe modernia që vinte me të tashmen, fuqishëm fliste për mizoritë nëpër të cilat ka kapërcyer populli jonë ndër vite.

I gjithë procesi i përgatitjes së shfaqjes ‘Të vdekurit mbajnë zi për atdheun’ zgjati për pothuajse 35 ditë të plota. Ndërkaq, Zymberi për KultPlus theksoi se ndjehet jashtëzakonisht mirë për punën e realizuar me të gjithë bashkëpunëtorët e kësaj shfaqjeje, si Jeton Nezirajn, Irena Popovic, Gjergj Prevazin, Bekim Korçën dhe Yllka Bradën.

‘Kjo ka qenë një ëndërr e imja e kamotshme si regjisor, që tekstin e Beqir Musliut ta realizoj në teatër, e ku më mirë se në Teatrin Kombëtar me një kast të mrekullueshme të aktorëve dhe me kushte fenomenale. Ndjehem shumë i kënaqur dhe i plotësuar artistikisht’, është shprehur tutje Zymberi për KultPlus.

Shfaqja që përfundoi me duartrokitje e brohoritje që zgjatën për minuta të tërë, nuk kishte si të mos emociononte ata për të cilët edhe u dhanë të gjitha ato brohoritje.

‘Zakonisht me kolegë kaloj mirë, por kësaj radhe jemi marrë vesh shumë mirë me ta, ndoshta edhe nga energjia e regjisorit, ishte asisoj që gjatë gjithë kohës na ka trajtuar mirë. Mendoj se kemi bërë gjëra të bukura bashkë, duke e përcjellur kështu edhe tek publiku, pasi vërehej se ata e pranuan mjaft mirë shfaqjen’, ka potencuar Shpëtim Kastrati për KultPlus.

Ndërkaq, në anën tjetër, Shengyl Ismaili pas pothuajse një pauze dy vjeçare nga teatri, këtë vit u rikthye fuqishëm në skenë, duke dhënë një performancë që veç sa e forcoi artin e saj skenik.

‘Jam ndjerë shumë mirë, besoj që kemi arritur suksesin tonë. E adhuroj teatrin, teatri është vendi i vetëm që më bën të ndihem kjo që jam’, ka deklaruar Ismaili për KultPlus.

Tutje, regjisori për KultPlus ka treguar se kjo shfaqje do të jetë pjesë e reportuarit për një kohë të gjatë.

‘Të vdekurit mbajnë zi për atdheun’, një shfaqje që emocionoi gjithë publikun, erdhi si një revoltë, si një thirrje për mizorinë nëpër të cilën vendi jonë ka kaluar për shekuj të tërë. Një shfaqje kjo që nuk duhet humbur në asnjë mënyrë, një kastë e mrekullueshme aktorësh nën regjinë e Zymberit, rrëmbeu zemrat e secilit individ që ndodhej në publik e të cilët bashkëjetuan në secilën ngjarje që zuri vend në skenën e Teatrit Kombëtar. / KultPlus.com

‘Kreolët e Ballkanit’, drama që shpërfaqë ballafaqimin dhe luftën e pranimit të vetvetes

Suada Qorraj

Dyert e Teatrit Kombëtar mbrëmë u hapën e pritën ‘Kreolët e Ballkanit’ për të parën herë për këtë vit. Përballja e identiteteve të dyfishta të atyre që dikur ishin fëmijë të martesave të përziera, erdhi para publikut si një ballafaqim me të kaluarën e dhimbshme. Ku pikërisht këta fëmijë, shpërfaqën udhëkryqet jetësore që dikur e ndoshta gjithmonë, fëmijët e tillë do të gjendeshin në mes dy udhëkryqeve, të qenurit heronjë apo tradhëtarë, shkruan KultPlus.

‘Kreolët e Ballkani’ drama që u shkrua në vitin 1989, dhjetë vite para se të fillonte konflikti në Kosovë, erdhi para publikut si një kujtesë historike e si një thirrje për të mos u harruar se çfarë populli i Kosovës kishte përjetuar përgjatë atyre viteve të kobshme.

Për një orë e gjysmë, aktorët Blin Sylejmani, Agron Shala, Vanesa Petrovci, Leonit Maloku dhe Armend Zeqiri kanë interpretuar mbrëmë përballë një publiku më të shumtë në numër sesa që e kishin menudar.

Regjisori Enver Petrovci pas shfaqjes në një prononcim për KultPlus tha se është shumë i kënaqur që ndonëse në një perudhë pandemike shfaqja ka arritur që të ketë një publik të madh. Ai ka shtuar se premiera e kësaj shfaqje ishte e supozuar qe të bëhej në muajin nëntor, mirëpo deri në natën e mbrëmshme ishte shtyer tre herë.

‘Pas peripecive të gjata që i kemi pasur ne dhe krejt bota me këtë Covid, shfaqjen e kemi shtyer tre herë radhazi. Kjo shfaqje ka qenë në plan të ketë premierën në nëntorë. Mirëpo, ja që më në fund doli dhe jam shumë i lumtur edhe me pjesëmarrjen e publikut pasi kam pritur shumë më pak’, ka potencuar tutje Petrovci.

Sipas tij bukuria që mban në vete ‘Kreolët e Ballkanit’, ka të bëjë me faktin se edhe pse kjo dramë është shkruar në vitin 1989, çdo gjë doli që të jetë e vërtetë. Petrovci ndër të tjera tregoi se teksti si tërësi përgjatë gjithë këtyre viteve pati vetëm një ndryshim të vetëm, emri i personazhit nga Mallina në Maria.

“Është një ndjenjë shumë e mirë dhe nuk e kam të vështirë aspak. Me babanë jemi edhe shokë, edhe baba e bijë”, ka potencuar Vanesa Petrovci, e cila në ‘Kreolët e Ballkanit’ erdhi në rolin e Marias.

Për aktorin Leonit Maloku të luaj në një shfaqje ku regjisor është profesori i tij, ka qenë një ëndërr e bërë realitet.

‘Eksperienca ime me profesorin ka qenë shumë e mirë, ka qenë ëndërr e imja që të luaj me profesorin apo të jem pjesë e një drame të shkruar apo drejtuar nga ai, kështuqë kjo ëndërr u bë më në fund realitet. Ndër të tjera, procesi ka shkuar mjaft mirë, kemi pasur ndërprerje deri sa kemi arritur që më në fund të luajme shfaqjen, mirëpo ky pushim na ka bërë mirë sepse jemi kthyer fuqishëm’, ka deklaruar tutje Maloku për KultPlus.

E pranishme në preimerën e parë për këtë vit në Teatrin Kombëtar ishte edhe ministrja e Kulturës Rinisë dhe Sportit, Vlora Dumoshi për të cilën ‘Kreolët e Ballkanit’ ishte një ndër shfaqjet përmes së cilës tregohej historia e dikurshme e martesave të përziera.

“Historia nuk duhet harruar asnjëherë dhe këto janë ndër format se si duhet ta tregojmë atë. Në këtë dramë për ndërgjegjen njerëzore u shpërfaqën edhe talentet e aktorëve të rinj që dhanë një interpretim fantastik”, theksoi Dumoshi për KultPlus.

Drama ‘Kreolët e Ballkanit’ merret me kreolë- fëmijë të lindur nga martesa të përziera (raca). Ato rrallë janë adresuar në të gjithë botën e letërsisë. Gjatë ish Jugosllavisë, këta fëmijë – njerëz kërkoheshin për çdo punë dhe veçanërisht për poste të ndryshme të larta shtetërore. Ishte pikërisht sepse ata llogariteshin që gjatë lindjes, për të mos qenë nacionalistë.

I gjithë tregimi zhvillohet midis dy Krijuesve: Hekuran (Celik) dhe Inspektorit, që janë themeluesit e konfliktit. Kreatori i tretë është Maria, e cila është vajzë infantile dhe nuk e di se çfarë po ndodh përreth saj. Ajo lufton për të mbijetuar, dhe ndërkohë, ajo dashurohet me Hekuranin sepse ai është i vetmi që i jep ushqimin, dhe nuk ka tendencë ta dhunojë.

Drama ka të gjitha emocionet themelore njerëzore. Të tilla si dashuria, urrejtja, ambicia politike, hakmarrja, torturimi, besimi në Zot, dinjiteti dhe më shumë. / KultPlus.com

“Gruaja në Dritare”, një ndër projektet më të suksesshme të Teatrit Kombëtar rishfaqet online

Teatri Kombëtar ka shfaqur në online  dramën “Gruaja në Dritare”.

Për shkak të kushteve që na dikton pandemia që po kalojmë, pamundësisë për t’u shfaqur për një publik më të gjerë në skenën e teatrit , kjo vepër u shfaq në faqen zyrtare në rrjetet sociale të Teatrit Kombëtar.

Kjo shfaqe u transmetua për publikun artëdashës në orën 18. 00 dhe vepra mban autorësinë e shkrimtares së re nga Kosova Arta Arifi dhe me regji të regjisores tashmë të afirmuar sidomos në skenën e Teatrit Kombëtar, Rovena Lule. Kujtojmë se regjisorja Lule ka vendosur vepra të tjera të suksesshme me aktorët më të mirë të Teatrit. Madje edhe para se të mbylleshin institucionet teatrore për shkak të COVID-19, shfaqja e regjisores Rovena Lule ishte shfaqja e fundit që u dha për publikun e gjerë të teatrit, përfshirë këtu edhe shfaqjen “Galaksia” që është një ndër shfaqjet më të vlerësuara të teatrit. Kjo shfaqje është vlerësuar me shumë çmime si për regjinë, ashtu edhe për interpretimin e aktorëve, sidomos të protagonistes Olta Daku.

Shfaqja e transmetuar mbrëmjen e djeshme ka pasur një numër të konsiderueshëm ndjekësish. Në këtë shfaqje vlerësohen edhe kostumet dhe skenografia që mbajnë autorësinë e Berina Kokonës.

Shfaqja “Gruaja në Dritare” vjen në këtë skenë si një rivënie dhe si pjesë e repertorit të përzgjedhur të Teatrit Kombëtar pasi ajo është shfaqur edhe më herët në sezonet e kaluara artistike. Ajo është e përzgjedhur nga konkursi tashmë i kthyer në një traditë nga Teatri Kombëtar për leximin e dramës shqipe, një konkurs që zhvillohet çdo fillim sezoni të teatrit dhe vijnë të lexuara nga aktorët më të mirë të këtij institucioni. Vepra ka në fokus marrëdhëniet e brishta brenda familjes që herë pas here mund të kthehen edhe në tragjedi.

Vlen të theksohet se autorja Arta Arifi është një shkrimtare mjaftë e vlerësuar e dramës Shqipe. Tituj të tjerë të suksesshëm të saj janë si psh,  “Kohë pa ngjarje”, “Perlat e Marias”, “Aritmia” dhe shumë të tjera.

Gjithashtu në këtë shfaqje është vlerësuar shumë loja brilante e aktorëve si Olta Daku, Yllka Mujo, Karafil Shena, Neritan Licaj, Dritan Borici etj./ KultPlus.com

Teatri Kombëtar shpalos arkivin historik

 Fundjava shenjoi festat më të rëndësishme kombëtare: Pavarësinë dhe Çlirimin e Shqipërisë

Teatri Kombëtar hapi në këtë përvjetor, arkivin historik me shfaqjet e vëna në skenë dekada më parë. Vepra të autorëve të njohur, sjellë në skenë nga regjisorë, si: Pirro Mani apo Arben Kumbaro dhe në role, aktorët e Teatrit Kombëtar. Ditën e Çlirimit ( 29 Nëntorin) teatri e kujtoi me shfaqje madhështore të arkivës, duke theksuar vijon se prej tyre, niset me dramën e njohur “Arturo Ui”.

“Të dashur miq, me rastin e Ditës së Çlirimit, do të kujtojmë së bashku, shfaqje madhështore nga arkiva historike e Teatrit Kombëtar. E nisim me dramën “Arturo Ui”, shkruar nga Bertold Brecht dhe regji nga i madhi Piro Mani. Premierë më 4 mars të 1971”, përshkruhet në faqen zyrtare të teatrit, ku janë publikuar dhe fotografitë me vepra vite më parë.

Një nga ngjarjet më të bujshme në historinë e teatrit shqiptar ishte vënia në skenën e ish-Teatrit Popullor e dramës “Arturo Ui”. Në origjinal titulli është më i gjatë: “Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui”, në përkthimin e shkëlqyer të Robert Shvarcit (1932-2003) si “Historia e një karriere që mund të frenohej”, vepër e autorit gjerman Bertold Brecht (1898-1956).

Me regji nga Piro Mani, skenograf në vepër ishte Agim Zajmi (1936-2013). E veçantë është se në rolin e Arturo Ui interpretonte i madhi Kadri Roshi (1924-2007). Po ashtu luanin plot kolosë të tjerë të skenës si Vilson Gjocaj, Ahmet Pasha, Lazër Filipi, Ndrek Shkjezi, Qenan Toro, Tomorr Guçe, Shkëlqim Basha, Pjetër Gjoka, Gjovalin Gjoka, Luan Qerimi,Pandi Siku, Fatos Haxhiraj, Prokop Mima, Ndrekë Luca, Xhemil Tagani, Antoneta Papapavli, Esma Agolli, Xhafer Xhafa, Avni Rada, Mhill Pali, Sulejman Pitarka, Avni Resuli, Sheri Mita, Lazër Vlashi, Sulejman Dibra, Avni Resuli, Reshat Arbana, Sandër Prosi, Roland Trebicka, Gjon Karma, Anastas Kristofori, Violeta Manushi, Drita Pelingu, Margarita Xhepa, Mimika Luca dhe Hasan Fico.

Një tjetër dramë në arkivin e TK është dhe “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”. Teatri shprehet se premiera e saj i takon vitit 1972. ““Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, një dramë nga Ismail Kadare, nën regjinë e të madhit Piro Mani. Premiera 10 maj 1972”, bën me dije TK. Piro Mani lindi në 14 prill të vitit 1932 në Korçë. Një nga personalitetet më të shquar në historinë e teatrit shqiptar. Regjisor dhe pedagog i shkëlqyer, për 25 vjet punoi në Teatrin Kombëtar. Studioi në Institutin Shtetëror të Artit Teatror, GITIS, në Moskë. Pas kthimit në atdhe u emërua regjisor i teatrit “Andon Zako Çajupi”, Korçë, të cilin e drejtoi me sukses për rreth tetë vjet. Që nga 1967- 1992 ka qenë regjisor i Teatrit Kombëtar, ku ka vënë me dhjetëra pjesë teatrale.

Një tjetër vepër nga Brecht

Shfaqja tjetër që ka dalë nga arkivi historik i Teatrit Kombëtar është një tjetër vepër e autorit Bertold Brecht, premierë në 1990. ““Frikë dhe mjerim në Rajhun e tretë”, një dramë shkruar nga Bertold Brecht, nën drejtimin regjisorit të mirënjohur Arben Kumbaro. Premiera 12 janar 1990”, shkruhet në statusin e TK në “Facebook”, ndërsa ka publikuara dhe foto nga vepra në skenën teatrore vite më parë në 1990.

Bertold Brecht ka lindur 10 shkurt 1898 në Augsburg të Gjermanisë. Ai ishte një praktikues gjerman i teatrit, dramaturg dhe poet. Brecht pati përvojat e tij të para teatrale në Mynih, duke luajtur si aktor, debutimi i tij u ndikua fuqishëm nga ekspresionizmi. Në vitin 1928 Bertold Brecht arrin një sukses të madh me “Opera për tre grosh”, ribërje e dramës popullore angleze të Shekullit XVIII e J. Gay (“Opera e lypësit”). Brecht është njohur dhe si një nga dramaturgët më me ndikim të shekullit XX. Ai themeloi teatrin e famshëm “Berliner Ensemble”. Bertold Brecht është autori i poezive të shumta që mund të konsiderohen ndër më të bukurat e lirikës gjermane të shekullit të njëzetë. Në dramat e tij më të famshme përmendim edhe ato me titull “Jeta e Galileut”, “Nënë Kurajo dhe Fëmijët e saj”, “Njeriu i mirë i Szechëan”, “Rrethi prej Shkumësi i Kaukazit”, etj. Në 14 gusht të vitit 1956 Bertold Brecht ndahet nga jeta./ KultPlus.com