U prezantua në Prishtinë dokumentari dhe ditari i Parashqevi Qiriazit, njëkohësisht edhe në UNESCO

Medina Pasoma

Ndonëse historia jonë është e kurorëzuar me ngjarje të rëndësishme falë veprimtarisë së individëve të shquar, një rol tejet të madh ka edhe Parashqevi Qiriazi. Pikërisht për të vlerësuar figurën e saj të madhe, në Bibliotekën Kombëtarë të Kosovës në Prishtinë u promovua ditari i saj si dhe u shfaq dokumentari për të, shkruan KultPlus.

Parashqevi Qiriazi e cila tanimë me kontributin e madh për arsimin, kulturën dhe diplomacinë shqiptare është kthyer në mësuese të mbarë popullit, kësaj here i erdhi publikut kosovar përmes dorëshkrimeve të saja, nën titullin “Ditari i Parashqevi Qiriazit, Ditët e mia në Konferencën e Versajës” dhe fjalëve të të tjerëve për të.

Holli i Bibliotekës Kombëtare mirëpriti profesor universitar, përfaqësues institucionesh e kontributdhënës të kulturës për të ndjekur aktivitetin kushtuar Qiriazit në 50 vjetorin e vdekjes së saj. Përderisa të pranishmit morën ulëset, Valdeta Kasapi filloi moderimin, duke i uruar pjesëmarrësve shikim të mbarë për dokumentarin i cili shpalosi jetën dhe veprën e Qiriazit.

Figura të rëndësishme dhe njohës të kontributit të saj, kishin përzgjedhur fjalë të veçanta për të kujtuar Qiriazin në dokumentarin e përgatitur nga Ministria e Kulturës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të shqiptarëve dhe Instituti për studime shqiptaro-protestane në Tiranë.

Dokumentari i cili përveç fjalimeve, përbënte fotografi që nga fëmijëria e deri në moshën më të vonshme të Qiriazit, dokumente e dorëshkrime të saj, nuk mbeti vetëm nën hijen e syrit të publikut kosovar. Pikërisht në ato momente, kjo përmbledhje po shfaqej edhe në Paris, përkatësisht në Asamblenë e Përgjithshme të UNESCO-së.

Pas dokumentarit, foltorja u hap për organizatorët për të nderuar figurën e ndritur të Qiriazit. Kryetari i Shoqatës për kthimin e shqiptarëve të shpërngulur, Jahjaga Lluka theksoi rëndësinë e unifikimit të shqiptarëve dhe punës së vazhdueshme për faktografimin e individëve dhe ngjarjeve të rëndësishme të historisë kombëtare.

Në anën tjetër, kryetari i Institutit të Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të shqiptarëve, Skender Asani theksoi se mos bërja mjaftueshëm për figurën e kësaj gruaje të madhe shqiptare e shtyu këtë institucion që të publikonte ditarin e Qiriazit.

“Ne sot përmes ditarit dhe filmit dokumentar po prezantojmë një episodë të shkurtër nga jeta e Parashqevi Qiriazit sepse emri i saj është shumë më i madh dhe mbetemi me shpresë që profili i plotë i kësaj gruaje shqiptare do të studiohet nga ekipet e specializuara”, u shpreh drejtori i Institutit.

Ai shtoi se familja Qiriazi paraqesin shiritin e çmueshëm të memories kombëtare, duke përmendur mësonjëtoren, Kongresin e Manastirit dhe përpjekjet shekullore për Pavarësi.

“Familja Qiriazi me përpjekje titanike ishte prej flakadanëve kryesor që kësaj ngjarje i hapi udhën dhe shtigjet e errëta të historisë”, tha Skender Asani.

Tutje, drejtori i Institutit shprehi dëshirën e tij që Parashqevi Qiriazi të shndërrohet në pasaportë kulturore e diplomatike për shtetin e Kosovës.

Në anën tjetër, për të folur në cilësinë e kritikut letrar i pranishëm ishte edhe publicisti Emin Azemi.  Ai tha se Ditari i Qiriazit “Ditët e mia në Konferencën e Versajës” shpalosin angazhimin e drejtpërdrejtë të një gruaje shqiptare në ngjarje madhore të kohës.

“Ditari që tanimë kemi në duar dëshmon që një prej hallkave që lidhte gjithë ato ngjarje të bujshme në prag dhe pas Konferencës së Versajës ndodhi në duart e brishta të Parashqevi Qiriazit, që atëherë as që e dinte se po e shkruante diplomacinë shqiptare”, theksoi Emin Azemi.

Tutje, publicisti shtoi se shënimet e marra nga Qiriazi nga 1 janari e deri më 26 tetor të vitit 1990 janë përmbledhje e një kronike autentike mbi zhvillimet në prag të Konferencës së Versajës dhe pas saj.

“Pasi ta kemi lexuar këtë ditar do të mbetemi për një çast të fikësuar me një pyetje: “Si ka arritur kjo grua e shquar, e rrethuar me vetminë e dilemave delikate që shtronte koha kur nuk mjaftonte as fuqia e dhjetëra burrave për të ça akullin e refuzimit ndaj çështjes shqiptare?”, vlerësoi Azemi.

Emin Azemi tha se ky ditar i shkruar me shkrim dore dhe e konceptuar si një agjendë ngjarjesh ditore, do të shërbej për hulumtim dhe frymëzim për studiues, historian, shkrimtarë e skenaristë të shumtë, duke qenë se Parashqevi Qiriazi arriti të përhapte zërin e kombit shqiptar.

“Ajo arriti të bëhej zëdhënëse e kauzës shqiptare në një konferencë ndërkombëtare ku logjika e ftohtë e gjeopolitikës ishte më e ashpër se dëshirat dhe aspiratat e shqiptarëve për të jetuar brenda një sovraniteti të pacenuar territorial e kombëtar”, tha për fund Azemi.

Parashqevi Qiriazi përbën një ndër personat më të rëndësishëm të historisë, e që dëshmon edhe për fuqinë dhe përkushtimin e grave pavarësisht periudhave kohore. / KultPlus.com

Dokumentari “Billie Eilish: The World’s A Little Blurry” së shpejti në “Apple TV+”

Është publikuar trileri i plotë i dokumentarit të yllit, Billie Eilish.

I paralajmëruar në muajin shtator, dokumentari me titull “Billie Eilish: The World’s A Little Blurry”, pritet të lansohet nëpër kinema dhe në platformën “Apple TV+”, në shkurt të vitit 2021.

Ky projekt i shumëpritur nga adhuruesit e këngëtares 18-vjeçare, vjen me regji të R.J. Cutler ndërsa është prodhuar në bashkëpunim me shtëpinë diskografike të Eilishit, “Interscope Records”.

Në janar të këtij viti, Billie pati treguar se është tmerruar nga ideja e lansimit të dokumentarit, i cili e shtjellon jetën e saj prapa kamerave.

“Nuk e kam shikuar asnjë fragment të tij. Po ndihem e frikësuar rreth lansimit të tij. Ata më kanë xhiruar vazhdimisht nga korriku i vitit 2018. Kush ka aq shumë pamje të vetes, të cilat nuk i ka parë ende? Jam plotësisht e tmerruar”, kishte deklaruar Eilish gjatë një interviste të realizuar pak para performancës së saj në koncert.

Javën e kaluar, Billie Eilish dhe vëllai i saj Finneas O’Connell, e interpretuan një ‘cover’ të këngës së Krishtlindjeve, “Silver Bells”. / Koha.net / KultPlus.com

“Kur shkolla ndryshon”, dokumentari i Rai-t mbi ruajtjen e kulturës shqiptare

San Marzano është një nga komunat arbëreshe në Jug të Italisë, ku janë ruajtur me gjuha, traditat dhe këngët shqipe. Në vitet ’70 të shekullit të shkuar profesor Carmine de Padova, i cili është personazhi kryesor që rrëfen për videon e mëposhtme të RAI-t, kishte hapur një klasë në shtëpinë e tij, ku shkonin fëmijë e të moshuar për të mësuar shkrimin e gjuhës mëmë. Bashkëpunëtor i ngushtë me profesor Tullio de Mauron, që gjithashtu shpjegon në video fenomenin e ruajtjes mbi 5-shekullore të gjuhës nga komuniteti arbëresh, ai është angazhuar në projektet të ndryshme artistike dhe shkencore.

Ka ngritur zërin shpeshherë për harresën në të cilën po lihej gjuha e komunitetit ku bënte pjesë, duke mos e përfshirë si pjesë e kurrikulave shkollore deri ditën që vdiq në vitin 1999. De Padova ishte themeluesi i Qendrës së Kërkimeve Arbëreshe C.R.I.A. (Centro Ricerche Italo Albanesi), atribut për të cilin u ftua të merrte pjesë në Festivalin Folklorik të Gjirokastrës më 1978, ku i shoqëruar nga një grup arbëreshësh të San Marzano-s, mbajti edhe një fjalë përshëndetëse. Në Gjirokastër, arbëreshët u prezantuan me programin e tyre artistik dhe me veshjet e veçanta që mbajnë sanmarzanezët, të realizuara më së shumti me katër ngjyra, të zezën, të kuqen, të bardhën dhe të artën./ KultPlus.com

Dokumentari i 1951 mbi ritualin unik të martesës arbëreshe

Në provincën e Potenzës ngrihet Shën Konstandin Shqiptari (San Costantino Albanese). Në këtë vend, të themeluar nga shqiptarët që kanë emigruar në Itali, ata ende jetojnë traditat e lashta gjuhësore, fetare dhe popullore të vendit të tyre të origjinës. Kështu nis dokumentari i vitit  1951 publikuar së fundmi nga arkivi i filmit në Bolonja. Një dokumentar i cili ilustron një nga ritualet më të zakonshme të komunitetit: martesën.

Një baba (me gajde) të ndihmuar nga djali i tij i vogël kujdeset për delet e kullotës. Gratë prashisin ndërsa një burrë mbjell. Zëri i fjalëve thotë se komuniteti përbëhet nga njësi familjare patriarkale të vetë-efiçente, të dedikuara për punë, ndershmëri dhe respekt për të moshuarit. Brenda një shtëpie: bariu kthehet duke njoftuar se po qarkullon zëri i një kërkese të ardhshme fejese për vajzën e tij. Gjyshja godet fëmijën që ka vënë duart në tenxhere. Në tryezë, diskutojnë propozimin e martesës. Në frontin e zjarrit, kujton gjyshin e tij (kujtime) kur ai u martua me gruan e tij e pyeti, duke sjellë, sipas traditës, një trung para derës së vajzës, duke ngulur sëpatë dhe duke pritur për babain e vajzës te marri vendim si një shenjë pranimit. Edhe tani pretendenti sjell trungun para derës: propozimi pranohet. Martesa festohet me një rite ortodokse bizantine. Ndërsa procesioni lë kishën, zëri tregon se si dhëndri ka pritur gjashtë vjet para se të martohej. Ne fillojmë vallet tradicionale, me zhurmën e gajleve. Së fundi, vajzat përshëndes nusen me një shami, e cila shkon me hipur dhëndrit në një gomar, për të kujtuar zakonin e lashtë të rrëmbimit. / Diasporashqiptare/ KultPlus.com

Dokumentari i plotë këtu:

https://www.facebook.com/watch/?v=1810677932373178

Nga melodia e çiftelisë deri tek krisma e pushkës, jeta e Selman Kadrisë vjen përmes një dokumentari

Suada Qorraj

Në Rrafshin e Dukagjinit, në fshatin që shtrihet në veriperëndimin e Kosovës, Cërcën e Komunës së Istogut, për vite të tëra, brenda odave e kullave është dëgjuar e kënduar kënga për të birin e kësaj toke, trimin që pabesisht e vranë, shkruan KultPlus.

Hej, hej, me gojë hapun ka mbetë Serbia,

Thonë kush asht ai Selman Kadria

Deri sot jo s’e kem njoftë Cerrcën

Sot na e vranë Miliq Kërrstën

Janë pikërisht këto vargjet e para të kësaj kënge, që nën tingujt e çiftelisë shpalosin guximin e veprën e Selman Kadrisë, njeriut që vrau një nga serbët që kreu krimet më mizore ndaj shqiptarëve, Miliç Kërstiqin – i njohur më shumë me mbiemrin Kërrsta.

Për jetën e Selman Kadrisë tashmë ka filluar të realizohet edhe një dokumentar. Është pikërisht gazetari Zekë Sinanaj ai i cili tash e një kohë të gjatë ka filluar të hulumtoj më tepër për të.

Në një intervistë për KultPlus, Sinanaj ka treguar se kur kishte kuptuar se e bija e Selman Kadrisë është ende gjallë, ai e kishte ndjerë të nevojshme që të dokumentonte këtë fakt.

“Unë krejt rastësisht e kam kuptuar që e bija e Selmon Kadrisë është ende gjallë dhe jeton në Istog. Prandaj dhe e ndjeva të nevojshme që të realizoj dokumentarin për jetën e tyre”, ka thënë Sinanaj.

Sinanaj tregon se e bija e Selman Kadrisë nuk e di as sa vite i ka, ngase që nga vrasja që kishte bërë i ati i saj, ata ishin fshirë nga regjistrat.

Tutje ai ka treguar se dokumentari do të përmbajë edhe inskenimin e vrasjes së Miliç Krstës e Selman Kadrisë.

Sipas regjisorit, dokumentari do shfaqet në qershorin e vitit të ardhshëm, kohën kur Selman Kadria është vrarë. Ai synon që premierën krahas transmetimit në RTK ta bëjë edhe në Istog, vendin ku Selman Kadria ka lindur.

Por, kush është Selman Kadria?

Selman Kadri Hasanaj, i njohur ndryshe si Selman Kadria lindi në vitin 1906 në Cërcë të Istogut dhe vdiq në vitin 1938. Babai i Selman Kadrisë quhej Kadri Hasanaj, kurse nëna e tij e kishte emrin Fatime Hasanj, e cila poashtu kishte prejardhjen nga Istogu, fshati Moistir i kësaj komune. Selaman Kadria kishte edhe dy motra, Rroshe dhe Shkurte Hasanaj.

Biri i familjes së njohur Hasanaj nga fshati Cërcë u rrit në një kohë kur kombi shqiptar po kalonte periudhën më të vështirë të historisë së tij, ai u lind dhe u rrit nën frymën e patriotizmit për çlirimin e Shqipërisë dhe të bashkimit të trojeve etnike shqiptare.

Selman Kadria ashtu si çdo kush tjetër që u rrit në atë periudhë, nuk pati ndonjë fëmijëri të veçantë që ta dallonte nga të tjerët. Por, në bazë të atyre pak shkrimeve e dokumentarëve që janë bërë për të, thuhet se Selman Kadria, si fëmijë ishte i zgjuar e i shkathët, por edhe guximtar. Ai shquhej edhe për zërin e tij melodik, që kur u rrit i mundësoj atij që të bëhej rapsod i odës së burrave, e që së bashku me lahutën e çiftelinë e tij, do të këndonte këngë të së kaluarës të kombit shqiptar, të bëmave, por edhe heronjve.

Selman Kadria pati fatin të vijoj mësimet në një shkollë të hapur në Istog nga austro-hungarezët. Aty ai mësoj shkrimin e leximin, e po në atë vend ai morri hapat e parë të rrugës së tij atdhetare. Ai u formësua edhe në oda, prej ku mësoj për heroizmin e Skënderbeut, pikërisht në oda ai u njoftua për luftërat që tashmë po bënin Azem Galica, Beqir Rexha, Ram Alija e shumë të tjerë. Por, edhe për masakrat e dëbimet që po i shkaktonte xhandarmëria serbe.

Thuhet se në periudhën e reformës agrare të vitit 1919, familjes së Selman Kadrisë ju kishte konfiskuar e gjithë pasurinë, duke e kaluar në pronësi të vojvodës së Istogut, Miliç Kërsta. Prandaj edhe Selman Kadria kur u rrit, ishte i detyruar që të punonte në punën e rrogëtarit.

Gjatë gjithë kësaj kohe ai ishte dëshmitar i terrorit që i bëhej popullit shqiptar, banorëve të Istogut, e fshatit ku ai ishte rritur, nga banda e Vojvodës së Istogut, Miliç Kërstiq.

Selmna Kadria jetoj në kohën kur në Istogun e fëmijërisë së tij terrori ishte bërë i pashmangshëm, ai tashmë kishte njohuri për masakrën e Rakoshit, ku Miliç Kërstiq së bashku me çetën e tij kishte prerë e kishte vrarë meshkujt e asaj ane, masakrën e Bollopojës së Ulët ku ishin vrarë 12 fëmijë të moshës gjashtë e dymbëdhjetë vjeçare. Selman Kadria jetoi në kohën kur Miliç Kërstiq kishte djegur për së gjalli 9 fshatarë të Uçës, të ngujuar në kullën e Burimit të poshtë, kjo si shenjë hakmarrjeje për bariun e vrarë të Kerstiqëve. Miliç Kërrsta kishte vrarë edhe të atin e Selman Kadrisë, kur ky i fundit ishte vetëm 7 vjeç.

“Po k’saj radhe o pushka e Selmanit dridhi eshtnat o të Car Dushanit”

Selman Kadria së bashku me dy shokët e tij, Brahim Ukë Kabashin nga Gurrakoci dhe Ali Kabashin nga Tomoci, që të tre rapsod odash dhe shokë të mirë, lidhin besën për të vrarë tre xhandarët më të njohur të rrethit të Istogut, Ars Peroviçin, Arseni Qyrkun edhe Miliç Kërrsten.

Ndonëse thuhet e shorti kishte rënë ndryshe, pra Brahim Uka të vriste Miliç Kërrstën e Selman Kadria, Ars Petroviçin, Selmani i kishte kërkuar Brahimit që t’i ndërrojnë “viktimat”, sepse Selman Kadria kishte kohë që e kishte planifikuar vrasjen e Miliç Kërrstës. Madje ai ishte afruar aq shumë më të duke u bërë kështu një njeri i besueshëm, e kumbara i Miliç Kërrstës.

Meqenëse Selman Kadria punonte si punëtor me mëditje tek vrasësi i familjes së tij, Miliç Kërrsta, e kishte më të lehtë që të jetësonte planin e tij. Pikërisht një ditë pas marrëveshjes me shokët e tij, në muajin qershor të vitit 1938, Selman Kadria shkon së bashku me Miliç Kërrstën për të peshkuar në lumin e fshatit.

Si njeriun e tij të besuar, Miliç Kërrsta ia lë në dorë, armen e tij Selman Kadris, derisa ai po bëhej gati që të peshkonte. Selmani e sheh si një mundësi të volitshme dhe e di se nuk do të mund të ketë një shans tjetër. Me pushkën e Miliç Kërrstë në dorë, ai i drejtohet dhe i thotë:

O Miliç Kërrsta! Si m’besove kaq shumë, kur e din se ma ke vra të gjithë familjen!?

Thuhet se i befasuar nga akti i tij, Miliç Kërrsta i kishte thënë Selman Kadrisë që t’mos luaj me armë.

Selman, mos luaj me pushkë, se nuk luhet me armë!

Por, Selman Kadria ashtu i vendosur siç ishte nuk u tremb e as nuk u zmbraps nga fjalët e Miliç Kërrstës.

Jo nuk po luaj, por po të vras.

Përfundon kështu dialogu i tyre, por dhe jeta e vojvodës së Istogut Miliç Kërrsta. Selman Kadria kufomën e tij e mbulon me gjethe e me rrema, ndërsa ai vet ikë në Çarrishtën e Januzajve.

Përplot dy ditë e kërkuan Miliç Kërstën për ta  gjetur në vendin ku Selman Kadria e kishte varrosur. Duke e ditur se personi i fundit me të cilin e kishin parë Miliç Kërrstën ishte Selman Kadria. Për kapjen e Selman Kadrisë shteti mobilizoi gjithë mekanizmat e mundshme, ushtrinë, xhandarmërinë, vullnetarët si dhe dhunshëm, mbarë fshatarët e fshatrave të Podgurit.

Madje për vrasjen që kishte bërë Selman Kadria kishte dëgjuar edhe mbreti Zog, dhe duke pasur parasysh mizoritë e Kërrstës kundër shqiptarëve, kishte ofruar të holla për atë që e shpëton dhe e dërgon në Tiranë, Selman Kadrinë.

Selman Kadria nga pamundësia për të dalë jashtë kufirit, për ditë të tëra kishte qëndruar i fshehur në male dhe i pangrënë. Thuhet se përmes një djaloshi, bari dhish, Selman Kadria i kishte dërguar të fala dajës Ramë Vuthaj (daja i babës së Selmanit), nga i cili kërkon për t’i sjellë bukë te vendi i quajtur Kroni i Keq.

Rama fillimisht shkon në Istog, te kryetari i komunës Rale Vuliq, ku tregon për vendndodhjen e Selman Kadrisë dhe premton që do ta vërë në kurthe këtë të fundit. Në takimin e tyre te Kroi i Keq Rama i tregon Selmanin për bastisjet, rrahjet, maltretimet dhe burgosjet që pushteti serbosllav kishte ndërmarrë mbi fshatarë për ta gjetur apo hetuar vendstrehimin e Selmanit. Ai i thotë Selmanit se mënyra e vetme për të shpëtuar është rruga për në Tutinë, pas bjeshke, e pas disa kohësh të dalë në Shqipëri.

Ashtu siç ishin marrë vesh, të nesërmen u takuan në vendin e caktuar. Daja Ramë me vete kishte marrë kalin, rroba grash dhe një sëpate që gjoja pas kthimit të pres dru. Selmani me kërkesën e dajës së tij vishet me rroba grash dhe detyrohet që të fsheh pushkën e tij në një vend që të mos rrezikohet gjatë udhëtimit.

Me pritat që tashmë xhandarmëria serbe i kishte bërë gati dhe sjelljen e dyshimtë të dajës Ramë e fusin në mendime Selman Kadrinë, i cili më pas heq rrobat që i kishte veshur dhe i thotë dajës se do shkoj ta marrë pushkën.

Gjatë përpjekjeve të tij për të zbritur nga kali, Selman Kadrisë i ngatërrohet njëra këmbë në zëngji dhe daja Ramë e godet atë me sëpate në shpinë. Ndonëse me plagë në trup, Selman Kadria niset për të marrë pushkën, e pas tij me të njëjtin qëllim edhe Daja Ramë.

Me të arritur te pushka, me anë të fishekëve të zbrazur në erë, daja lajmëron vendndodhjen e tyre. Selmani për të mos rënë në duar të serbëve, niset për t’i dhënë fund jetës sipër Majës së Gollakut, por që nuk arrin dot. Xhandarmëria serbe kishte arritur që të kap Selmanin e alivanosur dhe ta dërgoj atë në oborrin e kishës, në qendër të Istogut, ku e torturuan deri sa ky i fundit vdiq.

Pas një kohe, dy të rijnë të moshës 14 dhe 16 vjeç e nxjerrin gjakun e Selman Kadrisë duke e vrarë Ramë Vuthin. Djemtë që e vranë dajën Ramë, ishin djemtë e axhës së Selman Kadrisë.

Madje thuhet se Bardhi, 14 vjeçar kishte shtënë i pari mbi Ramë Vuthin dhe i kishe thënë këto fjalë: O Ramë Tekerrlaçi, ku i ki armët që ti kanë dhanë për Selmanin?, e menjëherë pas tij edhe djali tjetër ku dhe e kishin vrarë.

Si ishte jeta pas kësaj trimërie?

Selman Kadrisë sot i pushojnë eshtrat në varrezat e reja të fshatit Cërcë. Varri është i punuar me gur mermeri dhe është ngritur në vitin 1941, në kohën e Shqipërisë, u punuar me fjalë guri dhe shkronja të mëdha shtypi, në varrin e Selman Kadrisë sot gjendet ky epitaf:

Ju shtegtarë që kaloni,

Pranë këtij trimi ndaloni,

Veprën mos t’ia harroni

Bijëve tuaj tua kujtoni

Selman Kadrija la pas vetes gruan, Zojën dhe tre fëmijët, djalin Jasharin, dhe dy vajzat Rroshen dhe Shkurtën. Kjo e fundit, e bija e Selman Kadrisë, është ende gjallë dhe jeton në Istog, në fshatin Uqë, familjen Kajtazaj, aty ku tash e sa vite është e martuar.

KultPlus ka arritur që të kontaktoj me nipin e Selman Kadrisë, djalin e Jasharit, Agron Hasanaj. Ai ka rrëfyer jetën e babit të tij pas vdekjes së Selman Kadrisë. Sipas tij jeta e babit të tij nuk ishte e lehtë, ngase Selman Kadria para se të kryente vrasjen, me qëllim që të mbronte familjen i kishte dërguar ata në Vrellë të Istogut.

Hasanaj tregon se gjyshja e tij, gruaja e Selman Kadrisë, një vit pas vdekjes së burrit të saj është martuar në një familje tjetër, e kësisoj edhe babi i tij me të motrat u rritë në po atë familje. Madje për babain e Agronit ishte e vështirë edhe të gjente punë.

“Një hoxhe nga Vrella i quajtur Mulla Musa e ka ndihmuar babin tim që të shkojë në shkollë, dhe kësisoj ai ka përfunduar normalen për tu bërë mësues. Ka punuar si mësues në fshatin Dush, por më pas e kanë larguar nga puna duke i thënë se djali i Selman Kadrisë nuk bënë që të punojë në këtë shkollë. Pastaj babai kthehet në Vrellë dhe punon një kohë si korril e më pas në një shitore në Vrellë”, ka thënë Agron Hasanaj.

Selman Kadria është nderuar me urdhrin ‘Heroi i Kosovës’ nga presidenti i vendit, Hashim Thaçi në vitin 2019 për veprimtarinë e tij kundrejt çështjes shqiptare dhe kryengritjes kundër pushtimit Serb. Urdhri “Hero i Kosovës” është dekoratë shtetërore e Kosovës që u jepet figurave historike shqiptare dhe të Kosovës të kohëve moderne nga Lidhja e Prizrenit e këndej, si dhe qytetarëve të Kosovës që kanë bërë vepra trimërie për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës ky urdhër përmban portretin e Skënderbeut./ KultPlus.com

“65 Roses”, dokumentari për Yllka Letin të cilës këndi i lojërave ju bë një fushë betejë me jetën

Suada Qorraj

Gjashtëdhjetë e pesë trëndafila, një pikturë për të dëshmuar jetën, sëmundjen dhe luftën me të. Historia e katërmbëdhjetë vjeçares nga Prishtina, Yllka Leti, e cila vuan nga fibroza cistike, e të cilës këndi i lojërave ju bë një fushë betejë me jetën.

“Gjëja e parë që do të bëja kur ta marr vesh që se kam më sëmundjen është t’i gjuaja hapat nga dritarja e mandej kisha dalë dhe sa kisha mujtë veç kisha bërtitë”, thotë ajo gjatë dokumentarit “65 Roses”, shkruan KultPlus.

Minutat e këtij filmi sjellin rrëfimi e detajuar të jetës së Yllkës, që nga ëndrrat, dëshirat madje edhe pengesat që ajo kalon ditë pas dite. Vera e vitit që lam pas shënoi edhe xhirimet e para të këtij dokumentari, përgjatë dy muajve ekipi nga Shkupi që tashmë ishte vendosur në Prishtinë, përcolli Yllkën dhe historinë e jetës së saj. Regjisori i këtij dokumentari Murat Zherka në një intervistë për KultPlus ka treguar se që nga hera e parë kur e kishte dëgjuar historinë e Yllkës ai kishte qenë kureshtar që ta zhvillonte tregimin e saj edhe më tutje.

“Që nga hera e parë kur kemi dëgjuar për historinë e Yllkës, unë personalisht por edhe i gjithë ekipi me të cilin zakonisht bashkëpunoj, kemi qenë shumë të interesuar për të kuptuar më shumë dhe për ta zhvilluar këtë tregim edhe më tutje. Ajo çka na bëri më së shumti përshtypje, ishte karakteri i Yllkës dhe mënyra se si ajo ka vendosur t’i qaset jetës me të gjitha sfidat që ajo mund ta ballafaqojë një 14 vjeçare dhe jo vetëm. Kështu, ky ishte tregimi i përsosur për ta shndërruar në dokumentar”, ka deklaruar Zherka.

Ai nuk e quan Yllkën aktore, por një artiste të vërtetë ngase sipas tij personaliteti përplot energji i Yllkës e ka lehtësuar edhe procesin e realizimit të këtij dokumentari. Tutje Zherka ka shtuar se qasja në jetën e Yllkës gjatë realizimit të këtij dokumentari e bëri atë por edhe pjesën tjetër të epikes të mësojnë shumë nga ajo. Yllka u tregoi edhe një herë që çdo sfidë kalohet atëherë kur jemi optimist, me shpresë e mbi të gjitha edhe atëherë kur nuk dorëzohemi lehtë.

“Mesazhi më i mirë që e kemi marrë nga Yllka dhe nga krejt kjo përvojë është fuqia dhe mos-dorëzimi i Yllkës, e kjo na jep një mësim shumë të mirë për krejt ne – që çdo sfidë mund të mposhtet nëse jemi optimistë dhe me shpresë”, ka deklaruar regjisori i dokumentarit “65 Roses”.

Dokumentari që në minutat e parë ngërthen në vete mesazhe, optimizëm e lumturi për jetën. Por, ajo se çka e bënë edhe me të veçantë këtë dokumentar është edhe shtojca e tre personave të tjerë, Flora, Mary dhe Jared, ku të tre me përvojën e tyre i japin forcë dhe kurajë Yllkës që të vazhdoj përpara dhe të mos dorëzohet. E krahas kësaj është Yllka ajo që inspiron ata edhe më tepër, entuziazmi, karakteri dhe hareja që ajo ngërthen në çdo sekondë të ditës bëhen frymëzuese.

Ishte premiera e këtij dokumentari koha kur Yllka për herë të parë dëgjoi atë se çka Flora, Mary dhe Jared kishim për të thënë.

Murat Zherka për KultPlus tregon se Yllka nuk ishte në dijeni për këto mesazhe, ngase kjo ishte mënyra e tyre për të falënderuar Yllkën për shoqërinë dhe bashkëpunimin që krijuan.

“Yllka nuk ishte në dijeni për këto mesazhe. Kjo ka qenë një surprizë e vogël që ekipi i filmit ka dëshiruar t’ia bëjë Yllkës si shenjë falënderimi për bashkëpunimin dhe shoqërinë që e kemi”, ka pohuar Zherka. Gjithashtu ai ka shtuar se qëllimi i realizimi të këtij dokumentari ishte pikërisht vetëdijesimi se kjo sëmundje ka këmbë e duar, dhe ekziston edhe në vendin tonë, si dhe për të vënë edhe më shumë në pah faktin se përkrahja shoqërore e shtetërore për këtë sëmundje është e mangët.

Regjisori i këtij dokumentari në fund të intervistës ka thënë se pjesëmarrja në “Dokufest”, pra në vet vendin ku jeton edhe Yllka është një kënaqësi e madhe. Ai shpreson që mesazhi i këtij dokumentari të përhapet edhe më shumë, të krijohet edhe më shumë jehonë për talentin e Yllkës si dhe sëmundjes Fibroza Cistike.

Që nga koha e lansimit dokumentari “65 Roses” ka marrë pjesë në festivale të shumta ku dhe ka fituar çmimin “Filmi më i mirë dokumentar i shkurtër” në Moskë (Moscow Shorts), si dhe Best Short Documentary (Dokumentari më i mirë i shkurtër) në Festivalin e Filmit në Firence të Italisë (Florence Film Awards). Udhëtimi i këtij dokumentari nuk përfundon në festivalin e filmit DokuFest, “65 Roses”, historia e shkurtër por domethënëse e jetës së Yllkës do të jetë prezent edhe në Balkan Panorama Film Festival që do të mbahet në Izmir të Turqisë më 15-21 tetor. / KultPlus.com