Kisha e saksonëve në Mitrovicë, para shkatërrimit



Ndodhja e një kishe katolike mesjetare sase (saksone) në Kosovë, për shumë qytetarë të Kosovës është pak e njohur. T’i thuash dikujt se në shekullin XIII, para më shumë se shtatëqind vjetëve, në Kosovë kishte gjermanë (saksonë) që ishin minatorë të zotë dhe kishin ardhur të punonin dhe të jetonin këtu, veçmas në pjesët përskaj minierave, është si t’u lexosh ndonjë tregim fantastik.

Por, kisha saksone është aty, për historinë e së cilës historianët kanë të dhëna të mjaftueshme dhe të argumentueshme, transmeton rtk. Duke dëgjuar historianët dhe lexuar studimet e tyre, gjejmë të dhëna se ata (sasët/saksonët) ishin njohës të mirëfilltë të xeheve dhe dinin si t’i nxirrnin ato si pak popuj gjatë mesjetës së vonë. Ata ishin të vendosur në fshatra, qytete dhe kështjella fare pranë minierave. Gjurmët e tyre në Kosovë i gjejmë në masë më të madhe në lokalitetet e Mitrovicës dhe të Novobërdës, në të cilat qenë zbuluar minierat që nga periudha mesjetare. / KultPlus.com

Silvira Tomazini, emrin e së cilës e mbante dikur Gjimnazi i Mitrovicës

Silvira Tomazini, komunistja që luftoi Xhafer Devën në Mitrovicë, qytet në të cilin edhe do të vritej (II).

Silvira Tomazini lindi më 2 dhjetor 1913 në Triestë të Italisë, nga prindërit italiano-slloven. Shkollimin fillor, përfshi atë të mesëm e kreu në Slloveni, për të vazhduar studimet në Fakultetin e Filiologjisë në Lublanë për gjuhë gjermane.

Gjatë studimeve, të cilat i përfundoi më 1938, u angazhua me lëvizjet komuniste, duke u bërë fillimisht anëtare e Lidhjes së Rinisë Komuniste Jugosllave dhe më pas, Partisë Komuniste të Jugosllavisë. Nga kjo e fundit, Tomazini do të angazhohej si mësuese e gjuhës gjermane në njërën nga shkollat e mesme në Mitrovicë më 1940. Përveç veprimtarisë arsimore, ajo u angazhua edhe në punët e partisë si dhe në çështje humanitre, duke e ndërtuar kështu një kuzhinë popullore për nxënësit e varfër në Mitrovicë.

Pas pushtimit të Jugollsavisë nga Gjermania fashiste më 1941, Tomazini do të angazhohej kundër tyre, fillimisht si pjesë Lëvizjes për Çlirimin e rajonit të Mitrovicës dhe më pas si pjesë e trupës organizative për shpërndarjen e materialeve propaganduese kundër okupatorit nazist. Vendbanimi i saj u bë seli e fshehtë e njërës prej pikave të Partisë Komuniste Jugosllave, ku Tomazini ushtronte funksionin e anëtares së bordit të Frontit të Grave Antifashiste në Mitrovicë. Celula të tjera tashmë ishin formuar në Stantërg, Zveçan si dhe afër Stacionit të Hekurudhës.

Në verën e vitit 1942, forcat e Xhafër Devës, një bashkëpunëtor i hapur i gjermanëve dhe administrator lokal i pushtetit në Mitrovicë, do të ndërmerrnnin akcione për dëbimin e kolonistëve serbë, burgosjen e atyre që ishin pjesë aktive në luftën anti-fashiste, ku më i njohuri ishte ai fillimit të gushtit, nga i cili u arrestuan 17 persona, në mesin e të cilëve ishte edhe Silvira Tomazini. Pas një tentimi të pasukseshëm për arratisje më 13 gusht, ajo do të kapej dhe do të pushkatohej nga xhandarmëria shqiptare në bashkëpunim me forcat gjermane, në Stacionin Hekurudhor në Mitrovicë, i cili në atë kohë shërbente si burg.

Pas largimit të gjermanisë naziste, Silvira Tomazini do të kujtohej si një atdhetare e madhe në Mitrovicë nga komunistët. Më 27 nëntor, 1953, nga dekreti i presidentit të Jugosllavisë Josip Tito, ajo u shpallë “Heroinë e popullit”. Monumente, pllaka përkujtimore si dhe shfaqje të shumta teatrale për veprimtarinë e saj. Deri në vitet e 90’ta, Gjimnazi i qytetit të Mitrovicës do ta barte emrin e saj, i njohur tash si “Frang Bardhi”.
Përgatiti: Besart Peci. / KultPlus.com

Ministrja Dumoshi ndan certifikata për 150 të rinj të trajnuar në ndërmarrësi në Vushtrri e Mitrovicë


Ministrja e Kulturës, Rinisë dhe Sportit Vlora Dumoshi e shoqëruar nga kryetari i komunës së Vushtrrisë, Xhafer Tahiri, kanë bërë certifikimin e të rinjve të trajnuar për ndërmarrësi nga komuna e Vushtrrisë.

Ky trajnim është organizuar në kuadër të projektit “Aftësimi profesional për të rinj” financuar nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit. Projekti ka për synim që të nxisë të rinjtë në biznes dhe t’i përgatisë ata për tregun e punës. Projekti ka zgjatur katër muaj, ku janë trajnuar rreth 150 të rinj jo vetëm në Vushtrri por edhe në Mitrovicë dhe Skenderaj. Në komunën e Vushtrrisë janë trajnuar 60 të rinj për ndërmarrësi, dizajn grafik dhe zhvillim të rrjeteve.

Ministrja Vlora Dumoshi në fjalën e saj tha: “Për mua është kënaqësi kur jam në komuna, në veçanti në ato komuna ku shihet përparimi dhe përkushtimi i punëve. Unë si ministre e Kulturës, Rinisë dhe Sportit jashtëzakonisht jam e kënaqur me bashkëpunimin të cilin e kemi pasur me kryetarin Xhafer Tahiri. Investimet që bëhen në komunën e Vushtrrisë janë investime për rininë, të cilat prekin fushën e rinisë, të tilla si Pallati i Kulturës, i cili është në përfundim, Stadiumi i Qytetit dhe Salla e Sporteve në Samadrexhë si dhe shumë projekte të tjera të cilat janë në dobi të të rinjve.”

“Puna e Ministrisë ka një angazhim të madh dhe objektivin kryesor e ka te rinia. Programi qeverisës ka paraparë këtë program të ndërmarrësisë për t’ju dhënë juve mundësinë t’i kryeni këto trajnime sepse zhvillimi ekonomik i vendit varet nga ngritja e kapaciteteve tuaja si ndërmarrës të rinj”, tha ministrja Dumoshi para të rinjve.

Tutje, ministrja Dumoshi shtoi se “në program ka qenë e planifikuar që të trajnohen vetëm 400 të rinj në 29 komuna të Kosovës, por kërkesat dhe pjesëmarrja e të rinjve ka qenë e madhe ndaj është rritur numrin, rrjedhimisht do t’i trajnouen 1255 të rinj. Me rritjen e këtij numri unë do ta paraqes të kryeministri Hoti kërkesën që fondi për ndërmarrësi të rritet me buxhetin për vitin e ardhshëm. Ju uroj shumë suksese sepse ju jeni krenaria jonë tash për tash prandaj kërkoj që të përkushtoheni dhe t’i rritni sukseset tuaja në Kosovë.”

Ndërkaq kryetari i komunës së Vushtrrisë, Xhafer Tahiri, tha se objekti i Kalasë së Vushtrrisë asnjëherë nuk ka qenë më i mirë se sa sot me prezencën e miqve nga MKRS dhe të rinjve pjesëmarrës.

“Dua të falënderoj ministren Dumoshi për angazhimin dhe trajnimin e të rinjve vushtrrias për ndërmarrësi, dizajn grafik dhe zhvillim të ueb-faqeve.

Është tepër i rëndësishëm një projekt i tillë dhe besoj që të rinjtë me përvojën që kanë marrë do të arrijnë të gjejnë një vend pune dhe do të arrijnë të zhvillohen e të jenë profesionalistë.” – tha kryetari Tahiri.

Të rinjtë përfitues u shprehën falënderues ndaj ministres Dumoshi dhe MKRS-së sepse këto trajnime janë mundësia më e mirë për të arritur sukses.

90 të rinj në Mitrovicë u certifikuan në ndërmarrësi

Ndërkaq, në ceremoninë e organizuar në Mitrovicë për çertifikimin e të rinjve, morën pjesë përveç ministres Dumoshi edhe kryetari i Mitrovicës Agim Bahtri, dhe rektori i Universitetit “Isa Boletini” Fahrush Musaj.

Ministrja Dumoshi tha se programi për ndërmarrësi është shumë i rëndësishëm dhe është objektiva kryesore të cilën e ka programi i Qeverisë së Kosovës. 

“Ne kemi nevojë për ngritjen e kapaciteteve tona, zhvillimi ekonomik në asnjë mënyrë nuk bëhet nëse nuk i kemi kapacitetet e përgatitura andaj ky ka qene një rast shume i mirë që edhe në kohë pandemie ka pasur interesim shumë të madh. Programi jonë ka qenë i planifikuar që të trajnojë vetëm 400 të rinj në 29 komuna të Kosovës, por kërkesat dhe pjesëmarrja e të rinjve ka qenë e madhe andaj e kemi rritur numrin. Rrjedhimisht do t’i trajnojmë 1255 të rinj dhe kjo është një zile për ne që duhet të fokusohemi për më shumë programe sepse të rijnë janë të gatshëm të jene pjesë e ndërrmasrrësisë dhe të kontribuojnë në zhvillimin tonë ekonomik”, tha ministrja Dumoshi.

Kryetari i komunës së Mitrovicës Agim Bahtri, tha se është bërë një punë e shkëlqyeshme që të rinjtë të aftësohen për ndërmarrësi dhe uroi për suksese dhe punë të mbarë në të ardhmen.

Ndërkaq rektori, Fahrush Musaj tha se janë të nderuar me praninë e Ministres Dumoshi dhe të rinjve në Universitetin e Mitrovicës. Kemi bërë punë të përbashkët me të gjithë pjesëmarrësit që kanë marrë pjesë në trajnimin e organizuar nga Agjensia Rajonale për Zhvillim në Veri të Mitrovicës.” – tha rektori.

Gjithashtu falënderoi ministren Dumoshi për mbështetjen e këtij projekti i cili ka dhënë rezultate shumë të mira.

Heroina Sevdije Shyti Azemi, organizatorja e protestave me gratë e fshatit Zhabar në Mitrovicë

Çfarë shteti ashtu kjo Jugosllavia që e shkatërron nji grue e pashkollë e katundare?

“Kështu do të shprehej për mediat kosovare, Sevdije Azemi. Ishte dënuar me dy vite burg për organizimin e protestave me gratë e fshatit Zhabar në Mitrovicë më 27 mars 1989.

Në aktakuzë thuhej se ajo kishte tentuar ta shkatërronte “vëllazërim-bashkimin”.Kur mori vesh për demonstratat kundër suprimimit të autonomisë dhe për grevën e minatorëve, ajo, një amvise, brenda natës u shndërrua në revolucionare.

“Thashë, vetmevete, po unë ç’baj këtu, pse s’dal edhe unë,” e kujtonte më pas ajo, duke rrëfyer se si enkas për protesta i kish veshur dimitë e rrobet më të reja dhe shaminë që e kish kujtim nga nëna e saj.Në hetuesi, Sevdija përjetoi shumë tortura. “Nuk më kanë dhimtë grushtat që m’i dhanë e më përgjakën, sa më dhimti zemra për shaminë e nanës që ma morën e s’ma kthyen kurrë,” rrëfente ajo për “Kosovaren” pas lirimit.

Hetuesit e shanin dhe ofendonin. Njërit hetues Sevdija do t’i thoshte: “më shan se i kam duart e lidhura se vallahi s’kishe ditë as me fol.”Ajo vuajti 11 muaj e 1 javë në burg. Kishte lënë të vetme në shtëpi shtatë fëmijë, të gjithë të mitur. Teuta, më e vogla, ishte vetëm pesë vjeçe. “Mos të ishin fëmijët nuk e kisha fort gajle burgun. Shpesh e shihsha Teutën e vogël në andërr tu thirrë – nanë, ku je,” kujtonte ajo më vonë.

Vajza më e madhe ia kishte dërguar një letër në burg: “Nanë, të presim për Bajram!” Shtatë fëmijët e pritën atë Bajram të vitit 1989 me lotë te pragu i derës dhe pa nënën e tyre.Megjithëkëtë, pas lirimit nga burgu, në një intervistë, ajo kish thënë: “Vallahi qe ku janë – të shtatit i jap për Kosovën!”Nuk e di nëse Sevdije Azemi sot jeton apo jo. Por, e di që historia e saj është një pikë loti në vajin e këtij populli, guximi i saj një pikë djerse në mundin e këtij populli dhe plagët e burgut një pikë gjaku në sakrificën e këtij populli në luftën e tij për liri.

Autor i tekstit: Fitim Salihu / KultPlus.com

Më në fund Komuna e Mitrovicës vendos emrin e Elizabetës në pllakën përkujtimore

Pas shumë reagimesh, në pllakën përkujtimore është vendosur emri i Elizabeta Hasanit, 5-vjeçares rome që u vra bashkë me disa shqiptarë në masakrën e tregut të Mitrovicës, në vitin 1999.  

Lajmin e bëri të ditur vetë Komuna e Mitrovicës.

Më poshtë mund të lexoni njoftimin e plotë.

Kryetari i komunës, Agim Bahtiri, i shoqëruar nga nënkryetari Faruk Mujka, së bashku me deputetin e Kuvendit të Kosovës, Albert Kinolli nga Partia Rome e Bashkuar e Kosovës, sot kanë bërë zbulimin e emrit të vogëlushes së ndjerë, Elizabeta Hasani nga komuniteti rom, emri i të cilës është vendosur në pllakën përkujtimore kushtuar viktimave të masakrës së 13 marsit 1999 në tregun e Mitrovicës.

Pas vendosjes së luleve të freskëta nga kryetari Bahtiri, në shenjë nderimi për viktimat e rëna në atë masakër, ai tha se mos përfshirja e vogëlushes së ndjerë Elizabeta ka ndodh pa dashje dhe pa asnjë qëllim të keq, por vetëm si pasojë e mungesës së informacioneve.

Po ashtu kryetari Bahtiri theksoi se ka mbajtur premtimin e dhënë ndaj deputetit Kinolli për hulumtimin e duhur të këtij rasti, dhe pas marrjes së informacioneve të sakta, komuna ka vendosur emrin e Elizabetës në pllakën përkujtimore kushtuar viktimave të masakrës së tregut, të cilët kanë humbur jetën tragjikisht nga kriminelët serbë.

Ndërkaq deputeti Albert Kinolli, tha se ndihet i kënaqur që bashkë me kryetarin Bahtiri dhe nënkryetarin Mujka, kanë mbajtur premtimin e dhënë për vendosjen e emrit të Elizabeta Hasanit, duke falënderuar për kontributin dhe angazhimin e dhënë nga ana e drejtuesve të Komunës së Mitrovicës.

“Kjo gjë dëshmon që shoqëria kosovare është e hapur dhe demokratike, nuk bën dallime as në viktima, sepse viktimat duhet të trajtohen në mënyrë të drejtë dhe të barabartë, për shkak se viktima nuk njeh racë, as ngjyrë, komunitet, e as parti politike. Dhe këtë sot e kemi dëshmuar së bashku me kryetarin Bahtiri, ku jam i lumtur që drejtësia ka ardhur në vendin e vet, shpresoj që edhe dorasin herë do kurdo të dalin para drejtësisë dhe të marrin dënimin e merituar”, tha ndër të tjerash deputeti Kinolli. / KultPlus.com

Festivali “Green Fest” gati për edicionin jubilar, këtë vit do të trajtojë çështjen e pabarazisë

Green Festival ka filluar aktivitetet për edicionin e 10-të. Ky festival multidisiplinar që përmban programe edukative, si dhe programin kulturor, ka për qëllim ndërgjegjësimin e shoqërisë për çështjet mjedisore.

Në këtë vit jubilar, përpos ndryshimit në koncept, festivali ka ndryshuar paraqitjen vizuale dhe formën e organizimit dhe transmetimit të programit. Për herë të parë, si rezultat i gjendjes pandemike, gjithçka do të zhvillohet online dhe në formë dixhitale.

Nën slloganin “The past. The present. The Change”, Green Fest sivjet trajton pabarazinë në nivele të ndryshme. Me rrënjët në të kaluarën, ndikimin në të tashmen dhe rrezikun që mund t`ia shkaktojë së ardhmes, pabarazinë e hasim çdokund, në shkollë, në shoqëri, në qytet e përditshmëri.

Festivali, këtë vit do të trajtojë çështjen e pabarazisë me anë të punëtorive, diskutimeve, aktiviteteve të ndryshme rekreative të cilat në bazë kanë përpjekjen për zvogëlimin e pabarazisë.

Aktivitetet kryesore të festivalit, zënë vend në javën e dytë të shtatorit, nga data 7 deri 13 shtator, me ç ’rast i gjithë materiali do të jetë në dispozicion në rrjetet sociale dhe nën mbulueshmëri të mediave kryesore vendore.

7 Arte, organizator i festivalit Green, me ndihmën e donatorëve, sponzorëve dhe vullnetarëve, ka arritur që edhe në një situatë të jashtëzakonshme, të ruaj traditën dhe frymën e festivalit dhe të gjithë programin e planifikuar ta përshtat me gjendjen aktuale.

Nuk do të mungoj as muzika!

Green Fest 10 është mbështetur financiarisht nga: Zyra Zvicerane për Bashkëpunim në Kosovë- SDC, Ministria për Kulturë, Rini dhe Sport, si dhe sponzori kryesor : Raiffeisen Bank Kosovo. / KultPlus.com